Skip to main content
Search
SP
Śṛṅgāraprakāśa of Bhoja • Chapter 11

Prakāśa 11: रसावियोगप्रकाशनप्रकाशः

प्रकाशः 11 • रसावियोगप्रकाशनप्रकाशः

Prakāśa 11 of Mahārājādhirāja Bhoja's encyclopedic masterpiece of poetics and aesthetics.

Total: 1530 Verses • Citations: SP 11.1–1530 • 4 Lexicon Terms • Page 42 of 51 (Verses 30 shown)
ओमित्येतत्परं ब्रह्म श्रुतीनां मुखमक्षरम्।
प्रसीदत् सतां स्वान्तेष्वेकं त्रिपुरुषीमयम्॥ ३५९॥
वस्तुनिर्देशो यथा हयग्रीववधे—
आसीद् दैत्यो हयग्रीवः सुहृद्‍वेश्मसु यस्य ताः।
वदन्ति स्म बलं बाह्वोः सितच्छत्रस्मिताः श्रियः॥ ३६०॥
मअवह-णिमित्तणिग्गअ-मइंदसुण्णं गुहं णिएऊण।
लद्धावसरो गहिऊण मोत्तिआइं गओ वाहो॥ ३६१॥
(मृगवधनिमित्तनिर्गतमृगेन्द्रशून्यां गुहां निरूप्य।
लब्धावसरो गृहीत्वा मौक्तिकानि गतो व्याधः॥)
संबन्धादिमदादिवाक्यत्वमित्यनेन स्ववंशादिकीर्तनं, वक्तव्यार्थप्रतिज्ञानं, तत्प्रयोजनोपन्यासः, कविप्रशंसा, दुर्जनसुजनस्वरूपमित्यादयः संगृह्यन्ते। तत्र—
स्ववंशादिकीर्तनं यथा कादम्बर्याम्—'बभूव वात्स्यायनवंशसंभव' इत्युपक्रम्य,
द्विजेन तेनाक्षतकण्ठकौण्ठ्यया महामनोमोहमलीमसान्धया।
अलब्धवैदग्ध्यविलासमुग्धया धिया निबद्धेयमतिद्वयी कथा॥ ३६२॥
वक्तव्यार्थप्रतिज्ञानं यथा सेतुबन्धे—(१.१२)
तं तिअसबंदिमोक्खं समत्थतेल्लोक्कहिअअसल्लुद्धरणं।
सुणह अणुराअइण्हं सीआदुक्खक्खअं दहमुहस्स वहं॥ ३६३॥
(तं त्रिदशबन्दिमोक्षं समस्तत्रैलोक्यहृदयशल्योद्धरणम्।
शृणुतानुरागचिह्नं सीतादुःखक्षयं दशमुखस्य वधम्॥)
प्रयोजनोपन्यासो यथा तत्रैव—(सेब. १.१०)
परिवढ्‍ढइ विण्णाणं संभाविज्जइ जसो विढप्पंति गुणा।
सुव्वइ सुउरिसचरिअं किं तं जेण ण हरंति कव्वालावा॥ ३६४॥
(परिवर्धते विज्ञानं संभाव्यते यशोऽर्ज्यन्ते गुणाः।
श्रूयते सुपुरुषचरितं किं तद् यन्न हरन्ति काव्यालापाः॥)
सअलं चेअ णिबंधं दोहि पएहि कलुसं पसण्णं च ठिअं।
जाणंति कईण कई सुद्धसहावेहि लोअणेहि व हिअअं॥ ३६५॥
(सकलमेव निबन्धनं द्वाभ्यां पदाभ्यां कलुषं प्रसन्नं च स्थितम्।
जानन्ति कवीनां कवयः शुद्धस्वमावाभ्यां लोचनाभ्यामिव हृदयम्॥)
← Previous (Ch. 10) Full Table of Contents Next (Ch. 12) →