सचिवश्रेष्ठिब्राह्मणपुरोहितामात्यसार्थवाहानाम्।
गृहवार्ता यत्र भवेन्न तत्र वेश्याङ्गना कार्या॥ २१६॥
यदि वेशयुवतियुक्तं न कुलस्त्रीसङ्गमर्हति कदाचित्।
अथ कुलवधूप्रयुक्तं न वेशयुवतिर्भवेत्तत्र॥ २१७॥
यदि वा कारणयुक्त्या वेशकुलस्त्रीसमागमोऽपि स्यात्।
अविकृतभाषाचारं तत्र तु पाठ्यं प्रयोक्तव्यम्॥ २१८॥
मध्यमपुरुषैर्नित्यं योज्यो विष्कम्भकोऽत्र तन्त्रज्ञैः।
संस्कृतवचनानुगतः संक्षेपार्थः प्रवेशकवत्॥ २१९॥
अङ्कान्तरालविहितप्रवेशकोऽर्थक्रियामभिसमीक्ष्य।
संक्षेपात् सन्धीनामर्थानां चैव कर्तव्यः॥ २२०॥
अङ्के प्रवेशके वा प्रकरणमाश्रित्य नाटकं वापि।
न वधः कर्तव्यो वै यस्तत्र तु नायकः ख्यातः॥ २२१॥
अपसरणमेव कार्यं ग्रहणं वा सन्धिरेव वा योज्यः।
कार्यं श्लेषैर्बहुभिर्यथारसं नाट्यतत्त्वज्ञैः॥ २२२॥
प्रकरणनाटकविषये पञ्चाद्या दशपरा भवत्यङ्काः।
अङ्कान्तरसन्धिषु च प्रवेशकास्तेषु तावन्तः॥ २२३॥
न महाजनपरिवारं कर्तव्यं नाटकं प्रकरणं वा।
ये तत्र कार्यपुरुषाश्चत्वारः पञ्च वा ते स्युः॥ २२४॥
व्यायोगेहामृगसमवकारडिमसंज्ञितानि काव्यानि।
दशभिर्द्वादशभिर्वा षोडशभिर्वापि पुरुषैः स्युः॥ २२५॥
(३. व्यायोगः)
व्यायोगस्तत्र बुधैः कार्यः प्रख्यातनायकशरीरः।
अल्पस्त्रीजनयुक्तः स्यादेकाहप्रयोज्यश्च॥ २२६॥
बहवस्तत्र तु पुरुषा व्यायच्छन्ते कथाशरीरवशात्।
न च तत्प्रमाणनियमः किञ्चैकाङ्कौ विधातव्यः॥ २२७॥
न स दिव्यनायककृतः कार्यो राजर्षिनायकनिबन्धः।
युद्धनियुद्धाधर्षणसङ्घर्षयुतश्च कर्तव्यः॥ २२८॥
एवंविधस्तु कार्यो व्यायोगो दीप्तकाव्यरसयोनिः॥ २२९॥
(४. ईहामृगः)
वक्ष्याम्यतः परमहं लक्षणमीहामृगस्यापि।