Śalyaparva Adhyāya 20
शल्यपर्व • अध्यायः 20
Śalyaparva Adhyāya 20 of the classical Mahābhārata with 37 verses.
Total: 37 Verses
•
Citations: MBh 9.20.1–37
•
250 Lexicon Terms
तस्मिंस्तु निहते शूरे शाल्वे समितिशोभने । तवाभज्यद्बलं वेगाद्वातेनेव महाद्रुमः ॥
English Translation
Sanjaya said After the heroic Shalya, that flower of the court, had been killed your ariny were dispersed like a huge tree broken by the force of the storm.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मिंस्तु
तद् [pron]
तस्मिंस्तु
तु [ind]
निहते
निहन् [2. Ā.]
शूरे
शूर [m]
चक्ररक्षे
चक्ररक्ष [m]
महारथे
महत् [adj]
महारथे
रथ [m]
तवाभज्यद्
त्वद् [pron]
तवाभज्यद्
भञ्ज् [4. P.]
बलं
बल [mn]
वेगाद्
वेग [m]
वातेनेव
वात [m]
वातेनेव
इव [ind]
महाद्रुमः
महत् [adj]
महाद्रुमः
द्रुम [m]
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा कृतवर्मा महारथः । दधार समरे शूरः शत्रुसैन्यं महाबलः ॥
English Translation
Seeing the army routed, the great carwarrior, Kritavarına, opposed the hostile force in that battle.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्
तद् [pron]
प्रभग्नं
प्रभञ्ज् [4. P.]
बलं
बल [mn]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
मद्रराजः
मद्र [m]
मद्रराजः
राज [m]
प्रतापवान्
प्रतापवत् [adj]
दधार
धृ [4. P.]
समरे
समर [mn]
शूरः
शूर [m]
शत्रुसैन्यं
शत्रु [m]
शत्रुसैन्यं
सैन्य [n]
महाबलः
महत् [adj]
महाबलः
बल [mn]
संनिवृत्तास्तु ते शूरा दृष्ट्वा सात्वतमाहवे । शैलोपमं स्थितं राजन्कीर्यमाणं शरैर्युधि ॥
English Translation
Seeing the Satwata hero, O king, standing in battle like a hill though struck with arrows (by the foe), the Kuru heroes, who had fled away, rallied and came back.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
संनिवृत्तास्तु
संनिवृत् [1. Ā.]
संनिवृत्तास्तु
तु [ind]
ते
तद् [pron]
शूरा
शूर [m]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
सात्वतम्
सात्वत [m]
आहवे
आहव [m]
शैलोपमं
शैल [mn]
शैलोपमं
उपम [adj]
स्थितं
स्था [1. Ā.]
राजन्
राजन् [m]
कीर्यमाणं
कृ [6. Ā.]
शरैर्
शर [m]
युधि
युध् [f]
ततः प्रववृते युद्धं कुरूणां पाण्डवैः सह । निवृत्तानां महाराज मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥
English Translation
Then, O king, an encounter which took place between the Pandavas and the Kurus who were determined upon meeting with death.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
प्रववृते
प्रवृत् [1. Ā.]
युद्धं
युद्ध [n]
घोररूपं
घोर [adj]
घोररूपं
रूप [n]
भयानकम्
भयानक [adj]
संनद्धान्येव
संनह् [4. Ā.]
संनद्धान्येव
एव [ind]
ददृशुर्
दृश् [6. P.]
मृत्युं
मृत्यु [m]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
निवर्तनम्
निवर्तन [adj]
तत्राश्चर्यमभूद्युद्धं सात्वतस्य परैः सह । यदेको वारयामास पाण्डुसेनां दुरासदाम् ॥
English Translation
Wonderful was that fierce encounter which took place between the Satwata hero and his foes, since alone hc opposed the invincible ariny of the Pandavas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्र
तत्र [ind]
युद्धं
युद्ध [n]
महच्चासीद्
महत् [adj]
महच्चासीद्
च [ind]
महच्चासीद्
अस् [2. P.]
अर्जुनस्य
अर्जुन [m]
परैः
पर [pron]
सह
सह [ind]
यद्
यत् [ind]
एको
एक [pron]
वारयामास
वारय् [10. Ā.]
पाण्डुसेनां
पाण्डु [m]
पाण्डुसेनां
सेना [f]
दुरासदाम्
दुरासद [adj]
तेषामन्योन्यसुहृदां कृते कर्मणि दुष्करे । सिंहनादः प्रहृष्टानां दिवःस्पृक्सुमहानभूत् ॥
English Translation
Seeing this most difficult feat friends, filled with delight, set up leonine shouts that sceined to reach the very heavens.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेषाम्
तद् [pron]
अन्योन्यसुहृदां
अन्योन्य [adj]
अन्योन्यसुहृदां
सुहृद् [m]
कृते
कृ [2. Ā.]
कर्मणि
कर्मन् [n]
दुष्करे
दुष्कर [adj]
सिंहनादः
सिंहनाद [m]
प्रहृष्टानां
प्रहृष् [4. Ā.]
दिवःस्पृक्
दिव् [m]
दिवःस्पृक्
स्पृश् [adj]
सुमहान्
सु [ind]
सुमहान्
महत् [adj]
अभूत्
भू [1. Ā.]
तेन शब्देन वित्रस्तान्पाञ्चालान्भरतर्षभ । शिनेर्नप्ता महाबाहुरन्वपद्यत सात्यकिः ॥
English Translation
At those sounds and Panchalas, O foremost of Bharata's race, were filled with fear. Then Satyaki, the grandson of Shini, came there.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेन
तद् [pron]
शब्देन
शब्द [m]
वित्रस्तान्
वित्रस् [4. Ā.]
पाञ्चालान्
पाञ्चाल [m]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
शिनेर्
शिनि [m]
नप्ता
नप्तृ [m]
किरन्
कृ [6. Ā.]
बाणैर्
बाण [m]
अभ्यवर्तत
अभिवृत् [1. Ā.]
सात्यकिः
सात्यकि [m]
स समासाद्य राजानं क्षेमधूर्तिं महाबलम् । सप्तभिर्निशितैर्बाणैरनयद्यमसादनम् ॥
English Translation
Approaching the powerful king Kshemakirti, Satyaki killed him with seven keen arrows.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
समासाद्य
समासादय् [10. P.]
राजानं
राजन् [m]
क्षेमधूर्तिं
क्षेमधूर्ति [m]
महाबलम्
महत् [adj]
महाबलम्
बल [mn]
सप्तभिर्
सप्तन् [adj]
निशितैर्
निशा [3. Ā.]
बाणैर्
बाण [m]
अनयद्
नी [2. P.]
यमसादनम्
यम [m]
यमसादनम्
सादन [n]
तमायान्तं महाबाहुं प्रवपन्तं शिताञ्शरान् । जवेनाभ्यपतद्धीमान्हार्दिक्यः शिनिपुंगवम् ॥
English Translation
Then the intelligent son of Hridika, rushed quickly against the best of Shinis, that mightyarmed warrior, as the latter came discharging his whetted shafts.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अभ्यधावन्त
अभिधाव् [1. Ā.]
तां
तद् [pron]
सेनां
सेना [f]
विसृजन्तः
विसृज् [4. Ā.]
शिताञ्
शा [4. P.]
शरान्
शर [m]
जवेनाभ्यपतद्
जव [m]
जवेनाभ्यपतद्
अभिपत् [1. Ā.]
भीमः
भीम [m]
प्रगृह्य
प्रग्रह् [9. Ā.]
महतीं
महत् [adj]
गदाम्
गदा [f]
तौ सिंहाविव नर्दन्तौ धन्विनौ रथिनां वरौ । अन्योन्यमभ्यधावेतां शस्त्रप्रवरधारिणौ ॥
English Translation
Those two bowmen, those two foremost of car-warriors roared like lions and met each other, both being armed with best of weapons.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तौ
तद् [pron]
सिंहाविव
सिंह [m]
सिंहाविव
इव [ind]
नर्दन्तौ
नर्द् [1. Ā.]
धन्विनौ
धन्विन् [adj]
रथिनां
रथिन् [m]
वरौ
वर [adj]
अन्योन्यम्
अन्योन्य [adj]
अभ्यधावेतां
अभिधाव् [1. Ā.]
शस्त्रप्रवरधारिणौ
शस्त्र [n]
शस्त्रप्रवरधारिणौ
प्रवर [adj]
शस्त्रप्रवरधारिणौ
धारिन् [adj]
पाण्डवाः सह पाञ्चालैर्योधाश्चान्ये नृपोत्तमाः । प्रेक्षकाः समपद्यन्त तयोः पुरुषसिंहयोः ॥
English Translation
The Pandavas, the Panchalas and the other warriors, witnessed that terrible encounter between the two heroes.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पाण्डवाः
पाण्डव [m]
सह
सह [ind]
पाञ्चालैर्
पाञ्चाल [m]
योधाश्चान्ये
योध [m]
योधाश्चान्ये
च [ind]
योधाश्चान्ये
अन्य [pron]
नृपोत्तमाः
नृप [m]
नृपोत्तमाः
उत्तम [adj]
शुश्रुवे
श्रु [4. P.]
दिक्षु
दिश् [f]
सर्वासु
सर्व [pron]
तयोः
तद् [pron]
पुरुषसिंहयोः
पुरुष [m]
पुरुषसिंहयोः
सिंह [m]
नाराचैर्वत्सदन्तैश्च वृष्ण्यन्धकमहारथौ । अभिजघ्नतुरन्योन्यं प्रहृष्टाविव कुञ्जरौ ॥
English Translation
Those two Vrishni and Andhaka heroes, like two elephants filled with delight, struck each other with long arrows and arrows with calf-toothed heads.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नाराचैर्
नाराच [m]
वत्सदन्तैश्च
वत्सदन्त [m]
वत्सदन्तैश्च
च [ind]
वृष्ण्यन्धकमहारथौ
वृष्णि [m]
वृष्ण्यन्धकमहारथौ
अन्धक [m]
वृष्ण्यन्धकमहारथौ
महत् [adj]
वृष्ण्यन्धकमहारथौ
रथ [m]
अभिजघ्नतुर्
अभिहन् [4. P.]
अन्योन्यं
अन्योन्य [adj]
प्रहृष्टाविव
प्रहृष् [4. Ā.]
प्रहृष्टाविव
इव [ind]
कुञ्जरौ
कुञ्जर [m]
चरन्तौ विविधान्मार्गान्हार्दिक्यशिनिपुंगवौ । मुहुरन्तर्दधाते तौ बाणवृष्ट्या परस्परम् ॥
English Translation
Moving about in various ways the son of Hridika and that foremost of Shini's race soon covered each other with showers of arrows.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जवेनाभ्यपतद्
जव [m]
जवेनाभ्यपतद्
अभिपत् [1. Ā.]
धीमान्
धीमत् [adj]
हार्दिक्यः
हार्दिक्य [m]
शिनिपुंगवम्
शिनि [m]
शिनिपुंगवम्
पुंगव [m]
मुहुर्
मुहुर् [ind]
अन्तर्दधाते
अन्तर्धा [3. Ā.]
तौ
तद् [pron]
बाणवृष्ट्या
बाण [m]
बाणवृष्ट्या
वृष्टि [f]
परस्परम्
परस्पर [adj]
चापवेगबलोद्धूतान्मार्गणान्वृष्णिसिंहयोः । आकाशे समपश्याम पतंगानिव शीघ्रगान् ॥
English Translation
The arrows of those two Vrishni chiefs, shot off their bows, appeared like swiftlycoursing insects in the sky.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चापमार्गबलोद्धूतान्मार्गणान्
चाप [mn]
चापमार्गबलोद्धूतान्मार्गणान्
मार्ग [m]
चापमार्गबलोद्धूतान्मार्गणान्
बल [mn]
चापमार्गबलोद्धूतान्मार्गणान्
उद्धू [5. P.]
चापमार्गबलोद्धूतान्मार्गणान्
मार्गण [m]
वृष्णिसिंहयोः
वृष्णि [m]
वृष्णिसिंहयोः
सिंह [m]
आकाशे
आकाश [mn]
समपश्याम
संपश् [4. Ā.]
पतंगान्
पतंग [m]
इव
इव [ind]
शीघ्रगान्
शीघ्र [adj]
शीघ्रगान्
ग [adj]
तमेकं सत्यकर्माणमासाद्य हृदिकात्मजः । अविध्यन्निशितैर्बाणैश्चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥
English Translation
Approaching the powerful Satyaki of true prowess, the son of Hridika struck the four horses of the former with four keen arrows.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
एकं
एक [pron]
सत्यकर्माणम्
सत्य [adj]
सत्यकर्माणम्
कर्मन् [n]
आसाद्य
आसादय् [10. Ā.]
हृदिकात्मजः
हृदिक [m]
हृदिकात्मजः
आत्मज [m]
अविध्यन्निशितैर्
व्यध् [4. Ā.]
अविध्यन्निशितैर्
निशा [3. Ā.]
बाणैश्चतुर्भिश्चतुरो
बाण [m]
बाणैश्चतुर्भिश्चतुरो
चतुर् [nr]
बाणैश्चतुर्भिश्चतुरो
चतुर् [nr]
हयान्
हय [m]
स दीर्घबाहुः संक्रुद्धस्तोत्त्रार्दित इव द्विपः । अष्टाभिः कृतवर्माणमविध्यत्परमेषुभिः ॥
English Translation
Enraged at this like an elephant struck with a lance, the long-armed Satyaki struck Kritavarman with eight best arrows.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विव्याध
व्यध् [4. Ā.]
सुभृशं
सु [ind]
सुभृशं
भृशम् [ind]
क्रुद्धस्तोत्त्रैर्
क्रुध् [4. Ā.]
क्रुद्धस्तोत्त्रैर्
तोत्त्र [mn]
इव
इव [ind]
महाद्विपान्
महत् [adj]
महाद्विपान्
द्विप [m]
अष्टाभिः
अष्टन् [adj]
कृतवर्माणम्
कृतवर्मन् [m]
अविध्यत्
व्यध् [4. Ā.]
परमेषुभिः
परम [adj]
परमेषुभिः
इषु [mf]
ततः पूर्णायतोत्सृष्टैः कृतवर्मा शिलाशितैः । सात्यकिं त्रिभिराहत्य धनुरेकेन चिच्छिदे ॥
English Translation
Then Kritavarman struck Satyaki with three arrows whetted on stone and shot off his bow drawn to its fullest stretch and then cut of his bow with another arrow.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
पूर्णायतोत्सृष्टैः
पृ [9. Ā.]
पूर्णायतोत्सृष्टैः
आयम् [6. P.]
पूर्णायतोत्सृष्टैः
उत्सृज् [6. Ā.]
कृतवर्मा
कृतवर्मन् [m]
शिलाशितैः
शिला [f]
शिलाशितैः
शा [4. P.]
सात्यकिं
सात्यकि [m]
त्रिभिर्
त्रि [nr]
आहत्य
आहन् [2. Ā.]
धनुर्
धनुस् [n]
एकेन
एक [pron]
चिच्छिदे
छिद् [1. P.]
निकृत्तं तद्धनुःश्रेष्ठमपास्य शिनिपुंगवः । अन्यदादत्त वेगेन शैनेयः सशरं धनुः ॥
English Translation
Casting off his bow which was thus cut off, that heroe, quickly took up another that was stronger than the first.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तन्निकृत्तं
तद् [pron]
तन्निकृत्तं
निकृत् [6. Ā.]
धनुः
धनुस् [n]
श्रेष्ठम्
श्रेष्ठ [adj]
अपास्य
अपास् [2. P.]
शिनिपुंगवः
शिनि [m]
शिनिपुंगवः
पुंगव [m]
अन्यद्
अन्य [pron]
आदत्त
आदा [4. Ā.]
वेगेन
वेग [m]
शैनेयः
शैनेय [m]
सशरं
स [ind]
सशरं
शर [m]
धनुः
धनुस् [n]
तदादाय धनुःश्रेष्ठं वरिष्ठः सर्वधन्विनाम् । आरोप्य च महावीर्यो महाबुद्धिर्महाबलः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तद्
तद् [pron]
आदाय
आदा [4. Ā.]
धनुः
धनुस् [n]
श्रेष्ठं
श्रेष्ठ [adj]
वरिष्ठः
वरिष्ठ [adj]
सर्वधन्विनाम्
सर्व [pron]
सर्वधन्विनाम्
धन्विन् [adj]
आरोप्य
आरोपय् [10. Ā.]
च
च [ind]
महावीर्यो
महत् [adj]
महावीर्यो
वीर्य [n]
महाबुद्धिर्
महत् [adj]
महाबुद्धिर्
बुद्धि [f]
महाबलः
महत् [adj]
महाबलः
बल [mn]
अमृष्यमाणो धनुषश्छेदनं कृतवर्मणा । कुपितोऽतिरथः शीघ्रं कृतवर्माणमभ्ययात् ॥
English Translation
Having taken up that best of bows and stringed it, that foremost of all bowmen, that warrior of great energy, intelligence and strength, unable to bear the cutting of his bow by Kritavarman, quickly and furiously rushed against the latter.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अमृष्यमाणो
अमृष्यमाण [adj]
धनुषश्छेदनं
धनुस् [n]
धनुषश्छेदनं
छेदन [n]
कृतवर्मणा
कृतवर्मन् [m]
कुपितो
कुप् [4. Ā.]
ऽतिरथः
अतिरथ [m]
शीघ्रं
शीघ्रम् [ind]
कृतवर्माणम्
कृतवर्मन् [m]
अभ्ययात्
अभिया [2. P.]
ततः सुनिशितैर्बाणैर्दशभिः शिनिपुंगवः । जघान सूतमश्वांश्च ध्वजं च कृतवर्मणः ॥
English Translation
With ten keen arrows that Shini chief then struck the driver, the horses and the standard of Kritavarman.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
सुनिशितैर्
सु [ind]
सुनिशितैर्
निशा [3. Ā.]
बाणैर्
बाण [m]
दशभिः
दशन् [adj]
शिनिपुंगवः
शिनि [m]
शिनिपुंगवः
पुंगव [m]
जघान
हन् [6. P.]
सूतम्
सूत [m]
अश्वांश्च
अश्व [m]
अश्वांश्च
च [ind]
ध्वजं
ध्वज [mn]
च
च [ind]
कृतवर्मणः
कृतवर्मन् [m]
ततो राजन्महेष्वासः कृतवर्मा महारथः । हताश्वसूतं संप्रेक्ष्य रथं हेमपरिष्कृतम् ॥
English Translation
At this, O king, the great bowinan and carwarrior Kritavarman, beholding his golddecked car made driverless and horseless, was filled with rage. Taking up a pointed lance, he discharged it with all might at that best of Shini's race, desirous of killing him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गतज्वरं
गम् [6. Ā.]
गतज्वरं
ज्वर [m]
महेष्वासं
महत् [adj]
महेष्वासं
इष्वास [m]
तीर्णपारं
तृ [3. P.]
तीर्णपारं
पार [mn]
महारथम्
महत् [adj]
महारथम्
रथ [m]
हताश्वसूतं
हन् [6. P.]
हताश्वसूतं
अश्व [m]
हताश्वसूतं
सूत [m]
सम्प्रेक्ष्य
सम्प्रेक्ष् [4. P.]
रथं
रथ [m]
हेमपरिष्कृतम्
हेमन् [n]
हेमपरिष्कृतम्
परिष्कृ [5. P.]
रोषेण महताविष्टः शूलमुद्यम्य मारिष । चिक्षेप भुजवेगेन जिघांसुः शिनिपुंगवम् ॥
English Translation
At this, O king, the great bowinan and carwarrior Kritavarman, beholding his golddecked car made driverless and horseless, was filled with rage. Taking up a pointed lance, he discharged it with all might at that best of Shini's race, desirous of killing him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रोषेण
रोष [m]
महताविष्टः
महत् [adj]
महताविष्टः
इष् [1. P.]
शूलम्
शूल [mn]
उद्यम्य
उद्यम् [6. P.]
मारिष
मारिष [m]
चिक्षेप
क्षिप् [6. Ā.]
भुजवेगेन
भुज [m]
भुजवेगेन
वेग [m]
जिघांसुः
जिघांसु [adj]
शिनिपुंगवम्
शिनि [m]
शिनिपुंगवम्
पुंगव [m]
तच्छूलं सात्वतो ह्याजौ निर्भिद्य निशितैः शरैः । चूर्णितं पातयामास मोहयन्निव माधवम् । ततोऽपरेण भल्लेन हृद्येनं समताडयत् ॥
English Translation
Striking that lance with many keen arrows, Satyaki sundered it off into pieces and caused it to fall down. Stupefying Kritavarinan of Madhu's race with another broad-headed arrow he then struck Kritavarman on the chest.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तच्छूलं
तद् [pron]
तच्छूलं
शूल [mn]
सात्वतो
सात्वत [m]
ह्याजौ
हि [ind]
ह्याजौ
आजि [mf]
निर्भिद्य
निर्भिद् [6. P.]
निशितैः
निशा [3. Ā.]
शरैः
शर [m]
चूर्णितं
चूर्णय् [Denom. P.]
पातयामास
पातय् [10. Ā.]
मोहयन्न्
मोहय् [10. Ā.]
इव
इव [ind]
माधवम्
माधव [m]
ततो
ततस् [ind]
ऽपरेण
अपर [pron]
भल्लेन
भल्ल [m]
धर्मपुत्रस्य
धर्मपुत्र [m]
मारिष
मारिष [m]
स युद्धे युयुधानेन हताश्वो हतसारथिः । कृतवर्मा कृतास्त्रेण धरणीमन्वपद्यत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
युद्धे
युद्ध [n]
युयुधानेन
युयुधान [m]
हताश्वो
हन् [6. P.]
हताश्वो
अश्व [m]
हतसारथिः
हन् [6. P.]
हतसारथिः
सारथि [m]
कृतवर्मा
कृतवर्मन् [m]
कृतास्त्रेण
कृतास्त्र [adj]
धरणीम्
धरणी [f]
अन्वपद्यत
अनुपद् [4. P.]
तस्मिन्सात्यकिना वीरे द्वैरथे विरथीकृते । समपद्यत सर्वेषां सैन्यानां सुमहद्भयम् ॥
English Translation
The heroic Kritavarman, having been deprived of his car by Satyaki in that single combat, all the (Kaurava) soldiers were possessed by a great fear.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मिन्
तद् [pron]
सात्यकिना
सात्यकि [m]
वीरे
वीर [m]
द्वैरथे
द्वैरथ [n]
विरथीकृते
विरथीकृ [8. P.]
पश्यतां
दृश् [6. P.]
सर्वसैन्यानां
सर्व [pron]
सर्वसैन्यानां
सैन्य [m]
तद्
तद् [pron]
अद्भुतम्
अद्भुत [n]
इवाभवत्
इव [ind]
इवाभवत्
भू [1. Ā.]
पुत्रस्य तव चात्यर्थं विषादः समपद्यत । हतसूते हताश्वे च विरथे कृतवर्मणि ॥
English Translation
A mighty fear overtook your sons, when Kritavarman was thus made steedless and driverless and carless.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुत्रस्य
पुत्र [m]
तव
त्वद् [pron]
चात्यर्थं
च [ind]
चात्यर्थं
अत्यर्थम् [ind]
विषादः
विषाद [m]
समपद्यत
सम्पद् [4. P.]
मद्रराजे
मद्र [m]
मद्रराजे
राज [m]
हते
हन् [6. P.]
राजन्
राजन् [m]
विरथे
विरथ [adj]
कृतवर्मणि
कृतवर्मन् [m]
हताश्वं च समालक्ष्य हतसूतमरिंदमम् । अभ्यधावत्कृपो राजञ्जिघांसुः शिनिपुंगवम् ॥
English Translation
Beholding that chastiser of foes made steedless and driverless, Kripa, O king, rushed at that best of Shini's race, desirous of killing him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हताश्वं
हन् [6. P.]
हताश्वं
अश्व [m]
च
च [ind]
समालक्ष्य
समालक्षय् [10. P.]
हतसूतम्
हन् [6. P.]
हतसूतम्
सूत [m]
अरिंदमम्
अरिंदम [adj]
चिक्षेप
क्षिप् [6. Ā.]
भुजवेगेन
भुज [m]
भुजवेगेन
वेग [m]
जिघांसुः
जिघांसु [adj]
शिनिपुंगवम्
शिनि [m]
शिनिपुंगवम्
पुंगव [m]
तमारोप्य रथोपस्थे मिषतां सर्वधन्विनाम् । अपोवाह महाबाहुस्तूर्णमायोधनादपि ॥
English Translation
Taking Kritavarman upon his car before all the bowmen, the mighty-armed Kripa took him away from the battlefield.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
आरोप्य
आरोपय् [10. Ā.]
रथोपस्थे
रथोपस्थ [m]
मिषतां
मिष् [6. P.]
सर्वधन्विनाम्
सर्व [pron]
सर्वधन्विनाम्
धन्विन् [adj]
अपोवाह
अपवह् [1. P.]
कृपः
कृप [mf]
शल्यं
शल्य [m]
तूर्णम्
तूर्णम् [ind]
आयोधनाद्
आयोधन [n]
अपि
अपि [ind]
शैनेयेऽधिष्ठिते राजन्विरथे कृतवर्मणि । दुर्योधनबलं सर्वं पुनरासीत्पराङ्मुखम् ॥
English Translation
The king of the Madras being slain and upon Kritavarma having been made carless, the entire arıny of Duryodhana fled away from the battle field.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मद्रराजे
मद्र [m]
मद्रराजे
राज [m]
हते
हन् [6. P.]
राजन्
राजन् [m]
विरथे
विरथ [adj]
कृतवर्मणि
कृतवर्मन् [m]
दुर्योधनबलं
दुर्योधन [m]
दुर्योधनबलं
बल [mn]
सर्वं
सर्व [pron]
पुनर्
पुनर् [ind]
आसीत्
अस् [2. P.]
पराङ्मुखम्
पराङ्मुख [adj]
तत्परे नावबुध्यन्त सैन्येन रजसावृते । तावकाः प्रद्रुता राजन्दुर्योधनमृते नृपम् ॥
English Translation
The enemy, however, did not see it for the Kuru army was then covered with a cloud of dust. All your warriors fled, O king, except king Duryodhana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्परे
तद् [pron]
तत्परे
पर [pron]
नावबुध्यन्त
न [ind]
नावबुध्यन्त
अवबुध् [4. P.]
सैन्येन
सैन्य [adj]
रजसा
रजस् [n]
वृते
वृ [1. Ā.]
तावकाः
तावक [adj]
प्रद्रुता
प्रद्रु [1. Ā.]
राजन्
राजन् [m]
दुर्योधनम्
दुर्योधन [m]
ऋते
ऋते [ind]
नृपम्
नृप [m]
दुर्योधनस्तु संप्रेक्ष्य भग्नं स्वबलमन्तिकात् । जवेनाभ्यपतत्तूर्णं सर्वांश्चैको न्यवारयत् ॥
English Translation
Then seeing his army routed Duryodhana, alone, resisted all the Parthas advancing furiously.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
दुर्योधनो
दुर्योधन [m]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
भग्नं
भञ्ज् [4. P.]
स्वबलम्
स्व [adj]
स्वबलम्
बल [mn]
अन्तिकात्
अन्तिक [n]
जवेनापततः
जव [m]
जवेनापततः
आपत् [1. Ā.]
पार्थान्
पार्थ [m]
एकः
एक [pron]
सर्वान्
सर्व [pron]
अवारयत्
वारय् [10. Ā.]
पाण्डूंश्च सर्वान्संक्रुद्धो धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् । शिखण्डिनं द्रौपदेयान्पाञ्चालानां च ये गणाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पाण्डवान्
पाण्डव [m]
सरथान्
स [ind]
सरथान्
रथ [m]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
धृष्टद्युम्नं
धृष्टद्युम्न [m]
च
च [ind]
पार्षतम्
पार्षत [m]
शिखण्डिनं
शिखण्डिन् [m]
द्रौपदेयान्
द्रौपदेय [m]
पाञ्चालानां
पाञ्चाल [m]
च
च [ind]
ये
यद् [pron]
गणाः
गण [m]
केकयान्सोमकांश्चैव पाञ्चालांश्चैव मारिष । असंभ्रमं दुराधर्षः शितैरस्त्रैरवारयत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
केकयान्
केकय [m]
सोमकांश्चैव
सोमक [m]
सोमकांश्चैव
च [ind]
सोमकांश्चैव
एव [ind]
पाञ्चालांश्चैव
पाञ्चाल [m]
पाञ्चालांश्चैव
च [ind]
पाञ्चालांश्चैव
एव [ind]
मारिष
मारिष [m]
आनर्तं
आनर्त [m]
च
च [ind]
दुराधर्षं
दुराधर्ष [adj]
शितैर्
शा [4. P.]
बाणैर्
बाण [m]
अवाकिरत्
अवकृ [6. Ā.]
अतिष्ठदाहवे यत्तः पुत्रस्तव महाबलः । यथा यज्ञे महानग्निर्मन्त्रपूतः प्रकाशयन् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अतिष्ठद्
स्था [1. Ā.]
आहवे
आहव [m]
यत्तः
यत् [1. P.]
पुत्रस्तव
पुत्र [m]
पुत्रस्तव
त्वद् [pron]
महाबलः
महत् [adj]
महाबलः
बल [mn]
यथा
यथा [ind]
यज्ञे
यज्ञ [m]
महान्
महत् [adj]
अग्निर्
अग्नि [m]
मन्त्रपूतः
मन्त्र [mn]
मन्त्रपूतः
पू [1. P.]
प्रकाशयन्
प्रकाशय् [10. Ā.]
तं परे नाभ्यवर्तन्त मर्त्या मृत्युमिवाहवे । अथान्यं रथमास्थाय हार्दिक्यः समपद्यत ॥
English Translation
His enemies could not approach him then, like creatures unable to approach the Death. Then the son of Hridika came there, on another car.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
परे
पर [pron]
नाभ्यवर्तन्त
न [ind]
नाभ्यवर्तन्त
अभिवृत् [1. Ā.]
मर्त्या
मर्त्य [m]
मृत्युम्
मृत्यु [m]
इवागतम्
इव [ind]
इवागतम्
आगम् [6. P.]
अथान्यं
अथ [ind]
अथान्यं
अन्य [pron]
रथम्
रथ [m]
आस्थाय
आस्था [1. Ā.]
हार्दिक्यो
हार्दिक्य [m]
ऽपि
अपि [ind]
न्यवर्तत
निवृत् [1. Ā.]