यत्रावहसितश्चासीत्प्रस्कन्दन्निव संभ्रमात् । प्रत्यक्षं वासुदेवस्य भीमेनानभिजातवत् ॥
English Translation
(To charging him more) when he was confused at certain architectural deceptions, Bhima sneered at him, before Vasudeva, saying he was of low birth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्रावहसितश्चासीत्
यत्र [ind]
यत्रावहसितश्चासीत्
अवहस् [1. P.]
यत्रावहसितश्चासीत्
च [ind]
यत्रावहसितश्चासीत्
अस् [2. P.]
प्रस्कन्दन्न्
प्रस्कन्द् [1. Ā.]
इव
इव [ind]
सम्भ्रमात्
सम्भ्रम [m]
प्रत्यक्षं
प्रत्यक्ष [adj]
वासुदेवस्य
वासुदेव [m]
स भोगान्विविधान्भुञ्जन्रत्नानि विविधानि च । कथितो धृतराष्ट्रस्य विवर्णो हरिणः कृशः ॥
English Translation
It was represented to Dhritarashtra that his son notwithstanding he was partaking various objects of enjoyments and valuable things, was becoming pale, lean and meagre.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
भोगान्
भोग [m]
विविधान्
विविध [adj]
भुञ्जन्
भुज् [6. P.]
रत्नानि
रत्न [mn]
विविधानि
विविध [adj]
च
च [ind]
कथितो
कथय् [10. Ā.]
धृतराष्ट्रस्य
धृतराष्ट्र [m]
विवर्णो
विवर्ण [adj]
हरिणः
हरिण [m]
कृशः
कृश [adj]
अन्वजानात्ततो द्यूतं धृतराष्ट्रः सुतप्रियः । तच्छ्रुत्वा वासुदेवस्य कोपः समभवन्महान् ॥
English Translation
Out of affection for him the blind king gave his son permission to play at dice (with the Pandavas). When Krishna came to know this, he became very angry.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्वजानात्
अनुज्ञा [9. Ā.]
ततो
ततस् [ind]
द्यूतं
द्यूत [n]
धृतराष्ट्रः
धृतराष्ट्र [m]
सुतप्रियः
सुत [m]
सुतप्रियः
प्रिय [adj]
तच्छ्रुत्वा
तद् [pron]
तच्छ्रुत्वा
श्रु [4. P.]
वासुदेवस्य
वासुदेव [m]
कोपः
कोप [m]
समभवन्
सम्भू [1. Ā.]
महान्
महत् [adj]
नातिप्रीतमनाश्चासीद्विवादांश्चान्वमोदत । द्यूतादीननयान्घोरान्प्रवृद्धांश्चाप्युपैक्षत ॥
English Translation
And being displeased, he did nothing to stop the dispute, but overlooked the fatal game and other horrible unjust deeds that were the result of it.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नातिप्रीतमनाश्चासीद्
न [ind]
नातिप्रीतमनाश्चासीद्
अति [ind]
नातिप्रीतमनाश्चासीद्
प्री [9. Ā.]
नातिप्रीतमनाश्चासीद्
मनस् [n]
नातिप्रीतमनाश्चासीद्
च [ind]
नातिप्रीतमनाश्चासीद्
अस् [2. P.]
विवादांश्चान्वमोदत
विवाद [mn]
विवादांश्चान्वमोदत
च [ind]
विवादांश्चान्वमोदत
अनुमुद् [1. P.]
द्यूतादीन्
द्यूत [n]
द्यूतादीन्
आदि [m]
अनयान्
अनय [m]
घोरान्
घोर [adj]
प्रवृद्धांश्चाप्युपैक्षत
प्रवृध् [1. Ā.]
प्रवृद्धांश्चाप्युपैक्षत
च [ind]
प्रवृद्धांश्चाप्युपैक्षत
अपि [ind]
प्रवृद्धांश्चाप्युपैक्षत
उपेक्ष् [1. P.]
निरस्य विदुरं द्रोणं भीष्मं शारद्वतं कृपम् । विग्रहे तुमुले तस्मिन्नहन्क्षत्रं परस्परम् ॥
English Translation
In spite of Bhishma, Drona, Vidura and the son of Shardvata, Kripa, he made the Kshatriyas kill one another in the great battle that followed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निरस्य
निरस् [4. Ā.]
विदुरं
विदुर [m]
द्रोणं
द्रोण [m]
भीष्मं
भीष्म [m]
शारद्वतं
शारद्वत [m]
कृपम्
कृप [mf]
विग्रहे
विग्रह [mn]
तुमुले
तुमुल [adj]
तस्मिन्न्
तद् [pron]
अहन्
हन् [6. P.]
क्षत्रं
क्षत्र [n]
परस्परम्
परस्पर [adj]
जयत्सु पाण्डुपुत्रेषु श्रुत्वा सुमहदप्रियम् । दुर्योधनमतं ज्ञात्वा कर्णस्य शकुनेस्तथा । धृतराष्ट्रश्चिरं ध्यात्वा संजयं वाक्यमब्रवीत् ॥
English Translation
(At the end of the battle) Dhritarashtra, hearing the news of the Pandavas' success and recollecting the vows that Duryodhana, Karna and Shakuni had taken.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जयत्सु
जि [9. P.]
पाण्डुपुत्रेषु
पाण्डु [m]
पाण्डुपुत्रेषु
पुत्र [m]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
सुमहद्
सु [ind]
सुमहद्
महत् [adj]
अप्रियम्
अप्रिय [adj]
दुर्योधनमतं
दुर्योधन [m]
दुर्योधनमतं
मत [n]
ज्ञात्वा
ज्ञा [4. Ā.]
कर्णस्य
कर्ण [m]
शकुनेस्
शकुनि [m]
तथा
तथा [ind]
धृतराष्ट्रश्चिरं
धृतराष्ट्र [m]
धृतराष्ट्रश्चिरं
चिरम् [ind]
ध्यात्वा
ध्या [3. Ā.]
संजयं
संजय [m]
वाक्यम्
वाक्य [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
शृणु संजय मे सर्वं न मेऽसूयितुमर्हसि । श्रुतवानसि मेधावी बुद्धिमान्प्राज्ञसंमतः ॥
English Translation
You are learned in the Shastras, you are intelligent and you are possessed of wisdom. (Hear), my inclinations were never for war, nor did I feel pleasure in the destruction of my race.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शृणु
श्रु [4. P.]
संजय
संजय [m]
मे
मद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
न
न [ind]
मे
मद् [pron]
ऽसूयितुम्
असूय् [Denom. Ā.]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]
श्रुतवान्
श्रु [4. P.]
असि
अस् [2. P.]
मेधावी
मेधाविन् [adj]
बुद्धिमान्
बुद्धिमत् [adj]
प्राज्ञसंमतः
प्राज्ञ [adj]
प्राज्ञसंमतः
सम्मन् [8. Ā.]
न विग्रहे मम मतिर्न च प्रीये कुरुक्षये । न मे विशेषः पुत्रेषु स्वेषु पाण्डुसुतेषु च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
विग्रहे
विग्रह [mn]
मम
मद् [pron]
मतिर्
मति [f]
न
न [ind]
च
च [ind]
प्रीये
प्री [9. Ā.]
कुरुक्षये
कुरु [m]
कुरुक्षये
क्षय [m]
न
न [ind]
मे
मद् [pron]
विशेषः
विशेष [m]
पुत्रेषु
पुत्र [m]
स्वेषु
स्व [adj]
पाण्डुसुतेषु
पाण्डु [m]
पाण्डुसुतेषु
सुत [m]
च
च [ind]
वृद्धं मामभ्यसूयन्ति पुत्रा मन्युपरायणाः । अहं त्वचक्षुः कार्पण्यात्पुत्रप्रीत्या सहामि तत् । मुह्यन्तं चानुमुह्यामि दुर्योधनमचेतनम् ॥
English Translation
I felt no difference between my sons and the sons of Pandu. My own sons were wayward and they hated me, because I was old and blind. I bore all on account of my miserable state of being blind and for paternal affection. I was foolish and thoughtless and Duryodhana grew in folly.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वृद्धं
वृध् [6. P.]
माम्
मद् [pron]
अभ्यसूयन्ति
अभ्यसूय् [Denom. Ā.]
पुत्रा
पुत्र [m]
मन्युपरायणाः
मन्यु [mf]
मन्युपरायणाः
परायण [n]
अहं
मद् [pron]
त्व्
तु [ind]
अचक्षुः
अचक्षुस् [n]
कार्पण्यात्
कार्पण्य [n]
पुत्रप्रीत्या
पुत्र [m]
पुत्रप्रीत्या
प्रीति [f]
सहामि
सह् [1. P.]
तत्
तद् [pron]
मुह्यन्तं
मुह् [4. Ā.]
चानुमुह्यामि
च [ind]
चानुमुह्यामि
अनुमुह् [4. P.]
दुर्योधनम्
दुर्योधन [m]
अचेतनम्
अचेतन [adj]
राजसूये श्रियं दृष्ट्वा पाण्डवस्य महौजसः । तच्चावहसनं प्राप्य सभारोहणदर्शने ॥
English Translation
My own son was a spectator of the great wealth of the powerful sons of Pandu and was sneered at for his awkwardness in entering into the hall.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राजसूये
राजसूय [m]
श्रियं
श्री [f]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
पाण्डवस्य
पाण्डव [m]
महौजसः
महत् [adj]
महौजसः
ओजस् [n]
तच्चावहसनं
तद् [pron]
तच्चावहसनं
च [ind]
तच्चावहसनं
अवहसन [n]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
सभारोहणदर्शने
सभा [f]
सभारोहणदर्शने
रोहण [n]
सभारोहणदर्शने
दर्शन [n]
अमर्षितः स्वयं जेतुमशक्तः पाण्डवान्रणे । निरुत्साहश्च संप्राप्तुं श्रियमक्षत्रियो यथा । गान्धारराजसहितश्छद्मद्यूतममन्त्रयत् ॥
English Translation
Being unwilling to bear all this at the same time being incapable of vanquishing the Pandavas in the field of bettle, he planned a most unjust game at dice, instead of being willing to obtain fortune by his own exertion and with the help of the king of Gandhara.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अमर्षितः
अमर्षित [adj]
स्वयं
स्वयम् [ind]
जेतुम्
जि [9. P.]
अशक्तः
अशक्त [adj]
पाण्डवान्
पाण्डव [m]
रणे
रण [m]
निरुत्साहश्च
निरुत्साह [adj]
निरुत्साहश्च
च [ind]
सम्प्राप्तुं
सम्प्राप् [5. Ā.]
श्रियम्
श्री [f]
अक्षत्रियो
अक्षत्रिय [m]
यथा
यथा [ind]
गान्धारराजसहितश्छद्मद्यूतम्
गान्धार [m]
गान्धारराजसहितश्छद्मद्यूतम्
राजन् [m]
गान्धारराजसहितश्छद्मद्यूतम्
सहित [adj]
गान्धारराजसहितश्छद्मद्यूतम्
छद्मन् [n]
गान्धारराजसहितश्छद्मद्यूतम्
द्यूत [n]
अमन्त्रयत्
मन्त्रय् [Denom. Ā.]
तत्र यद्यद्यथा ज्ञातं मया संजय तच्छृणु । श्रुत्वा हि मम वाक्यानि बुद्ध्या युक्तानि तत्त्वतः । ततो ज्ञास्यसि मां सौते प्रज्ञाचक्षुषमित्युत ॥
English Translation
Hear, O Sanjaya all that happened afterwards and all that came to my knowledge. When you hear all that I say, recollecting everything you will then know me to be a man having prophetic eyes.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्र
तत्र [ind]
यद्
यद् [pron]
यद्
यद् [pron]
यथा
यथा [ind]
ज्ञातं
ज्ञा [4. Ā.]
मया
मद् [pron]
संजय
संजय [m]
तच्छृणु
तद् [pron]
तच्छृणु
श्रु [4. P.]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
हि
हि [ind]
मम
मद् [pron]
वाक्यानि
वाक्य [n]
बुद्ध्या
बुद्धि [f]
युक्तानि
युज् [6. Ā.]
तत्त्वतः
तत्त्व [n]
ततो
ततस् [ind]
ज्ञास्यसि
ज्ञा [4. Ā.]
मां
मद् [pron]
सौते
सौति [m]
प्रज्ञाचक्षुषम्
प्रज्ञा [f]
प्रज्ञाचक्षुषम्
चक्षुस् [n]
इत्युत
इति [ind]
इत्युत
उत [ind]
यदाश्रौषं धनुरायम्य चित्रं; विद्धं लक्ष्यं पातितं वै पृथिव्याम् । कृष्णां हृतां पश्यतां सर्वराज्ञां; तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥
English Translation
I had no hope of success, O Sanjaya, when I heard that Arjuna, having bent the bow, had pierced the mark and brought it to the ground and had carried away the princes Krishnaa (Draupadi) in the presence of the assembled chiefs and potentates.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदाश्रौषं
यदा [ind]
यदाश्रौषं
श्रु [4. P.]
धनुर्
धनुस् [n]
आयम्य
आयम् [6. P.]
चित्रं
चित्र [adj]
विद्धं
व्यध् [4. Ā.]
लक्ष्यं
लक्ष्य [adj]
पातितं
पातय् [10. Ā.]
वै
वै [ind]
पृथिव्याम्
पृथिवी [f]
कृष्णां
कृष्णा [f]
हृतां
हृ [2. P.]
पश्यतां
दृश् [6. P.]
सर्वराज्ञां
सर्व [pron]
सर्वराज्ञां
राजन् [m]
तदा
तदा [ind]
नाशंसे
न [ind]
नाशंसे
आशंस् [2. Ā.]
विजयाय
विजय [m]
संजय
संजय [m]
यदाश्रौषं द्वारकायां सुभद्रां; प्रसह्योढां माधवीमर्जुनेन । इन्द्रप्रस्थं वृष्णिवीरौ च यातौ; तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥
English Translation
I had no hope of success, O Sanjaya, when I heard that Subhadra of the Madhu race had been forcibly carried away by Arjuna and had been subsequently married by him in the city of Dwarka and the two heroes of the Vrishni race, instead of being angry, had come to Indraprastha as friends.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदाश्रौषं
यदा [ind]
यदाश्रौषं
श्रु [4. P.]
द्वारकायां
द्वारका [fn]
सुभद्रां
सुभद्रा [f]
प्रसह्योढां
प्रसह् [1. P.]
प्रसह्योढां
वह् [2. P.]
माधवीम्
माधवी [f]
अर्जुनेन
अर्जुन [m]
इन्द्रप्रस्थं
इन्द्रप्रस्थ [n]
वृष्णिवीरौ
वृष्णि [m]
वृष्णिवीरौ
वीर [m]
च
च [ind]
यातौ
या [2. Ā.]
तदा
तदा [ind]
नाशंसे
न [ind]
नाशंसे
आशंस् [2. Ā.]
विजयाय
विजय [m]
संजय
संजय [m]
यदाश्रौषं देवराजं प्रवृष्टं; शरैर्दिव्यैर्वारितं चार्जुनेन । अग्निं तथा तर्पितं खाण्डवे च; तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥
English Translation
I had no hope of success, O Sanjaya, when I heard that Arjuna had satisfied Agni by giving him the forest of Khandava preventing at the same time by his celestial arrows the downpour made by Indra, the king of the celestials.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदाश्रौषं
यदा [ind]
यदाश्रौषं
श्रु [4. P.]
देवराजं
देवराज [m]
प्रवृष्टं
प्रवृष् [1. Ā.]
शरैर्
शर [m]
दिव्यैर्
दिव्य [adj]
वारितं
वारय् [10. Ā.]
चार्जुनेन
च [ind]
चार्जुनेन
अर्जुन [m]
कृष्णां
कृष्णा [f]
हृतां
हृ [2. P.]
पश्यतां
दृश् [6. P.]
सर्वराज्ञां
सर्व [pron]
सर्वराज्ञां
राजन् [m]
तदा
तदा [ind]
नाशंसे
न [ind]
नाशंसे
आशंस् [2. Ā.]
विजयाय
विजय [m]
संजय
संजय [m]
यदाश्रौषं हृतराज्यं युधिष्ठिरं; पराजितं सौबलेनाक्षवत्याम् । अन्वागतं भ्रातृभिरप्रमेयै;स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥
English Translation
I had no hope of success, O Sanjaya, when I heard that Yudhishthira had been defeated by Saubala at dice and had been deprived of his kingdom as its result but still he was attended by his powerful brothers.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदाश्रौषं
यदा [ind]
यदाश्रौषं
श्रु [4. P.]
हृतराज्यं
हृ [2. P.]
हृतराज्यं
राज्य [n]
युधिष्ठिरं
युधिष्ठिर [m]
पराजितं
पराजि [2. P.]
सौबलेनाक्षवत्याम्
सौबल [m]
सौबलेनाक्षवत्याम्
अक्षवती [f]
इन्द्रप्रस्थं
इन्द्रप्रस्थ [n]
वृष्णिवीरौ
वृष्णि [m]
वृष्णिवीरौ
वीर [m]
च
च [ind]
यातौ
या [2. Ā.]
तदा
तदा [ind]
नाशंसे
न [ind]
नाशंसे
आशंस् [2. Ā.]
विजयाय
विजय [m]
संजय
संजय [m]
यदाश्रौषं द्रौपदीमश्रुकण्ठीं; सभां नीतां दुःखितामेकवस्त्राम् । रजस्वलां नाथवतीमनाथव;त्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥
English Translation
I had no hope of success, O Sanjaya, when I heard that weeping and sorrowing, Draupadi in the season of her impurity, had been dragged into court with but one cloth on and treated as if she had none in this, though she had her protectors.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदाश्रौषं
यदा [ind]
यदाश्रौषं
श्रु [4. P.]
द्रौपदीम्
द्रौपदी [f]
अश्रुकण्ठीं
अश्रु [mn]
अश्रुकण्ठीं
कण्ठी [f]
सभां
सभा [f]
नीतां
नी [2. P.]
दुःखिताम्
दुःखित [adj]
एकवस्त्राम्
एक [pron]
एकवस्त्राम्
वस्त्र [mn]
कृष्णां
कृष्णा [f]
हृतां
हृ [2. P.]
पश्यतां
दृश् [6. P.]
सर्वराज्ञां
सर्व [pron]
सर्वराज्ञां
राजन् [m]
तदा
तदा [ind]
नाशंसे
न [ind]
नाशंसे
आशंस् [2. Ā.]
विजयाय
विजय [m]
संजय
संजय [m]
यदाश्रौषं विविधास्तात चेष्टा; धर्मात्मनां प्रस्थितानां वनाय । ज्येष्ठप्रीत्या क्लिश्यतां पाण्डवानां; तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥
English Translation
I had no hope of success, O Sanjaya, when I heard that the four Pandava brothers, weeping in sorrow, had followed their eldest brother and had tried every means to mitigate his discomfort.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदाश्रौषं
यदा [ind]
यदाश्रौषं
श्रु [4. P.]
विविधास्
विविध [adj]
तात
तात [m]
चेष्टा
चेष्टा [f]
धर्मात्मनां
धर्म [mn]
धर्मात्मनां
आत्मन् [m]
प्रस्थितानां
प्रस्था [1. Ā.]
वनाय
वन [n]
कृष्णां
कृष्णा [f]
हृतां
हृ [2. P.]
पश्यतां
दृश् [6. P.]
सर्वराज्ञां
सर्व [pron]
सर्वराज्ञां
राजन् [m]
तदा
तदा [ind]
नाशंसे
न [ind]
नाशंसे
आशंस् [2. Ā.]
विजयाय
विजय [m]
संजय
संजय [m]
यदाश्रौषं स्नातकानां सहस्रै;रन्वागतं धर्मराजं वनस्थम् । भिक्षाभुजां ब्राह्मणानां महात्मनां; तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥
English Translation
I had no hope of success, O Sanjaya, when I heard that Yudhishthira had been followed into wilderness by Snatakas and by holy Brahmanas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदाश्रौषं
यदा [ind]
यदाश्रौषं
श्रु [4. P.]
स्नातकानां
स्नातक [m]
सहस्रैर्
सहस्र [mn]
अन्वागतं
अन्वागम् [1. P.]
धर्मराजं
धर्मराज [m]
वनस्थम्
वनस्थ [m]
कृष्णां
कृष्णा [f]
हृतां
हृ [2. P.]
पश्यतां
दृश् [6. P.]
सर्वराज्ञां
सर्व [pron]
सर्वराज्ञां
राजन् [m]
तदा
तदा [ind]
नाशंसे
न [ind]
नाशंसे
आशंस् [2. Ā.]
विजयाय
विजय [m]
संजय
संजय [m]
यदाश्रौषमर्जुनो देवदेवं; किरातरूपं त्र्यम्बकं तोष्य युद्धे । अवाप तत्पाशुपतं महास्त्रं; तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥
English Translation
I had no hope of success, O Sanjaya, when I heard that, Arjuna, after pleasing in combat the god of gods, the three-eyed Shiva who appeared before him in the guise of a hunter, had obtained the great weapon Pashupata.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदाश्रौषम्
यदा [ind]
यदाश्रौषम्
श्रु [4. P.]
अर्जुनो
अर्जुन [m]
देवदेवं
देवदेव [m]
किरातरूपं
किरात [mn]
किरातरूपं
रूप [n]
त्र्यम्बकं
त्र्यम्बक [m]
तोष्य
तोषय् [10. Ā.]
युद्धे
युद्ध [n]
कृष्णां
कृष्णा [f]
हृतां
हृ [2. P.]
पश्यतां
दृश् [6. P.]
सर्वराज्ञां
सर्व [pron]
सर्वराज्ञां
राजन् [m]
तदा
तदा [ind]
नाशंसे
न [ind]
नाशंसे
आशंस् [2. Ā.]
विजयाय
विजय [m]
संजय
संजय [m]
यदाश्रौषं त्रिदिवस्थं धनंजयं; शक्रात्साक्षाद्दिव्यमस्त्रं यथावत् । अधीयानं शंसितं सत्यसंधं; तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥
English Translation
I had no hope of success, O Sanjaya, when I heard that the just and famous Arjuna had gone to the land of the celestials and had there obtained celestial weapons from Indra, the king of the gods.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदाश्रौषं
यदा [ind]
यदाश्रौषं
श्रु [4. P.]
त्रिदिवस्थं
त्रिदिव [n]
त्रिदिवस्थं
स्थ [adj]
धनंजयं
धनंजय [m]
शक्रात्
शक्र [m]
साक्षाद्
साक्षात् [ind]
दिव्यम्
दिव्य [adj]
अस्त्रं
अस्त्र [mn]
यथावत्
यथावत् [ind]
कृष्णां
कृष्णा [f]
हृतां
हृ [2. P.]
पश्यतां
दृश् [6. P.]
सर्वराज्ञां
सर्व [pron]
सर्वराज्ञां
राजन् [m]
तदा
तदा [ind]
नाशंसे
न [ind]
नाशंसे
आशंस् [2. Ā.]
विजयाय
विजय [m]
संजय
संजय [m]
यदाश्रौषं वैश्रवणेन सार्धं; समागतं भीममन्यांश्च पार्थान् । तस्मिन्देशे मानुषाणामगम्ये; तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥
English Translation
I had no hope of success, O Sanjaya, when I heard that Bhima and other sons of Kunti, had gone to that country which was inaccessible to men and met Vaishravana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदाश्रौषं
यदा [ind]
यदाश्रौषं
श्रु [4. P.]
वैश्रवणेन
वैश्रवण [m]
सार्धं
सार्धम् [ind]
समागतं
समागम् [6. P.]
भीमम्
भीम [m]
अन्यांश्च
अन्य [pron]
अन्यांश्च
च [ind]
पार्थान्
पार्थ [m]
दुःशासनो
दुःशासन [m]
गतवान्
गम् [6. Ā.]
नैव
न [ind]
नैव
एव [ind]
चान्तं
च [ind]
चान्तं
अन्त [m]
तदा
तदा [ind]
नाशंसे
न [ind]
नाशंसे
आशंस् [2. Ā.]
विजयाय
विजय [m]
संजय
संजय [m]
यदाश्रौषं घोषयात्रागतानां; बन्धं गन्धर्वैर्मोक्षणं चार्जुनेन । स्वेषां सुतानां कर्णबुद्धौ रतानां; तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥
English Translation
I had no hope of success, O Sanjaya, when I heard that my sons were taken prisoners by the Gandharvas their journey to Ghoshayatra, but were rescued by Arjuna.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदाश्रौषं
यदा [ind]
यदाश्रौषं
श्रु [4. P.]
घोषयात्रागतानां
घोष [m]
घोषयात्रागतानां
यात्रा [f]
घोषयात्रागतानां
गम् [6. Ā.]
बन्धं
बन्ध [m]
गन्धर्वैर्
गन्धर्व [m]
मोक्षणं
मोक्षण [n]
चार्जुनेन
च [ind]
चार्जुनेन
अर्जुन [m]
गदां
गदा [f]
चोग्रां
च [ind]
चोग्रां
उग्र [adj]
भीमसेनाय
भीमसेन [m]
दत्तां
दा [1. Ā.]
तदा
तदा [ind]
नाशंसे
न [ind]
नाशंसे
आशंस् [2. Ā.]
विजयाय
विजय [m]
संजय
संजय [m]
यदाश्रौषं यक्षरूपेण धर्मं; समागतं धर्मराजेन सूत । प्रश्नानुक्तान्विब्रुवन्तं च सम्य;क्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥
English Translation
on I had no hope of success, O Sanjaya, when I heard that Dharma had come in the guise of a Yaksha and asked some questions of Yudhishthira, who answered them well.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदाश्रौषं
यदा [ind]
यदाश्रौषं
श्रु [4. P.]
यक्षरूपेण
यक्ष [m]
यक्षरूपेण
रूप [n]
धर्मं
धर्म [mn]
समागतं
समागम् [6. P.]
धर्मराजेन
धर्मराज [m]
सूत
सूत [m]
दुःशासनो
दुःशासन [m]
गतवान्
गम् [6. Ā.]
नैव
न [ind]
नैव
एव [ind]
चान्तं
च [ind]
चान्तं
अन्त [m]
तदा
तदा [ind]
नाशंसे
न [ind]
नाशंसे
आशंस् [2. Ā.]
विजयाय
विजय [m]
संजय
संजय [m]
यदाश्रौषं मामकानां वरिष्ठा;न्धनंजयेनैकरथेन भग्नान् । विराटराष्ट्रे वसता महात्मना; तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥
English Translation
I had no hope of success, O Sanjaya, when I heard that all the chief warriors of my side had been defeated by Arjuna on a single chariot while he was in the kingdom of Virata.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदाश्रौषं
यदा [ind]
यदाश्रौषं
श्रु [4. P.]
मामकानां
मामक [adj]
वरिष्ठान्
वरिष्ठ [adj]
धनंजयेनैकरथेन
धनंजय [m]
धनंजयेनैकरथेन
एक [pron]
धनंजयेनैकरथेन
रथ [m]
भग्नान्
भञ्ज् [4. P.]
इन्द्रप्रस्थं
इन्द्रप्रस्थ [n]
वृष्णिवीरौ
वृष्णि [m]
वृष्णिवीरौ
वीर [m]
च
च [ind]
यातौ
या [2. Ā.]
तदा
तदा [ind]
नाशंसे
न [ind]
नाशंसे
आशंस् [2. Ā.]
विजयाय
विजय [m]
संजय
संजय [m]
यदाश्रौषं सत्कृतां मत्स्यराज्ञा; सुतां दत्तामुत्तरामर्जुनाय । तां चार्जुनः प्रत्यगृह्णात्सुतार्थे; तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥
English Translation
I had no hope of success, O Sanjaya, when I heard that king of Matsya (Virata) had offered his virtuous daughter Uttara to Arjuna and Arjuna had accepted her for his son Abhimanyu.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदाश्रौषं
यदा [ind]
यदाश्रौषं
श्रु [4. P.]
सत्कृतां
सत्कृ [8. Ā.]
मत्स्यराज्ञा
मत्स्य [m]
मत्स्यराज्ञा
राजन् [m]
सुतां
सुता [f]
दत्ताम्
दा [1. Ā.]
उत्तराम्
उत्तर [adj]
अर्जुनाय
अर्जुन [m]
गदां
गदा [f]
चोग्रां
च [ind]
चोग्रां
उग्र [adj]
भीमसेनाय
भीमसेन [m]
दत्तां
दा [1. Ā.]
तदा
तदा [ind]
नाशंसे
न [ind]
नाशंसे
आशंस् [2. Ā.]
विजयाय
विजय [m]
संजय
संजय [m]
यदाश्रौषं निर्जितस्याधनस्य; प्रव्राजितस्य स्वजनात्प्रच्युतस्य । अक्षौहिणीः सप्त युधिष्ठिरस्य; तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥
English Translation
I had no hope of success, O Sanjaya, when I heard that Yudhishthira, who was defeated at dice and deprived of his wealth, who was exiled and separated from his relatives and friends, had collected an army of seven Akshauhinis.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदाश्रौषं
यदा [ind]
यदाश्रौषं
श्रु [4. P.]
निर्जितस्याधनस्य
निर्जि [1. P.]
निर्जितस्याधनस्य
अधन [adj]
प्रव्राजितस्य
प्रव्राजय् [10. Ā.]
स्वजनात्
स्व [adj]
स्वजनात्
जन [m]
प्रच्युतस्य
प्रच्यु [1. Ā.]
अवाप
अवाप् [5. Ā.]
तत्
तद् [pron]
पाशुपतं
पाशुपत [adj]
महास्त्रं
महत् [adj]
महास्त्रं
अस्त्र [mn]
तदा
तदा [ind]
नाशंसे
न [ind]
नाशंसे
आशंस् [2. Ā.]
विजयाय
विजय [m]
संजय
संजय [m]
यदाश्रौषं नरनारायणौ तौ; कृष्णार्जुनौ वदतो नारदस्य । अहं द्रष्टा ब्रह्मलोके सदेति; तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥
English Translation
I had no hope of success, O Sanjaya, when I heard that Narada declared that Krishna and Arjuna are Nara and Narayana and they had been seen together in the region of Brahma.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदाश्रौषं
यदा [ind]
यदाश्रौषं
श्रु [4. P.]
नरनारायणौ
नर [m]
नरनारायणौ
नारायण [m]
तौ
तद् [pron]
कृष्णार्जुनौ
कृष्ण [m]
कृष्णार्जुनौ
अर्जुन [m]
वदतो
वद् [1. Ā.]
नारदस्य
नारद [m]
अग्निं
अग्नि [m]
तथा
तथा [ind]
तर्पितं
तर्पय् [10. Ā.]
खाण्डवे
खाण्डव [mn]
च
च [ind]
तदा
तदा [ind]
नाशंसे
न [ind]
नाशंसे
आशंस् [2. Ā.]
विजयाय
विजय [m]
संजय
संजय [m]
यदाश्रौषं माधवं वासुदेवं; सर्वात्मना पाण्डवार्थे निविष्टम् । यस्येमां गां विक्रममेकमाहु;स्तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥
English Translation
I had no hope of success, O Sanjaya, when I heard that Vasudeva of the Madhu race, who covered the whole universe with his but one foot, had been heartily engaged to do good to the Pandavas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदाश्रौषं
यदा [ind]
यदाश्रौषं
श्रु [4. P.]
माधवं
माधव [m]
वासुदेवं
वासुदेव [m]
सर्वात्मना
सर्व [pron]
सर्वात्मना
आत्मन् [m]
पाण्डवार्थे
पाण्डव [m]
पाण्डवार्थे
अर्थ [mn]
निविष्टम्
निविश् [6. Ā.]
कृष्णां
कृष्णा [f]
हृतां
हृ [2. P.]
पश्यतां
दृश् [6. P.]
सर्वराज्ञां
सर्व [pron]
सर्वराज्ञां
राजन् [m]
तदा
तदा [ind]
नाशंसे
न [ind]
नाशंसे
आशंस् [2. Ā.]
विजयाय
विजय [m]
संजय
संजय [m]
यदाश्रौषं कर्णदुर्योधनाभ्यां; बुद्धिं कृतां निग्रहे केशवस्य । तं चात्मानं बहुधा दर्शयानं; तदा नाशंसे विजयाय संजय ॥
English Translation
I had no hope of success, O Sanjaya, when I heard that Karna and Duryodhana had determined to make Krishna a prisoner, but he had shown the whole universe in himself.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदाश्रौषं
यदा [ind]
यदाश्रौषं
श्रु [4. P.]
कर्णदुर्योधनाभ्यां
कर्ण [m]
कर्णदुर्योधनाभ्यां
दुर्योधन [m]
बुद्धिं
बुद्धि [f]
कृतां
कृ [2. Ā.]
निग्रहे
निग्रह [m]
केशवस्य
केशव [m]
कृष्णां
कृष्णा [f]
हृतां
हृ [2. P.]
पश्यतां
दृश् [6. P.]
सर्वराज्ञां
सर्व [pron]
सर्वराज्ञां
राजन् [m]
तदा
तदा [ind]
नाशंसे
न [ind]
नाशंसे
आशंस् [2. Ā.]
विजयाय
विजय [m]
संजय
संजय [m]