Śāntiparva Adhyāya 202
शान्तिपर्व • अध्यायः 202
Śāntiparva Adhyāya 202 of the classical Mahābhārata with 34 verses.
Total: 34 Verses
•
Citations: MBh 12.202.1–34
•
250 Lexicon Terms
पितामह महाप्राज्ञ युधि सत्यपराक्रम । श्रोतुमिच्छामि कार्त्स्न्येन कृष्णमव्ययमीश्वरम् ॥
English Translation
Yudhishthira said O grandfather, O you of great wisdom and invincible prowess in battle, I wish to hear fully of Krishna who is immutable omnipotent.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पितामह
पितामह [m]
महाप्राज्ञ
महत् [adj]
महाप्राज्ञ
प्राज्ञ [adj]
पुण्डरीकाक्षम्
पुण्डरीकाक्ष [m]
अच्युतम्
अच्युत [m]
श्रोतुम्
श्रु [4. P.]
इच्छामि
इष् [1. P.]
कार्त्स्न्येन
कार्त्स्न्य [n]
कृष्णम्
कृष्ण [m]
अव्ययम्
अव्यय [adj]
ईश्वरम्
ईश्वर [m]
यच्चास्य तेजः सुमहद्यच्च कर्म पुरातनम् । तन्मे सर्वं यथातत्त्वं प्रब्रूहि भरतर्षभ ॥
English Translation
O foremost of men, tell me truly everything about his great energy and the great deeds performed by him in days of yore.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यच्चास्य
यद् [pron]
यच्चास्य
च [ind]
यच्चास्य
इदम् [pron]
तेजः
तेजस् [n]
सुमहद्
सु [ind]
सुमहद्
महत् [adj]
यच्च
यद् [pron]
यच्च
च [ind]
कर्म
कर्मन् [n]
पुरातनम्
पुरातन [adj]
तन्मे
तद् [pron]
तन्मे
मद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
यथातत्त्वं
यथातत्त्वम् [ind]
प्रब्रूहि
प्रब्रू [2. Ā.]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
तिर्यग्योनिगतं रूपं कथं धारितवान्हरिः । केन कार्यविसर्गेण तन्मे ब्रूहि पितामह ॥
English Translation
Why did that powerful one assume the form of an animal, and that for performing what particular act? Tell me all this, O mighty warrior.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तिर्यग्योनिगतं
तिर्यग्योनि [f]
तिर्यग्योनिगतं
गम् [6. Ā.]
रूपं
रूप [n]
कथं
कथम् [ind]
धारितवान्
धारय् [10. Ā.]
हरिः
हरि [m]
यया
यद् [pron]
बुद्ध्या
बुद्धि [f]
नुदेच्छोकं
नुद् [2. P.]
नुदेच्छोकं
शोक [m]
तन्मे
तद् [pron]
तन्मे
मद् [pron]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
पितामह
पितामह [m]
पुराहं मृगयां यातो मार्कण्डेयाश्रमे स्थितः । तत्रापश्यं मुनिगणान्समासीनान्सहस्रशः ॥
English Translation
'Formerly, on one occasion, while out on hunting, I arrived at the asylum of Markandeya. There I saw various classes of ascetics seated by thousands.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुराहं
पुरा [ind]
पुराहं
मद् [pron]
मृगयां
मृगया [f]
यातो
या [2. Ā.]
मार्कण्डेयाश्रमे
मार्कण्डेय [m]
मार्कण्डेयाश्रमे
आश्रम [mn]
स्थितः
स्था [1. Ā.]
तत्रापश्यं
तत्र [ind]
तत्रापश्यं
पश् [4. Ā.]
मुनिगणान्
मुनि [m]
मुनिगणान्
गण [m]
समासीनान्
समास् [4. P.]
सहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
ततस्ते मधुपर्केण पूजां चक्रुरथो मयि । प्रतिगृह्य च तां पूजां प्रत्यनन्दमृषीनहम् ॥
English Translation
The Rishis honoured me by offering honey and curds. Accepting their adoration, I reverentially saluted them in return.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्ते
ततस् [ind]
ततस्ते
तद् [pron]
मधुपर्केण
मधुपर्क [mn]
पूजां
पूजा [f]
चक्रुर्
कृ [2. Ā.]
अथो
अथो [ind]
मयि
मद् [pron]
प्रतिगृह्य
प्रतिग्रह् [9. Ā.]
च
च [ind]
तां
तद् [pron]
पूजां
पूजा [f]
प्रत्यनन्दम्
प्रतिनन्द् [1. Ā.]
ऋषीन्
ऋषि [m]
अहम्
मद् [pron]
कथैषा कथिता तत्र कश्यपेन महर्षिणा । मनःप्रह्लादिनीं दिव्यां तामिहैकमनाः शृणु ॥
English Translation
What I shall recite was described there by the great Rishi Kashyapa. Listen with rapt attention to that excellent and charming throne.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कथैषा
कथा [f]
कथैषा
एतद् [pron]
कथिता
कथय् [10. Ā.]
तत्र
तत्र [ind]
कश्यपेन
कश्यप [m]
महर्षिणा
महत् [adj]
महर्षिणा
ऋषि [m]
मनःप्रह्लादिनीं
मनस् [n]
मनःप्रह्लादिनीं
प्रह्लादिन् [adj]
दिव्यां
दिव्य [adj]
ताम्
तद् [pron]
इहैकमनाः
इह [ind]
इहैकमनाः
एकमनस् [adj]
शृणु
श्रु [4. P.]
पुरा दानवमुख्या हि क्रोधलोभसमन्विताः । बलेन मत्ताः शतशो नरकाद्या महासुराः ॥
English Translation
Formerly the principal Danavas, possessed by anger and cupidity, and hundreds of powerful Asuras having Naraka for their first, elated with power, and numberless other Danavas invincible in battle, became highly jealous of the peerless prosperity of the gods.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुरा
पुरा [ind]
दानवमुख्या
दानव [m]
दानवमुख्या
मुख्य [adj]
हि
हि [ind]
क्रोधलोभसमन्विताः
क्रोध [m]
क्रोधलोभसमन्विताः
लोभ [m]
क्रोधलोभसमन्विताः
समन्वित [adj]
बलेन
बल [mn]
मत्ताः
मद् [3. P.]
शतशो
शतशस् [ind]
नरकाद्या
नरक [m]
नरकाद्या
आद्य [adj]
महासुराः
महत् [adj]
महासुराः
असुर [m]
तथैव चान्ये बहवो दानवा युद्धदुर्मदाः । न सहन्ते स्म देवानां समृद्धिं तामनुत्तमाम् ॥
English Translation
Formerly the principal Danavas, possessed by anger and cupidity, and hundreds of powerful Asuras having Naraka for their first, elated with power, and numberless other Danavas invincible in battle, became highly jealous of the peerless prosperity of the gods.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथैव
तथा [ind]
तथैव
एव [ind]
चान्ये
च [ind]
चान्ये
अन्य [pron]
बहवो
बहु [adj]
दानवा
दानव [m]
युद्धदुर्मदाः
युद्ध [n]
युद्धदुर्मदाः
दुर्मद [adj]
न
न [ind]
सहन्ते
सह् [1. P.]
स्म
स्म [ind]
देवानां
देव [m]
समृद्धिं
समृद्धि [f]
ताम्
तद् [pron]
अनुत्तमाम्
अनुत्तम [adj]
दानवैरर्द्यमानास्तु देवा देवर्षयस्तथा । न शर्म लेभिरे राजन्विशमानास्ततस्ततः ॥
English Translation
Oppressed by the Danavas and finding no peace, the gods and the celestial Rishis, fled away in all directions.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दानवैर्
दानव [m]
अर्द्यमानास्तु
अर्दय् [10. Ā.]
अर्द्यमानास्तु
तु [ind]
देवा
देव [m]
देवर्षयस्तथा
देवर्षि [m]
देवर्षयस्तथा
तथा [ind]
न
न [ind]
शर्म
शर्मन् [n]
लेभिरे
लभ् [1. P.]
राजन्
राजन् [m]
विशमानास्ततस्ततः
विश् [4. P.]
विशमानास्ततस्ततः
ततस् [ind]
विशमानास्ततस्ततः
ततस् [ind]
पृथिवीं चार्तरूपां ते समपश्यन्दिवौकसः । दानवैरभिसंकीर्णां घोररूपैर्महाबलैः । भारार्तामपकृष्टां च दुःखितां संनिमज्जतीम् ॥
English Translation
The dwellers of heaven saw the Earth loO king like one one sunk in sore distress. Overspread with mighty Danavas of terrible countenance, the Earth seemed to be oppressed with a heavy load, Cheerless and grief-stricken, she seemed as if going down into the neither region.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पृथिवीं
पृथिवी [f]
चार्तरूपां
च [ind]
चार्तरूपां
आर्त [adj]
चार्तरूपां
रूप [n]
ते
तद् [pron]
समपश्यन्
संपश् [4. Ā.]
दिवौकसः
दिवौकस् [m]
दानवैर्
दानव [m]
अभिसंकीर्णां
अभिसंकृ [6. Ā.]
घोररूपैर्
घोर [adj]
घोररूपैर्
रूप [n]
महाबलैः
महत् [adj]
महाबलैः
बल [mn]
भारार्ताम्
भार [m]
भारार्ताम्
आर्त [adj]
अपकृष्टां
अपकृष् [1. Ā.]
च
च [ind]
दुःखितां
दुःखित [adj]
संनिमज्जतीम्
संनिमज्ज् [1. P.]
अथादितेयाः संत्रस्ता ब्रह्माणमिदमब्रुवन् । कथं शक्यामहे ब्रह्मन्दानवैरुपमर्दनम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथादितेयाः
अथ [ind]
अथादितेयाः
आदितेय [m]
संत्रस्ता
संत्रस् [4. P.]
ब्रह्माणम्
ब्रह्मन् [m]
इदम्
इदम् [pron]
अब्रुवन्
ब्रू [2. Ā.]
कथं
कथम् [ind]
शक्यामहे
शक् [4. P.]
ब्रह्मन्
ब्रह्मन् [m]
दानवैर्
दानव [m]
उपमर्दनम्
उपमर्दन [n]
स्वयंभूस्तानुवाचेदं निसृष्टोऽत्र विधिर्मया । ते वरेणाभिसंमत्ता बलेन च मदेन च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्वयंभूस्तान्
स्वयम्भु [m]
स्वयंभूस्तान्
तद् [pron]
उवाचेदं
वच् [2. P.]
उवाचेदं
इदम् [pron]
निसृष्टो
निसृज् [6. P.]
ऽत्र
अत्र [ind]
विधिर्
विधि [m]
मया
मद् [pron]
ते
तद् [pron]
वरेणाभिसंमत्ता
वर [mn]
वरेणाभिसंमत्ता
अभिसंमद् [4. Ā.]
बलेन
बल [mn]
च
च [ind]
मदेन
मद [m]
च
च [ind]
नावभोत्स्यन्ति संमूढा विष्णुमव्यक्तदर्शनम् । वराहरूपिणं देवमधृष्यममरैरपि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नावभोत्स्यन्ति
न [ind]
नावभोत्स्यन्ति
अवबुध् [4. P.]
संमूढा
सम्मुह् [4. P.]
विष्णुम्
विष्णु [m]
अव्यक्तदर्शनम्
अव्यक्त [adj]
अव्यक्तदर्शनम्
दर्शन [n]
वराहरूपिणं
वराह [m]
वराहरूपिणं
रूपिन् [adj]
देवम्
देव [m]
अधृष्यम्
अधृष्य [adj]
अमरैर्
अमर [m]
अपि
अपि [ind]
एष वेगेन गत्वा हि यत्र ते दानवाधमाः । अन्तर्भूमिगता घोरा निवसन्ति सहस्रशः । शमयिष्यति श्रुत्वा ते जहृषुः सुरसत्तमाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एष
एतद् [pron]
वेगेन
वेग [m]
गत्वा
गम् [6. Ā.]
हि
हि [ind]
यत्र
यत्र [ind]
ते
तद् [pron]
दानवाधमाः
दानव [m]
दानवाधमाः
अधम [adj]
अन्तर्भूमिगता
अन्तर् [ind]
अन्तर्भूमिगता
भूमि [f]
अन्तर्भूमिगता
गम् [6. Ā.]
घोरा
घोर [adj]
निवसन्ति
निवस् [1. Ā.]
सहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
शमयिष्यति
शमय् [10. Ā.]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
ते
तद् [pron]
जहृषुः
हृष् [1. P.]
सुरसत्तमाः
सुर [m]
सुरसत्तमाः
सत्तम [adj]
ततो विष्णुर्महातेजा वाराहं रूपमाश्रितः । अन्तर्भूमिं संप्रविश्य जगाम दितिजान्प्रति ॥
English Translation
Sometime after, Vishnu of mighty energy, assuming the form of a Boar, penetrating into the neither regions, rushed against those children of Diti.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
विष्णुर्
विष्णु [m]
महातेजा
महत् [adj]
महातेजा
तेजस् [n]
वाराहं
वाराह [adj]
रूपम्
रूप [n]
आश्रितः
आश्रि [1. Ā.]
अन्तर्भूमिं
अन्तर् [ind]
अन्तर्भूमिं
भूमि [f]
सम्प्रविश्य
सम्प्रविश् [6. Ā.]
जगाम
गम् [6. Ā.]
दितिजान्
दितिज [m]
प्रति
प्रति [ind]
दृष्ट्वा च सहिताः सर्वे दैत्याः सत्त्वममानुषम् । प्रसह्य सहसा सर्वे संतस्थुः कालमोहिताः ॥
English Translation
Seeing that extraordinary creature, all the Daityas, in a body stupefied by Time, quickly proceeded against it for displaying their strength, and stood encircling it.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
च
च [ind]
सहिताः
सहित [adj]
सर्वे
सर्व [pron]
दैत्याः
दैत्य [m]
सत्त्वम्
सत्त्व [mn]
अमानुषम्
अमानुष [adj]
प्रसह्य
प्रसह् [1. P.]
सहसा
सहस् [n]
सर्वे
सर्व [pron]
संतस्थुः
संस्था [1. Ā.]
कालमोहिताः
काल [m]
कालमोहिताः
मोहय् [10. Ā.]
सर्वे च समभिद्रुत्य वराहं जगृहुः समम् । संक्रुद्धाश्च वराहं तं व्यकर्षन्त समन्ततः ॥
English Translation
Soon after, they all rushed against that Boar and caught it simultaneously. Filled with anger they tried to drag the animal from every side.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वे
सर्व [pron]
च
च [ind]
समभिद्रुत्य
समभिद्रु [1. P.]
वराहं
वराह [m]
जगृहुः
ग्रह् [6. Ā.]
समम्
समम् [ind]
संक्रुद्धाश्च
संक्रुध् [4. Ā.]
संक्रुद्धाश्च
च [ind]
वराहं
वराह [m]
तं
तद् [pron]
व्यकर्षन्त
विकृष् [6. P.]
समन्ततः
समन्ततः [ind]
दानवेन्द्रा महाकाया महावीर्या बलोच्छ्रिताः । नाशक्नुवंश्च किंचित्ते तस्य कर्तुं तदा विभो ॥
English Translation
Those foremost of Danavas, of huge bodies, endued with mighty energy, swelling with strength, O monarch, could do nothing to that Boar.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दानवेन्द्रा
दानव [m]
दानवेन्द्रा
इन्द्र [m]
महाकाया
महत् [adj]
महाकाया
काय [m]
महावीर्या
महत् [adj]
महावीर्या
वीर्य [n]
बलोच्छ्रिताः
बल [mn]
बलोच्छ्रिताः
उच्छ्रि [1. Ā.]
नाशक्नुवंश्च
न [ind]
नाशक्नुवंश्च
शक् [4. P.]
नाशक्नुवंश्च
च [ind]
किंचित्
कश्चित् [pron]
ते
तद् [pron]
तस्य
तद् [pron]
कर्तुं
कृ [2. Ā.]
तदा
तदा [ind]
विभो
विभु [adj]
ततोऽगमन्विस्मयं ते दानवेन्द्रा भयात्तदा । संशयं गतमात्मानं मेनिरे च सहस्रशः ॥
English Translation
At this they were stricken with wonder and fear. Numbering in thousands, they thought that their last hour had come.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽगमन्
गम् [6. Ā.]
विस्मयं
विस्मय [m]
ते
तद् [pron]
दानवेन्द्रा
दानव [m]
दानवेन्द्रा
इन्द्र [m]
भयात्
भय [n]
तदा
तदा [ind]
संशयं
संशय [m]
गतम्
गम् [6. Ā.]
आत्मानं
आत्मन् [m]
मेनिरे
मन् [8. P.]
च
च [ind]
सहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
ततो देवादिदेवः स योगात्मा योगसारथिः । योगमास्थाय भगवांस्तदा भरतसत्तम ॥
English Translation
Then that Supreme God of all the gods, having Yoga for his soul and companion, became immersed in Yoga, O chief of the Bharatas, and began to roar terribly agitating those Daityas and Danavas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
देवादिदेवः
देव [m]
देवादिदेवः
आदि [m]
देवादिदेवः
देव [m]
स
तद् [pron]
योगात्मा
योग [m]
योगात्मा
आत्मन् [m]
योगसारथिः
योग [m]
योगसारथिः
सारथि [m]
योगम्
योग [m]
आस्थाय
आस्था [1. Ā.]
भगवांस्तदा
भगवन्त् [m]
भगवांस्तदा
तदा [ind]
भरतसत्तम
भरत [m]
भरतसत्तम
सत्तम [adj]
विननाद महानादं क्षोभयन्दैत्यदानवान् । संनादिता येन लोकाः सर्वाश्चैव दिशो दश ॥
English Translation
All the worlds and the ten cardinal points resounded with those roars, which for this reason, agitated all creatures and struck them with fear.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विननाद
विनद् [1. Ā.]
महानादं
महत् [adj]
महानादं
नाद [m]
क्षोभयन्
क्षोभय् [10. Ā.]
दैत्यदानवान्
दैत्य [m]
दैत्यदानवान्
दानव [m]
संनादिता
संनादय् [10. P.]
येन
यद् [pron]
लोकाः
लोक [m]
सर्वाश्चैव
सर्व [pron]
सर्वाश्चैव
च [ind]
सर्वाश्चैव
एव [ind]
दिशो
दिश् [f]
दश
दशन् [adj]
तेन संनादशब्देन लोकाः संक्षोभमागमन् । संभ्रान्ताश्च दिशः सर्वा देवाः शक्रपुरोगमाः ॥
English Translation
The very gods headed by Indra became terror-stricken. The whole universe became calm in consequence of that sound. It was a dreadful time.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेन
तद् [pron]
संनादशब्देन
संनाद [m]
संनादशब्देन
शब्द [m]
लोकाः
लोक [m]
संक्षोभम्
संक्षोभ [m]
आगमन्
आगम् [6. P.]
संभ्रान्ताश्च
सम्भ्रम् [1. P.]
संभ्रान्ताश्च
च [ind]
दिशः
दिश् [f]
सर्वा
सर्व [pron]
देवाः
देव [m]
शक्रपुरोगमाः
शक्र [m]
शक्रपुरोगमाः
पुरोगम [adj]
निर्विचेष्टं जगच्चापि बभूवातिभृशं तदा । स्थावरं जङ्गमं चैव तेन नादेन मोहितम् ॥
English Translation
All mobile and immobile beings became stupefied by that sound. The Danavas, terrified by that sound, began to fall down dead, paralysed by the energy of Vishnu. The Boar, with its hoops, began to pierce those enemies of the gods, those dwellers of the nether regions, and tear their flesh, fat, and bones.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निर्विचेष्टं
निर्विचेष्ट [adj]
जगच्चापि
जगन्त् [n]
जगच्चापि
च [ind]
जगच्चापि
अपि [ind]
बभूवातिभृशं
भू [1. Ā.]
बभूवातिभृशं
अति [ind]
बभूवातिभृशं
भृशम् [ind]
तदा
तदा [ind]
स्थावरं
स्थावर [adj]
जङ्गमं
जङ्गम [adj]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
तेन
तद् [pron]
नादेन
नाद [m]
मोहितम्
मोहय् [10. Ā.]
ततस्ते दानवाः सर्वे तेन शब्देन भीषिताः । पेतुर्गतासवश्चैव विष्णुतेजोविमोहिताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्ते
ततस् [ind]
ततस्ते
तद् [pron]
दानवाः
दानव [m]
सर्वे
सर्व [pron]
तेन
तद् [pron]
शब्देन
शब्द [m]
भीषिताः
भीषित [adj]
पेतुर्
पत् [1. Ā.]
गतासवश्चैव
गतासु [adj]
गतासवश्चैव
च [ind]
गतासवश्चैव
एव [ind]
विष्णुतेजोविमोहिताः
विष्णु [m]
विष्णुतेजोविमोहिताः
तेजस् [n]
विष्णुतेजोविमोहिताः
विमोहय् [10. Ā.]
रसातलगतांश्चैव वराहस्त्रिदशद्विषः । खुरैः संदारयामास मांसमेदोस्थिसंचयम् ॥
English Translation
On account of those tremendous roars, Vishnu passed by the name of Sanalana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रसातलगतांश्चैव
रसातल [n]
रसातलगतांश्चैव
गम् [6. Ā.]
रसातलगतांश्चैव
च [ind]
रसातलगतांश्चैव
एव [ind]
वराहस्त्रिदशद्विषः
वराह [m]
वराहस्त्रिदशद्विषः
त्रिदश [m]
वराहस्त्रिदशद्विषः
द्विष् [adj]
खुरैः
खुर [mn]
संदारयामास
संदारय् [10. Ā.]
मांसमेदोऽस्थिसंचयम्
मांस [n]
मांसमेदोऽस्थिसंचयम्
मेदस् [n]
मांसमेदोऽस्थिसंचयम्
अस्थि [n]
मांसमेदोऽस्थिसंचयम्
संचय [m]
नादेन तेन महता सनातन इति स्मृतः । पद्मनाभो महायोगी भूताचार्यः स भूतराट् ॥
English Translation
He is also called Padmanabha. He is foremost of Yogins. He is the Preceptor of all creatures, and their supreme Lord. All the sects of the gods then went to the Grandfather.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नादेन
नाद [m]
तेन
तद् [pron]
महता
महत् [adj]
सनातन
सनातन [m]
इति
इति [ind]
स्मृतः
स्मृ [1. Ā.]
पद्मनाभो
पद्मनाभ [m]
महायोगी
महायोगिन् [m]
भूताचार्यः
भूत [mn]
भूताचार्यः
आचार्य [m]
स
तद् [pron]
भूतराट्
भूत [mn]
भूतराट्
राज् [m]
ततो देवगणाः सर्वे पितामहमुपाब्रुवन् । नादोऽयं कीदृशो देव नैनं विद्म वयं विभो । कोऽसौ हि कस्य वा नादो येन विह्वलितं जगत् ॥
English Translation
Going there, those illustrious addressed the Lord of the universe, saying-What sort of noise is this, O powerful one? We do not understand it. Who is this one, ones or whose is this sound by which the universe has been stupefied. With the power of this sound or of its maker, the gods and the Danavas have all been deprived of their senses.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
देवगणाः
देव [m]
देवगणाः
गण [m]
सर्वे
सर्व [pron]
पितामहम्
पितामह [m]
उपाब्रुवन्
उपब्रू [2. Ā.]
नादो
नाद [m]
ऽयं
इदम् [pron]
कीदृशो
कीदृश [adj]
देव
देव [m]
नैनं
न [ind]
नैनं
एनद् [pron]
विद्म
विद् [6. Ā.]
वयं
मद् [pron]
विभो
विभु [adj]
को
क [pron]
ऽसौ
अदस् [pron]
हि
हि [ind]
कस्य
क [pron]
वा
वा [ind]
नादो
नाद [m]
येन
यद् [pron]
विह्वलितं
विह्वल् [1. Ā.]
जगत्
जगन्त् [n]
एतस्मिन्नन्तरे विष्णुर्वाराहं रूपमास्थितः । उदतिष्ठन्महादेवः स्तूयमानो महर्षिभिः ॥
English Translation
Meanwhile, O mighty-armed one, Vishnu in his Boar form came before the assembled gods, his praises lauded by the great Rishis.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
विष्णुर्
विष्णु [m]
महातेजा
महत् [adj]
महातेजा
तेजस् [n]
वाराहं
वाराह [adj]
रूपम्
रूप [n]
आश्रितः
आश्रि [1. Ā.]
उदतिष्ठन्महादेवः
उत्था [1. Ā.]
उदतिष्ठन्महादेवः
महादेव [m]
स्तूयमानो
स्तु [1. Ā.]
महर्षिभिः
महत् [adj]
महर्षिभिः
ऋषि [m]
निहत्य दानवपतीन्महावर्ष्मा महाबलः । एष देवो महायोगी भूतात्मा भूतभावनः ॥
English Translation
The Grandfather said That is the Supreme God, the Creator of all beings, the Soul of all creatures, the foremost of all Yogins. Of huge body and great strength, he comes here, having killed the leading Danavas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निहत्य
निहन् [2. Ā.]
दानवपतीन्महावर्ष्मा
दानव [m]
दानवपतीन्महावर्ष्मा
पति [m]
दानवपतीन्महावर्ष्मा
महत् [adj]
दानवपतीन्महावर्ष्मा
वर्ष्मन् [n]
महाबलः
महत् [adj]
महाबलः
बल [mn]
पद्मनाभो
पद्मनाभ [m]
महायोगी
महायोगिन् [m]
भूताचार्यः
भूत [mn]
भूताचार्यः
आचार्य [m]
स
तद् [pron]
भूतराट्
भूत [mn]
भूतराट्
राज् [m]
सर्वभूतेश्वरो योगी योनिरात्मा तथात्मनः । स्थिरीभवत कृष्णोऽयं सर्वपापप्रणाशनः ॥
English Translation
He is the Lord of all beings, the master of Yoga, the great ascetic, the Soul of all living beings. Be silent, all of you? He is Krishna, the destroyer of all impediments.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वभूतेश्वरो
सर्व [pron]
सर्वभूतेश्वरो
भूत [mn]
सर्वभूतेश्वरो
ईश्वर [m]
योगी
योगिन् [m]
योनिर्
योनि [mf]
आत्मा
आत्मन् [m]
तथात्मनः
तथा [ind]
तथात्मनः
आत्मन् [m]
स्थिरीभवत
स्थिरीभू [1. P.]
कृष्णो
कृष्ण [m]
ऽयं
इदम् [pron]
सर्वपापप्रणाशनः
सर्व [pron]
सर्वपापप्रणाशनः
पाप [n]
सर्वपापप्रणाशनः
प्रणाशन [adj]
कृत्वा कर्मातिसाध्वेतदशक्यममितप्रभः । समायातः स्वमात्मानं महाभागो महाद्युतिः । पद्मनाभो महायोगी भूतात्मा भूतभावनः ॥
English Translation
That Supreme God of immeasurable sheen, that great refuge of all blessings, having performed a most difficult task that cannot be accomplished by others, has returned to his own pure nature.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
कर्मातिसाध्वेतद्
कर्मन् [n]
कर्मातिसाध्वेतद्
अति [ind]
कर्मातिसाध्वेतद्
साधु [adj]
कर्मातिसाध्वेतद्
एतद् [pron]
अशक्यम्
अशक्य [adj]
अमितप्रभः
अमित [adj]
अमितप्रभः
प्रभा [f]
समायातः
समाया [2. P.]
स्वम्
स्व [adj]
आत्मानं
आत्मन् [m]
महाभागो
महाभाग [adj]
महाद्युतिः
महत् [adj]
महाद्युतिः
द्युति [f]
पद्मनाभो
पद्मनाभ [m]
महायोगी
महायोगिन् [m]
भूताचार्यः
भूत [mn]
भूताचार्यः
आचार्य [m]
स
तद् [pron]
भूतराट्
भूत [mn]
भूतराट्
राज् [m]
न संतापो न भीः कार्या शोको वा सुरसत्तमाः । विधिरेष प्रभावश्च कालः संक्षयकारकः । लोकान्धारयतानेन नादो मुक्तो महात्मना ॥
English Translation
He is the Ordainer. He is the Creating Principle. He is all-destroying Time. It is He who maintains all the worlds. These roars that have alarmed you are being uttered by that great one.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
संतापो
संताप [m]
न
न [ind]
भीः
भी [f]
कार्या
कृ [2. Ā.]
शोको
शोक [m]
वा
वा [ind]
सुरसत्तमाः
सुर [m]
सुरसत्तमाः
सत्तम [adj]
विधिर्
विधि [m]
एष
एतद् [pron]
प्रभावश्च
प्रभाव [m]
प्रभावश्च
च [ind]
कालः
काल [m]
संक्षयकारकः
संक्षय [m]
संक्षयकारकः
कारक [adj]
लोकान्
लोक [m]
धारयतानेन
धारय् [10. Ā.]
धारयतानेन
इदम् [pron]
नादो
नाद [m]
मुक्तो
मुच् [6. Ā.]
महात्मना
महात्मन् [adj]
स एव हि महाभागः सर्वलोकनमस्कृतः । अच्युतः पुण्डरीकाक्षः सर्वभूतसमुद्भवः ॥
English Translation
Of mighty arms, He is the object of universal adoration. Incapable of deterioration, that lotus-eyed one is the origin of all beings and their lord.'
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
एव
एव [ind]
हि
हि [ind]
महाभागः
महाभाग [adj]
सर्वलोकनमस्कृतः
सर्व [pron]
सर्वलोकनमस्कृतः
लोक [m]
सर्वलोकनमस्कृतः
नमस्कृ [8. Ā.]
अचिन्त्यः
अचिन्त्य [adj]
पुण्डरीकाक्षो
पुण्डरीकाक्ष [m]
नैष
न [ind]
नैष
एतद् [pron]
केवलमानुषः
केवल [adj]
केवलमानुषः
मानुष [adj]