Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 1 (Bālakāṇḍa) • Sarga 69

Bālakāṇḍa Sarga 69

बालकाण्डम् • सर्गः 69

Bālakāṇḍa Sarga 69 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 32 verses.

Total: 32 Verses • Citations: VR 1.69.1–32 • 175 Lexicon Terms
VR 1.69.1 अनुष्टुप्
ततः प्रभाते जनकः कृतकर्मा महर्षिभिः । उवाच वाक्यं वाक्यज्ञः शतानन्दं पुरोहितम् ॥
tataḥ prabhāte janakaḥ kṛtakarmā maharṣibhiḥ | uvāca vākyaṃ vākyajñaḥ śatānandaṃ purohitam ||
English Translation
Thereafter at dawn after the maharshis had performed their daily (sacrificial) rites the eloquent Janaka said to the chief priest Satananda:
VR 1.69.2 अनुष्टुप्
भ्राता मम महातेजा यवीयानतिधार्मिकः । कुशध्वज इति ख्यातः पुरीमध्यवसच्छुभाम् ॥
bhrātā mama mahātejā yavīyānatidhārmikaḥ | kuśadhvaja iti khyātaḥ purīmadhyavasacchubhām ||
English Translation
"The extremely righteous, renowned and most brilliant Kusadhwaja, my younger brother is (at present) ruling the sacred kingdom of Sankasya, which is like the aerial chariot Pushpaka, with darts planted in water as boundary on the bank of the auspicious, sacred river Ikshumati.
VR 1.69.3 अनुष्टुप्
वार्याफलकपर्यन्तां पिबन्निक्षुमतीं नदीम् । सांकाश्यां पुण्यसंकाशां विमानमिव पुष्पकम् ॥
vāryāphalakaparyantāṃ pibannikṣumatīṃ nadīm | sāṃkāśyāṃ puṇyasaṃkāśāṃ vimānamiva puṣpakam ||
English Translation
"The extremely righteous, renowned and most brilliant Kusadhwaja, my younger brother is (at present) ruling the sacred kingdom of Sankasya, which is like the aerial chariot Pushpaka, with darts planted in water as boundary on the bank of the auspicious, sacred river Ikshumati.
VR 1.69.4 अनुष्टुप्
तमहं द्रष्टुमिच्छामि यज्ञगोप्ता स मे मतः । प्रीतिं सोऽपि महातेजा इमां भोक्ता मया सह ॥
tamahaṃ draṣṭumicchāmi yajñagoptā sa me mataḥ | prītiṃ so'pi mahātejā imāṃ bhoktā mayā saha ||
English Translation
I desire to see Kusadhwaja who I have accepted as the protector of the sacrifice. I want that my glorious brother should share this pleasure, with me".
VR 1.69.5 अनुष्टुप्
शासनात्तु नरेन्द्रस्य प्रययुः शीघ्रवाजिभिः । समानेतुं नरव्याघ्रं विष्णुमिन्द्राज्ञया यथा ॥
śāsanāttu narendrasya prayayuḥ śīghravājibhiḥ | samānetuṃ naravyāghraṃ viṣṇumindrājñayā yathā ||
English Translation
In obedience to the command of Indra among men (king Janaka), the messengers rode away on swift horses to bring king Kusadhwaja, a tiger among men just like fetching Visnu by the orders of Indra.
VR 1.69.6 अनुष्टुप्
आज्ञया तु नरेन्द्रस्य आजगाम कुशध्वजः ॥
ājñayā tu narendrasya ājagāma kuśadhvajaḥ ||
VR 1.69.7 अनुष्टुप्
स ददर्श महात्मानं जनकं धर्मवत्सलम् । सोऽभिवाद्य शतानन्दं राजानं चापि धार्मिकम् ॥
sa dadarśa mahātmānaṃ janakaṃ dharmavatsalam | so'bhivādya śatānandaṃ rājānaṃ cāpi dhārmikam ||
English Translation
There he saw the highsouled Janaka devoted to righteousness. Having paid his regards to Satananda and the virtuous king he occupied an exalted seat befitting a king.
VR 1.69.8 अनुष्टुप्
राजार्हं परमं दिव्यमासनं चाध्यरोहत । उपविष्टावुभौ तौ तु भ्रातरावमितौजसौ ॥
rājārhaṃ paramaṃ divyamāsanaṃ cādhyarohata | upaviṣṭāvubhau tau tu bhrātarāvamitaujasau ||
VR 1.69.9 उपजातिः
प्रेषयामासतुर्वीरौ मन्त्रिश्रेष्ठं सुदामनम् । गच्छ मन्त्रिपते शीघ्रमैक्ष्वाकममितप्रभम् । आत्मजैः सह दुर्धर्षमानयस्व समन्त्रिणम् ॥
preṣayāmāsaturvīrau mantriśreṣṭhaṃ sudāmanam | gaccha mantripate śīghramaikṣvākamamitaprabham | ātmajaiḥ saha durdharṣamānayasva samantriṇam ||
English Translation
"O Foremost among counsellors, go speedily and bring along with his ministers and sons the invincible Dasaratha of the Ikshvakus dynasty whose splendour is immeasurable".
VR 1.69.10 अनुष्टुप्
औपकार्यां स गत्वा तु रघूणां कुलवर्धनम् । ददर्श शिरसा चैनमभिवाद्येदमब्रवीत् ॥
aupakāryāṃ sa gatvā tu raghūṇāṃ kulavardhanam | dadarśa śirasā cainamabhivādyedamabravīt ||
English Translation
Having reached the tent, he (Sudamana) saw Dasaratha, perpetuator of the race of the Raghus and bowing down his head, said:
VR 1.69.11 अनुष्टुप्
अयोध्याधिपते वीर वैदेहो मिथिलाधिपः । स त्वां द्रष्टुं व्यवसितः सोपाध्यायपुरोहितम् ॥
ayodhyādhipate vīra vaideho mithilādhipaḥ | sa tvāṃ draṣṭuṃ vyavasitaḥ sopādhyāyapurohitam ||
English Translation
"O Heroic lord of Ayodhya, Janaka, the lord of Mithila desires to see you along with preceptors and priest".
VR 1.69.12 अनुष्टुप्
मन्त्रिश्रेष्ठवचः श्रुत्वा राजा सर्षिगणस्तदा । सबन्धुरगमत्तत्र जनको यत्र वर्तते ॥
mantriśreṣṭhavacaḥ śrutvā rājā sarṣigaṇastadā | sabandhuragamattatra janako yatra vartate ||
English Translation
King Dasaratha on hearing the words of the best of the counsellors reached the place where Janaka was waiting with hosts of rishis and relations.
VR 1.69.13 अनुष्टुप्
स राजा मन्त्रिसहितः सोपाध्यायः सबान्धवः । वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो वैदेहमिदमब्रवीत् ॥
sa rājā mantrisahitaḥ sopādhyāyaḥ sabāndhavaḥ | vākyaṃ vākyavidāṃ śreṣṭho vaidehamidamabravīt ||
English Translation
The king (Dasaratha), skilled in speech, accompanied by counsellors and kins said to Janaka,the lord of the Videhas:
VR 1.69.14 अनुष्टुप्
विदितं ते महाराज इक्ष्वाकुकुलदैवतम् । वक्ता सर्वेषु कृत्येषु वसिष्ठो भगवानृषिः ॥
viditaṃ te mahārāja ikṣvākukuladaivatam | vaktā sarveṣu kṛtyeṣu vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ ||
English Translation
"O Great king venerable Vasishta is the spiritual protector of the Ikshvakus race and it is known that for all ceremonies he is our spokesman".
VR 1.69.15 अनुष्टुप्
विश्वामित्राभ्यनुज्ञातः सह सर्वैर्महर्षिभिः । एष वक्ष्यति धर्मात्मा वसिष्ठो मे यथाक्रमम् ॥
viśvāmitrābhyanujñātaḥ saha sarvairmaharṣibhiḥ | eṣa vakṣyati dharmātmā vasiṣṭho me yathākramam ||
English Translation
"Having been permitted by Viswamitra, along with all maharshis virtuous Vasishta will tell you in detail about my race".
VR 1.69.16 अनुष्टुप्
तूष्णींभूते दशरथे वसिष्ठो भगवानृषिः । उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो वैदेहं सपुरोहितम् ॥
tūṣṇīṃbhūte daśarathe vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ | uvāca vākyaṃ vākyajño vaidehaṃ sapurohitam ||
English Translation
Thereafter at dawn after the maharshis had performed their daily (sacrificial) rites the eloquent Janaka said to the chief priest Satananda:
VR 1.69.17 अनुष्टुप्
अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्य अव्ययः । तस्मान्मरीचिः संजज्ञे मरीचेः कश्यपः सुतः ॥
avyaktaprabhavo brahmā śāśvato nitya avyayaḥ | tasmānmarīciḥ saṃjajñe marīceḥ kaśyapaḥ sutaḥ ||
English Translation
"From the unmanifest was born the eternal, the constant, the imperishable Brahma. To him was born Marichi and to Marichi, Kasyapa.
VR 1.69.18 अनुष्टुप्
विवस्वान्कश्यपाज्जज्ञे मनुर्वैवैस्वतः स्मृतः । मनुः प्रजापतिः पूर्वमिक्ष्वाकुस्तु मनोः सुतः ॥
vivasvānkaśyapājjajñe manurvaivaisvataḥ smṛtaḥ | manuḥ prajāpatiḥ pūrvamikṣvākustu manoḥ sutaḥ ||
English Translation
Kasyapa begot Vivasvan and Vivasvan, Manu. Ikshavaku was the son of Manu otherwise called Prajapati or Vaivasvata.
VR 1.69.19 अनुष्टुप्
तमिक्ष्वाकुमयोध्यायां राजानं विद्धि पूर्वकम् । इक्ष्वाकोस्तु सुतः श्रीमान्विकुक्षिरुदपद्यत ॥
tamikṣvākumayodhyāyāṃ rājānaṃ viddhi pūrvakam | ikṣvākostu sutaḥ śrīmānvikukṣirudapadyata ||
English Translation
It may be noted that Ikshvaku was the first ancestral king of Ayodhya whose son was the wellknown, glorious Kukshi.
VR 1.69.20 अनुष्टुप्
विकुक्षेस्तु महातेजा बाणः पुत्रः प्रतापवान् । बाणस्य तु महातेजा अनरण्यः प्रतापवान् ॥
vikukṣestu mahātejā bāṇaḥ putraḥ pratāpavān | bāṇasya tu mahātejā anaraṇyaḥ pratāpavān ||
VR 1.69.21 अनुष्टुप्
अनरण्यात्पृथुर्जज्ञे त्रिशङ्कुस्तु पृथोः सुतः । त्रिशङ्कोरभवत्पुत्रो धुन्धुमारो महायशाः ॥
anaraṇyātpṛthurjajñe triśaṅkustu pṛthoḥ sutaḥ | triśaṅkorabhavatputro dhundhumāro mahāyaśāḥ ||
VR 1.69.22 अनुष्टुप्
धुन्धुमारान्महातेजा युवनाश्वो महारथः । युवनाश्वसुतः श्रीमान्मान्धाता पृथिवीपतिः ॥
dhundhumārānmahātejā yuvanāśvo mahārathaḥ | yuvanāśvasutaḥ śrīmānmāndhātā pṛthivīpatiḥ ||
English Translation
Trisanku's famous son was Dundumara also known as Yuvanashva whose son was king Mandhata.
VR 1.69.23 अनुष्टुप्
मान्धातुस्तु सुतः श्रीमान्सुसंधिरुदपद्यत । सुसंधेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसंधिः प्रसेनजित् ॥
māndhātustu sutaḥ śrīmānsusaṃdhirudapadyata | susaṃdherapi putrau dvau dhruvasaṃdhiḥ prasenajit ||
English Translation
Mandhata's son was prosperous Susandhi who brought forth two sons Dhruvasandhi and Prasenajit.
VR 1.69.24 अनुष्टुप्
यशस्वी ध्रुवसंधेस्तु भरतो नाम नामतः । भरतात्तु महातेजा असितो नाम जायत ॥
yaśasvī dhruvasaṃdhestu bharato nāma nāmataḥ | bharatāttu mahātejā asito nāma jāyata ||
English Translation
To Dhruvasandhi was born the wellknown Bharata who begot the vigorous Asita.
VR 1.69.25 अनुष्टुप्
सह तेन गरेणैव जातः स सगरोऽभवत् । सगरस्यासमञ्जस्तु असमञ्जादथांशुमान् ॥
saha tena gareṇaiva jātaḥ sa sagaro'bhavat | sagarasyāsamañjastu asamañjādathāṃśumān ||
VR 1.69.26 अनुष्टुप्
दिलीपोंऽशुमतः पुत्रो दिलीपस्य भगीरथः । भगीरथात्ककुत्स्थश्च ककुत्स्थस्य रघुस्तथा ॥
dilīpoṃ'śumataḥ putro dilīpasya bhagīrathaḥ | bhagīrathātkakutsthaśca kakutsthasya raghustathā ||
VR 1.69.27 अनुष्टुप्
रघोस्तु पुत्रस्तेजस्वी प्रवृद्धः पुरुषादकः । कल्माषपादो ह्यभवत्तस्माज्जातस्तु शङ्खणः ॥
raghostu putrastejasvī pravṛddhaḥ puruṣādakaḥ | kalmāṣapādo hyabhavattasmājjātastu śaṅkhaṇaḥ ||
English Translation
Bhagiratha begot Kakustha whose son was Raghu. Powerful Pravriddha was Raghu's son. He became Purushadaka (cannibal), on the curse of Vasistha. He grasped water in order to retaliate Vasishta but was prevented by his wife. The water fell on his feet and he came to be known as Kalmashapada (feet polluted with water). Samkhana was born to him.
VR 1.69.28 अनुष्टुप्
सुदर्शनः शङ्खणस्य अग्निवर्णः सुदर्शनात् । शीघ्रगस्त्वग्निवर्णस्य शीघ्रगस्य मरुः सुतः ॥
sudarśanaḥ śaṅkhaṇasya agnivarṇaḥ sudarśanāt | śīghragastvagnivarṇasya śīghragasya maruḥ sutaḥ ||
English Translation
Sudarsana was the son of Samkhana. His son was Agnivarna. To Agnivarna was born Sighraga and to Sighraga, Maru. To Maru, was born Prasusruka and to Prasrusuka, Ambarisha.
VR 1.69.29 अनुष्टुप्
मरोः प्रशुश्रुकस्त्वासीदम्बरीषः प्रशुश्रुकात् । अम्बरीषस्य पुत्रोऽभून्नहुषः पृथिवीपतिः ॥
maroḥ praśuśrukastvāsīdambarīṣaḥ praśuśrukāt | ambarīṣasya putro'bhūnnahuṣaḥ pṛthivīpatiḥ ||
VR 1.69.30 उपजातिः
नहुषस्य ययातिस्तु नाभागस्तु ययातिजः । नाभागस्य बभूवाज अजाद्दशरथोऽभवत् । तस्माद्दशरथाज्जातौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥
nahuṣasya yayātistu nābhāgastu yayātijaḥ | nābhāgasya babhūvāja ajāddaśaratho'bhavat | tasmāddaśarathājjātau bhrātarau rāmalakṣmaṇau ||
English Translation
Nabhaga's son was Aja. Aja was the father of Dasaratha and Dasaratha, the father of Rama and Lakshmana.
VR 1.69.31 अनुष्टुप्
आदिवंशविशुद्धानां राज्ञां परमधर्मिणाम् । इक्ष्वाकुकुलजातानां वीराणां सत्यवादिनाम् ॥
ādivaṃśaviśuddhānāṃ rājñāṃ paramadharmiṇām | ikṣvākukulajātānāṃ vīrāṇāṃ satyavādinām ||
VR 1.69.32 अनुष्टुप्
रामलक्ष्मणयोरर्थे त्वत्सुते वरये नृप । सदृशाभ्यां नरश्रेष्ठ सदृशे दातुमर्हसि ॥
rāmalakṣmaṇayorarthe tvatsute varaye nṛpa | sadṛśābhyāṃ naraśreṣṭha sadṛśe dātumarhasi ||
← Previous (Ch. 68) Full Table of Contents Next (Ch. 70) →