ततः प्रभाते जनकः कृतकर्मा महर्षिभिः । उवाच वाक्यं वाक्यज्ञः शतानन्दं पुरोहितम् ॥
tataḥ prabhāte janakaḥ kṛtakarmā maharṣibhiḥ | uvāca vākyaṃ vākyajñaḥ śatānandaṃ purohitam ||
English Translation
Thereafter at dawn after the maharshis had performed their daily (sacrificial) rites the eloquent Janaka said to the chief priest Satananda:
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
प्रभाते
प्रभात [n]
जनकः
जनक [m]
कृतकर्मा
कृ [2. Ā.]
कृतकर्मा
कर्मन् [n]
महर्षिभिः
महत् [adj]
महर्षिभिः
ऋषि [m]
उवाच
वच् [2. P.]
वाक्यं
वाक्य [n]
वाक्यज्ञः
वाक्य [n]
वाक्यज्ञः
ज्ञ [adj]
शतानन्दं
शतानन्द [m]
पुरोहितम्
पुरोहित [m]
भ्राता मम महातेजा यवीयानतिधार्मिकः । कुशध्वज इति ख्यातः पुरीमध्यवसच्छुभाम् ॥
bhrātā mama mahātejā yavīyānatidhārmikaḥ | kuśadhvaja iti khyātaḥ purīmadhyavasacchubhām ||
English Translation
"The extremely righteous, renowned and most brilliant Kusadhwaja, my younger brother is (at present) ruling the sacred kingdom of Sankasya, which is like the aerial chariot Pushpaka, with darts planted in water as boundary on the bank of the auspicious, sacred river Ikshumati.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भ्राता
भ्रातृ [m]
मम
मद् [pron]
महातेजा
महत् [adj]
महातेजा
तेजस् [n]
यवीयान्
यवीयस् [adj]
अतिधार्मिकः
अति [ind]
अतिधार्मिकः
धार्मिक [adj]
कुशध्वज
कुशध्वज [m]
इति
इति [ind]
ख्यातः
ख्या [4. P.]
पुरीम्
पुरी [f]
अध्यवसच्
अधिवस् [1. P.]
छुभाम्
शुभ [adj]
वार्याफलकपर्यन्तां पिबन्निक्षुमतीं नदीम् । सांकाश्यां पुण्यसंकाशां विमानमिव पुष्पकम् ॥
vāryāphalakaparyantāṃ pibannikṣumatīṃ nadīm | sāṃkāśyāṃ puṇyasaṃkāśāṃ vimānamiva puṣpakam ||
English Translation
"The extremely righteous, renowned and most brilliant Kusadhwaja, my younger brother is (at present) ruling the sacred kingdom of Sankasya, which is like the aerial chariot Pushpaka, with darts planted in water as boundary on the bank of the auspicious, sacred river Ikshumati.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वार्याफलकपर्यन्तां
वारि [n]
वार्याफलकपर्यन्तां
आफलक [m]
वार्याफलकपर्यन्तां
पर्यन्त [m]
पिबन्न्
पा [1. Ā.]
इक्षुमतीं
इक्षुमती [f]
नदीम्
नदी [f]
सांकाश्यां
सांकाश्या [f]
पुण्यसंकाशां
पुण्य [adj]
पुण्यसंकाशां
संकाश [m]
विमानम्
विमान [mn]
इव
इव [ind]
पुष्पकम्
पुष्पक [mn]
तमहं द्रष्टुमिच्छामि यज्ञगोप्ता स मे मतः । प्रीतिं सोऽपि महातेजा इमां भोक्ता मया सह ॥
tamahaṃ draṣṭumicchāmi yajñagoptā sa me mataḥ | prītiṃ so'pi mahātejā imāṃ bhoktā mayā saha ||
English Translation
I desire to see Kusadhwaja who I have accepted as the protector of the sacrifice. I want that my glorious brother should share this pleasure, with me".
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
अहं
मद् [pron]
द्रष्टुम्
दृश् [6. P.]
इच्छामि
इष् [1. P.]
यज्ञगोप्ता
यज्ञ [m]
यज्ञगोप्ता
गोप्तृ [adj]
स
तद् [pron]
मे
मद् [pron]
मतः
मन् [8. P.]
प्रीतिं
प्रीति [f]
सो
तद् [pron]
ऽपि
अपि [ind]
महातेजा
महत् [adj]
महातेजा
तेजस् [n]
इमां
इदम् [pron]
भोक्ता
भोक्तृ [m]
मया
मद् [pron]
सह
सह [ind]
शासनात्तु नरेन्द्रस्य प्रययुः शीघ्रवाजिभिः । समानेतुं नरव्याघ्रं विष्णुमिन्द्राज्ञया यथा ॥
śāsanāttu narendrasya prayayuḥ śīghravājibhiḥ | samānetuṃ naravyāghraṃ viṣṇumindrājñayā yathā ||
English Translation
In obedience to the command of Indra among men (king Janaka), the messengers rode away on swift horses to bring king Kusadhwaja, a tiger among men just like fetching Visnu by the orders of Indra.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शासनात्
शासन [n]
तु
तु [ind]
नरेन्द्रस्य
नरेन्द्र [m]
प्रययुः
प्रया [2. Ā.]
शीघ्रवाजिभिः
शीघ्र [adj]
शीघ्रवाजिभिः
वाजिन् [m]
समानेतुं
समानी [1. Ā.]
नरव्याघ्रं
नर [m]
नरव्याघ्रं
व्याघ्र [m]
विष्णुम्
विष्णु [m]
इन्द्राज्ञया
इन्द्र [m]
इन्द्राज्ञया
आज्ञा [f]
यथा
यथा [ind]
आज्ञया तु नरेन्द्रस्य आजगाम कुशध्वजः ॥
ājñayā tu narendrasya ājagāma kuśadhvajaḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आज्ञया
आज्ञा [f]
तु
तु [ind]
नरेन्द्रस्य
नरेन्द्र [m]
आजगाम
आगम् [6. P.]
कुशध्वजः
कुशध्वज [m]
स ददर्श महात्मानं जनकं धर्मवत्सलम् । सोऽभिवाद्य शतानन्दं राजानं चापि धार्मिकम् ॥
sa dadarśa mahātmānaṃ janakaṃ dharmavatsalam | so'bhivādya śatānandaṃ rājānaṃ cāpi dhārmikam ||
English Translation
There he saw the highsouled Janaka devoted to righteousness. Having paid his regards to Satananda and the virtuous king he occupied an exalted seat befitting a king.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
ददर्श
दृश् [6. P.]
महात्मानं
महात्मन् [adj]
जनकं
जनक [m]
धर्मवत्सलम्
धर्म [mn]
धर्मवत्सलम्
वत्सल [adj]
सो
तद् [pron]
ऽभिवाद्य
अभिवादय् [10. Ā.]
शतानन्दं
शतानन्द [m]
राजानं
राजन् [m]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
धार्मिकम्
धार्मिक [adj]
राजार्हं परमं दिव्यमासनं चाध्यरोहत । उपविष्टावुभौ तौ तु भ्रातरावमितौजसौ ॥
rājārhaṃ paramaṃ divyamāsanaṃ cādhyarohata | upaviṣṭāvubhau tau tu bhrātarāvamitaujasau ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राजार्हं
राजन् [m]
राजार्हं
अर्ह [adj]
परमं
परम [adj]
दिव्यम्
दिव्य [adj]
आसनं
आसन [n]
चाध्यरोहत
च [ind]
चाध्यरोहत
अधिरुह् [1. Ā.]
उपविष्टाव्
उपविश् [6. P.]
उभौ
उभ् [pron]
तौ
तद् [pron]
तु
तु [ind]
भ्रातराव्
भ्रातृ [m]
अमितौजसौ
अमित [adj]
अमितौजसौ
ओजस् [n]
प्रेषयामासतुर्वीरौ मन्त्रिश्रेष्ठं सुदामनम् । गच्छ मन्त्रिपते शीघ्रमैक्ष्वाकममितप्रभम् । आत्मजैः सह दुर्धर्षमानयस्व समन्त्रिणम् ॥
preṣayāmāsaturvīrau mantriśreṣṭhaṃ sudāmanam | gaccha mantripate śīghramaikṣvākamamitaprabham | ātmajaiḥ saha durdharṣamānayasva samantriṇam ||
English Translation
"O Foremost among counsellors, go speedily and bring along with his ministers and sons the invincible Dasaratha of the Ikshvakus dynasty whose splendour is immeasurable".
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रेषयामासतुर्
प्रेषय् [10. Ā.]
वीरौ
वीर [m]
मन्त्रिश्रेष्ठं
मन्त्रिन् [m]
मन्त्रिश्रेष्ठं
श्रेष्ठ [adj]
सुदामनम्
सुदामन [m]
गच्छ
गम् [6. Ā.]
मन्त्रिपते
मन्त्रिन् [m]
मन्त्रिपते
पति [m]
शीघ्रम्
शीघ्रम् [ind]
ऐक्ष्वाकम्
ऐक्ष्वाक [mf]
अमितप्रभम्
अमित [adj]
अमितप्रभम्
प्रभा [f]
आत्मजैः
आत्मज [m]
सह
सह [ind]
दुर्धर्षम्
दुर्धर्ष [adj]
आनयस्व
आनी [1. Ā.]
समन्त्रिणम्
स [ind]
समन्त्रिणम्
मन्त्रिन् [m]
औपकार्यां स गत्वा तु रघूणां कुलवर्धनम् । ददर्श शिरसा चैनमभिवाद्येदमब्रवीत् ॥
aupakāryāṃ sa gatvā tu raghūṇāṃ kulavardhanam | dadarśa śirasā cainamabhivādyedamabravīt ||
English Translation
Having reached the tent, he (Sudamana) saw Dasaratha, perpetuator of the race of the Raghus and bowing down his head, said:
Morphemic Decomposition & Padaccheda
औपकार्यां
औपकार्य [adj]
स
तद् [pron]
गत्वा
गम् [6. Ā.]
तु
तु [ind]
रघूणां
रघु [m]
कुलवर्धनम्
कुल [n]
कुलवर्धनम्
वर्धन [adj]
ददर्श
दृश् [6. P.]
शिरसा
शिरस् [n]
चैनम्
च [ind]
चैनम्
एनद् [pron]
अभिवाद्येदम्
अभिवादय् [10. Ā.]
अभिवाद्येदम्
इदम् [pron]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
अयोध्याधिपते वीर वैदेहो मिथिलाधिपः । स त्वां द्रष्टुं व्यवसितः सोपाध्यायपुरोहितम् ॥
ayodhyādhipate vīra vaideho mithilādhipaḥ | sa tvāṃ draṣṭuṃ vyavasitaḥ sopādhyāyapurohitam ||
English Translation
"O Heroic lord of Ayodhya, Janaka, the lord of Mithila desires to see you along with preceptors and priest".
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अयोध्याधिपते
अयोध्या [f]
अयोध्याधिपते
अधिपति [m]
वीर
वीर [m]
वैदेहो
वैदेह [m]
मिथिलाधिपः
मिथिला [f]
मिथिलाधिपः
अधिप [m]
स
तद् [pron]
त्वां
त्वद् [pron]
द्रष्टुं
दृश् [6. P.]
व्यवसितः
व्यवसा [6. Ā.]
सोपाध्यायपुरोहितम्
स [ind]
सोपाध्यायपुरोहितम्
उपाध्याय [m]
सोपाध्यायपुरोहितम्
पुरोहित [m]
मन्त्रिश्रेष्ठवचः श्रुत्वा राजा सर्षिगणस्तदा । सबन्धुरगमत्तत्र जनको यत्र वर्तते ॥
mantriśreṣṭhavacaḥ śrutvā rājā sarṣigaṇastadā | sabandhuragamattatra janako yatra vartate ||
English Translation
King Dasaratha on hearing the words of the best of the counsellors reached the place where Janaka was waiting with hosts of rishis and relations.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मन्त्रिश्रेष्ठवचः
मन्त्रिन् [m]
मन्त्रिश्रेष्ठवचः
श्रेष्ठ [adj]
मन्त्रिश्रेष्ठवचः
वचस् [n]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
राजा
राजन् [m]
सर्षिगणस्
स [ind]
सर्षिगणस्
ऋषि [m]
सर्षिगणस्
गण [m]
तदा
तदा [ind]
सबन्धुर्
स [ind]
सबन्धुर्
बन्धु [m]
अगमत्
गम् [6. Ā.]
तत्र
तत्र [ind]
जनको
जनक [m]
यत्र
यत्र [ind]
वर्तते
वृत् [3. P.]
स राजा मन्त्रिसहितः सोपाध्यायः सबान्धवः । वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो वैदेहमिदमब्रवीत् ॥
sa rājā mantrisahitaḥ sopādhyāyaḥ sabāndhavaḥ | vākyaṃ vākyavidāṃ śreṣṭho vaidehamidamabravīt ||
English Translation
The king (Dasaratha), skilled in speech, accompanied by counsellors and kins said to Janaka,the lord of the Videhas:
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
राजा
राजन् [m]
मन्त्रिसहितः
मन्त्रिन् [m]
मन्त्रिसहितः
सहित [adj]
सोपाध्यायः
स [ind]
सोपाध्यायः
उपाध्याय [m]
सबान्धवः
स [ind]
सबान्धवः
बान्धव [m]
वाक्यं
वाक्य [n]
वाक्यविदां
वाक्य [n]
वाक्यविदां
विद् [adj]
श्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
वैदेहम्
वैदेह [m]
इदम्
इदम् [pron]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
विदितं ते महाराज इक्ष्वाकुकुलदैवतम् । वक्ता सर्वेषु कृत्येषु वसिष्ठो भगवानृषिः ॥
viditaṃ te mahārāja ikṣvākukuladaivatam | vaktā sarveṣu kṛtyeṣu vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ ||
English Translation
"O Great king venerable Vasishta is the spiritual protector of the Ikshvakus race and it is known that for all ceremonies he is our spokesman".
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विदितं
विद् [6. Ā.]
ते
त्वद् [pron]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
इक्ष्वाकुकुलदैवतम्
इक्ष्वाकु [m]
इक्ष्वाकुकुलदैवतम्
कुलदैवत [n]
वक्ता
वक्तृ [m]
सर्वेषु
सर्व [pron]
कृत्येषु
कृत्य [n]
वसिष्ठो
वसिष्ठ [m]
भगवान्
भगवत् [adj]
ऋषिः
ऋषि [m]
विश्वामित्राभ्यनुज्ञातः सह सर्वैर्महर्षिभिः । एष वक्ष्यति धर्मात्मा वसिष्ठो मे यथाक्रमम् ॥
viśvāmitrābhyanujñātaḥ saha sarvairmaharṣibhiḥ | eṣa vakṣyati dharmātmā vasiṣṭho me yathākramam ||
English Translation
"Having been permitted by Viswamitra, along with all maharshis virtuous Vasishta will tell you in detail about my race".
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विश्वामित्राभ्यनुज्ञातः
विश्वामित्र [m]
विश्वामित्राभ्यनुज्ञातः
अभ्यनुज्ञा [9. Ā.]
सह
सह [ind]
सर्वैर्
सर्व [pron]
महर्षिभिः
महत् [adj]
महर्षिभिः
ऋषि [m]
एष
एतद् [pron]
वक्ष्यति
वच् [2. P.]
धर्मात्मा
धर्म [mn]
धर्मात्मा
आत्मन् [m]
वसिष्ठो
वसिष्ठ [m]
मे
मद् [pron]
यथाक्रमम्
यथाक्रमम् [ind]
तूष्णींभूते दशरथे वसिष्ठो भगवानृषिः । उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो वैदेहं सपुरोहितम् ॥
tūṣṇīṃbhūte daśarathe vasiṣṭho bhagavānṛṣiḥ | uvāca vākyaṃ vākyajño vaidehaṃ sapurohitam ||
English Translation
Thereafter at dawn after the maharshis had performed their daily (sacrificial) rites the eloquent Janaka said to the chief priest Satananda:
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तूष्णींभूते
तूष्णींभूत [adj]
दशरथे
दशरथ [m]
वसिष्ठो
वसिष्ठ [m]
भगवान्
भगवत् [adj]
ऋषिः
ऋषि [m]
उवाच
वच् [2. P.]
वाक्यं
वाक्य [n]
वाक्यज्ञो
वाक्य [n]
वाक्यज्ञो
ज्ञ [adj]
वैदेहं
वैदेह [m]
सपुरोहितम्
स [ind]
सपुरोहितम्
पुरोहित [m]
अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्य अव्ययः । तस्मान्मरीचिः संजज्ञे मरीचेः कश्यपः सुतः ॥
avyaktaprabhavo brahmā śāśvato nitya avyayaḥ | tasmānmarīciḥ saṃjajñe marīceḥ kaśyapaḥ sutaḥ ||
English Translation
"From the unmanifest was born the eternal, the constant, the imperishable Brahma. To him was born Marichi and to Marichi, Kasyapa.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अव्यक्तप्रभवो
अव्यक्त [adj]
अव्यक्तप्रभवो
प्रभव [m]
ब्रह्मा
ब्रह्मन् [m]
शाश्वतो
शाश्वत [adj]
नित्य
नित्य [adj]
अव्ययः
अव्यय [adj]
तस्मान्
तद् [pron]
तस्मान्
तद् [pron]
मरीचिः
मरीचि [m]
मरीचिः
मरीचि [m]
संजज्ञे
संजन् [4. Ā.]
संजज्ञे
संजन् [4. Ā.]
मरीचेः
मरीचि [m]
मरीचेः
मरीचि [m]
कश्यपः
कश्यप [m]
कश्यपः
कश्यप [m]
सुतः
सुत [m]
सुतः
सुत [m]
विवस्वान्कश्यपाज्जज्ञे मनुर्वैवैस्वतः स्मृतः । मनुः प्रजापतिः पूर्वमिक्ष्वाकुस्तु मनोः सुतः ॥
vivasvānkaśyapājjajñe manurvaivaisvataḥ smṛtaḥ | manuḥ prajāpatiḥ pūrvamikṣvākustu manoḥ sutaḥ ||
English Translation
Kasyapa begot Vivasvan and Vivasvan, Manu. Ikshavaku was the son of Manu otherwise called Prajapati or Vaivasvata.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विवस्वान्
विवस्वन्त् [m]
विवस्वान्
विवस्वन्त् [m]
कश्यपाज्
कश्यप [m]
कश्यपाज्
कश्यप [m]
जज्ञे
जन् [4. P.]
जज्ञे
जन् [4. P.]
मनुर्
मनु [m]
मनुर्
मनु [m]
वैवस्वतः
वैवस्वत [m]
वैवस्वतः
वैवस्वत [m]
स्मृतः
स्मृ [1. Ā.]
स्मृतः
स्मृ [1. Ā.]
मनुः
मनु [m]
प्रजापतिः
प्रजापति [m]
पूर्वम्
पूर्वम् [ind]
इक्ष्वाकुस्
इक्ष्वाकु [m]
तु
तु [ind]
मनोः
मनु [m]
सुतः
सुत [m]
तमिक्ष्वाकुमयोध्यायां राजानं विद्धि पूर्वकम् । इक्ष्वाकोस्तु सुतः श्रीमान्विकुक्षिरुदपद्यत ॥
tamikṣvākumayodhyāyāṃ rājānaṃ viddhi pūrvakam | ikṣvākostu sutaḥ śrīmānvikukṣirudapadyata ||
English Translation
It may be noted that Ikshvaku was the first ancestral king of Ayodhya whose son was the wellknown, glorious Kukshi.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
इक्ष्वाकुम्
इक्ष्वाकु [m]
अयोध्यायां
अयोध्या [f]
राजानं
राजन् [m]
विद्धि
विद् [6. Ā.]
पूर्वकम्
पूर्वक [adj]
इक्ष्वाकोस्
इक्ष्वाकु [m]
तु
तु [ind]
सुतः
सुत [m]
श्रीमान्
श्रीमत् [adj]
विकुक्षिर्
विकुक्षि [m]
उदपद्यत
उत्पद् [4. P.]
विकुक्षेस्तु महातेजा बाणः पुत्रः प्रतापवान् । बाणस्य तु महातेजा अनरण्यः प्रतापवान् ॥
vikukṣestu mahātejā bāṇaḥ putraḥ pratāpavān | bāṇasya tu mahātejā anaraṇyaḥ pratāpavān ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विकुक्षेस्
विकुक्षि [m]
विकुक्षेस्
विकुक्षि [m]
तु
तु [ind]
तु
तु [ind]
महातेजा
महत् [adj]
महातेजा
तेजस् [n]
महातेजा
महत् [adj]
महातेजा
तेजस् [n]
बाणः
बाण [m]
बाणः
बाण [m]
पुत्रः
पुत्र [m]
पुत्रः
पुत्र [m]
प्रतापवान्
प्रतापवत् [adj]
प्रतापवान्
प्रतापवत् [adj]
बाणस्य
बाण [m]
तु
तु [ind]
महातेजा
महत् [adj]
महातेजा
तेजस् [n]
अनरण्यः
अनरण्य [m]
प्रतापवान्
प्रतापवत् [adj]
अनरण्यात्पृथुर्जज्ञे त्रिशङ्कुस्तु पृथोः सुतः । त्रिशङ्कोरभवत्पुत्रो धुन्धुमारो महायशाः ॥
anaraṇyātpṛthurjajñe triśaṅkustu pṛthoḥ sutaḥ | triśaṅkorabhavatputro dhundhumāro mahāyaśāḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनरण्यात्
अनरण्य [m]
पृथुर्
पृथु [m]
जज्ञे
जन् [4. P.]
त्रिशङ्कुस्
त्रिशङ्कु [m]
तु
तु [ind]
पृथोः
पृथु [m]
सुतः
सुत [m]
त्रिशङ्कोर्
त्रिशङ्कु [m]
अभवत्
भू [1. Ā.]
पुत्रो
पुत्र [m]
धुन्धुमारो
धुन्धुमार [m]
महायशाः
महत् [adj]
महायशाः
यशस् [n]
धुन्धुमारान्महातेजा युवनाश्वो महारथः । युवनाश्वसुतः श्रीमान्मान्धाता पृथिवीपतिः ॥
dhundhumārānmahātejā yuvanāśvo mahārathaḥ | yuvanāśvasutaḥ śrīmānmāndhātā pṛthivīpatiḥ ||
English Translation
Trisanku's famous son was Dundumara also known as Yuvanashva whose son was king Mandhata.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धुन्धुमारान्
धुन्धुमार [m]
महातेजा
महत् [adj]
महातेजा
तेजस् [n]
युवनाश्वो
युवनाश्व [m]
महारथः
महत् [adj]
महारथः
रथ [m]
युवनाश्वसुतः
युवनाश्व [m]
युवनाश्वसुतः
सुत [m]
श्रीमान्
श्रीमत् [adj]
मान्धाता
मान्धातृ [m]
पृथिवीपतिः
पृथिवीपति [m]
मान्धातुस्तु सुतः श्रीमान्सुसंधिरुदपद्यत । सुसंधेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसंधिः प्रसेनजित् ॥
māndhātustu sutaḥ śrīmānsusaṃdhirudapadyata | susaṃdherapi putrau dvau dhruvasaṃdhiḥ prasenajit ||
English Translation
Mandhata's son was prosperous Susandhi who brought forth two sons Dhruvasandhi and Prasenajit.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मान्धातुस्
मान्धातृ [m]
तु
तु [ind]
सुतः
सुत [m]
श्रीमान्
श्रीमत् [adj]
सुसंधिर्
सुसंधि [m]
उदपद्यत
उत्पद् [4. P.]
सुसंधेर्
सुसंधि [m]
अपि
अपि [ind]
पुत्रौ
पुत्र [m]
द्वौ
द्वि [nr]
ध्रुवसंधिः
ध्रुवसंधि [m]
प्रसेनजित्
प्रसेनजित् [m]
यशस्वी ध्रुवसंधेस्तु भरतो नाम नामतः । भरतात्तु महातेजा असितो नाम जायत ॥
yaśasvī dhruvasaṃdhestu bharato nāma nāmataḥ | bharatāttu mahātejā asito nāma jāyata ||
English Translation
To Dhruvasandhi was born the wellknown Bharata who begot the vigorous Asita.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यशस्वी
यशस्विन् [adj]
ध्रुवसंधेस्
ध्रुवसंधि [m]
तु
तु [ind]
भरतो
भरत [m]
नाम
नाम [ind]
नामतः
नामन् [n]
भरतात्
भरत [m]
तु
तु [ind]
महातेजा
महत् [adj]
महातेजा
तेजस् [n]
असितो
असित [m]
नाम
नाम [ind]
जायत
जन् [4. P.]
सह तेन गरेणैव जातः स सगरोऽभवत् । सगरस्यासमञ्जस्तु असमञ्जादथांशुमान् ॥
saha tena gareṇaiva jātaḥ sa sagaro'bhavat | sagarasyāsamañjastu asamañjādathāṃśumān ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सह
सह [ind]
तेन
तद् [pron]
गरेणैव
गर [m]
गरेणैव
एव [ind]
जातः
जन् [4. P.]
स
तद् [pron]
सगरो
सगर [m]
ऽभवत्
भू [1. Ā.]
सगरस्यासमञ्जस्
सगर [m]
सगरस्यासमञ्जस्
असमञ्ज [m]
तु
तु [ind]
असमञ्जाद्
असमञ्ज [m]
अथांशुमान्
अथ [ind]
अथांशुमान्
अंशुमन्त् [m]
दिलीपोंऽशुमतः पुत्रो दिलीपस्य भगीरथः । भगीरथात्ककुत्स्थश्च ककुत्स्थस्य रघुस्तथा ॥
dilīpoṃ'śumataḥ putro dilīpasya bhagīrathaḥ | bhagīrathātkakutsthaśca kakutsthasya raghustathā ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दिलीपो
दिलीप [m]
ऽंशुमतः
अंशुमन्त् [m]
पुत्रो
पुत्र [m]
दिलीपस्य
दिलीप [m]
भगीरथः
भगीरथ [m]
भगीरथात्
भगीरथ [m]
ककुत्स्थश्
ककुत्स्थ [m]
च
च [ind]
ककुत्स्थस्य
ककुत्स्थ [m]
रघुस्
रघु [m]
तथा
तथा [ind]
रघोस्तु पुत्रस्तेजस्वी प्रवृद्धः पुरुषादकः । कल्माषपादो ह्यभवत्तस्माज्जातस्तु शङ्खणः ॥
raghostu putrastejasvī pravṛddhaḥ puruṣādakaḥ | kalmāṣapādo hyabhavattasmājjātastu śaṅkhaṇaḥ ||
English Translation
Bhagiratha begot Kakustha whose son was Raghu. Powerful Pravriddha was Raghu's son. He became Purushadaka (cannibal), on the curse of Vasistha. He grasped water in order to retaliate Vasishta but was prevented by his wife. The water fell on his feet and he came to be known as Kalmashapada (feet polluted with water). Samkhana was born to him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रघोस्
रघु [m]
रघोस्
रघु [m]
तु
तु [ind]
तु
तु [ind]
पुत्रस्
पुत्र [m]
पुत्रस्
पुत्र [m]
तेजस्वी
तेजस्विन् [adj]
तेजस्वी
तेजस्विन् [adj]
प्रवृद्धः
प्रवृध् [1. Ā.]
प्रवृद्धः
प्रवृध् [1. Ā.]
पुरुषादकः
पुरुषादक [djma]
पुरुषादकः
पुरुषादक [djma]
कल्माषपादो
कल्माषपाद [m]
ह्य्
हि [ind]
अभवत्
भू [1. Ā.]
तस्माज्
तद् [pron]
जातस्
जन् [4. P.]
तु
तु [ind]
शङ्खणः
शङ्खण [m]
सुदर्शनः शङ्खणस्य अग्निवर्णः सुदर्शनात् । शीघ्रगस्त्वग्निवर्णस्य शीघ्रगस्य मरुः सुतः ॥
sudarśanaḥ śaṅkhaṇasya agnivarṇaḥ sudarśanāt | śīghragastvagnivarṇasya śīghragasya maruḥ sutaḥ ||
English Translation
Sudarsana was the son of Samkhana. His son was Agnivarna. To Agnivarna was born Sighraga and to Sighraga, Maru. To Maru, was born Prasusruka and to Prasrusuka, Ambarisha.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुदर्शनः
सुदर्शन [m]
शङ्खणस्य
शङ्खण [m]
अग्निवर्णः
अग्निवर्ण [m]
सुदर्शनात्
सुदर्शन [m]
शीघ्रगस्
शीघ्रग [m]
त्व्
तु [ind]
अग्निवर्णस्य
अग्निवर्ण [m]
शीघ्रगस्य
शीघ्रग [m]
मरुः
मरु [m]
सुतः
सुत [m]
मरोः प्रशुश्रुकस्त्वासीदम्बरीषः प्रशुश्रुकात् । अम्बरीषस्य पुत्रोऽभून्नहुषः पृथिवीपतिः ॥
maroḥ praśuśrukastvāsīdambarīṣaḥ praśuśrukāt | ambarīṣasya putro'bhūnnahuṣaḥ pṛthivīpatiḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मरोः
मरु [m]
प्रशुश्रुकस्
प्रशुश्रुक [m]
त्व्
तु [ind]
आसीद्
अस् [2. P.]
अम्बरीषः
अम्बरीष [m]
प्रशुश्रुकात्
प्रशुश्रुक [m]
अम्बरीषस्य
अम्बरीष [m]
पुत्रो
पुत्र [m]
ऽभून्
भू [1. Ā.]
नहुषः
नहुष [m]
पृथिवीपतिः
पृथिवीपति [m]
नहुषस्य ययातिस्तु नाभागस्तु ययातिजः । नाभागस्य बभूवाज अजाद्दशरथोऽभवत् । तस्माद्दशरथाज्जातौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥
nahuṣasya yayātistu nābhāgastu yayātijaḥ | nābhāgasya babhūvāja ajāddaśaratho'bhavat | tasmāddaśarathājjātau bhrātarau rāmalakṣmaṇau ||
English Translation
Nabhaga's son was Aja. Aja was the father of Dasaratha and Dasaratha, the father of Rama and Lakshmana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नहुषस्य
नहुष [m]
ययातिस्
ययाति [m]
तु
तु [ind]
नाभागस्
नाभाग [m]
तु
तु [ind]
ययातिजः
ययाति [m]
ययातिजः
ज [adj]
नाभागस्य
नाभाग [m]
बभूवाज
भू [1. Ā.]
बभूवाज
अज [m]
अजाद्
अज [m]
दशरथो
दशरथ [m]
ऽभवत्
भू [1. Ā.]
तस्माद्
तद् [pron]
दशरथाज्
दशरथ [m]
जातौ
जन् [4. P.]
भ्रातरौ
भ्रातृ [m]
रामलक्ष्मणौ
राम [m]
रामलक्ष्मणौ
लक्ष्मण [m]
आदिवंशविशुद्धानां राज्ञां परमधर्मिणाम् । इक्ष्वाकुकुलजातानां वीराणां सत्यवादिनाम् ॥
ādivaṃśaviśuddhānāṃ rājñāṃ paramadharmiṇām | ikṣvākukulajātānāṃ vīrāṇāṃ satyavādinām ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आदिवंशविशुद्धानां
आदि [m]
आदिवंशविशुद्धानां
वंश [m]
आदिवंशविशुद्धानां
विशुध् [4. P.]
राज्ञां
राजन् [m]
परमधर्मिणाम्
परम [adj]
परमधर्मिणाम्
धर्मिन् [adj]
इक्ष्वाकुकुलजातानां
इक्ष्वाकु [m]
इक्ष्वाकुकुलजातानां
कुल [n]
इक्ष्वाकुकुलजातानां
जन् [4. P.]
वीराणां
वीर [m]
सत्यवादिनाम्
सत्य [n]
सत्यवादिनाम्
वादिन् [adj]
रामलक्ष्मणयोरर्थे त्वत्सुते वरये नृप । सदृशाभ्यां नरश्रेष्ठ सदृशे दातुमर्हसि ॥
rāmalakṣmaṇayorarthe tvatsute varaye nṛpa | sadṛśābhyāṃ naraśreṣṭha sadṛśe dātumarhasi ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रामलक्ष्मणयोर्
राम [m]
रामलक्ष्मणयोर्
लक्ष्मण [m]
अर्थे
अर्थ [mn]
त्वत्सुते
त्वद् [pron]
त्वत्सुते
सुत [m]
वरये
वरय् [10. Ā.]
नृप
नृप [m]
सदृशाभ्यां
सदृश [adj]
नरश्रेष्ठ
नर [m]
नरश्रेष्ठ
श्रेष्ठ [adj]
सदृशे
सदृश [adj]
दातुम्
दा [1. Ā.]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]