अर्जुन उवाच
मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम्
यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोऽयं विगतो मम
arjuna uvāca .madanugrahāya paramaṃ guhyamadhyātmasaṃjñitam .yattvayoktaṃ vacastena moho.ayaṃ vigato mama
English Translation
Arjuna said: Thanks to the most profound words of spiritual wisdom that You have spoken out of kindness to me, this delusion of mine has entirely disappeared.
हिन्दी अनुवाद
अर्जुन ने कहा—मुझ पर अनुग्रह करने के लिये आपने जो परम गोपनीय अध्यात्मविषयक वचन अर्थात् उपदेश कहा, उससे मेरा यह अज्ञान नष्ट हो गया है |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मदनुग्रहाय
मद् [pron]
मदनुग्रहाय
अनुग्रह [m]
परमं
परम [adj]
गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम्
गुह्य [n]
गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम्
अध्यात्म [n]
गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम्
संज्ञित [adj]
यत्त्वयोक्तं
यद् [pron]
यत्त्वयोक्तं
त्वद् [pron]
यत्त्वयोक्तं
वच् [2. P.]
वचस्तेन
वचस् [n]
वचस्तेन
तद् [pron]
मोहो
मोह [m]
ऽयं
इदम् [pron]
विगतो
विगम् [6. P.]
मम
मद् [pron]
भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया
त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम्
bhavāpyayau hi bhūtānāṃ śrutau vistaraśo mayā .tvattaḥ kamalapatrākṣa māhātmyamapi cāvyayam
English Translation
Because, O Lotus-eyed one, I have heard from you in detail about the origin of beings, and now I shall speak about your greatness.
हिन्दी अनुवाद
क्योंकि हे कमलनेत्र! मैंने आपसे भूतों की उत्पत्ति की उत्पत्ति और प्रलय आपसे विस्तारपूर्वक सुने हैं तथा आपका अव्यय माहात्म्य (प्रभाव) भी सुना है।
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भवाप्ययौ
भव [m]
भवाप्ययौ
अप्यय [m]
हि
हि [ind]
भूतानां
भूत [mn]
श्रुतौ
श्रु [4. P.]
विस्तरशो
विस्तरशः [ind]
मया
मद् [pron]
त्वत्तः
त्वद् [pron]
कमलपत्राक्ष
कमल [mn]
कमलपत्राक्ष
पत्त्र [mn]
कमलपत्राक्ष
अक्ष [n]
माहात्म्यमपि
माहात्म्य [n]
माहात्म्यमपि
अपि [ind]
चाव्ययम्
च [ind]
चाव्ययम्
अव्यय [adj]
एवमेतद्यथात्थ त्वमात्मानं परमेश्वर
द्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम
evametadyathāttha tvamātmānaṃ parameśvara .draṣṭumicchāmi te rūpamaiśvaraṃ puruṣottama
English Translation
Your divine form possessed of wisdom, glory, energy, strength, valour and effulgence, O best of persons!
हिन्दी अनुवाद
हे परमेश्वर! आप अपने को जैसा कहते हैं, यह ठीक ऐसा ही है; परंतु हे पुरुषोत्तम! आपके ज्ञान, ऐश्वर्य, शक्ति, बल, वीर्य और तेजसे युक्त ऐश्वररूप को मैं प्रत्यक्ष देखना चाहता हूँ। |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवमेतद्यथात्थ
एवम् [ind]
एवमेतद्यथात्थ
एतद् [pron]
एवमेतद्यथात्थ
यथा [ind]
एवमेतद्यथात्थ
अह् [1. P.]
त्वमात्मानं
त्वद् [pron]
त्वमात्मानं
आत्मन् [m]
परमेश्वर
परमेश्वर [m]
द्रष्टुमिच्छामि
दृश् [6. P.]
द्रष्टुमिच्छामि
इष् [1. P.]
ते
त्वद् [pron]
रूपमैश्वरं
रूप [n]
रूपमैश्वरं
ऐश्वर [adj]
पुरुषोत्तम
पुरुषोत्तम [m]
मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो
योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयात्मानमव्ययम्
manyase yadi tacchakyaṃ mayā draṣṭumiti prabho .yogeśvara tato me tvaṃ darśayātmānamavyayam
English Translation
O Lord, if You think that it is possible for me to behold that form by me, then show me that imperishable form, O Lord of Yoga.
हिन्दी अनुवाद
हे प्रभो! यदि मेरे द्वारा आपका वह रूप देखा जाना शक्य है—ऐसा आप मानते हैं, तो हे योगेश्वर! उस अविनाशी स्वरूप का मुझे दर्शन कराइये। |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मन्यसे
मन् [8. P.]
यदि
यदि [ind]
तच्छक्यं
तद् [pron]
तच्छक्यं
शक्य [adj]
मया
मद् [pron]
द्रष्टुमिति
दृश् [6. P.]
द्रष्टुमिति
इति [ind]
प्रभो
प्रभु [m]
योगेश्वर
योग [m]
योगेश्वर
ईश्वर [m]
ततो
ततस् [ind]
मे
मद् [pron]
त्वं
त्वद् [pron]
दर्शयात्मानमव्ययम्
दर्शय् [10. Ā.]
दर्शयात्मानमव्ययम्
आत्मन् [m]
दर्शयात्मानमव्ययम्
अव्यय [adj]
श्रीभगवानुवाच
पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोऽथ सहस्रशः
नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च
śrībhagavānuvāca .paśya me pārtha rūpāṇi śataśo.atha sahasraśaḥ .nānāvidhāni divyāni nānāvarṇākṛtīni ca
English Translation
Shree Bhagavan said: Arjuna, behold presently in hundreds and thousands, My multifarious divine forms, of various colours and shapes.
हिन्दी अनुवाद
हे पार्थ ! अब तू मेरे सैकड़ों-हजारों नाना प्रकार के और नाना वर्ण तथा नाना आकृति वाले अलौकिक रूपों को देख |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पश्य
पश् [4. Ā.]
मे
मद् [pron]
पार्थ
पार्थ [m]
रूपाणि
रूप [n]
शतशो
शतशस् [ind]
ऽथ
अथ [ind]
सहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
नानाविधानि
नानाविध [adj]
दिव्यानि
दिव्य [adj]
नानावर्णाकृतीनि
नाना [ind]
नानावर्णाकृतीनि
वर्ण [mn]
नानावर्णाकृतीनि
आकृति [f]
च
च [ind]
पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्विनौ मरुतस्तथा
बहून्यदृष्टपूर्वाणि पश्याश्चर्याणि भारत
paśyādityānvasūnrudrānaśvinau marutastathā .bahūnyadṛṣṭapūrvāṇi paśyāścaryāṇi bhārata
English Translation
Behold in Me the Adityas, the Vasus, the Rudras, the two Ashvins, and also the Maruts, O Bharata, and many wonders never seen before.
हिन्दी अनुवाद
हे भरतवंशी अर्जुन ! मुझमें आदित्यों को अर्थात् अदिति के द्वादश पुत्रों को, आठ वसुओं को, एकादश ऋद्रों को, दोनों अश्विनी कुमारों को और उनचास मरुद्गणों को देख तथा और भी बहुत-से पहले न देखे हुए आश्चर्यमय रूपों को देख |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्विनौ
पश् [4. Ā.]
पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्विनौ
आदित्य [m]
पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्विनौ
वसु [mn]
पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्विनौ
रुद्र [m]
पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्विनौ
अश्विन् [m]
मरुतस्तथा
मरुत् [m]
मरुतस्तथा
तथा [ind]
बहून्यदृष्टपूर्वाणि
बहु [adj]
बहून्यदृष्टपूर्वाणि
अदृष्ट [adj]
बहून्यदृष्टपूर्वाणि
पूर्व [pron]
पश्याश्चर्याणि
पश् [4. Ā.]
पश्याश्चर्याणि
आश्चर्य [n]
भारत
भारत [m]
इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम्
मम देहे गुडाकेश यच्चान्यद् द्रष्टुमिच्छसि
ihaikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ paśyādya sacarācaram .mama dehe guḍākeśa yaccānyad draṣṭumicchasi
English Translation
Arjuna, behold as concentrated within this body of Mine the entire creation consisting of both animate and inanimate beings, and whatever else you desire to see.
हिन्दी अनुवाद
हे अर्जुन ! अब इस मेरे शरीर में एक जगह स्थित चराचर सहित सम्पूर्ण जगत् को देख तथा और भी जो कुछ देखना चाहता हो सो देख |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इहैकस्थं
इह [ind]
इहैकस्थं
एकस्थ [adj]
जगत्कृत्स्नं
जगन्त् [n]
जगत्कृत्स्नं
कृत्स्न [adj]
पश्याद्य
पश् [4. Ā.]
पश्याद्य
अद्य [ind]
सचराचरम्
सचराचर [n]
मम
मद् [pron]
देहे
देह [mn]
गुडाकेश
गुडाकेश [m]
यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि
यद् [pron]
यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि
च [ind]
यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि
अन्य [pron]
यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि
दृश् [6. P.]
यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि
इष् [1. P.]
न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा
दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम्
na tu māṃ śakyase draṣṭumanenaiva svacakṣuṣā .divyaṃ dadāmi te cakṣuḥ paśya me yogamaiśvaram
English Translation
But surely you cannot see Me with these human eyes of yours; therefore, I vouchsafe to you the divine eye. With this you behold My divine power of Yoga.
हिन्दी अनुवाद
परन्तु मुझको तू इन प्राकृत नेत्रों द्वारा देखने में निःसन्देह समर्थ नहीं है; इसी से मैं तुझे दिव्य अर्थात् अलौकिक चक्षु देता हूँ, उससे तू मेरी ईश्वरिय योग शक्ति को देख |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
तु
तु [ind]
मां
मद् [pron]
शक्यसे
शक् [4. P.]
द्रष्टुमनेनैव
दृश् [6. P.]
द्रष्टुमनेनैव
इदम् [pron]
द्रष्टुमनेनैव
एव [ind]
स्वचक्षुषा
स्व [adj]
स्वचक्षुषा
चक्षुस् [n]
न
न [ind]
च
च [ind]
मत्स्थानि
मद् [pron]
मत्स्थानि
स्थ [adj]
भूतानि
भूत [mn]
पश्य
पश् [4. Ā.]
मे
मद् [pron]
योगमैश्वरम्
योग [m]
योगमैश्वरम्
ऐश्वर [adj]
सञ्जय उवाच
एवमुक्त्वा ततो राजन्महायोगेश्वरो हरिः
दर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम्
sañjaya uvāca .evamuktvā tato rājanmahāyogeśvaro hariḥ .darśayāmāsa pārthāya paramaṃ rūpamaiśvaram
English Translation
Sanjaya said: My lord! having spoken thus, Shree Krishna, the supreme Master of Yoga, forthwith revealed to Arjuna His supremely glorious divine Form.
हिन्दी अनुवाद
सज्जय ने कहा— हे राजन्! महायोगेश्वर और सब पापों के नाश करने वाले भगवान ने इस प्रकार कहकर उसके पश्चात अर्जुन को परम ऐश्वर्य युक्त दिव्य स्वरूप दिखलाया|
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवमुक्त्वा
एवम् [ind]
एवमुक्त्वा
वच् [2. P.]
ततो
ततस् [ind]
राजन्महायोगेश्वरो
राजन् [m]
राजन्महायोगेश्वरो
महत् [adj]
राजन्महायोगेश्वरो
योग [m]
राजन्महायोगेश्वरो
ईश्वर [m]
हरिः
हरि [m]
दर्शयामास
दर्शय् [10. Ā.]
पार्थाय
पार्थ [m]
परमं
परम [adj]
रूपमैश्वरम्
रूप [n]
रूपमैश्वरम्
ऐश्वर [adj]
अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम्
अनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम्
anekavaktranayanamanekādbhutadarśanam .anekadivyābharaṇaṃ divyānekodyatāyudham
English Translation
Arjuna saw the supreme Deity possessing many mouths and eyes, presenting many a wonderful sight, decked with many divine ornaments, wielding many uplifted divine weapons,
हिन्दी अनुवाद
अनेक मुख और नेत्रों से युक्त, अनेक अद्भुत दर्शनों वाले, बहुत-से दिव्य भूषणों से युक्त और बहुत-से दिव्य शस्त्रों को हाथों में उठाये हुए,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम्
अनेक [adj]
अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम्
वक्त्र [n]
अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम्
नयन [n]
अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम्
अनेक [adj]
अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम्
अद्भुत [adj]
अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम्
दर्शन [n]
अनेकदिव्याभरणं
अनेक [adj]
अनेकदिव्याभरणं
दिव्य [adj]
अनेकदिव्याभरणं
आभरण [n]
दिव्यानेकोद्यतायुधम्
दिव्य [adj]
दिव्यानेकोद्यतायुधम्
अनेक [adj]
दिव्यानेकोद्यतायुधम्
उद्यम् [6. P.]
दिव्यानेकोद्यतायुधम्
आयुध [mn]
दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम्
सर्वाश्चर्यमयं देवमनन्तं विश्वतोमुखम्
divyamālyāmbaradharaṃ divyagandhānulepanam .sarvāścaryamayaṃ devamanantaṃ viśvatomukham
English Translation
wearing divine garlands and clothes, besmeared all over with divine sandal-pastes, full of all wonders, infinite and having faces on all sides.
हिन्दी अनुवाद
दिव्य माला और वस्त्रों को धारन किये हुए और दिव्य गन्ध का सारे शरीर में लेप किये हुए, सब प्रकार के आश्चर्यों से युक्त, सीमा रहित और सब ओर मुख किये हुए विराट् स्वरूप परमदेव परमेश्वर को अर्जुन ने देखा |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दिव्यमाल्याम्बरधरं
दिव्य [adj]
दिव्यमाल्याम्बरधरं
माल्य [n]
दिव्यमाल्याम्बरधरं
अम्बर [n]
दिव्यमाल्याम्बरधरं
धर [adj]
दिव्यगन्धानुलेपनम्
दिव्य [adj]
दिव्यगन्धानुलेपनम्
गन्ध [mn]
दिव्यगन्धानुलेपनम्
अनुलेपन [n]
सर्वाश्चर्यमयं
सर्व [pron]
सर्वाश्चर्यमयं
आश्चर्य [n]
सर्वाश्चर्यमयं
मय [adj]
देवमनन्तं
देव [m]
देवमनन्तं
अनन्त [adj]
विश्वतोमुखम्
विश्वतोमुख [adj]
दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता
यदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः
divi sūryasahasrasya bhavedyugapadutthitā .yadi bhāḥ sadṛśī sā syādbhāsastasya mahātmanaḥ
English Translation
If there be the effulgence of a thousand suns bursting forth all at once in the heavens, even that would hardly approach the splendour of the mighty Lord.
हिन्दी अनुवाद
आकाश में हजार सूर्यों के एक साथ उदय होने से उत्पन्न जो प्रकाश हो, वह भी उस विश्व रूप परमात्मा के प्रकाश के सदृश कदाचित् ही हो। |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दिवि
दिव् [m]
सूर्यसहस्रस्य
सूर्य [m]
सूर्यसहस्रस्य
सहस्र [mn]
भवेद्युगपदुत्थिता
भू [1. Ā.]
भवेद्युगपदुत्थिता
युगपद् [ind]
भवेद्युगपदुत्थिता
उत्था [1. Ā.]
यदि
यदि [ind]
भाः
भास् [fn]
सदृशी
सदृश [adj]
सा
तद् [pron]
स्याद्भासस्तस्य
अस् [2. P.]
स्याद्भासस्तस्य
भास् [fn]
स्याद्भासस्तस्य
तद् [pron]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा
अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा
tatraikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ pravibhaktamanekadhā .apaśyaddevadevasya śarīre pāṇḍavastadā
English Translation
Concentrated at one place in the person of that supreme Deity, Arjuna then beheld the whole universe with its manifold divisions.
हिन्दी अनुवाद
पाण्डु पुत्र अर्जुन ने उस समय अनेक प्रकार से विभक्त अर्थात् पृथक्-पृथक् सम्पूर्ण जगत् को देवों के देव श्रीकृष्ण भगवान के उस शरीर में एक जगह स्थित देखा। |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इहैकस्थं
इह [ind]
इहैकस्थं
एकस्थ [adj]
जगत्कृत्स्नं
जगन्त् [n]
जगत्कृत्स्नं
कृत्स्न [adj]
पश्याद्य
पश् [4. Ā.]
पश्याद्य
अद्य [ind]
सचराचरम्
सचराचर [n]
अपश्यद्देवदेवस्य
पश् [4. Ā.]
अपश्यद्देवदेवस्य
देवदेव [m]
शरीरे
शरीर [n]
पाण्डवस्तदा
पाण्डव [m]
पाण्डवस्तदा
तदा [ind]
ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः
प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत
tataḥ sa vismayāviṣṭo hṛṣṭaromā dhanañjayaḥ .praṇamya śirasā devaṃ kṛtāñjalirabhāṣata
English Translation
Then Arjuna, full of wonder and with the hair standing on end, reverentially bowed his head to the divine Lord, and with joined palms addressed Him thus.
हिन्दी अनुवाद
उसके अनन्तर वह आश्चर्य से चकित और पुलकित शरीर, अर्जुन प्रकाशमय विश्व रूप परमात्मा को श्रद्धा-भक्ति सहित सिर से प्रणाम करके हाथ जोड़कर बोला |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
स
तद् [pron]
विस्मयाविष्टो
विस्मय [m]
विस्मयाविष्टो
आविश् [6. Ā.]
हृष्टरोमा
हृष् [1. P.]
हृष्टरोमा
रोमन् [n]
धनंजयः
धनंजय [m]
प्रणम्य
प्रणम् [1. Ā.]
शिरसा
शिरस् [n]
देवं
देव [m]
कृताञ्जलिरभाषत
कृ [2. Ā.]
कृताञ्जलिरभाषत
अञ्जलि [m]
कृताञ्जलिरभाषत
भाष् [1. P.]
अर्जुन उवाच
पश्यामि देवांस्तव देव देहेसर्वांस्तथा भूतविशेषसङ्घान्
ब्रह्माणमीशं कमलासनस्थ-मृषींश्च सर्वानुरगांश्च दिव्यान्
arjuna uvāca .paśyāmi devāṃstava deva dehe sarvāṃstathā bhūtaviśeṣasaṅghān .brahmāṇamīśaṃ kamalāsanasthaṃ ṛṣīṃśca sarvānuragāṃśca divyān
English Translation
Arjuna said—O Lord! I see in Your body all the gods and also the hosts of various beings, Brahma seated on the lotus, the great god Shiva, and all the sages and divine serpents.
हिन्दी अनुवाद
अर्जुन ने कहा—हे देव! मैं आपके शरीर में सम्पूर्ण देवों को तथा अनेक भूतों के समुदायों को, कमल के आसन पर विराजित ब्रह्मा को, महादेव को और सम्पूर्ण ऋषियों को तथा दिव्य सपाँ को देखता हूँ |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पश्यामि
दृश् [6. P.]
देवांस्तव
देव [m]
देवांस्तव
त्वद् [pron]
देव
देव [m]
देहे
देह [mn]
सर्वांस्तथा
सर्व [pron]
सर्वांस्तथा
तथा [ind]
भूतविशेषसंघान्
भूत [mn]
भूतविशेषसंघान्
विशेष [m]
भूतविशेषसंघान्
संघ [m]
ब्रह्माणमीशं
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्माणमीशं
ईश [m]
कमलासनस्थमृषींश्च
कमलासनस्थ [m]
कमलासनस्थमृषींश्च
ऋषि [m]
कमलासनस्थमृषींश्च
च [ind]
सर्वानुरगांश्च
सर्व [pron]
सर्वानुरगांश्च
उरग [mn]
सर्वानुरगांश्च
च [ind]
दिव्यान्
दिव्य [adj]
अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रंपश्यामि त्वां सर्वतोऽनन्तरूपम्
नान्तं न मध्यं न पुनस्तवादिंपश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप
anekabāhūdaravaktranetraṃ paśyāmi tvāṃ sarvato.anantarūpam .nāntaṃ na madhyaṃ na punastavādiṃ paśyāmi viśveśvara viśvarūpa
English Translation
O lord of the universe, I see You endowed with numerous arms, bellies, mouths, and eyes and having innumerable forms extended on all sides. I see neither Your beginning nor middle, nor even Your end, manifested as You are in the form of the universe.
हिन्दी अनुवाद
हे सम्पूर्ण विश्व के स्वामिन्! आपको अनेक भुजा, पेट, मुख और नेत्रों से युक्त तथा सब ओर से अनन्त रूपों वाला देखता हूँ। हे विश्व रूप! मैं आपके न अन्त को देखता हूँ, न मध्य को और न आदि को ही|
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं
अनेक [adj]
अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं
बाहु [mf]
अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं
उदर [n]
अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं
वक्त्र [n]
अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं
नेत्र [mn]
पश्यामि
दृश् [6. P.]
त्वा
त्वद् [pron]
सर्वतो
सर्वतस् [ind]
ऽनन्तरूपम्
अनन्त [adj]
ऽनन्तरूपम्
रूप [n]
नान्तं
न [ind]
नान्तं
अन्त [m]
न
न [ind]
मध्यं
मध्य [n]
न
न [ind]
पुनस्तवादिं
पुनर् [ind]
पुनस्तवादिं
त्वद् [pron]
पुनस्तवादिं
आदि [m]
पश्यामि
दृश् [6. P.]
विश्वेश्वर
विश्वेश्वर [m]
विश्वरूप
विश्वरूप [m]
किरीटिनं गदिनं चक्रिणं चतेजोराशिं सर्वतो दीप्तिमन्तम्
पश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्ताद्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम्
kirīṭinaṃ gadinaṃ cakriṇaṃ ca tejorāśiṃ sarvato dīptimantam .paśyāmi tvāṃ durnirīkṣyaṃ samantād dīptānalārkadyutimaprameyam
English Translation
I see You endowed with diadems, clubs and discuses, a mass of splendour flaming all round, having the brilliance of a blazing fire and the sun, hard to gaze at and immeasurable on all sides.
हिन्दी अनुवाद
आपको मैं मुकुट युक्त, गदायुक्त और चक्र युक्त तथा सब ओर से प्रकाशमान तेज का पुंज, प्रज्वलित अग्नि और सूर्य के सदृश ज्योतियुक्त, कठिनता से देखे जाने योग्य और सब ओर से अप्रमेय स्वरूप देखता हूँ |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किरीटिनं
किरीटिन् [adj]
गदिनं
गदिन् [m]
चक्रिणं
चक्रिन् [m]
च
च [ind]
तेजोराशिं
तेजस् [n]
तेजोराशिं
राशि [mf]
सर्वतो
सर्वतस् [ind]
दीप्तिमन्तम्
दीप्तिमत् [adj]
पश्यामि
दृश् [6. P.]
त्वां
त्वद् [pron]
दुर्निरीक्ष्यं
दुर्निरीक्ष्य [adj]
समन्ताद्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम्
समन्तात् [ind]
समन्ताद्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम्
दीप् [4. P.]
समन्ताद्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम्
अनल [m]
समन्ताद्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम्
अर्क [m]
समन्ताद्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम्
द्युति [f]
समन्ताद्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम्
अप्रमेय [adj]
त्वमक्षरं परमं वेदितव्यंत्वमस्य विश्वस्य परं निधानम्
त्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्तासनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे
tvamakṣaraṃ paramaṃ veditavyaṃ tvamasya viśvasya paraṃ nidhānam .tvamavyayaḥ śāśvatadharmagoptā sanātanastvaṃ puruṣo mato me
English Translation
You are the supreme indestructible worthy of being known; You are the ultimate refuge of this universe. You are, again, the protector of the ageless Dharma; I consider You to be the eternal imperishable Being.
हिन्दी अनुवाद
आप ही जानने योग्य परम अक्षर अर्थात् परब्रह्म परमात्मा हैं, आप ही इस जगत के परम आश्रय हैं, आप ही अनादि धर्म के रक्षक हैं और आप ही अविनाशी सनातन पुरुष हैं। ऐसा मेरा मत है|
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वमक्षरं
त्वद् [pron]
त्वमक्षरं
अक्षर [n]
परमं
परम [adj]
वेदितव्यं
विद् [6. Ā.]
त्वमस्य
त्वद् [pron]
त्वमस्य
इदम् [pron]
विश्वस्य
विश्व [pron]
परं
पर [pron]
निधानम्
निधान [n]
त्वमव्ययः
त्वद् [pron]
त्वमव्ययः
अव्यय [adj]
शाश्वतधर्मगोप्ता
शाश्वत [adj]
शाश्वतधर्मगोप्ता
धर्म [mn]
शाश्वतधर्मगोप्ता
गोप्तृ [adj]
सनातनस्त्वं
सनातन [adj]
सनातनस्त्वं
त्वद् [pron]
पुरुषो
पुरुष [m]
मतो
मन् [8. P.]
मे
मद् [pron]
अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्य-मनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम्
पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रंस्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम्
anādimadhyāntamanantavīryam anantabāhuṃ śaśisūryanetram .paśyāmi tvāṃ dīptahutāśavaktraṃ svatejasā viśvamidaṃ tapantam
English Translation
I see You without beginning, middle or end, possessing unlimited prowess and endowed with numberless arms, having the moon and the sun for Your eyes, and blazing fire for Your mouth, and scorching this universe by Your radiance.
हिन्दी अनुवाद
आपको आदि, अन्त और मध्य से रहित, अनन्त सामर्थ्य से युक्त, अनन्त भुजावाले, चन्द्र-सूर्यरूप नेत्रों वाले, प्रज्वलित अग्नि रूप मुखवाले और अपने तेज से इस जगत् को संतप्त करते हुए देखता हूँ |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्यमनन्तबाहुं
अनादि [adj]
अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्यमनन्तबाहुं
मध्य [n]
अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्यमनन्तबाहुं
अन्त [m]
अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्यमनन्तबाहुं
अनन्त [adj]
अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्यमनन्तबाहुं
वीर्य [n]
अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्यमनन्तबाहुं
अनन्त [adj]
अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्यमनन्तबाहुं
बाहु [mf]
शशिसूर्यनेत्रम्
शशिन् [m]
शशिसूर्यनेत्रम्
सूर्य [m]
शशिसूर्यनेत्रम्
नेत्र [mn]
पश्यामि
दृश् [6. P.]
त्वां
त्वद् [pron]
दीप्तहुताशवक्त्रं
दीप् [4. P.]
दीप्तहुताशवक्त्रं
हुताश [m]
दीप्तहुताशवक्त्रं
वक्त्र [n]
स्वतेजसा
स्व [adj]
स्वतेजसा
तेजस् [n]
विश्वमिदं
विश्व [pron]
विश्वमिदं
इदम् [pron]
तपन्तम्
तप् [4. Ā.]
द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हिव्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः
दृष्ट्वाद्भुतं रूपमुग्रं तवेदंलोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन्
dyāvāpṛthivyoridamantaraṃ hi vyāptaṃ tvayaikena diśaśca sarvāḥ .dṛṣṭvādbhutaṃ rūpamugraṃ tavedaṃ lokatrayaṃ pravyathitaṃ mahātman
English Translation
Yonder space between heaven and earth and all the quarters are entirely filled by You alone. Seeing this transcendent, dreadful form of yours, O sould of the universe, all the three worlds feels greatly alarmed.
हिन्दी अनुवाद
हे महात्मनु! यह स्वर्ग और पृथ्वी के बीच का सम्पूर्ण आकाश तथा सब दिशाएँ एक आपसे ही परिपूर्ण हैं; तथा आपके इस अलौकिक और भयंकर रूप को देखकर तीनों लोक अति व्यथा को प्राप्त हो रहे हैं |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं
द्यावापृथिवी [f]
द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं
इदम् [pron]
द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं
अन्तर [n]
हि
हि [ind]
व्याप्तं
व्याप् [5. Ā.]
त्वयैकेन
त्वद् [pron]
त्वयैकेन
एक [pron]
दिशश्च
दिश् [f]
दिशश्च
च [ind]
सर्वाः
सर्व [pron]
दृष्ट्वाद्भुतं
दृश् [6. P.]
दृष्ट्वाद्भुतं
अद्भुत [adj]
रूपमिदं
रूप [n]
रूपमिदं
इदम् [pron]
तवोग्रं
त्वद् [pron]
तवोग्रं
उग्र [adj]
लोकत्रयं
लोकत्रय [fn]
प्रव्यथितं
प्रव्यथ् [1. P.]
महात्मन्
महात्मन् [adj]
अमी हि त्वां सुरसङ्घा विशन्तिकेचिद्भीताः प्राञ्जलयो गृणन्ति
स्वस्तीत्युक्त्वा महर्षिसिद्धसङ्घाःस्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः
amī hi tvāṃ surasaṅghā viśanti kecidbhītāḥ prāñjalayo gṛṇanti .svastītyuktvā maharṣisiddhasaṅghāḥ stuvanti tvāṃ stutibhiḥ puṣkalābhiḥ
English Translation
Yonder hosts of gods are entering You; some with palms joined out of fear are uttering Your names and glories. Multitudes of Maharsis and Siddhas, saying ‘Let there be peace’, are extolling You by means of excellent hymns.
हिन्दी अनुवाद
वे ही देवताओं के समूह आप में प्रवेश करते हैं और कुछ भयभीत होकर हाथ जोड़ आपके नाम और गुणों का उच्चारण करते हैं तथा महर्षि और सिद्धों के समुदाय 'कल्याण हो' ऐसा कहकर उत्तम-उत्तम स्तोत्रों द्वारा आपकी स्तुति करते हैं |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अमी
अदस् [pron]
हि
हि [ind]
त्वा
त्वद् [pron]
सुरसंघा
सुर [m]
सुरसंघा
संघ [m]
विशन्ति
विश् [4. P.]
केचिद्भीताः
कश्चित् [pron]
केचिद्भीताः
भी [1. Ā.]
प्राञ्जलयो
प्राञ्जलि [adj]
गृणन्ति
गृ [9. Ā.]
स्वस्तीत्युक्त्वा
स्वस्ति [fn]
स्वस्तीत्युक्त्वा
इति [ind]
स्वस्तीत्युक्त्वा
वच् [2. P.]
महर्षिसिद्धसंघाः
महत् [adj]
महर्षिसिद्धसंघाः
ऋषि [m]
महर्षिसिद्धसंघाः
सिद्ध [m]
महर्षिसिद्धसंघाः
संघ [m]
स्तुवन्ति
स्तु [1. Ā.]
त्वां
त्वद् [pron]
स्तुतिभिः
स्तुति [f]
पुष्कलाभिः
पुष्कल [adj]
रुद्रादित्या वसवो ये च साध्याविश्वेऽश्विनौ मरुतश्चोष्मपाश्च
गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घावीक्षन्ते त्वां विस्मिताश्चैव सर्वे
rudrādityā vasavo ye ca sādhyā viśve.aśvinau marutaścoṣmapāśca .gandharvayakṣāsurasiddhasaṅghā vīkṣante tvāṃ vismitāścaiva sarve
English Translation
The eleven Rudras, the twelve Adityas, the eight Vasus, the Sadhyas, the Visvedevas, the Ashvins, the Maruts, the ancestors, the Gandharvas, the Yakshas, the Rakshasas, and the Siddhas—all are looking at You in wonder.
हिन्दी अनुवाद
जो ग्यारह ऋषि और बारह आदित्य तथा आठ वायु, साध्यगण, विश्वेदेव, अश्वनीकुमार तथा मरुद्गण और पितरों का समुदाय तथा गन्धर्व, यक्ष, राक्षस और सिद्ध
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रुद्रादित्या
रुद्र [m]
रुद्रादित्या
आदित्य [m]
वसवो
वसु [mn]
ये
यद् [pron]
च
च [ind]
साध्या
साध्य [m]
विश्वे
विश्व [pron]
ऽश्विनौ
अश्विन् [m]
मरुतश्चोष्मपाश्च
मरुत् [m]
मरुतश्चोष्मपाश्च
च [ind]
मरुतश्चोष्मपाश्च
ऊष्मप [m]
मरुतश्चोष्मपाश्च
च [ind]
गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसंघा
गन्धर्व [m]
गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसंघा
यक्ष [m]
गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसंघा
असुर [m]
गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसंघा
सिद्ध [m]
गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसंघा
संघ [m]
वीक्षन्ते
वीक्ष् [4. P.]
त्वा
त्वद् [pron]
विस्मिताश्चैव
विस्मि [1. P.]
विस्मिताश्चैव
च [ind]
विस्मिताश्चैव
एव [ind]
सर्वे
सर्व [pron]
रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रंमहाबाहो बहुबाहूरुपादम्
बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालंदृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाहम्
rūpaṃ mahatte bahuvaktranetraṃ mahābāho bahubāhūrupādam .bahūdaraṃ bahudaṃṣṭrākarālaṃ dṛṣṭvā lokāḥ pravyathitāstathāham
English Translation
Lord, seeing this stupendous and dreadful Form of Yours possessing numerous mouths and eyes, many arms, thighs and feet, many bellies and many teeth, the worlds are terror-struck; so am I.
हिन्दी अनुवाद
हे महाबाहो ! आपके बहुत मुख और नेत्रों वाले, बहुत हाथ, जंघा और पैरोंवाले, बहुत उदरों वाले और बहुत-सी दाढ़ों के कारण अत्यन्त विकराल महान् रूप को देखकर सब लोग व्याकुल हो रहे हैं तथा मैं भी व्याकुल हो रहा हूँ |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रूपं
रूप [n]
महत्ते
महत् [adj]
महत्ते
त्वद् [pron]
बहुवक्त्रनेत्रं
बहु [adj]
बहुवक्त्रनेत्रं
वक्त्र [n]
बहुवक्त्रनेत्रं
नेत्र [mn]
महाबाहो
महत् [adj]
महाबाहो
बाहु [mf]
बहुबाहूरुपादम्
बहु [adj]
बहुबाहूरुपादम्
बाहु [mf]
बहुबाहूरुपादम्
ऊरु [mf]
बहुबाहूरुपादम्
पाद [m]
बहूदरं
बहु [adj]
बहूदरं
उदर [n]
बहुदंष्ट्राकरालं
बहु [adj]
बहुदंष्ट्राकरालं
दंष्ट्र [mfn]
बहुदंष्ट्राकरालं
कराल [adj]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
लोकाः
लोक [m]
प्रव्यथितास्तथाहम्
प्रव्यथ् [1. P.]
प्रव्यथितास्तथाहम्
तथा [ind]
प्रव्यथितास्तथाहम्
मद् [pron]
नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णंव्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम्
दृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्माधृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो
nabhaḥspṛśaṃ dīptamanekavarṇaṃ vyāttānanaṃ dīptaviśālanetram .dṛṣṭvā hi tvāṃ pravyathitāntarātmā dhṛtiṃ na vindāmi śamaṃ ca viṣṇo
English Translation
Because, O Vishnu! touching the sky, radiant, adorned with many colors, with spreading mouths and large luminous eyes, seeing You, my inner self is terrified; I cannot maintain my composure or peace.
हिन्दी अनुवाद
क्योंकि हे विष्णो ! आकाश को स्पर्श करने वाले, देदीप्यमान, अनेक वर्णों से युक्त तथा फैलाये हुए मुख और प्रकाशमान विशाल नेत्रों से युक्त आपको देखकर भयभीत अन्तःकरण वाला मैं धीरज और शान्ति नहीं पाता हूँ |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नभःस्पृशं
नभस् [n]
नभःस्पृशं
स्पृश् [adj]
दीप्तमनेकवर्णं
दीप् [4. P.]
दीप्तमनेकवर्णं
अनेक [adj]
दीप्तमनेकवर्णं
वर्ण [mn]
व्यात्ताननं
व्यात्त [adj]
व्यात्ताननं
आनन [n]
दीप्तविशालनेत्रम्
दीप् [4. P.]
दीप्तविशालनेत्रम्
विशाल [adj]
दीप्तविशालनेत्रम्
नेत्र [mn]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
हि
हि [ind]
त्वां
त्वद् [pron]
प्रव्यथितान्तरात्मा
प्रव्यथ् [1. P.]
प्रव्यथितान्तरात्मा
अन्तरात्मन् [m]
धृतिं
धृति [f]
न
न [ind]
विन्दामि
विद् [2. Ā.]
शमं
शम [m]
च
च [ind]
विष्णो
विष्णु [m]
दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानिदृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि
दिशो न जाने न लभे च शर्मप्रसीद देवेश जगन्निवास
daṃṣṭrākarālāni ca te mukhāni dṛṣṭvaiva kālānalasannibhāni .diśo na jāne na labhe ca śarma prasīda deveśa jagannivāsa
English Translation
Seeing Your faces frightful on account of their teeth, and flaring like the fire at the time of universal destruction, I am utterly bewildered and find no happiness; therefore, be kind to me, O Lord of celestials and Resting-place of the universe.
हिन्दी अनुवाद
दाढ़ों के कारण विकराल और प्रलयकाल की अग्नि के समान प्रज्वलित आपके मुखों को देखकर मैं दिशाओं को नहीं जानता हूँ और सुख भी नहीं पाता हूँ। इसलिए हे देवेश! हे जगत्रिवास! आप प्रसन्न हों|
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दंष्ट्राकरालानि
दंष्ट्र [mfn]
दंष्ट्राकरालानि
कराल [adj]
च
च [ind]
ते
त्वद् [pron]
मुखानि
मुख [n]
दृष्ट्वैव
दृश् [6. P.]
दृष्ट्वैव
एव [ind]
कालानलसंनिभानि
काल [m]
कालानलसंनिभानि
अनल [m]
कालानलसंनिभानि
संनिभ [adj]
दिशो
दिश् [f]
न
न [ind]
जाने
ज्ञा [4. Ā.]
न
न [ind]
लभे
लभ् [1. P.]
च
च [ind]
शर्म
शर्मन् [n]
प्रसीद
प्रसद् [1. Ā.]
देवेश
देवेश [m]
जगन्निवास
जगन्निवास [m]
अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राःसर्वे सहैवावनिपालसङ्घैः
भीष्मो द्रोणः सूतपुत्रस्तथासौसहास्मदीयैरपि योधमुख्यैः
amī ca tvāṃ dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ sarve sahaivāvanipālasaṅghaiḥ .bhīṣmo droṇaḥ sūtaputrastathāsau sahāsmadīyairapi yodhamukhyaiḥ
English Translation
All those sons of Dhrtarastra with hosts of kings are entering You.Bhishma, Drona and yonder Karna, with the principal warriors on our side as well, are rushing headlong into Your fearful mouths.
हिन्दी अनुवाद
वे सभी धृतराष्ट्र के पुत्र राजाओं के समुदाय सहित और भीष्म पितामह, द्रोणाचार्य तथा वह कर्ण और हमारे पक्ष के भी प्रधान योद्धाओं के सहित सब-के-सब आपके दाढ़ों के कारण विकराल भयानक मुखों में बड़े वेग से दौड़ते हुए प्रवेश कर रहे हैं |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अमी
अदस् [pron]
च
च [ind]
त्वां
त्वद् [pron]
धृतराष्ट्रस्य
धृतराष्ट्र [m]
पुत्राः
पुत्र [m]
सर्वे
सर्व [pron]
सहैवावनिपालसंघैः
सह [ind]
सहैवावनिपालसंघैः
एव [ind]
सहैवावनिपालसंघैः
अवनिपाल [m]
सहैवावनिपालसंघैः
संघ [m]
भीष्मो
भीष्म [m]
द्रोणः
द्रोण [m]
सूतपुत्रस्तथासौ
सूतपुत्र [m]
सूतपुत्रस्तथासौ
तथा [ind]
सूतपुत्रस्तथासौ
अदस् [pron]
सहास्मदीयैरपि
सह [ind]
सहास्मदीयैरपि
अस्मदीय [adj]
सहास्मदीयैरपि
अपि [ind]
योधमुख्यैः
योध [m]
योधमुख्यैः
मुख्य [adj]
वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्तिदंष्ट्राकरालानि भयानकानि
केचिद्विलग्ना दशनान्तरेषुसन्दृश्यन्ते चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः
vaktrāṇi te tvaramāṇā viśanti daṃṣṭrākarālāni bhayānakāni .kecidvilagnā daśanāntareṣu sandṛśyante cūrṇitairuttamāṅgaiḥ
English Translation
Rushing into Your fearful mouths looking all the more terrible on account of their teeth, some are seen stuck up in the gaps between Your teeth with their heads crushed.
हिन्दी अनुवाद
और कुछ एक चूर्ण हुए सिरों सहित आपके दाँतों के बीच में लगे हुए दिख रहे हैं |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वक्त्राणि
वक्त्र [n]
ते
त्वद् [pron]
त्वरमाणा
त्वर् [1. P.]
विशन्ति
विश् [4. P.]
दंष्ट्राकरालानि
दंष्ट्र [mfn]
दंष्ट्राकरालानि
कराल [adj]
भयानकानि
भयानक [adj]
केचिद्विलग्ना
कश्चित् [pron]
केचिद्विलग्ना
विलग् [1. P.]
दशनान्तरेषु
दशन [m]
दशनान्तरेषु
अन्तर [n]
संदृश्यन्ते
संदृश् [4. Ā.]
चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः
चूर्णय् [Denom. P.]
चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः
उत्तमाङ्ग [n]
यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाःसमुद्रमेवाभिमुखा द्रवन्ति
तथा तवामी नरलोकवीराविशन्ति वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति
yathā nadīnāṃ bahavo.ambuvegāḥ samudramevābhimukhā dravanti .tathā tavāmī naralokavīrā viśanti vaktrāṇyabhivijvalanti
English Translation
Just as many swift rivers, rushing headlong, enter the ocean, so do these heroes of the human world enter Your blazing mouths. As the myriad streams of rivers rush towards the sea alone, so do those warriors of the mortal world enter Your flaming mouths.
हिन्दी अनुवाद
जैसे नदियों के बहुत-से जल के प्रवाह स्वाभाविक ही समुद्र के ही सम्मुख दौड़ते हैं अर्थात समुद्र में प्रवेश करते हैं, वैसे ही वे नरलोक के वीर भी आपके प्रज्वलित मुखों में प्रवेश कर रहे हैं| जैसे पतंग मोहवश नष्ट होने के लिये प्रज्वलित अग्नि में अतिवेग से दौड़ते हुए प्रवेश करते हैं, वैसे ही ये सब लोग भी अपने नाश के लिये आपके मुखों में अतिवेग से दौड़ते हुए प्रवेश कर रहे हैं|
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथा
यथा [ind]
नदीनां
नदी [f]
बहवो
बहु [adj]
ऽम्बुवेगाः
अम्बु [n]
ऽम्बुवेगाः
वेग [m]
समुद्रमेवाभिमुखा
समुद्र [m]
समुद्रमेवाभिमुखा
एव [ind]
समुद्रमेवाभिमुखा
अभिमुख [adj]
द्रवन्ति
द्रु [1. Ā.]
तथा
तथा [ind]
तवामी
त्वद् [pron]
तवामी
अदस् [pron]
नरलोकवीरा
नर [m]
नरलोकवीरा
लोक [m]
नरलोकवीरा
वीर [m]
विशन्ति
विश् [4. P.]
वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति
वक्त्र [n]
वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति
अभिविज्वल् [1. P.]
यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गाविशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः
तथैव नाशाय विशन्ति लोकास्-तवापि वक्त्राणि समृद्धवेगाः
yathā pradīptaṃ jvalanaṃ pataṅgā viśanti nāśāya samṛddhavegāḥ .tathaiva nāśāya viśanti lokāsa- tavāpi vaktrāṇi samṛddhavegāḥ
English Translation
As moths rush with great speed into the blazing fire for extinction out of their folly, even so all these people are with great rapidity entering Your mouths to meet their doom.
हिन्दी अनुवाद
जैसे पतंग मोहवश नष्ट होने के लिये प्रज्वलित अग्नि में अतीव वेग से दौड़ते हुए प्रवेश करते हैं, वैसे ही ये सब लोग भी अपने नाश के लिये आपके मुखों में अतीव वेग से दौड़ते हुए प्रवेश कर रहे हैं |
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथा
यथा [ind]
प्रदीप्तं
प्रदीप् [4. Ā.]
ज्वलनं
ज्वलन [m]
पतंगा
पतंग [m]
विशन्ति
विश् [4. P.]
नाशाय
नाश [m]
समृद्धवेगाः
समृध् [4. Ā.]
समृद्धवेगाः
वेग [m]
तथैव
तथा [ind]
तथैव
एव [ind]
नाशाय
नाश [m]
विशन्ति
विश् [4. P.]
लोकास्तवापि
लोक [m]
लोकास्तवापि
त्वद् [pron]
लोकास्तवापि
अपि [ind]
वक्त्राणि
वक्त्र [n]
समृद्धवेगाः
समृध् [4. Ā.]
समृद्धवेगाः
वेग [m]
लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ताल्-लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः
तेजोभिरापूर्य जगत्समग्रंभासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो
lelihyase grasamānaḥ samantāl- lokānsamagrānvadanairjvaladbhiḥ .tejobhirāpūrya jagatsamagraṃ bhāsastavogrāḥ pratapanti viṣṇo
English Translation
Thou lickest up, devouring all the worlds on every side with Thy flaming mouths. Thy fierce rays, filling the whole world with radiance, are burning, O Vishnu!
हिन्दी अनुवाद
हे विष्णो! आप प्रज्वलित मुखों के द्वारा इन समस्त लोकों का ग्रसन करते हुए आस्वाद ले रहे हैं, आपका उग्र प्रकाश सम्पूर्ण जगत् को तेज के द्वारा परिपूर्ण करके तपा रहा है।
Morphemic Decomposition & Padaccheda
लेलिह्यसे
लेलिह् [Int. Ā.]
ग्रसमानः
ग्रस् [1. Ā.]
समन्ताल्लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः
समन्तात् [ind]
समन्ताल्लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः
लोक [m]
समन्ताल्लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः
समग्र [adj]
समन्ताल्लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः
वदन [n]
समन्ताल्लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः
ज्वल् [1. Ā.]
तेजोभिरापूर्य
तेजस् [n]
तेजोभिरापूर्य
आपूरय् [10. Ā.]
जगत्समग्रं
जगन्त् [n]
जगत्समग्रं
समग्र [adj]
भासस्तवोग्राः
भास् [fn]
भासस्तवोग्राः
त्वद् [pron]
भासस्तवोग्राः
उग्र [adj]
प्रतपन्ति
प्रतप् [1. P.]
विष्णो
विष्णु [m]