Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 7 (Uttarakāṇḍa) • Sarga 10

Uttarakāṇḍa Sarga 10

उत्तरकाण्डम् • सर्गः 10

Uttarakāṇḍa Sarga 10 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 42 verses.

Total: 42 Verses • Citations: VR 7.10.1–42 • 175 Lexicon Terms • Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
VR 7.10.1 अनुष्टुप्
अथाब्रवीद्द्विजं रामः कथं ते भ्रातरो वने । कीदृशं तु तदा ब्रह्मंस्तपश्चेरुर्महाव्रताः ॥
athābravīddvijaṃ rāmaḥ kathaṃ te bhrātaro vane | kīdṛśaṃ tu tadā brahmaṃstapaścerurmahāvratāḥ ||
English Translation
Then Rāma spoke to the ascetic, O Brahmana, how did those exceedingly mighty brothers carry on austerities in that forest; and what kind of penances was theirs?
VR 7.10.2 अनुष्टुप्
अगस्त्यस्त्वब्रवीत्तत्र रामं प्रयत मानसं । तांस्तान्धर्मविधींस्तत्र भ्रातरस्ते समाविशन् ॥
agastyastvabravīttatra rāmaṃ prayata mānasaṃ | tāṃstāndharmavidhīṃstatra bhrātaraste samāviśan ||
English Translation
Thereat there Agastya said to Rāma of a complacent mind, “The brothers severally observed the morality proper to each.”
VR 7.10.3 अनुष्टुप्
कुम्भकर्णस्तदा यत्तो नित्यं धर्मपरायणः । तताप ग्रैष्मिके काले पञ्चस्वग्निष्ववस्थितः ॥
kumbhakarṇastadā yatto nityaṃ dharmaparāyaṇaḥ | tatāpa graiṣmike kāle pañcasvagniṣvavasthitaḥ ||
VR 7.10.4 अनुष्टुप्
वर्षे मेघोदकक्लिन्नो वीरासनमसेवत । नित्यं च शैशिरे काले जलमध्यप्रतिश्रयः ॥
varṣe meghodakaklinno vīrāsanamasevata | nityaṃ ca śaiśire kāle jalamadhyapratiśrayaḥ ||
VR 7.10.5 अनुष्टुप्
एवं वर्षसहस्राणि दश तस्यातिचक्रमुः । धर्मे प्रयतमानस्य सत्पथे निष्ठितस्य च ॥
evaṃ varṣasahasrāṇi daśa tasyāticakramuḥ | dharme prayatamānasya satpathe niṣṭhitasya ca ||
English Translation
Thus passed away ten thousand of that one putting forth exertions in behalf of religion, and established in the path of honesty.
VR 7.10.6 अनुष्टुप्
विभीषणस्तु धर्मात्मा नित्यं धर्मपरः शुचिः । पञ्चवर्षसहस्राणि पादेनैकेन तस्थिवान् ॥
vibhīṣaṇastu dharmātmā nityaṃ dharmaparaḥ śuciḥ | pañcavarṣasahasrāṇi pādenaikena tasthivān ||
English Translation
The virtuous Vibhīşaņa, ever intent on virtue and pure of spirit, remained standing on one leg for five thousand years.
VR 7.10.7 अनुष्टुप्
समाप्ते नियमे तस्य ननृतुश्चाप्सरोगणाः । पपात पुष्पवर्षं च क्षुभिताश्चापि देवताः ॥
samāpte niyame tasya nanṛtuścāpsarogaṇāḥ | papāta puṣpavarṣaṃ ca kṣubhitāścāpi devatāḥ ||
English Translation
When he had completed (his term of restriction), swarms of apsaras danced, and blossoms showered, and the deities hymned (him).
VR 7.10.8 अनुष्टुप्
पञ्चवर्षसहस्राणि सूर्यं चैवान्ववर्तत । तस्थौ चोर्ध्वशिरोबाहुः स्वाध्यायधृतमानसः ॥
pañcavarṣasahasrāṇi sūryaṃ caivānvavartata | tasthau cordhvaśirobāhuḥ svādhyāyadhṛtamānasaḥ ||
English Translation
And for five thousand years, he adored the Sun, and with his mind concentrated in the study of the Veda, remained with his head and hands raised up.
VR 7.10.9 अनुष्टुप्
एवं विभीषणस्यापि गतानि नियतात्मनः । दशवर्षसहस्राणि स्वर्गस्थस्येव नन्दने ॥
evaṃ vibhīṣaṇasyāpi gatāni niyatātmanaḥ | daśavarṣasahasrāṇi svargasthasyeva nandane ||
VR 7.10.10 अनुष्टुप्
दशवर्षसहस्रं तु निराहारो दशाननः । पूर्णे वर्षसहस्रे तु शिरश्चाग्नौ जुहाव सः ॥
daśavarṣasahasraṃ tu nirāhāro daśānanaḥ | pūrṇe varṣasahasre tu śiraścāgnau juhāva saḥ ||
English Translation
The ten-necked passed ten thousand years without fare. On a thousand years being complete, he offered his own head as a sacrifice to Fire.
VR 7.10.11 अनुष्टुप्
एवं वर्षसहस्राणि नव तस्यातिचक्रमुः । शिरांसि नव चाप्यस्य प्रविष्टानि हुताशनम् ॥
evaṃ varṣasahasrāṇi nava tasyāticakramuḥ | śirāṃsi nava cāpyasya praviṣṭāni hutāśanam ||
English Translation
In this way, he passed away nine thousand years, and nine of his heads entered into Fire.
VR 7.10.12 अनुष्टुप्
अथ वर्षसहस्रे तु दशमे दशमं शिरः । छेत्तुकामः स धर्मात्मा प्राप्तश्चात्र पितामहः ॥
atha varṣasahasre tu daśame daśamaṃ śiraḥ | chettukāmaḥ sa dharmātmā prāptaścātra pitāmahaḥ ||
English Translation
And as in the tenth year he intended to strike off his tenth head, the Great-father (Brahmā) presented himself at that place.
VR 7.10.13 अनुष्टुप्
पितामहस्तु सुप्रीतः सार्धं देवैरुपस्थितः । वत्स वत्स दशग्रीव प्रीतोऽस्मीत्यभ्यभाषत ॥
pitāmahastu suprītaḥ sārdhaṃ devairupasthitaḥ | vatsa vatsa daśagrīva prīto'smītyabhyabhāṣata ||
English Translation
Well-pleased, the Pitamaha Brahmā came there along with the celestials. 'O Ten-necked one,' said (the Great-father), 'I am well-pleased with you.
VR 7.10.14 अनुष्टुप्
शीघ्रं वरय धर्मज्ञ वरो यस्तेऽभिकाङ्क्षितः । किं ते कामं करोम्यद्य न वृथा ते परिश्रमः ॥
śīghraṃ varaya dharmajña varo yaste'bhikāṅkṣitaḥ | kiṃ te kāmaṃ karomyadya na vṛthā te pariśramaḥ ||
English Translation
Do you, O cognisant of righteousness, at once ask for the boon that you wish to have. What wish of your shall I realise? Your toil must not go for nothing.
VR 7.10.15 अनुष्टुप्
ततोऽब्रवीद्दशग्रीवः प्रहृष्टेनान्तरात्मना । प्रणम्य शिरसा देवं हर्षगद्गदया गिरा ॥
tato'bravīddaśagrīvaḥ prahṛṣṭenāntarātmanā | praṇamya śirasā devaṃ harṣagadgadayā girā ||
English Translation
Thereat, the Ten-necked one, bowing down his head to the deity, said with a delighted heart, his words faltering with ecstasy.
VR 7.10.16 अनुष्टुप्
भगवन्प्राणिनां नित्यं नान्यत्र मरणाद्भयम् । नास्ति मृत्युसमः शत्रुरमरत्वमतो वृणे ॥
bhagavanprāṇināṃ nityaṃ nānyatra maraṇādbhayam | nāsti mṛtyusamaḥ śatruramaratvamato vṛṇe ||
English Translation
O reverend one, creatures have no other fear than (that of) death; and enemy there is none that is like to death. Therefore immortality is even what I crave for.
VR 7.10.17 अनुष्टुप्
सुपर्णनागयक्षाणां दैत्यदानवरक्षसाम् । अवध्यः स्यां प्रजाध्यक्ष देवतानां च शाश्वतम् ॥
suparṇanāgayakṣāṇāṃ daityadānavarakṣasām | avadhyaḥ syāṃ prajādhyakṣa devatānāṃ ca śāśvatam ||
English Translation
O lord of creatures, I would, O external one, he incapable of being slain by birds and serpents, Yaksas, Daityas, Danavas and Raksasas, and the deities; for, O you that are worshipped by the immortals, anxiety I have none from any other beings. Indeed, I deem as straw creatures such as men etc.
VR 7.10.18 अनुष्टुप्
न हि चिन्ता ममान्येषु प्राणिष्वमरपूजित । तृणभूता हि मे सर्वे प्राणिनो मानुषादयः ॥
na hi cintā mamānyeṣu prāṇiṣvamarapūjita | tṛṇabhūtā hi me sarve prāṇino mānuṣādayaḥ ||
VR 7.10.19 अनुष्टुप्
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा दशग्रीवेण रक्षसा । उवाच वचनं राम सह देवैः पितामहः ॥
evamuktastu dharmātmā daśagrīveṇa rakṣasā | uvāca vacanaṃ rāma saha devaiḥ pitāmahaḥ ||
English Translation
Thus accosted by the Rākşasa the Ten-necked one-that righteous-souled one, the great-father, along with the celestials, said.
VR 7.10.20 अनुष्टुप्
भविष्यत्येवमेवैतत्तव राक्षसपुंगव । शृणु चापि वचो भूयः प्रीतस्येह शुभं मम ॥
bhaviṣyatyevamevaitattava rākṣasapuṃgava | śṛṇu cāpi vaco bhūyaḥ prītasyeha śubhaṃ mama ||
VR 7.10.21 अनुष्टुप्
हुतानि यानि शीर्षाणि पूर्वमग्नौ त्वयानघ । पुनस्तानि भविष्यन्ति तथैव तव राक्षस ॥
hutāni yāni śīrṣāṇi pūrvamagnau tvayānagha | punastāni bhaviṣyanti tathaiva tava rākṣasa ||
VR 7.10.22 अनुष्टुप्
एवं पितामहोक्तस्य दशग्रीवस्य रक्षसः । अग्नौ हुतानि शीर्षाणि यानि तान्युत्थितानि वै ॥
evaṃ pitāmahoktasya daśagrīvasya rakṣasaḥ | agnau hutāni śīrṣāṇi yāni tānyutthitāni vai ||
English Translation
As soon as the Ten-necked Rākṣasa had spoken, thus, the heads that had been offered as sacrifices into the fire, rose up again.
VR 7.10.23 अनुष्टुप्
एवमुक्त्वा तु तं राम दशग्रीवं प्रजापतिः । विभीषणमथोवाच वाक्यं लोकपितामहः ॥
evamuktvā tu taṃ rāma daśagrīvaṃ prajāpatiḥ | vibhīṣaṇamathovāca vākyaṃ lokapitāmahaḥ ||
English Translation
Having said this to the Ten-necked one, the. great sire of all creatures addressed Vibhīşana, saying.
VR 7.10.24 अनुष्टुप्
विभीषण त्वया वत्स धर्मसंहितबुद्धिना । परितुष्टोऽस्मि धर्मज्ञ वरं वरय सुव्रत ॥
vibhīṣaṇa tvayā vatsa dharmasaṃhitabuddhinā | parituṣṭo'smi dharmajña varaṃ varaya suvrata ||
English Translation
O Vibhisana, gratified have I been by you, whose intelligence is established in righteousness. Therefore, my child, O righteoussouled one, O you of excellent vows, ask for the boon that you would have.
VR 7.10.25 अनुष्टुप्
विभीषणस्तु धर्मात्मा वचनं प्राह साञ्जलिः । वृतः सर्वगुणैर्नित्यं चन्द्रमा इव रश्मिभिः ॥
vibhīṣaṇastu dharmātmā vacanaṃ prāha sāñjaliḥ | vṛtaḥ sarvaguṇairnityaṃ candramā iva raśmibhiḥ ||
English Translation
Thereat the virtuous Vibhīşaņa spoke with joined hands, 'O reverend one, since the spiritual preceptor of all creatures himself (is pleased) with me, I (deem myself) as furnished with every perfection, even as the Moon is envisioned with rays. If you will bestow on me a boon with pleasure, then, O you of excellent vows, hear of the boon that I would have.
VR 7.10.26 अनुष्टुप्
भगवन्कृतकृत्योऽहं यन्मे लोकगुरुः स्वयम् । प्रीतो यदि त्वं दातव्यं वरं मे शृणु सुव्रत ॥
bhagavankṛtakṛtyo'haṃ yanme lokaguruḥ svayam | prīto yadi tvaṃ dātavyaṃ varaṃ me śṛṇu suvrata ||
VR 7.10.27 अनुष्टुप्
या या मे जायते बुद्धिर्येषु येष्वाश्रमेष्विह । सा सा भवतु धर्मिष्ठा तं तं धर्मं च पालये ॥
yā yā me jāyate buddhiryeṣu yeṣvāśrameṣviha | sā sā bhavatu dharmiṣṭhā taṃ taṃ dharmaṃ ca pālaye ||
VR 7.10.28 अनुष्टुप्
एष मे परमोदार वरः परमको मतः । न हि धर्माभिरक्तानां लोके किंचन दुर्लभम् ॥
eṣa me paramodāra varaḥ paramako mataḥ | na hi dharmābhiraktānāṃ loke kiṃcana durlabham ||
VR 7.10.29 अनुष्टुप्
अथ प्रजापतिः प्रीतो विभीषणमुवाच ह । धर्मिष्ठस्त्वं यथा वत्स तथा चैतद्भविष्यति ॥
atha prajāpatiḥ prīto vibhīṣaṇamuvāca ha | dharmiṣṭhastvaṃ yathā vatsa tathā caitadbhaviṣyati ||
VR 7.10.30 अनुष्टुप्
यस्माद्राक्षसयोनौ ते जातस्यामित्रकर्षण । नाधर्मे जायते बुद्धिरमरत्वं ददामि ते ॥
yasmādrākṣasayonau te jātasyāmitrakarṣaṇa | nādharme jāyate buddhiramaratvaṃ dadāmi te ||
← Previous (Ch. 515) Full Table of Contents Next (Ch. 517) →