Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 7 (Uttarakāṇḍa) • Sarga 11

Uttarakāṇḍa Sarga 11

उत्तरकाण्डम् • सर्गः 11

Uttarakāṇḍa Sarga 11 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 41 verses.

Total: 41 Verses • Citations: VR 7.11.1–41 • 175 Lexicon Terms • Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
VR 7.11.1 अनुष्टुप्
सुमाली वरलब्धांस्तु ज्ञात्वा तान्वै निशाचरान् । उदतिष्ठद्भयं त्यक्त्वा सानुगः स रसातलात् ॥
sumālī varalabdhāṃstu jñātvā tānvai niśācarān | udatiṣṭhadbhayaṃ tyaktvā sānugaḥ sa rasātalāt ||
English Translation
Learning that these night-rangers had obtained boons, Sumāli with his followers, casting off fear, rose up from the nether regions.
VR 7.11.2 अनुष्टुप्
मारीचश्च प्रहस्तश्च विरूपाक्षो महोदरः । उदतिष्ठन्सुसंरब्धाः सचिवास्तस्य रक्षसः ॥
mārīcaśca prahastaśca virūpākṣo mahodaraḥ | udatiṣṭhansusaṃrabdhāḥ sacivāstasya rakṣasaḥ ||
English Translation
And wrought up with exceeding great wrath, the counsellors of that Rākşasas-Mārīca and Prahasta and Virūpākṣa and Mahodara-also rose up.
VR 7.11.3 अनुष्टुप्
सुमाली चैव तैः सर्वैर्वृतो राक्षसपुंगवैः । अभिगम्य दशग्रीवं परिष्वज्येदमब्रवीत् ॥
sumālī caiva taiḥ sarvairvṛto rākṣasapuṃgavaiḥ | abhigamya daśagrīvaṃ pariṣvajyedamabravīt ||
English Translation
Accompanied by his counsellors-foremost of Rākşasas-Sumāli presenting himself before the Ten-necked one and embracing him, addressed him, saying.
VR 7.11.4 अनुष्टुप्
दिष्ट्या ते पुत्र संप्राप्तश्चिन्तितोऽयं मनोरथः । यस्त्वं त्रिभुवणश्रेष्ठाल्लब्धवान्वरमीदृशम् ॥
diṣṭyā te putra saṃprāptaścintito'yaṃ manorathaḥ | yastvaṃ tribhuvaṇaśreṣṭhāllabdhavānvaramīdṛśam ||
English Translation
By good fortune it is, O child, that through you we have had the wish that was in our heart, inasmuch as you have received the best of boons from him that is the foremost of all these three worlds.
VR 7.11.5 अनुष्टुप्
यत्कृते च वयं लङ्कां त्यक्त्वा याता रसातलम् । तद्गतं नो महाबाहो महद्विष्णुकृतं भयम् ॥
yatkṛte ca vayaṃ laṅkāṃ tyaktvā yātā rasātalam | tadgataṃ no mahābāho mahadviṣṇukṛtaṃ bhayam ||
English Translation
O mighty-armed one, that great fear arising from Vişnu, from which leaving Larkā, we had gone to the nethermost abysses, has been removed.
VR 7.11.6 अनुष्टुप्
असकृत्तेन भग्ना हि परित्यज्य स्वमालयम् । विद्रुताः सहिताः सर्वे प्रविष्टाः स्म रसातलम् ॥
asakṛttena bhagnā hi parityajya svamālayam | vidrutāḥ sahitāḥ sarve praviṣṭāḥ sma rasātalam ||
English Translation
Full many a time, brought down by that fear, we, on being pursued (by our enemies), forsaking our homes, had gone to the nether regions along with all those (related to us).
VR 7.11.7 अनुष्टुप्
अस्मदीया च लङ्केयं नगरी राक्षसोषिता । निवेशिता तव भ्रात्रा धनाध्यक्षेण धीमता ॥
asmadīyā ca laṅkeyaṃ nagarī rākṣasoṣitā | niveśitā tava bhrātrā dhanādhyakṣeṇa dhīmatā ||
English Translation
This Lankā was our city, inhabited by Rākşasas. (Now) it is inhabited by the brotherthe intelligent lord of riches.
VR 7.11.8 अनुष्टुप्
यदि नामात्र शक्यं स्यात्साम्ना दानेन वानघ । तरसा वा महाबाहो प्रत्यानेतुं कृतं भवेत् ॥
yadi nāmātra śakyaṃ syātsāmnā dānena vānagha | tarasā vā mahābāho pratyānetuṃ kṛtaṃ bhavet ||
English Translation
O mighty-armed one, if you can through selfcontrol or charity or by a sudden display of prowess, repossesses yourself of the same, a (great) thing shall have been achieved; and then, O child, you should, without doubt, be the lord of Lankā; and this Raksasa race, which has sunk, shall have been raised up by you.
VR 7.11.9 अनुष्टुप्
त्वं च लङ्केश्वरस्तात भविष्यसि न संशयः । सर्वेषां नः प्रभुश्चैव भविष्यसि महाबल ॥
tvaṃ ca laṅkeśvarastāta bhaviṣyasi na saṃśayaḥ | sarveṣāṃ naḥ prabhuścaiva bhaviṣyasi mahābala ||
VR 7.11.10 अनुष्टुप्
अथाब्रवीद्दशग्रीवो मातामहमुपस्थितम् । वित्तेशो गुरुरस्माकं नार्हस्येवं प्रभाषितुम् ॥
athābravīddaśagrīvo mātāmahamupasthitam | vitteśo gururasmākaṃ nārhasyevaṃ prabhāṣitum ||
VR 7.11.11 अनुष्टुप्
उक्तवन्तं तथा वाक्यं दशग्रीवं निशाचरः । प्रहस्तः प्रश्रितं वाक्यमिदमाह सकारणम् ॥
uktavantaṃ tathā vākyaṃ daśagrīvaṃ niśācaraḥ | prahastaḥ praśritaṃ vākyamidamāha sakāraṇam ||
English Translation
It came to pass that when Rāvana had resided there for a time, Prahasta addressed him in humble speech.
VR 7.11.12 अनुष्टुप्
दशग्रीव महाबाहो नार्हस्त्वं वक्तुमीदृशम् । सौभ्रात्रं नास्ति शूराणां शृणु चेदं वचो मम ॥
daśagrīva mahābāho nārhastvaṃ vaktumīdṛśam | saubhrātraṃ nāsti śūrāṇāṃ śṛṇu cedaṃ vaco mama ||
English Translation
O Ten-necked one, O long-armed (hero), it does not behove you to speak thus. Faternal feeling there is none among heroes. Listen to these words of mine!
VR 7.11.13 अनुष्टुप्
अदितिश्च दितिश्चैव भगिन्यौ सहिते किल । भार्ये परमरूपिण्यौ कश्यपस्य प्रजापतेः ॥
aditiśca ditiścaiva bhaginyau sahite kila | bhārye paramarūpiṇyau kaśyapasya prajāpateḥ ||
English Translation
There two sisters-Aditi and Diti, mutually attached to each other, those (damsels) endowed with surpassing beauty, became the wives of that lord of creatures-Kaśyapa.
VR 7.11.14 अनुष्टुप्
अदितिर्जनयामास देवांस्त्रिभुवणेश्वरान् । दितिस्त्वजनयद्दैत्यान्कश्यपस्यात्मसंभवान् ॥
aditirjanayāmāsa devāṃstribhuvaṇeśvarān | ditistvajanayaddaityānkaśyapasyātmasaṃbhavān ||
English Translation
Aditi brought forth the gods, who are the lords of three worlds. And Diti gave birth to the Daityas, offspring of Kasyapa.
VR 7.11.15 अनुष्टुप्
दैत्यानां किल धर्मज्ञ पुरेयं सवनार्णवा । सपर्वता मही वीर तेऽभवन्प्रभविष्णवः ॥
daityānāṃ kila dharmajña pureyaṃ savanārṇavā | saparvatā mahī vīra te'bhavanprabhaviṣṇavaḥ ||
English Translation
O you cognisant of righteousness, formerly this earth, O hero, having the ocean for her garment, and furnished with mountains, belonged to the Daityas; and (gradually) they grew very powerful. And then this undeteriorating triune world was brought under the dominion of the celestials.
VR 7.11.16 अनुष्टुप्
निहत्य तांस्तु समरे विष्णुना प्रभविष्णुना । देवानां वशमानीतं त्रैलोक्यमिदमव्ययम् ॥
nihatya tāṃstu samare viṣṇunā prabhaviṣṇunā | devānāṃ vaśamānītaṃ trailokyamidamavyayam ||
English Translation
O you cognisant of righteousness, formerly this earth, O hero, having the ocean for her garment, and furnished with mountains, belonged to the Daityas; and (gradually) they grew very powerful. And then this undeteriorating triune world was brought under the dominion of the celestials.
VR 7.11.17 अनुष्टुप्
नैतदेको भवानेव करिष्यति विपर्ययम् । सुरैराचरितं पूर्वं कुरुष्वैतद्वचो मम ॥
naitadeko bhavāneva kariṣyati viparyayam | surairācaritaṃ pūrvaṃ kuruṣvaitadvaco mama ||
English Translation
So that you are not the only one that would act inimically (to your brother); but this course had formerly been pursued by both the celestials and the Asuras. Therefore do you act in conformity with my word.
VR 7.11.18 अनुष्टुप्
एवमुक्तो दशग्रीवः प्रहस्तेन दुरात्मना । चिन्तयित्वा मुहूर्तं वै बाढमित्येव सोऽब्रवीत् ॥
evamukto daśagrīvaḥ prahastena durātmanā | cintayitvā muhūrtaṃ vai bāḍhamityeva so'bravīt ||
English Translation
Thus exhorted, the Ten-necked one, with a delighted heart, reflecting for a moment, said, 'Very well.' And wrought up with delight, the Ten-necked one endowed with prowess the very same day went to the forest, accompanied by the night-rangers.
VR 7.11.19 अनुष्टुप्
स तु तेनैव हर्षेण तस्मिन्नहनि वीर्यवान् । वनं गतो दशग्रीवः सह तैः क्षणदाचरैः ॥
sa tu tenaiva harṣeṇa tasminnahani vīryavān | vanaṃ gato daśagrīvaḥ saha taiḥ kṣaṇadācaraiḥ ||
VR 7.11.20 अनुष्टुप्
त्रिकूटस्थः स तु तदा दशग्रीवो निशाचरः । प्रेषयामास दौत्येन प्रहस्तं वाक्यकोविदम् ॥
trikūṭasthaḥ sa tu tadā daśagrīvo niśācaraḥ | preṣayāmāsa dautyena prahastaṃ vākyakovidam ||
English Translation
Arriving at Trikuta, that one skilled in speechthe night-ranger, Ravana-sent Prahasta in the ca vacity of an ambassador:
VR 7.11.21 अनुष्टुप्
प्रहस्त शीघ्रं गत्वा त्वं ब्रूहि नैरृतपुंगवम् । वचनान्मम वित्तेशं सामपूर्वमिदं वचः ॥
prahasta śīghraṃ gatvā tvaṃ brūhi nairṛtapuṃgavam | vacanānmama vitteśaṃ sāmapūrvamidaṃ vacaḥ ||
English Translation
O Prahasta, hie you; and tell the foremost of Naiſtas-the lord of riches-in my words informed with mildness.
VR 7.11.22 अनुष्टुप्
इयं लङ्का पुरी राजन्राक्षसानां महात्मनाम् । त्वया निवेशिता सौम्य नैतद्युक्तं तवानघ ॥
iyaṃ laṅkā purī rājanrākṣasānāṃ mahātmanām | tvayā niveśitā saumya naitadyuktaṃ tavānagha ||
English Translation
This city of Lankā, O king, belongs to the high-souled Rākṣasas; but you have established yourself in her. This, O sinless one, is not proper for you.
VR 7.11.23 अनुष्टुप्
तद्भवान्यदि साम्नैतां दद्यादतुलविक्रम । कृता भवेन्मम प्रीतिर्धर्मश्चैवानुपालितः ॥
tadbhavānyadi sāmnaitāṃ dadyādatulavikrama | kṛtā bhavenmama prītirdharmaścaivānupālitaḥ ||
English Translation
Therefore, O you of unrivalled prowess, if you should render the same (back), I shall be highly gratified; and righteousness also you will maintain.
VR 7.11.24 अनुष्टुप्
इत्युक्तः स तदा गत्वा प्रहस्तो वाक्यकोविदः । दशग्रीववचः सर्वं वित्तेशाय न्यवेदयत् ॥
ityuktaḥ sa tadā gatvā prahasto vākyakovidaḥ | daśagrīvavacaḥ sarvaṃ vitteśāya nyavedayat ||
VR 7.11.25 अनुष्टुप्
प्रहस्तादपि संश्रुत्य देवो वैश्रवणो वचः । प्रत्युवाच प्रहस्तं तं वाक्यं वाक्यविशारदः ॥
prahastādapi saṃśrutya devo vaiśravaṇo vacaḥ | pratyuvāca prahastaṃ taṃ vākyaṃ vākyaviśāradaḥ ||
English Translation
Hearing these words from Prahasta, the god Vaiśravaņa, best of those skilled in speech, answered the former.
VR 7.11.26 अनुष्टुप्
ब्रूहि गच्छ दशग्रीवं पुरी राज्यं च यन्मम । तवाप्येतन्महाबाहो भुङ्क्ष्वैतद्धतकण्टकम् ॥
brūhi gaccha daśagrīvaṃ purī rājyaṃ ca yanmama | tavāpyetanmahābāho bhuṅkṣvaitaddhatakaṇṭakam ||
English Translation
Go and tell the Ten-necked one, as this city and this kingdom are mine, so they are your, O mighty-armed one. Do you enjoy this kingdom without a foe.
VR 7.11.27 अनुष्टुप्
सर्वं कर्तास्मि भद्रं ते राक्षसेश वचोऽचिरात् । किं तु तावत्प्रतीक्षस्व पितुर्यावन्निवेदये ॥
sarvaṃ kartāsmi bhadraṃ te rākṣaseśa vaco'cirāt | kiṃ tu tāvatpratīkṣasva pituryāvannivedaye ||
VR 7.11.28 अनुष्टुप्
एवमुक्त्वा धनाध्यक्षो जगाम पितुरन्तिकम् । अभिवाद्य गुरुं प्राह रावणस्य यदीप्सितम् ॥
evamuktvā dhanādhyakṣo jagāma piturantikam | abhivādya guruṃ prāha rāvaṇasya yadīpsitam ||
VR 7.11.29 उपजातिः
एष तात दशग्रीवो दूतं प्रेषितवान्मम । दीयतां नगरी लङ्का पूर्वं रक्षोगणोषिता । मयात्र यदनुष्ठेयं तन्ममाचक्ष्व सुव्रत ॥
eṣa tāta daśagrīvo dūtaṃ preṣitavānmama | dīyatāṃ nagarī laṅkā pūrvaṃ rakṣogaṇoṣitā | mayātra yadanuṣṭheyaṃ tanmamācakṣva suvrata ||
VR 7.11.30 अनुष्टुप्
ब्रह्मर्षिस्त्वेवमुक्तोऽसौ विश्रवा मुनिपुंगवः । उवाच धनदं वाक्यं शृणु पुत्र वचो मम ॥
brahmarṣistvevamukto'sau viśravā munipuṃgavaḥ | uvāca dhanadaṃ vākyaṃ śṛṇu putra vaco mama ||
English Translation
Thus accosted, that foremost of ascetics, the Brahmarși Viśravă spoke to the lord of riches (standing) with joined hands, 'O son, listen to my words.
← Previous (Ch. 516) Full Table of Contents Next (Ch. 518) →