२. दोषानभ्युपगमो यथा—(रत्ना. २.२०)
प्रसीदेति ब्रूयामिदमसति कोपे न घटते करिष्याम्येवं नो पुनरिति भवेदभ्युपगमः।
न मे दोषोऽस्तीति त्वमिदमपि च ज्ञास्यसि मृषा किमेतस्मिन् वक्तुं क्षममिति न वेद्मि प्रियतमे!॥ १८१॥
३. उभयाभावो यथा—
त्यज रुषमिमां त्वं मामेवं न वक्तुमहं क्षमे कथमिति यतो नायं न्यायः प्रभावनुजीविनाम्।
चरणपतने चण्डि! प्रायः स्फुरन्ति मनोरथाः किमुत न वयं नन्वेतस्यां धुरि प्रणयस्य ते॥ १८२॥
यथा वा—(सक. ५.३६८)
आधातुं विनयं निरागसि जने कुप्यन्तु नामेश्वराः तेन स्वाशयशुद्धिरेव सुवचा प्रायः प्रभूणां पुरः।
मिथ्यामानिनि! मन्यसे यदि तदा नित्यं मनोवर्तिनी ध्याता तामरसाक्षि! चित्रपटके का वा त्वदन्या मया॥ १८३॥
४. दोषानारोपणे यथा—(विक्र. ३.१४)
दातुं वा प्रभवसि मामन्यस्मै ह/कर्तुमेव वा दासम्।
नाहं पुनस्तथा त्वयि यथाहि मां शङ्कसे भीरु॥ १८४॥१
५. उभयाभावे यथा—
कअ—विप्पिओ ण माणिणि! भणामि कह तुज्झ वअणपडिऊलं।
कअ—विप्पिओसि एअं, वि दारुणं ताउ/व मं/मा भणसु॥ १८५॥
(कृतविप्रियो न मानिनि भणामि कथं तव वचनप्रतिकूलम्।
कृतविप्रियोऽसीति एतदपि दारुणं तावन्मां/मा भण॥)
(६. प्रियोपालम्भाः)
प्रियायाः प्रवृत्तिदूषणमुपालम्भः। स द्विधा— प्ररूढविस्रम्भायाम्, अप्ररूढविस्रम्भायां च। तयोः प्ररूढविस्रम्भायां षोढा — प्रकृतिस्थः, कोमलः, कठोरः, नागरः, उपनागरः ग्राम्य इति। तेषु —
NOTES pg=1353! १. आकरो मृग्य इति तु राघवः HOS. पृ. १४८८।
१. प्रकृतिस्थो यथा—(हरिवि.)
अक्खंडिए वि पणए अकअंमि वि विप्पिए अकज्जे वि मज्झ।
जाअं चिअ वअणिज्जं तुह रोसम्मि दइए णिमित्तं पि पअं॥ १८६॥
(अखण्डितेऽपि प्रणयेऽकृतेऽपि विप्रिये अकार्येऽपि मम।
जातमेव वचनीयं तव रोषे दयिते निमित्तमपि प्रियम्॥)
२. कोमलो यथा—
अपरिक्खिअदोसगुणं अवमण्णिअ चिरप्परूढवीसंह—रसं।
अवहीरिआणुराअं तुमे वि मह रुसिउं जणेण वि खिण्णं॥ १८७॥
(अपरीक्षितदोषगुणं अवमत्य चिरप्ररूढविस्रम्भरसम्।
अवधीर्यानुरागं त्वयापि मह्यं रुष्ट्वा जनेनेव खिन्नम्॥)