यद् गम्यं गुरुगौरवस्य सुहृदो यस्मिन् लभन्तेऽन्तरं यद्दाक्षिण्यवशादुपैति सहते यच्चोपचारानपि।
यल्लज्जा विरुणद्धि यत्र शपथैरुत्पाद्यते प्रत्ययः तत्किं प्रेम स उच्यते परिचयस्तत्रापि कोपेन किम्॥ १०४॥
१५. (अनुद्भिन्न)मुद्धिन्नहृद्गतार्थोऽनृजुः, स यथा— (अमरु. ९४)
इदं कृष्णं कृष्णं प्रियतम! ननु श्वेतमथ किं गमिष्यामो यामो भवतु गमनेनापि भवतु।
पुरा येनैवं मे चिरमनुसृता वाक्यपदवी स एवान्यो जातः सखि! परिचिताः कस्य पुरुषाः॥ १०५॥
१६. ऋजुप्रत्यनीकरूपो वक्रः, स यथा—
अङ्गस्यास्य मम स्वभावतनुता मातः करोम्यत्र किं जाते जागरणारुणे च नयने व्यालोलतारे यदि।
कोपस्यावसरोऽत्र कः कथमपि स्मेरं च नाभून्मुखं तेनोक्तः सखि! किञ्चिदेष चरणावाक्रम्य येन स्थितः॥ १०६॥
१७. प्रशमयितुं शक्यसाधनः साध्यः। स यथा—
तं णत्थि जं सहिअणो ण भणेज्ज पच्छक्खमंतुदूमिअहिअअं।
अणुणेज्जा जंपंतो जइ णवरं वम्महो मिअंको व विओ॥ १०७॥
(तन्नास्ति यत् सखीजनो न भणेत् प्रत्यक्षमन्युदूनहृदयम्।
अनुनयेत् जल्पन् यदि केवलं मन्मथो मृगाङ्क इव प्रियः॥)*
१९. प्रकर्षभङ्गमात्रोपशान्तशालिभिः प्रयत्नैरनुन्मीलनीयो याप्यः, स यथा—
स्मृतिस्वप्नावाप्तत्वदखिलविलासव्यसनिनो न मे दूरस्थायां त्वयि बलवदुत्कण्ठि हृदयम्।
परं विज्ञातैवं तव तरुणि! चण्डत्वमधुना श्रुते वा स्वप्ने वा यदि भवति वामैव भवति॥ १०८॥
२०. सर्वप्रयत्नानामगोचरोऽसाध्यः, स यथा—(अमरु. ६०)
लाक्षालक्ष्म ललाटपटट्मभितः केयूरमुद्रा गले वक्त्रे कज्जलकालिमा नयनयोस्ताम्बूलरागोऽपरः।
दृष्ट्वा कोपविधायि मण्डनमिदं प्रातश्चिरं प्रेयसोः क्रीडातामरसोदरे मृगदृशः श्वासाः समाप्तिं गताः॥ १०९॥
NOTES pg=1339! * अतः परं 'कृच्छसाध्यः' नोपलभ्यते
२१. मनःपर्युषितडम्बरः पुराणः, स यथा-(गास. ७०९वे.)
ण वि तह तक्खण-सुअ-मंतुदुक्खविअणाउराओँ वि रुअंति।
जह दिट्ठम्मि पिअअमे अणुणिज्जंतीओँ तरुणीओ॥ ११०॥
(नापि तथा तत्क्षणश्रुतमन्युदुःखवेदनातुरा विरुदन्ति।
यथा द्ष्टे प्रियतमे अनुनीयमानास्तरुण्यः॥)
२२. मानसो मनसोऽवस्त्रस्तवीर्यो जीर्णः, स यथा—
विलीनो विस्रम्भः सपदि तदपि प्रेम गलितं च्युताश्चित्राकाराः प्रणयसुभगास्ता अपि गिरः।
प्रियस्यैवं तत्तद् विनयबहिरङ्गव्यवसितं किमन्यद् दुःखानां हृदयनगरीचत्वरमसि॥ १११॥
२३. प्रशम्योद्भूतः पुनर्नवः, स यथा—
चतुरचटुभिर्गाढाश्लेषैर्हठात् परिचुम्बनै— रलककलनैर्वारं वारं गतोऽप्यतिमन्दताम्।