भवतु रुषि कठोरा किन्तु रम्या मृगाक्षी निरुपधि मधुराणां स्वादवोऽमी विकाराः।
श्रयति कठिनभावः शुक्तिपात्रेष्वपो याः कवलनबहुमानस्तास्सुसुक्ताफलान्तः/लन्ति ॥ १६१॥
(३. मानभङ्गोपायाः)
मानापनयने सामदानभेददण्डयोगा मानभङ्गोपायाः। तेषु —
प्रियवचनमनुवृत्तिः प्रणाम इति त्रिविधं साम।
अतिसन्धानं समर्पणं ॰ ॰ ॰ मिति त्रिविधं दानम्।
शङ्काद्युत्पादनमिन्द्रजालं मायेति त्रिविधो भेदः। उपेक्षा प्रतिकोपः प्रस्थानमिति त्रिविधो दण्डः। तत्र सामप्रकारेषु
१. प्रियवचनं यथा—(गास. ९२५ वे.)
तरलच्छि चंदवअणे थोरत्थणि करिअरोरु तणुमज्झे।
दीहावि समप्पइ सिसिरजामिणी कह णु दे माणो॥ १६२॥
(तरलाक्षि! चन्द्रवदने! स्थूलस्तनि! करिकरोरु! तनुमध्ये!।
दीर्धापि समाप्यते शिशिरयामिनी कथं ननु ते मानः॥)
२. अनुवृत्तिर्यथा— (गास. १.८६)
एक्कं पहरु व्विण्णं हत्थं मुहमारुएण वीअंतो।
सो वि हसंतीए मए गहिओ वीएण कंठम्मि॥ १६३॥
(एकप्रहरोद्विग्नं हस्तं मुखमारुतेन वीजयन्।
सोऽपि हसन्त्या मया गृहीतो द्वितीयेन कण्ठे॥)
३. प्रणामो यथा— (हरिविजयः)
तो इअ सुरअरुकारण-मउलिअ—हिअआए सावसेस-लहुओ।
संभाविअ च्चिअ हिओ हरिणा पाअपडणंमि तीएँ अमरिसो॥ १६४॥
(तत इति प्रियानुवर्तनमुकुलितहृदयायाः सावशेषलघुकः।
संभावित एव हृतो हरिणा पादपतने तस्या अमर्षः॥)
४. दानप्रकारेष्वतिसन्धानं यथा—
दोहं चिअ हिअअरं विआए णिव्वडइ पिअअमेसु पसाओ।
णीसामण्णापकओ अकरेमाणो वलअर ॰ ॰॥ १६५॥
(द्वाभ्यामेव हितकरः प्रियाः निष्पतति प्रियतमेषु प्रसादः।
निस्सामान्यापकृतोऽक्रियमाणो वलयर ॰ ॰ ॰ ॰॥)
अइरा आणेमि तुहं अमआसअलोलब्भमरलंघिअकुसुमं।
तिअस-गअ-दाण-सीहर-तुसार-तण्णाअ-पल्लवं सग्गदुमं॥ १६६॥
(अचिरादानयामि तवामृतासवलोलभ्रमरलङ्घितकुसुमम्।