Karṇaparva Adhyāya 37
कर्णपर्व • अध्यायः 37
Karṇaparva Adhyāya 37 of the classical Mahābhārata with 39 verses.
Total: 39 Verses
•
Citations: MBh 8.37.1–39
•
250 Lexicon Terms
वर्तमाने तदा युद्धे क्षत्रियाणां निमज्जने । गाण्डीवस्य महान्घोषः शुश्रुवे युधि मारिष ॥
English Translation
Sanjaya said While that war, destructive of the Kshatriyas, raged on, the dreadful twang of the Gandiva bow was heard, O Sire.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वर्तमाने
वृत् [3. P.]
तदा
तदा [ind]
युद्धे
युद्ध [n]
क्षत्रियाणां
क्षत्रिय [m]
निमज्जने
निमज्जन [adj]
गाण्डीवस्य
गाण्डीव [mn]
महान्
महत् [adj]
घोषः
घोष [m]
शुश्रुवे
श्रु [4. P.]
युधि
युध् [f]
मारिष
मारिष [m]
संशप्तकानां कदनमकरोद्यत्र पाण्डवः । कोसलानां तथा राजन्नारायणबलस्य च ॥
English Translation
O king, there the son of Pandu brought about the destruction of the Samsaptakas, the Kosalas and the army of Narayana.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
संशप्तकानां
संशप्तक [m]
कदनम्
कदन [n]
अकरोद्
कृ [2. Ā.]
यत्र
यत्र [ind]
पाण्डवः
पाण्डव [m]
कोसलानां
कोसल [m]
तथा
तथा [ind]
राजन्
राजन् [m]
नारायणबलस्य
नारायण [m]
नारायणबलस्य
बल [mn]
च
च [ind]
संशप्तकास्तु समरे शरवृष्टिं समन्ततः । अपातयन्पार्थमूर्ध्नि जयगृद्धाः प्रमन्यवः ॥
English Translation
The Samsaptakas too, desirous of acquiring victory and worked up with rage, made a downpour of their arrows from all sides on the head of Partha.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
संशप्तकास्
संशप्तक [m]
तु
तु [ind]
समरे
समर [mn]
शरवृष्टिं
शर [m]
शरवृष्टिं
वृष्टि [f]
समन्ततः
समन्ततः [ind]
अपातयन्
पातय् [10. Ā.]
पार्थमूर्ध्नि
पार्थ [m]
पार्थमूर्ध्नि
मूर्धन् [m]
जयगृद्धाः
जय [m]
जयगृद्धाः
गृध् [4. Ā.]
प्रमन्यवः
प्रमन्यु [adj]
तां वृष्टिं सहसा राजंस्तरसा धारयन्प्रभुः । व्यगाहत रणे पार्थो विनिघ्नन्रथिनां वरः ॥
English Translation
That shower of arrows, O king, the powerful Arjuna soon checked and plunging into battle destroyed many leading carwarriors.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तां
तद् [pron]
वृष्टिं
वृष्टि [f]
सहसा
सहस् [n]
राजंस्
राजन् [m]
तरसा
तरस् [n]
धारयन्
धारय् [10. Ā.]
प्रभुः
प्रभु [adj]
व्यगाहत
विगाह् [1. P.]
रणे
रण [m]
पार्थो
पार्थ [m]
विनिघ्नन्
विनिहन् [2. P.]
रथिनां
रथिन् [m]
वरः
वर [adj]
निगृह्य तु रथानीकं कङ्कपत्रैः शिलाशितैः । आससाद रणे पार्थः सुशर्माणं महारथम् ॥
English Translation
Having assailed the car-warriors with Kanka-feathered and sharp arrows, Partha approached the mighty car-warrior, Susharma.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निगृह्य
निग्रह् [9. Ā.]
तु
तु [ind]
रथानीकं
रथ [m]
रथानीकं
अनीक [mn]
कङ्कपत्रैः
कङ्क [m]
कङ्कपत्रैः
पत्त्र [mn]
शिलाशितैः
शिला [f]
शिलाशितैः
शा [4. P.]
आससाद
आसद् [2. P.]
रणे
रण [m]
पार्थः
पार्थ [m]
सुशर्माणं
सुशर्मन् [m]
महारथम्
महत् [adj]
महारथम्
रथ [m]
स तस्य शरवर्षाणि ववर्ष रथिनां वरः । तथा संशप्तकाश्चैव पार्थस्य समरे स्थिताः ॥
English Translation
That foremost of car-Warriors made a downpour of arrows and the Samsaptakas too covered Partha with their shafts.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तस्य
तद् [pron]
शरवर्षाणि
शर [m]
शरवर्षाणि
वर्ष [mn]
ववर्ष
वृष् [6. P.]
रथिनां
रथिन् [m]
वरः
वर [adj]
तथा
तथा [ind]
संशप्तकाश्
संशप्तक [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
पार्थस्य
पार्थ [m]
समरे
समर [mn]
स्थिताः
स्था [1. Ā.]
सुशर्मा तु ततः पार्थं विद्ध्वा नवभिराशुगैः । जनार्दनं त्रिभिर्बाणैरभ्यहन्दक्षिणे भुजे । ततोऽपरेण भल्लेन केतुं विव्याध मारिष ॥
English Translation
Thereupon, Susharma having pierced Partha with ten quick-coursing arrows struck Janardana on his right arm with three arrows.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुशर्मा
सुशर्मन् [m]
तु
तु [ind]
ततः
ततस् [ind]
पार्थं
पार्थ [m]
विद्ध्वा
व्यध् [4. Ā.]
नवभिर्
नवन् [adj]
आशुगैः
आशुग [m]
जनार्दनं
जनार्दन [m]
त्रिभिर्
त्रि [nr]
बाणैर्
बाण [m]
अभ्यहन्
अभिहन् [4. P.]
दक्षिणे
दक्षिण [adj]
भुजे
भुज [m]
ततो
ततस् [ind]
ऽपरेण
अपर [pron]
भल्लेन
भल्ल [m]
केतुं
केतु [m]
विव्याध
व्यध् [4. Ā.]
मारिष
मारिष [m]
स वानरवरो राजन्विश्वकर्मकृतो महान् । ननाद सुमहन्नादं भीषयन्वै ननर्द च ॥
English Translation
Then with another Bhalla he struck down his standard. That huge monkey, created by Vishvakarma, O king, being terrified emitted a tremendous roar.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
वानरवरो
वानर [m]
वानरवरो
वर [adj]
राजन्
राजन् [m]
विश्वकर्मकृतो
विश्वकर्मन् [m]
विश्वकर्मकृतो
कृ [2. Ā.]
महान्
महत् [adj]
ननाद
नद् [1. Ā.]
सुमहन्
सु [ind]
सुमहन्
महत् [adj]
नादं
नाद [m]
भीषयन्
भीषय् [Denom. Ā.]
वै
वै [ind]
ननर्द
नर्द् [1. Ā.]
च
च [ind]
कपेस्तु निनदं श्रुत्वा संत्रस्ता तव वाहिनी । भयं विपुलमादाय निश्चेष्टा समपद्यत ॥
English Translation
Hearing the roar of the monkey, your army was agitated. And possessed by terrible fear they became inactive.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कपेस्
कपि [m]
तु
तु [ind]
निनदं
निनद [m]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
संत्रस्ता
संत्रस् [4. P.]
तव
त्वद् [pron]
वाहिनी
वाहिनी [f]
भयं
भय [n]
विपुलम्
विपुल [adj]
आदाय
आदा [4. Ā.]
निश्चेष्टा
निश्चेष्ट [adj]
समपद्यत
सम्पद् [4. P.]
ततः सा शुशुभे सेना निश्चेष्टावस्थिता नृप । नानापुष्पसमाकीर्णं यथा चैत्ररथं वनम् ॥
English Translation
Becoming inactive, O king, that army looked like the garden of Chitraratha filled with various flowers.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
सा
तद् [pron]
शुशुभे
शुभ् [6. Ā.]
सेना
सेना [f]
निश्चेष्टावस्थिता
निश्चेष्ट [adj]
निश्चेष्टावस्थिता
अवस्था [1. Ā.]
नृप
नृप [m]
नानापुष्पसमाकीर्णं
नाना [ind]
नानापुष्पसमाकीर्णं
पुष्प [n]
नानापुष्पसमाकीर्णं
समाकृ [6. P.]
यथा
यथा [ind]
चैत्ररथं
चैत्ररथ [n]
वनम्
वन [n]
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां योधास्ते कुरुसत्तम । अर्जुनं सिषिचुर्बाणैः पर्वतं जलदा इव । परिवव्रुस्तदा सर्वे पाण्डवस्य महारथम् ॥
English Translation
Then regaining their consciousness, O foremost of Kurus, your soldiers made a downpour of arrows on Arjuna like clouds on a mountain.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रतिलभ्य
प्रतिलभ् [1. Ā.]
ततः
ततस् [ind]
संज्ञां
संज्ञा [f]
योधास्
योध [m]
ते
तद् [pron]
कुरुसत्तम
कुरुसत्तम [m]
अर्जुनं
अर्जुन [m]
सिषिचुर्
सिच् [4. Ā.]
बाणैः
बाण [m]
पर्वतं
पर्वत [mn]
जलदा
जलद [m]
इव
इव [ind]
परिवव्रुस्
परिवृ [5. Ā.]
तदा
तदा [ind]
सर्वे
सर्व [pron]
पाण्डवस्य
पाण्डव [m]
महारथम्
महत् [adj]
महारथम्
रथ [m]
ते हयान्रथचक्रे च रथेषाश्चापि भारत । निगृह्य बलवत्तूर्णं सिंहनादमथानदन् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
हयान्
हय [m]
रथचक्रे
रथ [m]
रथचक्रे
चक्र [n]
च
च [ind]
रथेषाश्
रथ [m]
रथेषाश्
ईषा [f]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
भारत
भारत [m]
निगृह्य
निग्रह् [9. Ā.]
बलवत्
बलवत् [adj]
तूर्णं
तूर्णम् [ind]
सिंहनादम्
सिंहनाद [m]
अथानदन्
अथ [ind]
अथानदन्
नद् [1. Ā.]
अपरे जगृहुश्चैव केशवस्य महाभुजौ । पार्थमन्ये महाराज रथस्थं जगृहुर्मुदा ॥
English Translation
O sire, Some among them seized the long arins of Kesava and others seized Arjuna who was on his car.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपरे
अपर [pron]
जगृहुश्
ग्रह् [6. Ā.]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
केशवस्य
केशव [m]
महाभुजौ
महत् [adj]
महाभुजौ
भुज [m]
पार्थम्
पार्थ [m]
अन्ये
अन्य [pron]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
रथस्थं
रथ [m]
रथस्थं
स्थ [adj]
जगृहुर्
ग्रह् [6. Ā.]
मुदा
मुद् [f]
केशवस्तु तदा बाहू विधुन्वन्रणमूर्धनि । पातयामास तान्सर्वान्दुष्टहस्तीव हस्तिनः ॥
English Translation
Then shaking his arms on the field of battle Keshava struck down all of them like an elephant assailing other leading elephants.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
केशवस्
केशव [m]
तु
तु [ind]
तदा
तदा [ind]
बाहू
बाहु [mf]
विधुन्वन्
विधू [6. P.]
रणमूर्धनि
रण [m]
रणमूर्धनि
मूर्धन् [m]
पातयामास
पातय् [10. Ā.]
तान्
तद् [pron]
सर्वान्
सर्व [pron]
दुष्टहस्तीव
दुष् [4. Ā.]
दुष्टहस्तीव
हस्तिन् [m]
दुष्टहस्तीव
इव [ind]
हस्तिनः
हस्तिन् [m]
ततः क्रुद्धो रणे पार्थः संवृतस्तैर्महारथैः । निगृहीतं रथं दृष्ट्वा केशवं चाप्यभिद्रुतम् । रथारूढांश्च सुबहून्पदातींश्चाप्यपातयत् ॥
English Translation
Surrounded by those mighty car-warriors and beholding his car assailed and thus Keshava attacked, Partha, boiling with rage, overthrew a large number of car-warriors and foot-soldiers.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
क्रुद्धो
क्रुध् [4. Ā.]
रणे
रण [m]
पार्थः
पार्थ [m]
संवृतस्
संवृ [9. P.]
तैर्
तद् [pron]
महारथैः
महत् [adj]
महारथैः
रथ [m]
निगृहीतं
निग्रह् [9. Ā.]
रथं
रथ [m]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
केशवं
केशव [m]
चाप्य्
च [ind]
चाप्य्
अपि [ind]
अभिद्रुतम्
अभिद्रु [1. Ā.]
रथारूढांश्
रथ [m]
रथारूढांश्
आरुह् [6. Ā.]
च
च [ind]
सुबहून्
सु [ind]
सुबहून्
बहु [adj]
पदातींश्
पदाति [m]
चाप्य्
च [ind]
चाप्य्
अपि [ind]
अपातयत्
पातय् [10. Ā.]
आसन्नांश्च ततो योधाञ्शरैरासन्नयोधिभिः । च्यावयामास समरे केशवं चेदमब्रवीत् ॥
English Translation
He pushed down a number of infantry soldiers rode on his chariot while fighting, covered all Samsaptaka warriors stood nearby through volley of arrows useful for proxy war and said with vigour to lord Krishna in the battle-field.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आसन्नांश्
आसद् [2. P.]
च
च [ind]
ततो
ततस् [ind]
योधाञ्
योध [m]
शरैर्
शर [m]
आसन्नयोधिभिः
आसद् [2. P.]
आसन्नयोधिभिः
योधिन् [adj]
च्यावयामास
च्यावय् [10. Ā.]
समरे
समर [mn]
केशवं
केशव [m]
चेदम्
च [ind]
चेदम्
इदम् [pron]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
पश्य कृष्ण महाबाहो संशप्तकगणान्मया । कुर्वाणान्दारुणं कर्म वध्यमानान्सहस्रशः ॥
English Translation
“Behold, O Krishna, O you of long arms, those numberless Samsaptakas, bent upon a dreadful feat, are killed by thousands.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पश्य
पश् [4. Ā.]
कृष्ण
कृष्ण [m]
महाबाहो
महत् [adj]
महाबाहो
बाहु [mf]
संशप्तकगणान्
संशप्तक [m]
संशप्तकगणान्
गण [m]
मया
मद् [pron]
कुर्वाणान्
कृ [2. Ā.]
दारुणं
दारुण [adj]
कर्म
कर्मन् [n]
वध्यमानान्
वध् [4. P.]
सहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
रथबन्धमिमं घोरं पृथिव्यां नास्ति कश्चन । यः सहेत पुमाँल्लोके मदन्यो यदुपुंगव ॥
English Translation
O foremost of Yadus, there is none on earth, save myself who is capable of bearing such a close attack on his car."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रथबन्धम्
रथ [m]
रथबन्धम्
बन्ध [m]
इमं
इदम् [pron]
घोरं
घोर [adj]
पृथिव्यां
पृथिवी [f]
नास्ति
न [ind]
नास्ति
अस् [2. P.]
कश्चन
कश्चन [pron]
यः
यद् [pron]
सहेत
सह् [1. P.]
पुमांल्
पुंस् [m]
लोके
लोक [m]
मद्
मद् [pron]
अन्यो
अन्य [pron]
यदुपुंगव
यदु [m]
यदुपुंगव
पुंगव [m]
इत्येवमुक्त्वा बीभत्सुर्देवदत्तमथाधमत् । पाञ्चजन्यं च कृष्णोऽपि पूरयन्निव रोदसी ॥
English Translation
Having said this Vibhatsu blew his Devadatta conch and Krishna his Panchajanya filling the earth and sky with the blare.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्य्
इति [ind]
एवम्
एवम् [ind]
उक्त्वा
वच् [2. P.]
बीभत्सुर्
बीभत्सु [m]
देवदत्तम्
देवदत्त [m]
अथाधमत्
अथ [ind]
अथाधमत्
धम् [1. Ā.]
पाञ्चजन्यं
पाञ्चजन्य [m]
च
च [ind]
कृष्णो
कृष्ण [m]
ऽपि
अपि [ind]
पूरयन्न्
पूरय् [10. Ā.]
इव
इव [ind]
रोदसी
रोदस् [n]
तं तु शङ्खस्वनं श्रुत्वा संशप्तकवरूथिनी । संचचाल महाराज वित्रस्ता चाभवद्भृशम् ॥
English Translation
Hearing that sound the army of the Samsaptakas began to tremble and were filled with fear.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
तु
तु [ind]
शङ्खस्वनं
शङ्ख [mn]
शङ्खस्वनं
स्वन [m]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
संशप्तकवरूथिनी
संशप्तक [m]
संशप्तकवरूथिनी
वरूथिनी [f]
संचचाल
संचल् [1. Ā.]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
वित्रस्ता
वित्रस् [4. Ā.]
चाभवद्
च [ind]
चाभवद्
भू [1. Ā.]
भृशम्
भृशम् [ind]
पदबन्धं ततश्चक्रे पाण्डवः परवीरहा । नागमस्त्रं महाराज संप्रोदीर्य मुहुर्मुहुः ॥
English Translation
O monarch, then repeatedly invoking the Naga weapon, Paridava, the slayers of hostile horses, tied down their legs.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पदबन्धं
पद [mn]
पदबन्धं
बन्ध [m]
ततश्
ततस् [ind]
चक्रे
कृ [2. Ā.]
पाण्डवः
पाण्डु [m]
परवीरहा
पर [pron]
परवीरहा
वीर [m]
परवीरहा
हन् [adj]
नागम्
नाग [adj]
अस्त्रं
अस्त्र [mn]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
संप्रोदीर्य
संप्रोदीरय् [10. Ā.]
मुहुर्
मुहुर् [ind]
मुहुः
मुहुर् [ind]
यानुद्दिश्य रणे पार्थः पदबन्धं चकार ह । ते बद्धाः पदबन्धेन पाण्डवेन महात्मना । निश्चेष्टा अभवन्राजन्नश्मसारमया इव ॥
English Translation
When they were thus bound down by the high-souled son of Pandu, O king, they became inactive like horses and dogs.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यान्
यद् [pron]
उद्दिश्य
उद्दिश् [6. Ā.]
रणे
रण [m]
पार्थः
पार्थ [m]
पदबन्धं
पद [mn]
पदबन्धं
बन्ध [m]
चकार
कृ [2. Ā.]
ह
ह [ind]
ते
तद् [pron]
बद्धाः
बन्ध् [4. P.]
पदबन्धेन
पद [mn]
पदबन्धेन
बन्ध [m]
पाण्डवेन
पाण्डव [m]
महात्मना
महात्मन् [adj]
निश्चेष्टा
निश्चेष्ट [adj]
अभवन्
भू [1. Ā.]
राजन्न्
राजन् [m]
अश्मसारमया
अश्मसार [mn]
अश्मसारमया
मय [adj]
इव
इव [ind]
निश्चेष्टांस्तु ततो योधानवधीत्पाण्डुनन्दनः । यथेन्द्रः समरे दैत्यांस्तारकस्य वधे पुरा ॥
English Translation
Then the son of Pandu began to slay all those inactive warriors as Indra killed the Asuras in the days of yore in his encounter with Taraka.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निश्चेष्टांस्
निश्चेष्ट [adj]
तु
तु [ind]
ततो
ततस् [ind]
योधान्
योध [m]
अवधीत्
वध् [4. P.]
पाण्डुनन्दनः
पाण्डु [m]
पाण्डुनन्दनः
नन्दन [m]
यथेन्द्रः
यथा [ind]
यथेन्द्रः
इन्द्र [m]
समरे
समर [mn]
दैत्यांस्
दैत्य [m]
तारकस्य
तारक [m]
वधे
वध [m]
पुरा
पुरा [ind]
ते वध्यमानाः समरे मुमुचुस्तं रथोत्तमम् । आयुधानि च सर्वाणि विस्रष्टुमुपचक्रमुः ॥
English Translation
They, thus being slaughtered in battle, began to leave the best of cars and throw off all their weapons.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
वध्यमानाः
वध् [4. P.]
समरे
समर [mn]
मुमुचुस्
मुच् [6. Ā.]
तं
तद् [pron]
रथोत्तमम्
रथ [m]
रथोत्तमम्
उत्तम [adj]
आयुधानि
आयुध [mn]
च
च [ind]
सर्वाणि
सर्व [pron]
विस्रष्टुम्
विसृज् [4. Ā.]
उपचक्रमुः
उपक्रम् [1. Ā.]
ततः सुशर्मा राजेन्द्र गृहीतां वीक्ष्य वाहिनीम् । सौपर्णमस्त्रं त्वरितः प्रादुश्चक्रे महारथः ॥
English Translation
Then beholding his army thus bound down, O king, the might car-warrior Susharma speedily invoked his Sauparna weapon.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
सुशर्मा
सुशर्मन् [m]
राजेन्द्र
राजन् [m]
राजेन्द्र
इन्द्र [m]
गृहीतां
ग्रह् [6. Ā.]
वीक्ष्य
वीक्ष् [4. P.]
वाहिनीम्
वाहिनी [f]
सौपर्णम्
सौपर्ण [adj]
अस्त्रं
अस्त्र [mn]
त्वरितः
त्वर् [1. P.]
प्रादुश्चक्रे
प्रादुष्कृ [8. Ā.]
महारथः
महत् [adj]
महारथः
रथ [m]
ततः सुपर्णाः संपेतुर्भक्षयन्तो भुजंगमान् । ते वै विदुद्रुवुर्नागा दृष्ट्वा तान्खचरान्नृप ॥
English Translation
Then numerous vultures began to come down and devour snakes. Then, O king, beholding those birds the serpents began to fly away.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
सुपर्णाः
सुपर्ण [m]
संपेतुर्
सम्पत् [1. Ā.]
भक्षयन्तो
भक्षय् [10. Ā.]
भुजंगमान्
भुजंगम [m]
ते
तद् [pron]
वै
वै [ind]
विदुद्रुवुर्
विद्रु [1. Ā.]
नागा
नाग [m]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
तान्
तद् [pron]
खचरान्
खचर [m]
नृप
नृप [m]
बभौ बलं तद्विमुक्तं पदबन्धाद्विशां पते । मेघवृन्दाद्यथा मुक्तो भास्करस्तापयन्प्रजाः ॥
English Translation
Freed from that foot-trapping weapon the Samsaptakas, O monarch, looked like the sun giving rays unto all creatures when freed from clouds.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बभौ
भा [2. Ā.]
बलं
बल [mn]
तद्
तद् [pron]
विमुक्तं
विमुच् [6. Ā.]
पदबन्धाद्
पद [mn]
पदबन्धाद्
बन्ध [m]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
मेघवृन्दाद्
मेघ [m]
मेघवृन्दाद्
वृन्द [n]
यथा
यथा [ind]
मुक्तो
मुच् [6. Ā.]
भास्करस्
भास्कर [m]
तापयन्
तापय् [10. Ā.]
प्रजाः
प्रजा [f]
विप्रमुक्तास्तु ते योधाः फल्गुनस्य रथं प्रति । ससृजुर्बाणसंघांश्च शस्त्रसंघांश्च मारिष ॥
English Translation
Thus freed, the warriors once more discharged their arrows and weapons at Arjuna's car. And all of them pierced Partha with numerous weapons
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विप्रमुक्तास्
विप्रमुच् [6. Ā.]
तु
तु [ind]
ते
तद् [pron]
योधाः
योध [m]
फल्गुनस्य
फल्गुन [m]
रथं
रथ [m]
प्रति
प्रति [ind]
ससृजुर्
सृज् [2. P.]
बाणसंघांश्
बाण [m]
बाणसंघांश्
संघ [m]
च
च [ind]
शस्त्रसंघांश्
शस्त्र [n]
शस्त्रसंघांश्
संघ [m]
च
च [ind]
मारिष
मारिष [m]
तां महास्त्रमयीं वृष्टिं संछिद्य शरवृष्टिभिः । व्यवातिष्ठत्ततो योधान्वासविः परवीरहा ॥
English Translation
Cutting off with his own arrows the brightly weapons showered on him, Vasava's son, the slayer of hostile heroes, began to kill those warriors.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तां
तद् [pron]
महास्त्रमयीं
महत् [adj]
महास्त्रमयीं
अस्त्र [mn]
महास्त्रमयीं
मय [adj]
वृष्टिं
वृष्टि [f]
संछिद्य
संछिद् [7. P.]
शरवृष्टिभिः
शर [m]
शरवृष्टिभिः
वृष्टि [f]
व्यवातिष्ठत्
व्यवस्था [1. Ā.]
ततो
ततस् [ind]
योधान्
योध [m]
वासविः
वासवि [m]
परवीरहा
पर [pron]
परवीरहा
वीर [m]
परवीरहा
हन् [adj]
सुशर्मा तु ततो राजन्बाणेनानतपर्वणा । अर्जुनं हृदये विद्ध्वा विव्याधान्यैस्त्रिभिः शरैः । स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत् ॥
English Translation
Thereupon Susharma, O king, struck Arjuna to his very vitals with arrows and three weapons.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुशर्मा
सुशर्मन् [m]
तु
तु [ind]
ततो
ततस् [ind]
राजन्
राजन् [m]
बाणेनानतपर्वणा
बाण [m]
बाणेनानतपर्वणा
आनम् [1. P.]
बाणेनानतपर्वणा
पर्वन् [n]
अर्जुनं
अर्जुन [m]
हृदये
हृदय [n]
विद्ध्वा
व्यध् [4. Ā.]
विव्याधान्यैस्
व्यध् [4. Ā.]
विव्याधान्यैस्
अन्य [pron]
त्रिभिः
त्रि [nr]
शरैः
शर [m]
स
तद् [pron]
गाढविद्धो
गाढ [adj]
गाढविद्धो
व्यध् [4. Ā.]
व्यथितो
व्यथ् [1. P.]
रथोपस्थ
रथोपस्थ [m]
उपाविशत्
उपविश् [6. P.]
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां श्वेताश्वः कृष्णसारथिः । ऐन्द्रमस्त्रममेयात्मा प्रादुश्चक्रे त्वरान्वितः । ततो बाणसहस्राणि समुत्पन्नानि मारिष ॥
English Translation
Then regaining his consciousness the highly energetic Arjuna of white steeds and with Krishna for his charioteer, quickly discharged the Aindra weapon.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अयं
इदम् [pron]
स
तद् [pron]
रथ
रथ [m]
आयाति
आया [2. Ā.]
श्वेताश्वः
श्वेत [adj]
श्वेताश्वः
अश्व [m]
कृष्णसारथिः
कृष्ण [m]
कृष्णसारथिः
सारथि [m]
ऐन्द्रम्
ऐन्द्र [adj]
अस्त्रम्
अस्त्र [mn]
अमेयात्मा
अमेय [adj]
अमेयात्मा
आत्मन् [m]
प्रादुश्चक्रे
प्रादुष्कृ [8. Ā.]
त्वरान्वितः
त्वरा [f]
त्वरान्वितः
अन्वित [adj]
ततो
ततस् [ind]
बाणसहस्राणि
बाण [m]
बाणसहस्राणि
सहस्र [mn]
समुत्पन्नानि
समुत्पद् [4. P.]
मारिष
मारिष [m]
सर्वदिक्षु व्यदृश्यन्त सूदयन्तो नृप द्विपान् । हयान्रथांश्च समरे शस्त्रैः शतसहस्रशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वदिक्षु
सर्व [pron]
सर्वदिक्षु
दिश् [f]
व्यदृश्यन्त
विदृश् [4. P.]
सूदयन्तो
सूदय् [10. Ā.]
नृप
नृप [m]
द्विपान्
द्विप [m]
हयान्
हय [m]
रथांश्
रथ [m]
च
च [ind]
समरे
समर [mn]
शस्त्रैः
शस्त्र [n]
शतसहस्रशः
शत [mn]
शतसहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
वध्यमाने ततः सैन्ये विपुला भीः समाविशत् । संशप्तकगणानां च गोपालानां च भारत । न हि कश्चित्पुमांस्तत्र योऽर्जुनं प्रत्ययुध्यत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वध्यमाने
वध् [4. P.]
ततः
ततस् [ind]
सैन्ये
सैन्य [n]
विपुला
विपुल [adj]
भीः
भी [f]
समाविशत्
समाविश् [6. Ā.]
संशप्तकगणानां
संशप्तक [m]
संशप्तकगणानां
गण [m]
च
च [ind]
गोपालानां
गोपाल [m]
च
च [ind]
भारत
भारत [m]
न
न [ind]
हि
हि [ind]
कश्चित्
कश्चित् [pron]
पुमांस्
पुंस् [m]
तत्र
तत्र [ind]
यो
यद् [pron]
ऽर्जुनं
अर्जुन [m]
प्रत्ययुध्यत
प्रतियुध् [4. P.]
पश्यतां तत्र वीराणामहन्यत महद्बलम् । हन्यमानमपश्यंश्च निश्चेष्टाः स्म पराक्रमे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पश्यतां
दृश् [6. P.]
तत्र
तत्र [ind]
वीराणाम्
वीर [m]
अहन्यत
हन् [6. P.]
महद्
महत् [adj]
बलम्
बल [mn]
हन्यमानम्
हन् [6. P.]
अपश्यंश्
पश् [4. Ā.]
च
च [ind]
निश्चेष्टाः
निश्चेष्ट [adj]
स्म
स्म [ind]
पराक्रमे
पराक्रम [m]
अयुतं तत्र योधानां हत्वा पाण्डुसुतो रणे । व्यभ्राजत रणे राजन्विधूमोऽग्निरिव ज्वलन् ॥
English Translation
Beholding that slaughter all of them were petrified and could not display their prowess. Having killed ten thousand warriors in that battle the son of Pandu shone like the blazing fire without smoke.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अयुतं
अयुत [n]
तत्र
तत्र [ind]
योधानां
योध [m]
हत्वा
हन् [6. P.]
पाण्डुसुतो
पाण्डु [m]
पाण्डुसुतो
सुत [m]
रणे
रण [m]
व्यभ्राजत
विभ्राज् [1. P.]
रणे
रण [m]
राजन्
राजन् [m]
विधूमो
विधूम [adj]
ऽग्निर्
अग्नि [m]
इव
इव [ind]
ज्वलन्
ज्वल् [1. Ā.]
चतुर्दश सहस्राणि यानि शिष्टानि भारत । रथानामयुतं चैव त्रिसाहस्राश्च दन्तिनः ॥
English Translation
O Bharata! there remained living as much as fourteen thousand infantry soldiers, ten thousand chariot riders and three thousand elephants with Samsaptakas (Kauravas) till then.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चतुर्दश
चतुर्दशन् [adj]
सहस्राणि
सहस्र [mn]
यानि
यद् [pron]
शिष्टानि
शिष् [4. Ā.]
भारत
भारत [m]
रथानाम्
रथ [m]
अयुतं
अयुत [n]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
त्रिसाहस्राश्
त्रि [nr]
त्रिसाहस्राश्
साहस्र [adj]
च
च [ind]
दन्तिनः
दन्तिन् [m]
ततः संशप्तका भूयः परिवव्रुर्धनंजयम् । मर्तव्यमिति निश्चित्य जयं वापि निवर्तनम् ॥
English Translation
Then the Samsaptakas surrounded Dhananjaya determined upon either gaining victory or meeting with death.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
संशप्तका
संशप्तक [m]
भूयः
भूयस् [ind]
परिवव्रुर्
परिवृ [5. Ā.]
धनंजयम्
धनंजय [m]
मर्तव्यम्
मृ [4. Ā.]
इति
इति [ind]
निश्चित्य
निश्चि [5. Ā.]
जयं
जय [m]
वापि
वा [ind]
वापि
अपि [ind]
निवर्तनम्
निवर्तन [adj]
तत्र युद्धं महद्ध्यासीत्तावकानां विशां पते । शूरेण बलिना सार्धं पाण्डवेन किरीटिना ॥
English Translation
Then there took place a dreadful encounter between your army, O king and the heroic, diadem-decked son of Pandu.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्र
तत्र [ind]
युद्धं
युद्ध [n]
महद्ध्यासीत्
महत् [adj]
महद्ध्यासीत्
हि [ind]
महद्ध्यासीत्
अस् [2. P.]
तावकानां
तावक [adj]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
शूरेण
शूर [m]
बलिना
बलिन् [adj]
सार्धं
सार्धम् [ind]
पाण्डवेन
पाण्डव [m]
किरीटिना
किरीटिन् [m]