Śāntiparva Adhyāya 186
शान्तिपर्व • अध्यायः 186
Śāntiparva Adhyāya 186 of the classical Mahābhārata with 33 verses.
Total: 33 Verses
•
Citations: MBh 12.186.1–33
•
250 Lexicon Terms
आचारस्य विधिं तात प्रोच्यमानं त्वयानघ । श्रोतुमिच्छामि धर्मज्ञ सर्वज्ञो ह्यसि मे मतः ॥
English Translation
I think, O grandfather, that you know everything. O you, who are conversant with duties, I wish to hear you describe to me, O sinless one, the ordinances about conduct.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आचारस्य
आचार [m]
विधिं
विधि [m]
तात
तात [m]
प्रोच्यमानं
प्रवच् [2. P.]
त्वयानघ
त्वद् [pron]
त्वयानघ
अनघ [adj]
श्रोतुम्
श्रु [4. P.]
इच्छामि
इष् [1. P.]
धर्मज्ञ
धर्म [mn]
धर्मज्ञ
ज्ञ [adj]
सर्वज्ञो
सर्व [pron]
सर्वज्ञो
ज्ञ [adj]
ह्यसि
हि [ind]
ह्यसि
अस् [2. P.]
मे
मद् [pron]
मतः
मन् [8. P.]
दुराचारा दुर्विचेष्टा दुष्प्रज्ञाः प्रियसाहसाः । असन्तो ह्यभिविख्याताः सन्तश्चाचारलक्षणाः ॥
English Translation
Bhishma said Those are called wicked men who are of bad conduct, of bad acts, of wicked understanding, and great rashness, gusihed by purity of conduct and habit.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दुराचारा
दुराचार [adj]
दुर्विचेष्टा
दुर्विचेष्ट [adj]
दुष्प्रज्ञाः
दुष्प्रज्ञ [adj]
प्रियसाहसाः
प्रिय [adj]
प्रियसाहसाः
साहस [n]
असन्तो
असत् [adj]
ह्यभिविख्याताः
हि [ind]
ह्यभिविख्याताः
अभिविख्या [2. P.]
सन्तश्चाचारलक्षणाः
सत् [adj]
सन्तश्चाचारलक्षणाः
च [ind]
सन्तश्चाचारलक्षणाः
आचार [m]
सन्तश्चाचारलक्षणाः
लक्षण [n]
पुरीषं यदि वा मूत्रं ये न कुर्वन्ति मानवाः । राजमार्गे गवां मध्ये धान्यमध्ये च ते शुभाः ॥
English Translation
They are good men who never answer calls of nature on the high roads, in cowpens, or in fields filled with paddy.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुरीषं
पुरीष [n]
यदि
यदि [ind]
वा
वा [ind]
मूत्रं
मूत्र [n]
ये
यद् [pron]
न
न [ind]
कुर्वन्ति
कृ [2. Ā.]
मानवाः
मानव [m]
राजमार्गे
राजमार्ग [m]
गवां
गो [mf]
मध्ये
मध्य [n]
धान्यमध्ये
धान्य [n]
धान्यमध्ये
मध्य [n]
च
च [ind]
ते
तद् [pron]
शुभाः
शुभ [adj]
शौचमावश्यकं कृत्वा देवतानां च तर्पणम् । धर्ममाहुर्मनुष्याणामुपस्पृश्य नदीं तरेत् ॥
English Translation
One should, having finished the necessary rites, perform; his ablutions in river-water and gratify the gods with oblations of water. This is the duty of all men.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शौचम्
शौच [n]
आवश्यकं
आवश्यक [n]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
देवतानां
देवता [f]
च
च [ind]
तर्पणम्
तर्पण [n]
धर्मम्
धर्म [mn]
आहुर्
अह् [1. P.]
मनुष्याणाम्
मनुष्य [m]
उपस्पृश्य
उपस्पृश् [6. Ā.]
नदीं
नदी [f]
तरेत्
तृ [3. P.]
सूर्यं सदोपतिष्ठेत न स्वप्याद्भास्करोदये । सायं प्रातर्जपन्संध्यां तिष्ठेत्पूर्वां तथापराम् ॥
English Translation
The Sun-god should be always adored. One should not sleep after sunrise. Morning and evening the prayers, should be said, sitting with face turned towards the East and towards the West respectively.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सूर्यं
सूर्य [m]
सदोपतिष्ठेत
सदा [ind]
सदोपतिष्ठेत
उपस्था [1. Ā.]
न
न [ind]
स्वप्याद्
स्वप् [1. Ā.]
भास्करोदये
भास्कर [m]
भास्करोदये
उदय [m]
सायं
सायम् [ind]
प्रातर्
प्रातर् [ind]
जपन्
जप् [4. Ā.]
संध्यां
संध्या [f]
तिष्ठेत्
स्था [1. Ā.]
पूर्वां
पूर्व [pron]
तथापराम्
तथा [ind]
तथापराम्
अपर [pron]
पञ्चार्द्रो भोजनं कुर्यात्प्राङ्मुखो मौनमास्थितः । न निन्देदन्नभक्ष्यांश्च स्वाद्वस्वादु च भक्षयेत् ॥
English Translation
One should, washing the five limbs, eal silently with face turned towards the East, One should never speak of the food which he is to eal. One should eat food which is good to the taste.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पञ्चार्द्रो
पञ्चन् [adj]
पञ्चार्द्रो
आर्द्र [adj]
भोजनं
भोजन [n]
कुर्यात्
कृ [2. Ā.]
प्राङ्मुखो
प्राञ्च् [adj]
प्राङ्मुखो
मुख [n]
मौनम्
मौन [n]
आस्थितः
आस्था [1. Ā.]
न
न [ind]
निन्देद्
निन्द् [1. Ā.]
अन्नभक्ष्यांश्च
अन्न [n]
अन्नभक्ष्यांश्च
भक्ष्य [m]
अन्नभक्ष्यांश्च
च [ind]
स्वाद्वस्वादु
स्वादु [adj]
स्वाद्वस्वादु
अस्वादु [adj]
च
च [ind]
भक्षयेत्
भक्षय् [10. Ā.]
नार्द्रपाणिः समुत्तिष्ठेन्नार्द्रपादः स्वपेन्निशि । देवर्षिनारदप्रोक्तमेतदाचारलक्षणम् ॥
English Translation
One should, washing the five limbs, cat silently with face turned towards the East. One should never speak of the food which he is to cal. One should eat food which is good to the taste.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नार्द्रपाणिः
न [ind]
नार्द्रपाणिः
आर्द्र [adj]
नार्द्रपाणिः
पाणि [m]
समुत्तिष्ठेन्नार्द्रपादः
समुत्था [1. Ā.]
समुत्तिष्ठेन्नार्द्रपादः
न [ind]
समुत्तिष्ठेन्नार्द्रपादः
आर्द्र [adj]
समुत्तिष्ठेन्नार्द्रपादः
पाद [m]
स्वपेन्निशि
स्वप् [1. Ā.]
स्वपेन्निशि
निश् [f]
देवर्षिनारदप्रोक्तम्
देव [m]
देवर्षिनारदप्रोक्तम्
ऋषि [m]
देवर्षिनारदप्रोक्तम्
नारद [m]
देवर्षिनारदप्रोक्तम्
प्रवच् [2. P.]
एतद्
एतद् [pron]
आचारलक्षणम्
आचार [m]
आचारलक्षणम्
लक्षण [n]
शुचिकाममनड्वाहं देवगोष्ठं चतुष्पथम् । ब्राह्मणं धार्मिकं चैव नित्यं कुर्यात्प्रदक्षिणम् ॥
English Translation
One should every day go round a sacred place, a bull, a sacred image, a cowpen, the crossing point of four roads, a pious Brahmana, and a sacred tree.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शुचिकामम्
शुचि [adj]
शुचिकामम्
काम [m]
अनड्वाहं
अनडुह् [m]
देवगोष्ठं
देव [m]
देवगोष्ठं
गोष्ठ [m]
चतुष्पथम्
चतुष्पथ [mn]
ब्राह्मणं
ब्राह्मण [m]
धार्मिकं
धार्मिक [adj]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
नित्यं
नित्यम् [ind]
कुर्यात्
कृ [2. Ā.]
प्रदक्षिणम्
प्रदक्षिण [adj]
अतिथीनां च सर्वेषां प्रेष्याणां स्वजनस्य च । सामान्यं भोजनं भृत्यैः पुरुषस्य प्रशस्यते ॥
English Translation
One should make no distinctions between his guests and servants and kinsmen in matters of food. To treat servants equally in this matter is highly spoken of.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अतिथीनां
अतिथि [m]
च
च [ind]
सर्वेषां
सर्व [pron]
प्रेष्याणां
प्रेष्य [m]
स्वजनस्य
स्व [adj]
स्वजनस्य
जन [m]
च
च [ind]
सामान्यं
सामान्य [adj]
भोजनं
भोजन [n]
भृत्यैः
भृत्य [m]
पुरुषस्य
पुरुष [m]
प्रशस्यते
प्रशंस् [1. Ā.]
सायं प्रातर्मनुष्याणामशनं देवनिर्मितम् । नान्तरा भोजनं दृष्टमुपवासी तथा भवेत् ॥
English Translation
Eating morning and evening is an ordinance of the gods. It is not sanctioned that one should eat at any intermediate period. He who cats according to this rule gains the merit of a fast.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सायं
सायम् [ind]
प्रातर्
प्रातर् [ind]
मनुष्याणाम्
मनुष्य [m]
अशनं
अशन [n]
देवनिर्मितम्
देव [m]
देवनिर्मितम्
निर्मा [2. P.]
नान्तरा
न [ind]
नान्तरा
अन्तरा [ind]
भोजनं
भोजन [n]
दृष्टम्
दृश् [6. P.]
उपवासी
उपवासिन् [adj]
तथा
तथा [ind]
भवेत्
भू [1. Ā.]
होमकाले तथा जुह्वन्नृतुकाले तथा व्रजन् । अनन्यस्त्रीजनः प्राज्ञो ब्रह्मचारी तथा भवेत् ॥
English Translation
One should pour libations, at the hours fixed for Homa, on the sacred fire. Without wishing to know other people's wives, the wisc man who seeks his own wife in her season, acquires the merit of Brahmacharya.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
होमकाले
होम [m]
होमकाले
काल [m]
तथा
तथा [ind]
जुह्वन्न्
हु [3. Ā.]
ऋतुकाले
ऋतु [m]
ऋतुकाले
काल [m]
तथा
तथा [ind]
व्रजन्
व्रज् [1. Ā.]
अनन्यस्त्रीजनः
अनन्य [adj]
अनन्यस्त्रीजनः
स्त्री [f]
अनन्यस्त्रीजनः
जन [m]
प्राज्ञो
प्राज्ञ [adj]
ब्रह्मचारी
ब्रह्मचारिन् [m]
तथा
तथा [ind]
भवेत्
भू [1. Ā.]
अमृतं ब्राह्मणोच्छिष्टं जनन्या हृदयं कृतम् । उपासीत जनः सत्यं सत्यं सन्त उपासते ॥
English Translation
The remnants of a Brahmana's food are like nectar. They are like the mother's milk. People highly value those remnants. The god, by cating them, attain to Brahma.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अमृतं
अमृत [n]
ब्राह्मणोच्छिष्टं
ब्राह्मण [m]
ब्राह्मणोच्छिष्टं
उच्छिष्ट [n]
जनन्या
जननी [f]
हृदयं
हृदय [n]
कृतम्
कृ [2. Ā.]
उपासीत
उपास् [4. P.]
जनः
जन [m]
सत्यं
सत्य [n]
सत्यं
सत्य [n]
सन्त
सत् [adj]
उपासते
उपास् [4. P.]
यजुषा संस्कृतं मांसं निवृत्तो मांसभक्षणात् । न भक्षयेद्वृथामांसं पृष्ठमांसं च वर्जयेत् ॥
English Translation
One who has abstained from meat, should not take meat even if it be sanctified with Mantras from the Yajurveda. One should also avoid the flesh of the vertebral column and the flesh of animals not killed in sacrifices.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यजुषा
यजुस् [n]
संस्कृतं
संस्कृ [8. Ā.]
मांसं
मांस [n]
निवृत्तो
निवृत् [1. Ā.]
मांसभक्षणात्
मांस [n]
मांसभक्षणात्
भक्षण [n]
न
न [ind]
भक्षयेद्
भक्षय् [10. Ā.]
वृथामांसं
वृथामांस [n]
पृष्ठमांसं
पृष्ठ [n]
पृष्ठमांसं
मांस [n]
च
च [ind]
वर्जयेत्
वर्जय् [10. Ā.]
स्वदेशे परदेशे वा अतिथिं नोपवासयेत् । काम्यं कर्मफलं लब्ध्वा गुरूणामुपपादयेत् ॥
English Translation
One should never make his guest to fast, whether at his own house or in a strange land. One should, having obtained alms, offer them of his elders.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्वदेशे
स्व [adj]
स्वदेशे
देश [m]
परदेशे
पर [pron]
परदेशे
देश [m]
वा
वा [ind]
अतिथिं
अतिथि [m]
नोपवासयेत्
न [ind]
नोपवासयेत्
उपवासय् [10. P.]
काम्यं
कामय् [10. P.]
कर्मफलं
कर्मन् [n]
कर्मफलं
फल [n]
लब्ध्वा
लभ् [1. P.]
गुरूणाम्
गुरु [m]
उपपादयेत्
उपपादय् [10. Ā.]
गुरुभ्य आसनं देयं कर्तव्यं चाभिवादनम् । गुरूनभ्यर्च्य युज्यन्ते आयुषा यशसा श्रिया ॥
English Translation
One should offer seats to his elders and respectfully bow to them. One obtains long life, fame, and prosperity, by a doing his elders.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गुरुभ्य
गुरु [m]
आसनं
आसन [n]
देयं
दा [1. Ā.]
कर्तव्यं
कृ [2. Ā.]
चाभिवादनम्
च [ind]
चाभिवादनम्
अभिवादन [n]
गुरून्
गुरु [m]
अभ्यर्च्य
अभ्यर्च् [1. P.]
युज्यन्ते
युज् [6. Ā.]
आयुषा
आयुस् [n]
यशसा
यशस् [n]
श्रिया
श्री [f]
नेक्षेतादित्यमुद्यन्तं न च नग्नां परस्त्रियम् । मैथुनं समये धर्म्यं गुह्यं चैव समाचरेत् ॥
English Translation
One should never see the Sun at the moment of rising, nor should one gaze at a naked woman who is another man's wife. Living with one's wife (in her season) is not sinful, but it is an act that should always be done secretly.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नेक्षेतादित्यम्
न [ind]
नेक्षेतादित्यम्
ईक्ष् [4. P.]
नेक्षेतादित्यम्
आदित्य [m]
उद्यन्तं
उदि [4. Ā.]
न
न [ind]
च
च [ind]
नग्नां
नग्न [adj]
परस्त्रियम्
पर [pron]
परस्त्रियम्
स्त्री [f]
मैथुनं
मैथुन [n]
समये
समय [m]
धर्म्यं
धर्म्य [adj]
गुह्यं
गुह्य [adj]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
समाचरेत्
समाचर् [1. Ā.]
तीर्थानां हृदयं तीर्थं शुचीनां हृदयं शुचिः । सर्वमार्यकृतं शौचं वालसंस्पर्शनानि च ॥
English Translation
The heart of all sacred places and shrines is the Preceptor. The heart of all pure and cleansing things is Fire. All acts done by a good and pious person are good and praiseworthy, including even the touching of the hair of a cow's tail.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तीर्थानां
तीर्थ [mn]
हृदयं
हृदय [n]
तीर्थं
तीर्थ [mn]
शुचीनां
शुचि [adj]
हृदयं
हृदय [n]
शुचिः
शुचि [adj]
सर्वम्
सर्व [pron]
आर्यकृतं
आर्य [adj]
आर्यकृतं
कृ [2. Ā.]
शौचं
शौच [n]
वालसंस्पर्शनानि
वाल [m]
वालसंस्पर्शनानि
संस्पर्शन [n]
च
च [ind]
दर्शने दर्शने नित्यं सुखप्रश्नमुदाहरेत् । सायं प्रातश्च विप्राणां प्रदिष्टमभिवादनम् ॥
English Translation
One should make polite enquiries every time he meets with another. One should salute Brahmanas every morning and evening.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दर्शने
दर्शन [n]
दर्शने
दर्शन [n]
नित्यं
नित्यम् [ind]
सुखप्रश्नम्
सुख [n]
सुखप्रश्नम्
प्रश्न [m]
उदाहरेत्
उदाहृ [2. P.]
सायं
सायम् [ind]
प्रातश्च
प्रातर् [ind]
प्रातश्च
च [ind]
विप्राणां
विप्र [m]
प्रदिष्टम्
प्रदिश् [6. Ā.]
अभिवादनम्
अभिवादन [n]
देवगोष्ठे गवां मध्ये ब्राह्मणानां क्रियापथे । स्वाध्याये भोजने चैव दक्षिणं पाणिमुद्धरेत् ॥
English Translation
In temple of gods, amid cows, in performing the rites of religion sanctioned for Brahmanas, in studying, the Vedas, and in Brahmanas, in studying, the Vedas, and in eating, the right hand should be raised.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
देवगोष्ठे
देव [m]
देवगोष्ठे
गोष्ठ [m]
गवां
गो [mf]
मध्ये
मध्य [n]
ब्राह्मणानां
ब्राह्मण [m]
क्रियापथे
क्रिया [f]
क्रियापथे
पथ [m]
स्वाध्याये
स्वाध्याय [m]
भोजने
भोजन [n]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
दक्षिणं
दक्षिण [adj]
पाणिम्
पाणि [m]
उद्धरेत्
उद्धृ [1. Ā.]
पण्यानां शोभनं पण्यं कृषीणां बाद्यते कृषिः । बहुकारं च सस्यानां वाह्ये वाह्यं तथा गवाम् ॥
English Translation
The adoration of Brahmanas, morning and evening, according to due rites, yields great merit. Through such worship the stock of the merchant, and the produce of the agriculturist, become profuse. The produce of all sorts of corn and the supply of all articles of enjoyment also become profuse.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पण्यानां
पण्य [n]
शोभनं
शोभन [adj]
पण्यं
पण्य [n]
कृषीणां
कृषी [f]
कृषिः
कृषि [f]
बहुकारं
बहु [adj]
बहुकारं
कार [adj]
च
च [ind]
सस्यानां
सस्य [mn]
वाह्ये
वाह्य [n]
वाह्यं
वाह्य [n]
तथा
तथा [ind]
गवाम्
गो [mf]
संपन्नं भोजने नित्यं पानीये तर्पणं तथा । सुशृतं पायसे ब्रूयाद्यवाग्वां कृसरे तथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सम्पन्नं
सम्पद् [4. P.]
भोजने
भोजन [n]
नित्यं
नित्यम् [ind]
पानीये
पानीय [n]
तर्पणं
तर्पण [n]
तथा
तथा [ind]
सुशृतं
सु [ind]
सुशृतं
श्री [4. P.]
पायसे
पायस [mn]
ब्रूयाद्
ब्रू [2. Ā.]
यवाग्वां
यवागू [mf]
कृसरे
कृसर [mn]
तथा
तथा [ind]
श्मश्रुकर्मणि संप्राप्ते क्षुते स्नानेऽथ भोजने । व्याधितानां च सर्वेषामायुष्यमभिनन्दनम् ॥
English Translation
One should say, while giving food to another.-'Is it sufficient?' One should ask, when presenting drink,-Will it please?-One should ask, when giving sweetened milk and rice, or sugared gruel of barley, or milk with or pcas,-Has it fallen?-People should respectfully adore Brahmanas, after shaving, after spitting, after bathing, and after eating. Such adoration is sure to grant longlife to sickly men.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्मश्रुकर्मणि
श्मश्रुकर्मन् [n]
सम्प्राप्ते
सम्प्राप् [5. Ā.]
क्षुते
क्षुत [n]
स्नाने
स्नान [n]
ऽथ
अथ [ind]
भोजने
भोजन [n]
व्याधितानां
व्याधित [adj]
च
च [ind]
सर्वेषाम्
सर्व [pron]
आयुष्यम्
आयुष्य [adj]
अभिनन्दनम्
अभिनन्दन [n]
प्रत्यादित्यं न मेहेत न पश्येदात्मनः शकृत् । सुतस्त्रिया च शयनं सहभोज्यं च वर्जयेत् ॥
English Translation
One should not pass urine with face turned towards the Sun, nor should one see his own excreta. One should not lie on the same bed with a woman, nor eat with her.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रत्यादित्यं
प्रति [ind]
प्रत्यादित्यं
आदित्य [m]
न
न [ind]
मेहेत
मिह् [1. Ā.]
न
न [ind]
पश्येद्
पश् [4. Ā.]
आत्मनः
आत्मन् [m]
शकृत्
शकृत् [n]
सुतस्त्रिया
सुत [m]
सुतस्त्रिया
स्त्री [f]
च
च [ind]
शयनं
शयन [n]
सहभोज्यं
सह [ind]
सहभोज्यं
भोज्य [n]
च
च [ind]
वर्जयेत्
वर्जय् [10. Ā.]
त्वंकारं नामधेयं च ज्येष्ठानां परिवर्जयेत् । अवराणां समानानामुभयेषां न दुष्यति ॥
English Translation
One should never Thou-Thee their elders, while addressing them, nor take their names. Thou-,thee-,ing, or taking of names, is only allowable in addressing inferiors or one's compeers.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वंकारं
त्वंकार [m]
नामधेयं
नामधेय [n]
च
च [ind]
ज्येष्ठानां
ज्येष्ठ [adj]
परिवर्जयेत्
परिवर्जय् [10. Ā.]
अवराणां
अवर [adj]
समानानाम्
समान [adj]
उभयेषां
उभय [adj]
न
न [ind]
दुष्यति
दुष् [4. Ā.]
हृदयं पापवृत्तानां पापमाख्याति वैकृतम् । ज्ञानपूर्वं विनश्यन्ति गूहमाना महाजने ॥
English Translation
sesame The hearts of sinful men betray the sins committed by them. Those sinful men who conceal their conscious sins from good men meet with destruction.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हृदयं
हृदय [n]
पापवृत्तानां
पाप [n]
पापवृत्तानां
वृत् [3. P.]
पापम्
पाप [adj]
आख्याति
आख्या [4. P.]
वैकृतम्
वैकृत [n]
ज्ञानपूर्वं
ज्ञान [n]
ज्ञानपूर्वं
पूर्वम् [ind]
विनश्यन्ति
विनश् [4. Ā.]
गूहमाना
गुह् [6. P.]
महाजने
महाजन [m]
ज्ञानपूर्वं कृतं पापं छादयन्त्यबहुश्रुताः । नैनं मनुष्याः पश्यन्ति पश्यन्ति त्रिदिवौकसः ॥
English Translation
Only ignorant fools try to conceal the sins which they commit knowingly. It is true that men do not see those sins, but the gods see them.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ज्ञानपूर्वं
ज्ञान [n]
ज्ञानपूर्वं
पूर्वम् [ind]
कृतं
कृ [2. Ā.]
पापं
पाप [n]
छादयन्त्यबहुश्रुताः
छादय् [10. Ā.]
छादयन्त्यबहुश्रुताः
अबहु [adj]
छादयन्त्यबहुश्रुताः
श्रुत [n]
बाहूपधानं
बाहु [mf]
बाहूपधानं
उपधान [n]
शाम्यन्तं
शम् [1. P.]
प्रशंसन्ति
प्रशंस् [1. Ā.]
दिवौकसः
दिवौकस् [m]
पापेन हि कृतं पापं पापमेवानुवर्तते । धार्मिकेण कृतो धर्मः कर्तारमनुवर्तते ॥
English Translation
A sin concealed by another sin begets fresh sins. Again, an act of merit increases the merit, if concealed by an act of merit. The acts of a virtuous man always follow Virtue.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पापेन
पाप [adj]
हि
हि [ind]
कृतं
कृ [2. Ā.]
पापं
पाप [n]
पापम्
पाप [adj]
एवानुवर्तते
एव [ind]
एवानुवर्तते
अनुवृत् [1. Ā.]
धार्मिकेण
धार्मिक [adj]
कृतो
कृ [2. Ā.]
धर्मः
धर्म [mn]
कर्तारम्
कर्तृ [adj]
अनुवर्तते
अनुवृत् [1. Ā.]
पापं कृतं न स्मरतीह मूढो; विवर्तमानस्य तदेति कर्तुः । राहुर्यथा चन्द्रमुपैति चापि; तथाबुधं पापमुपैति कर्म ॥
English Translation
A man shorn of understanding never thinks of the sins committed by him. Those sins, however, overtake the doer who has disregarded the scriptures. As Rahu comes to Chandra, those sinful acts come to the foolish man.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पापं
पाप [n]
कृतं
कृ [2. Ā.]
न
न [ind]
स्मरतीह
स्मृ [1. Ā.]
स्मरतीह
इह [ind]
मूढो
मुह् [4. Ā.]
विवर्तमानस्य
विवृत् [1. Ā.]
तद्
तद् [pron]
एति
इ [5. Ā.]
कर्तुः
कर्तृ [adj]
राहुर्
राहु [m]
यथा
यथा [ind]
चन्द्रम्
चन्द्र [m]
उपैति
उपे [2. Ā.]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
तथाबुधं
तथा [ind]
तथाबुधं
अबुध [adj]
पापम्
पाप [adj]
उपैति
उपे [2. Ā.]
कर्म
कर्मन् [n]
आशया संचितं द्रव्यं यत्काले नेह भुज्यते । तद्बुधा न प्रशंसन्ति मरणं न प्रतीक्षते ॥
English Translation
If the wealth is preserved with the hope of some desire, its end is painful. The wise are not in favour of that. The death does not wait for desire.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आशया
आशा [f]
संचितं
संचि [5. Ā.]
द्रव्यं
द्रव्य [n]
यत्
यद् [pron]
काले
काल [m]
नेह
न [ind]
नेह
इह [ind]
भुज्यते
भुज् [6. P.]
तद्
तद् [pron]
बुधा
बुध [adj]
न
न [ind]
प्रशंसन्ति
प्रशंस् [1. Ā.]
मरणं
मरण [n]
न
न [ind]
प्रतीक्षते
प्रतीक्ष् [1. P.]
मानसं सर्वभूतानां धर्ममाहुर्मनीषिणः । तस्मात्सर्वेषु भूतेषु मनसा शिवमाचरेत् ॥
English Translation
The objects that are the righteousness of all creatures is a quality of the mind. One should, therefore, in his hand, do good to all.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मानसं
मानस [adj]
सर्वभूतानां
सर्व [pron]
सर्वभूतानां
भूत [mn]
धर्मम्
धर्म [mn]
आहुर्
अह् [1. P.]
मनीषिणः
मनीषिन् [adj]
समः
सम [pron]
सर्वेषु
सर्व [pron]
भूतेषु
भूत [mn]
मैत्रायणगतिश्चरेत्
मैत्रायण [n]
मैत्रायणगतिश्चरेत्
गति [f]
मैत्रायणगतिश्चरेत्
चर् [1. Ā.]
एक एव चरेद्धर्मं नास्ति धर्मे सहायता । केवलं विधिमासाद्य सहायः किं करिष्यति ॥
English Translation
One should practise virtue alone. In the practice of virtue one need not seek the help of others. If one follows only the ordinances of the scriptures, what can companion do.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एक
एक [pron]
एव
एव [ind]
चरेद्
चर् [1. Ā.]
धर्मं
धर्म [mn]
नास्ति
न [ind]
नास्ति
अस् [2. P.]
धर्मे
धर्म [mn]
सहायता
सहाय [m]
सहायता
ता [f]
केवलं
केवल [adj]
विधिम्
विधि [m]
आसाद्य
आसादय् [10. Ā.]
सहायः
सहाय [m]
किं
क [pron]
करिष्यति
कृ [2. Ā.]
देवा योनिर्मनुष्याणां देवानाममृतं दिवि । प्रेत्यभावे सुखं धर्माच्छश्वत्तैरुपभुज्यते ॥
English Translation
Righteousness is the origin of mankind. Righteousness is the nectar of the gods. After death, men enjoy, through Righteousness, eternal felicity.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
देवा
देव [m]
योनिर्
योनि [mf]
मनुष्याणां
मनुष्य [m]
देवानाम्
देव [m]
अमृतं
अमृत [n]
दिवि
दिव् [m]
प्रेत्यभावे
प्रेत्यभाव [m]
सुखं
सुख [n]
धर्माच्छश्वत्
धर्म [mn]
धर्माच्छश्वत्
शश्वत् [ind]
तैर्
तद् [pron]
उपभुज्यते
उपभुज् [1. P.]