Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 7 (Uttarakāṇḍa) • Sarga 4

Uttarakāṇḍa Sarga 4

उत्तरकाण्डम् • सर्गः 4

Uttarakāṇḍa Sarga 4 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 31 verses.

Total: 31 Verses • Citations: VR 7.4.1–31 • 175 Lexicon Terms
VR 7.4.1 अनुष्टुप्
श्रुत्वागस्त्येरितं वाक्यं रामो विस्मयमागतः । पूर्वमासीत्तु लङ्कायां रक्षसामिति संभवः ॥
śrutvāgastyeritaṃ vākyaṃ rāmo vismayamāgataḥ | pūrvamāsīttu laṅkāyāṃ rakṣasāmiti saṃbhavaḥ ||
English Translation
Hearing the words uttered by Agastya, Răma wondered as to how formerly Rākşasas were generated in Lanka.
VR 7.4.2 अनुष्टुप्
ततः शिरः कम्पयित्वा त्रेताग्निसमविग्रहम् । अगस्त्यं तं मुहुर्दृष्ट्वा स्मयमानोऽभ्यभाषत ॥
tataḥ śiraḥ kampayitvā tretāgnisamavigraham | agastyaṃ taṃ muhurdṛṣṭvā smayamāno'bhyabhāṣata ||
English Translation
Then shaking his head, he, struck with wonder, momentarily eyeing Agastya, addressed Agastya resembling fire, saying.
VR 7.4.3 अनुष्टुप्
भगवन्पूर्वमप्येषा लङ्कासीत्पिशिताशिनाम् । इतीदं भवतः श्रुत्वा विस्मयो जनितो मम ॥
bhagavanpūrvamapyeṣā laṅkāsītpiśitāśinām | itīdaṃ bhavataḥ śrutvā vismayo janito mama ||
English Translation
O worshipful one, hearing your words that formerly Lankā had been in the possession of the flesh-eaters, I have been seized with great amazement.
VR 7.4.4 अनुष्टुप्
पुलस्त्यवंशादुद्भूता राक्षसा इति नः श्रुतम् । इदानीमन्यतश्चापि संभवः कीर्तितस्त्वया ॥
pulastyavaṃśādudbhūtā rākṣasā iti naḥ śrutam | idānīmanyataścāpi saṃbhavaḥ kīrtitastvayā ||
English Translation
We had heard that the Rākṣasas had sprung in the race of Pulastya. But now you have said that they owe their origin to a different source.
VR 7.4.5 अनुष्टुप्
रावणात्कुम्भकर्णाच्च प्रहस्ताद्विकटादपि । रावणस्य च पुत्रेभ्यः किं नु ते बलवत्तराः ॥
rāvaṇātkumbhakarṇācca prahastādvikaṭādapi | rāvaṇasya ca putrebhyaḥ kiṃ nu te balavattarāḥ ||
English Translation
But were they more powerful than Rāvana, Kumbhakarma and Prahasta and Vikața and the sons of Rāvana?
VR 7.4.6 अनुष्टुप्
क एषां पूर्वको ब्रह्मन्किंनामा किंतपोबलः । अपराधं च कं प्राप्य विष्णुना द्राविताः पुरा ॥
ka eṣāṃ pūrvako brahmankiṃnāmā kiṃtapobalaḥ | aparādhaṃ ca kaṃ prāpya viṣṇunā drāvitāḥ purā ||
English Translation
Who was their progenitor? And what was the name of that terrific strength? And through what transgression were they driven out by Vişnu?
VR 7.4.7 अनुष्टुप्
एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ । कौतूहलं कृतं मह्यं नुद भानुर्यथा तमः ॥
etadvistarataḥ sarvaṃ kathayasva mamānagha | kautūhalaṃ kṛtaṃ mahyaṃ nuda bhānuryathā tamaḥ ||
English Translation
All this, O sinless one, do you tell me in detail, and do you dispel my curiosity even as the sun dispels darkness.
VR 7.4.8 अनुष्टुप्
राघवस्य तु तच्छ्रुत्वा संस्कारालंकृतं वचः । ईषद्विस्मयमानस्तमगस्त्यः प्राह राघवम् ॥
rāghavasya tu tacchrutvā saṃskārālaṃkṛtaṃ vacaḥ | īṣadvismayamānastamagastyaḥ prāha rāghavam ||
English Translation
Hearing Rāghava's words, fair and fraught with polished phrase and period, Agastya, struck with surprise, said to Rāghava.
VR 7.4.9 अनुष्टुप्
प्रजापतिः पुरा सृष्ट्वा अपः सलिलसंभवः । तासां गोपायने सत्त्वानसृजत्पद्मसंभवः ॥
prajāpatiḥ purā sṛṣṭvā apaḥ salilasaṃbhavaḥ | tāsāṃ gopāyane sattvānasṛjatpadmasaṃbhavaḥ ||
English Translation
The lord of creatures sprang from water, first created water. And the lotus-born one generated creatures for protecting that element.
VR 7.4.10 अनुष्टुप्
ते सत्त्वाः सत्त्वकर्तारं विनीतवदुपस्थिताः । किं कुर्म इति भाषन्तः क्षुत्पिपासाभयार्दिताः ॥
te sattvāḥ sattvakartāraṃ vinītavadupasthitāḥ | kiṃ kurma iti bhāṣantaḥ kṣutpipāsābhayārditāḥ ||
English Translation
Thereupon those creatures humbly presented themselves before the creator, saying, What shall we do? We are sore tried by hunger and thirst.
VR 7.4.11 अनुष्टुप्
प्रजापतिस्तु तान्याह सत्त्वानि प्रहसन्निव । आभाष्य वाचा यत्नेन रक्षध्वमिति मानदः ॥
prajāpatistu tānyāha sattvāni prahasanniva | ābhāṣya vācā yatnena rakṣadhvamiti mānadaḥ ||
English Translation
The lord of creatures, laughing, addressed them, saying, “You men, do you carefully guard this (water).”
VR 7.4.12 अनुष्टुप्
रक्षाम इति तत्रान्यैर्यक्षामेति तथापरैः । भुङ्क्षिताभुङ्क्षितैरुक्तस्ततस्तानाह भूतकृत् ॥
rakṣāma iti tatrānyairyakṣāmeti tathāparaiḥ | bhuṅkṣitābhuṅkṣitairuktastatastānāha bhūtakṛt ||
English Translation
Thereat some said 'Raksama,' (i.e. we shall protect.) and others 'Yaksāma.' (We shall worship.) Thus accosted by those afflicted with hunger and thirst, the creator said.
VR 7.4.13 अनुष्टुप्
रक्षाम इति यैरुक्तं राक्षसास्ते भवन्तु वः । यक्षाम इति यैरुक्तं ते वै यक्षा भवन्तु वः ॥
rakṣāma iti yairuktaṃ rākṣasāste bhavantu vaḥ | yakṣāma iti yairuktaṃ te vai yakṣā bhavantu vaḥ ||
English Translation
Those among you who have said 'Raksama,' shall be Raksasas; and those among you, who have said 'Yaksama' shall be Yaksas.
VR 7.4.14 अनुष्टुप्
तत्र हेतिः प्रहेतिश्च भ्रातरौ राक्षसर्षभौ । मधुकैटभसंकाशौ बभूवतुररिंदमौ ॥
tatra hetiḥ prahetiśca bhrātarau rākṣasarṣabhau | madhukaiṭabhasaṃkāśau babhūvaturariṃdamau ||
English Translation
And there sprang the brothers-repressors of foes-Heti and Praheti lords of Raksasas, resembling Madhu Kaitabha himself.
VR 7.4.15 अनुष्टुप्
प्रहेतिर्धार्मिकस्तत्र न दारान्सोऽभिकाङ्क्षति । हेतिर्दारक्रियार्थं तु यत्नं परमथाकरोत् ॥
prahetirdhārmikastatra na dārānso'bhikāṅkṣati | hetirdārakriyārthaṃ tu yatnaṃ paramathākarot ||
English Translation
Praheti, who was righteous, went to the wood of asceticism. And Heti exerted himself to the utmost to get himself wived.
VR 7.4.16 अनुष्टुप्
स कालभगिनीं कन्यां भयां नाम भयावहाम् । उदावहदमेयात्मा स्वयमेव महामतिः ॥
sa kālabhaginīṃ kanyāṃ bhayāṃ nāma bhayāvahām | udāvahadameyātmā svayameva mahāmatiḥ ||
English Translation
And that magnanimous one of immeasurable soul married the exceedingly terrific sister of Kala, named Bhayā (Fear.)
VR 7.4.17 अनुष्टुप्
स तस्यां जनयामास हेती राक्षसपुंगवः । पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठो विद्युत्केश इति श्रुतम् ॥
sa tasyāṃ janayāmāsa hetī rākṣasapuṃgavaḥ | putraṃ putravatāṃ śreṣṭho vidyutkeśa iti śrutam ||
English Translation
And on her Heti-foremost of Rākşasas and best of those having sons-beget a son, known as Vidyutkeśa.
VR 7.4.18 अनुष्टुप्
विद्युत्केशो हेतिपुत्रः प्रदीप्ताग्निसमप्रभः । व्यवर्धत महातेजास्तोयमध्य इवाम्बुजम् ॥
vidyutkeśo hetiputraḥ pradīptāgnisamaprabhaḥ | vyavardhata mahātejāstoyamadhya ivāmbujam ||
English Translation
Heti's son, the exceedingly energetic Vidyutkeśa, possessed of the splendour of the sun, grew up even like a lotus in water.
VR 7.4.19 अनुष्टुप्
स यदा यौवनं भद्रमनुप्राप्तो निशाचरः । ततो दारक्रियां तस्य कर्तुं व्यवसितः पिता ॥
sa yadā yauvanaṃ bhadramanuprāpto niśācaraḥ | tato dārakriyāṃ tasya kartuṃ vyavasitaḥ pitā ||
English Translation
And when that night-ranger arrived at proper youth, his sire turned his attention towards his marriage.
VR 7.4.20 अनुष्टुप्
संध्यादुहितरं सोऽथ संध्यातुल्यां प्रभावतः । वरयामास पुत्रार्थं हेती राक्षसपुंगवः ॥
saṃdhyāduhitaraṃ so'tha saṃdhyātulyāṃ prabhāvataḥ | varayāmāsa putrārthaṃ hetī rākṣasapuṃgavaḥ ||
English Translation
And that best of Rākṣasas-heti-in the interests of his son asked for the hand of Sandhya's daughter; like to Sandhyā* herself in the potency. * The evening Twilight-spouse of the Sun.
VR 7.4.21 अनुष्टुप्
अवश्यमेव दातव्या परस्मै सेति संध्यया । चिन्तयित्वा सुता दत्ता विद्युत्केशाय राघव ॥
avaśyameva dātavyā parasmai seti saṃdhyayā | cintayitvā sutā dattā vidyutkeśāya rāghava ||
English Translation
Sandhya, reflecting that she needs must have to be given away by her, bestowed her on Vidyutkesa, O Raghava. Having obtained Sandhya's daughter, the night-ranger Vidyutkeśa, sports with her even as Maghavan does with the daughter of Puloma.
VR 7.4.22 अनुष्टुप्
संध्यायास्तनयां लब्ध्वा विद्युत्केशो निशाचरः । रमते स तया सार्धं पौलोम्या मघवानिव ॥
saṃdhyāyāstanayāṃ labdhvā vidyutkeśo niśācaraḥ | ramate sa tayā sārdhaṃ paulomyā maghavāniva ||
English Translation
Sandhya, reflecting that she needs must have to be given away by her, bestowed her on Vidyutkesa, O Raghava. Having obtained Sandhya's daughter, the night-ranger Vidyutkeśa, sports with her even as Maghavan does with the daughter of Puloma.
VR 7.4.23 अनुष्टुप्
केनचित्त्वथ कालेन राम सालकटंकटा । विद्युत्केशाद्गर्भमाप घनराजिरिवार्णवात् ॥
kenacittvatha kālena rāma sālakaṭaṃkaṭā | vidyutkeśādgarbhamāpa ghanarājirivārṇavāt ||
English Translation
It came to pass that after a length of time, O Răma, Sälakatankata was filled with child by Vidyutkeśa, as the clouds are furnished with water by the Ocean,
VR 7.4.24 अनुष्टुप्
ततः सा राक्षसी गर्भं घनगर्भसमप्रभम् । प्रसूता मन्दरं गत्वा गङ्गा गर्भमिवाग्निजम् ॥
tataḥ sā rākṣasī garbhaṃ ghanagarbhasamaprabham | prasūtā mandaraṃ gatvā gaṅgā garbhamivāgnijam ||
English Translation
Then repairing to Mandara, the Rākşasi brought forth her child, having the splendour of rain-charged clouds; even as Gangā had delivered herself of the child begotten by fire.* And having delivered herself of her offspring, she again became bent on disporting with Vidyutkeśa. *Mahesvara.
VR 7.4.25 अनुष्टुप्
तमुत्सृज्य तु सा गर्भं विद्युत्केशाद्रतार्थिनी । रेमे सा पतिना सार्धं विस्मृत्य सुतमात्मजम् ॥
tamutsṛjya tu sā garbhaṃ vidyutkeśādratārthinī | reme sā patinā sārdhaṃ vismṛtya sutamātmajam ||
VR 7.4.26 अनुष्टुप्
तयोत्सृष्टः स तु शिशुः शरदर्कसमद्युतिः । पाणिमास्ये समाधाय रुरोद घनराडिव ॥
tayotsṛṣṭaḥ sa tu śiśuḥ śaradarkasamadyutiḥ | pāṇimāsye samādhāya ruroda ghanarāḍiva ||
English Translation
And forsaken by them both, the infant furnished with the brightness of the autumnal sun, entering his clenched fist into his mouth, began to cry slowly.
VR 7.4.27 अनुष्टुप्
अथोपरिष्टाद्गच्छन्वै वृषभस्थो हरः प्रभुः । अपश्यदुमया सार्धं रुदन्तं राक्षसात्मजम् ॥
athopariṣṭādgacchanvai vṛṣabhastho haraḥ prabhuḥ | apaśyadumayā sārdhaṃ rudantaṃ rākṣasātmajam ||
VR 7.4.28 अनुष्टुप्
कारुण्यभावात्पार्वत्या भवस्त्रिपुरहा ततः । तं राक्षसात्मजं चक्रे मातुरेव वयःसमम् ॥
kāruṇyabhāvātpārvatyā bhavastripurahā tataḥ | taṃ rākṣasātmajaṃ cakre mātureva vayaḥsamam ||
VR 7.4.29 अनुष्टुप्
अमरं चैव तं कृत्वा महादेवोऽक्षयोऽव्ययः । पुरमाकाशगं प्रादात्पार्वत्याः प्रियकाम्यया ॥
amaraṃ caiva taṃ kṛtvā mahādevo'kṣayo'vyayaḥ | puramākāśagaṃ prādātpārvatyāḥ priyakāmyayā ||
VR 7.4.30 उपजातिः
उमयापि वरो दत्तो राक्षसीनां नृपात्मज । सद्योपलब्धिर्गर्भस्य प्रसूतिः सद्य एव च । सद्य एव वयःप्राप्तिर्मातुरेव वयः समम् ॥
umayāpi varo datto rākṣasīnāṃ nṛpātmaja | sadyopalabdhirgarbhasya prasūtiḥ sadya eva ca | sadya eva vayaḥprāptirmātureva vayaḥ samam ||
English Translation
O son of the king, Umă also bestowed a boon: “Henceforth the Rāksasis shall conceive in a day, bring forth (child) in a day, and the child shall in a day be furnished with the age of its mother.'
VR 7.4.31 वंशस्थम्
ततः सुकेशो वरदानगर्वितः; श्रियं प्रभोः प्राप्य हरस्य पार्श्वतः । चचार सर्वत्र महामतिः खगः; खगं पुरं प्राप्य पुरंदरो यथा ॥
tataḥ sukeśo varadānagarvitaḥ; śriyaṃ prabhoḥ prāpya harasya pārśvataḥ | cacāra sarvatra mahāmatiḥ khagaḥ; khagaṃ puraṃ prāpya puraṃdaro yathā ||
English Translation
Then the great and magnanimous Sukeśa, puffed up with the receipt of boons, having obtained auspiciousness at the hands of the lord, Hara, began to range everywhere, even as Purandara did on having obtained heaven.
← Previous (Ch. 509) Full Table of Contents Next (Ch. 511) →