उद्भिन्नं नवयोवनं, प्रियतमो देशान्तरस्थोऽवधिः कालो याति, न याति जीवितमिति व्यग्रं मनश्चिन्तया॥ २२६॥
२. वागारम्भस्मृतिजन्मा यथा—(रामाभ्यु.)
यत् त्वन्नेत्रसमानकान्ति सलिले मग्नं तदिन्दीवरं मेघैरन्तरितः प्रिये! तव मुखच्छायानुकारी शशी।
येऽपि त्वद्गमनानुसारिगतयस्ते राजहंसा गता— स्त्वत्सादृश्यविनोदमात्रमपि मे दैवेन न क्षम्यते॥ २२७॥
स एवेच्छाजन्मा यथा—(उराच. ६. २६)
अपि जनकसुतायास्तच्च तच्चानुरूपं स्फुटमिह शिशुयुग्मे नैपुणोन्नेयमस्ति।
ननु पुनरिव तन्मे गोचरीभूतमक्ष्णो— रभिनवशतपत्रशीमदीस्यं प्रियायाः॥ २२८॥
एष द्वेषजन्मा यथा—
तरुणतमालनीलबहुलोन्नमदम्बुधराः शिशिरसमीरणा वधूत—नूतन—वारिकणाः।
कथमवलोकयेयमधुना हरिहेतिमती— र्मदकलनीलकण्ठकलहैर्मुखरा हरितः॥ २२९॥
अयमेव प्रयत्नजन्मा यथा—(उराच.)
शैलः सोऽयं ककुभसुरभिर्माल्यवान्नाम यस्मि— न्नीलास्निग्धश्श्रयति शिखरं नूतनस्तोयवाहः।
आर्येणास्मिन्विरम विरमातः परं न क्षमोऽस्मि प्रत्यावृत्तः पुनरिव स मे जानकीविप्रयोगः॥ २३०॥
३. बुद्ध्यारम्भस्मृतिजन्मा यथा—
रक्ताशोकतरोः कराकृतिधरा राजन्त्यमी पल्लवा वृत्तत्वात् सदृशी तदूरुयुगलेनैषापि रम्भावलिः।
प्रौढिम्ना कुसुमे स्थिता तदधरच्छाया विकारं विना तन्मन्येऽत्र वने विभज्य विधिना क्षिप्ता मम प्रेयसी॥ २३१॥
स एवेच्छाजन्मा यथा—(उराच. २. २८)
यस्तान्ते दिवसास्तया सह तथा नीताः पुनः स्वे गृहे यत्सम्बद्धकथाभिरेव सुचिरं दीर्घाभिरस्थीयत।
एकः सम्प्रति नाशितप्रियतमस्तामेव पापः कथं रामः पञ्चवटीं विलोकयतु वा गच्छत्वसम्भाव्य वा॥ २३२॥
एष द्वेषजन्मा यथा—
वातैः केसरगन्धिभिर्विषधरश्वासैरिवान्धं मनो दग्धे तप्तशलाकयेव तडिता पर्यश्रुणी लोचने।
एताः सम्प्रति रूपगर्भगुरवः सान्द्रीभवत्सौरभाः केतक्यः करपत्रपत्रजरठाः कृन्तन्ति मर्माणि मे॥ २३३॥
अयमेव प्रयत्नजन्मा यथा—(रामाभ्यु.)
स्निग्धश्यामलकान्तिलिप्तवियतो वेल्लद्वलाका घना वाताः शीकरिणः पयोदसुहृदामानन्दकेकाः कलाः।
कामं सन्तु दृढं कठोरहृदयो रामोऽस्मि सर्वं सहे वैदेही तु कथं भविष्यति हहाहा देवि! धीरा भव॥ २३४॥
४. शरीरारम्भः स्मृतिजन्मा यथा—(सक. ७५९)
निपतति शयने तव स्मरन्ती पथिकवधूरवधूतजीविताशा।
जलधरसमयस्य हे/के—तुभूतां वकुललतामवलोक्य पुष्पिताग्राम्॥ २३५॥
स एवेच्छाजन्मा यथा—(राच. १. १९)
अदृश्यन्त पुरस्तेन खेला- खञ्जनपङक्तिगाः।