Skip to main content
Search
SP
Śṛṅgāraprakāśa of Bhoja • Chapter 31

Prakāśa 31: प्रवासवर्णनप्रकाशः

प्रकाशः 31 • प्रवासवर्णनप्रकाशः

Prakāśa 31 of Mahārājādhirāja Bhoja's encyclopedic masterpiece of poetics and aesthetics.

Total: 1475 Verses • Citations: SP 31.1–1475 • 4 Lexicon Terms • Page 35 of 50 (Verses 30 shown)
गन्तव्या ते वसतिरलका नाम यक्षेश्वराणां बाह्योद्यान—स्थित—हर—शिरश्चन्द्रिका—धौतहर्म्या॥ २५९॥
मार्गं तावच्छृणु कथयतस्त्वत्प्रयाणानुरूपं सन्देशं मे तदनु जलद! श्रोष्यसि श्रोत्रपेयम्।
खिन्नः खिन्नः शिखरिषु पदं न्यस्य गन्तासि यत्र क्षीणः क्षीणः परिलघु पयः स्त्रोतसां चोपभुज्य॥ २६०॥
वक्रः पन्था यदपि भवतः प्रस्थितस्योत्तराशां सौधोत्सङ्गप्रणयविमुखो मा स्म भूरुज्जयिन्याः।
विद्युद्दामस्फुरितचकितैर्यत्र पौराङ्गनानां लोलापाङ्गैर्यदि न रमसे लोचनैर्वञ्चितोऽसि॥ २६१॥
भर्तुः कण्ठच्छविरिति गणैः सादरं दृश्यमानः पुण्यं यायास्त्रिभुवनगुरोर्धाम चण्डीश्वरस्य।
धृतोद्यानं कुवलयरजोगन्धिभिर्गन्धवत्या— स्तोय—क्रीडा—निरत—युवति—स्नान—तिक्तैर्मरुद्भिः॥ २६२॥
(बुद्‍ध्यारम्भेषु —४) बुद्ध्यारम्भेषु सादृश्यावलम्बी प्रत्ययः यथा, (तथा), अन्यथा इति। संशयावलम्बी तु उभयथेति। तेषु—
तन्वी मेघजलार्द्रपल्लवतया धौताधरेवाश्रुभिः शून्येवाभरणैः स्वकालविरहाद् विश्रान्तपुष्पोद्‍गमा।
चिन्ता मौनमिवास्थिता मधुकृतां शब्दैर्विना लक्ष्यते चण्डी मामवधूय पादपतितं जातानुतापेव सा॥ २६३॥
नवजलधरः सन्नद्धोऽयं न दृप्‍तनिशाचरः सुरधनुरिदं दूरान्नष्टं न नाम शरासनम्।
अयमपि पटुर्धारासारो न बाणपरम्परा कनकनिकषस्निग्धा विद्युत् प्रिया न ममोर्वशी॥ २६४॥
१०. अन्यथारूपो यथा—(विक्र. ४.७)
हृतोष्ठरागैर्नयनोदबिन्दुभिर्निमग्ननाभौ निपतद्भिरङ्कितम्।
च्युतं रुषा भिन्नगतेरसंशयं शुकोदरश्याममिद स्तनांशुकम्॥ २६५॥
पथिक! कथितं त्वत्प्रस्थानं गतोऽधिकवासरः श्वसितमधुना वामेनाक्ष्णा तरङ्गितपक्ष्मणा।
प्रतिदिनममी दोषा दोषं हता हतवायसा— स्तदपि दयितो नैवायातः किमालि विपश्यसि॥ २६६॥
(शरीरारम्भेषु —४) शरीरारम्भेषु वक्त्राभिव्यक्तरूपो वक्त्रे, वपुरभिव्यक्तरूपो वपुषि, दृष्ट्यभिव्यक्तरूपो दृष्टौ, चेष्टाभिव्यक्तरूप श्चेष्टायामिति। तेषु —
भ्रातः पान्थ! व्रजसि यदि हे तां दिशं पुण्यभाजं वक्तासीत्थं कठिनहृदयं तं जनं किं यथेति।
पृष्टा यावत् कथयति वचो वाञ्छितं नैव बाला तावत् सान्द्रैर्वदनकमलं रुद्धमश्रुप्रवाहैः॥ २६७॥
परिपाण्डुपांसुलकपोलसुन्दरं दधती विलोलकबरीकमाननम्।
करुणस्य मूर्तिरथवा शरीरिणी विरहव्यथेव वनमेति जानकी॥ २६८॥
← Previous (Ch. 30) Full Table of Contents Next (Ch. 32) →