Ādiparva Adhyāya 57
आदिपर्व • अध्यायः 57
Ādiparva Adhyāya 57 of the classical Mahābhārata with 107 verses.
Total: 107 Verses
•
Citations: MBh 1.57.1–107
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 4 (Verses 30 shown)
राजोपरिचरो नाम धर्मनित्यो महीपतिः । बभूव मृगयां गन्तुं स कदाचिद्धृतव्रतः ॥
English Translation
Vaishampayana said : There was a king, ever devoted to virtue, named Uparichara. He was very much addicted to hunting.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राजोपरिचरो
राजन् [m]
राजोपरिचरो
उपरिचर [m]
नाम
नाम [ind]
धर्मनित्यो
धर्म [mn]
धर्मनित्यो
नित्य [adj]
महीपतिः
महीपति [m]
बभूव
भू [1. Ā.]
मृगयां
मृगया [f]
गन्तुं
गम् [6. Ā.]
स
तद् [pron]
कदाचिद्
कदाचिद् [ind]
धृतव्रतः
धृ [4. P.]
धृतव्रतः
व्रत [n]
स चेदिविषयं रम्यं वसुः पौरवनन्दनः । इन्द्रोपदेशाज्जग्राह ग्रहणीयं महीपतिः ॥
English Translation
That son of Paurava, (Uparichara) called also Vasu, directed by Indra, conquered the beautiful and excellent kingdom of Chedi.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
चेदिविषयं
चेदि [m]
चेदिविषयं
विषय [mn]
रम्यं
रम्य [adj]
वसुः
वसु [mn]
पौरवनन्दनः
पौरव [adj]
पौरवनन्दनः
नन्दन [m]
इन्द्रोपदेशाज्जग्राह
इन्द्र [m]
इन्द्रोपदेशाज्जग्राह
उपदेश [m]
इन्द्रोपदेशाज्जग्राह
ग्रह् [6. Ā.]
ग्रहणीयं
ग्रह् [6. Ā.]
महीपतिः
महीपति [m]
तमाश्रमे न्यस्तशस्त्रं निवसन्तं तपोरतिम् । देवः साक्षात्स्वयं वज्री समुपायान्महीपतिम् ॥
English Translation
The king, sometime after, giving up the use of arms and dwelling in a secluded retreat, practised severe asceticism. The celestials with Indra at their head one day came to the king.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
आश्रमे
आश्रम [mn]
न्यस्तशस्त्रं
न्यस् [2. P.]
न्यस्तशस्त्रं
शस्त्र [n]
निवसन्तं
निवस् [1. Ā.]
तपोरतिम्
तपस् [n]
तपोरतिम्
रति [f]
देवः
देव [m]
साक्षात्
साक्षात् [ind]
स्वयं
स्वयम् [ind]
वज्री
वज्रिन् [m]
समुपायान्
समुपया [2. P.]
महीपतिम्
महीपति [m]
इन्द्रत्वमर्हो राजायं तपसेत्यनुचिन्त्य वै । तं सान्त्वेन नृपं साक्षात्तपसः संन्यवर्तयत् ॥
English Translation
Believing that he sought to be the king of the celestials by practising severe austerities, the celestials, appearing before him, succeeded with sweet words in winning him from his asceticism.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इन्द्रत्वम्
इन्द्र [m]
इन्द्रत्वम्
त्व [n]
अर्हो
अर्ह [adj]
राजायं
राजन् [m]
राजायं
इदम् [pron]
तपसेत्यनुचिन्त्य
तपस् [n]
तपसेत्यनुचिन्त्य
इति [ind]
तपसेत्यनुचिन्त्य
अनुचिन्तय् [10. Ā.]
वै
वै [ind]
तं
तद् [pron]
सान्त्वेन
सान्त्व [n]
नृपं
नृप [m]
साक्षात्
साक्षात् [ind]
तपसः
तपस् [n]
संन्यवर्तयत्
संनिवर्तय् [10. Ā.]
न संकीर्येत धर्मोऽयं पृथिव्यां पृथिवीपते । तं पाहि धर्मो हि धृतः कृत्स्नं धारयते जगत् ॥
English Translation
The celestials said: O king of the world, you should see that piety may not sustain a diminution in your hands. Protected by you, piety will protect the universe.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
संकीर्येत
संकृ [6. P.]
धर्मो
धर्म [mn]
ऽयं
इदम् [pron]
पृथिव्यां
पृथिवी [f]
पृथिवीपते
पृथिवीपति [m]
तं
तद् [pron]
पाहि
पा [2. Ā.]
धर्मो
धर्म [mn]
हि
हि [ind]
धृतः
धृ [4. P.]
कृत्स्नं
कृत्स्न [adj]
धारयते
धारय् [10. Ā.]
जगत्
जगन्त् [n]
लोक्यं धर्मं पालय त्वं नित्ययुक्तः समाहितः । धर्मयुक्तस्ततो लोकान्पुण्यानाप्स्यसि शाश्वतान् ॥
English Translation
Indra said: Protect attentively and rigidly piety on earth. Protecting virtue on earth, you will see many sacred regions (in after-life).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
लोक्यं
लोक्य [adj]
धर्मं
धर्म [mn]
पालय
पालय् [10. Ā.]
त्वं
त्वद् [pron]
नित्ययुक्तः
नित्य [adj]
नित्ययुक्तः
युज् [6. Ā.]
समाहितः
समाहित [adj]
धर्मयुक्तस्ततो
धर्म [mn]
धर्मयुक्तस्ततो
युज् [6. Ā.]
धर्मयुक्तस्ततो
ततस् [ind]
लोकान्
लोक [m]
पुण्यान्
पुण्य [adj]
आप्स्यसि
आप् [1. P.]
शाश्वतान्
शाश्वत [adj]
दिविष्ठस्य भुविष्ठस्त्वं सखा भूत्वा मम प्रियः । ऊधः पृथिव्या यो देशस्तमावस नराधिप ॥
English Translation
Though I belong to heaven and you to earth, yet you are my friend and you are dear to me. O king of men, live in that place in earth which is delightful, which is full of animals, wealth and com, which is sacred, which is well-protected like heaven and which is blessed with fertility, which has agreeable climate and every object of enjoyment.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दिविष्ठस्य
दिविष्ठ [adj]
भुविष्ठस्त्वं
भुविष्ठ [adj]
भुविष्ठस्त्वं
त्वद् [pron]
सखा
सखि [m]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
मम
मद् [pron]
प्रियः
प्रिय [adj]
ऊधः
ऊधस् [n]
पृथिव्या
पृथिवी [f]
यो
यद् [pron]
देशस्तम्
देश [m]
देशस्तम्
तद् [pron]
आवस
आवस् [1. Ā.]
नराधिप
नर [m]
नराधिप
अधिप [m]
पशव्यश्चैव पुण्यश्च सुस्थिरो धनधान्यवान् । स्वारक्ष्यश्चैव सौम्यश्च भोग्यैर्भूमिगुणैर्युतः ॥
English Translation
Though I belong to heaven and you to earth, yet you are my friend and you are dear to me. O king of men, live in that place in earth which is delightful, which is full of animals, wealth and com, which is sacred, which is well-protected like heaven and which is blessed with fertility, which has agreeable climate and every object of enjoyment.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पशव्यश्चैव
पशव्य [adj]
पशव्यश्चैव
च [ind]
पशव्यश्चैव
एव [ind]
पुण्यश्च
पुण्य [adj]
पुण्यश्च
च [ind]
सुस्थिरो
सुस्थिर [adj]
धनधान्यवान्
धन [n]
धनधान्यवान्
धान्यवत् [adj]
स्वारक्ष्यश्चैव
स्वारक्ष्य [adj]
स्वारक्ष्यश्चैव
च [ind]
स्वारक्ष्यश्चैव
एव [ind]
सौम्यश्च
सौम्य [adj]
सौम्यश्च
च [ind]
भोग्यैर्
भुज् [6. P.]
भूमिगुणैर्
भूमि [f]
भूमिगुणैर्
गुण [mn]
युतः
युत [adj]
अत्यन्यानेष देशो हि धनरत्नादिभिर्युतः । वसुपूर्णा च वसुधा वस चेदिषु चेदिप ॥
English Translation
O king of Chedi, this Chedi, your kingdom, is full of riches, gems and precious stones. It contains much mineral wealth. You dwell there.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अत्यन्यान्
अति [ind]
अत्यन्यान्
अन्य [pron]
एष
एतद् [pron]
देशो
देश [m]
हि
हि [ind]
धनरत्नादिभिर्
धन [n]
धनरत्नादिभिर्
रत्न [mn]
धनरत्नादिभिर्
आदि [m]
युतः
युत [adj]
वसुपूर्णा
वसु [n]
वसुपूर्णा
पृ [9. Ā.]
च
च [ind]
वसुधा
वसुधा [f]
वस
वस् [2. P.]
चेदिषु
चेदि [m]
चेदिप
चेदिप [m]
धर्मशीला जनपदाः सुसंतोषाश्च साधवः । न च मिथ्याप्रलापोऽत्र स्वैरेष्वपि कुतोऽन्यथा ॥
English Translation
The cities in this kingdom are all devoted to virtue. The people are honest and contented. They never speak falsehood even in jest.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धर्मशीला
धर्म [mn]
धर्मशीला
शील [mn]
जनपदाः
जनपद [m]
सुसंतोषाश्च
सु [ind]
सुसंतोषाश्च
संतोष [m]
सुसंतोषाश्च
च [ind]
साधवः
साधु [adj]
नाहं
न [ind]
नाहं
मद् [pron]
मृषा
मृषा [ind]
प्रब्रवीमि
प्रब्रू [2. Ā.]
स्वैरेष्वपि
स्वैर [adj]
स्वैरेष्वपि
अपि [ind]
कुतः
कुतस् [ind]
शपन्
शप् [1. Ā.]
न च पित्रा विभज्यन्ते नरा गुरुहिते रताः । युञ्जते धुरि नो गाश्च कृशाः संधुक्षयन्ति च ॥
English Translation
The sons never divide their wealth here with their fathers. They are always mindful of their parent's welfare. Lean kine are never yoked to the plough or to the cart engaged in carrying merchandise.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
च
च [ind]
पित्रा
पितृ [m]
विभज्यन्ते
विभज् [1. Ā.]
नरा
नर [m]
गुरुहिते
गुरु [m]
गुरुहिते
हित [n]
रताः
रम् [4. Ā.]
युञ्जते
युज् [6. Ā.]
नो
नो [ind]
गाश्च
गो [mf]
गाश्च
च [ind]
कृशाः
कृश [adj]
संधुक्षयन्ति
संधुक्षय् [10. P.]
च
च [ind]
सर्वे वर्णाः स्वधर्मस्थाः सदा चेदिषु मानद । न तेऽस्त्यविदितं किंचित्त्रिषु लोकेषु यद्भवेत् ॥
English Translation
They are all well-fed and fat. O reverencer of the celestials, the four castes are engaged in doing their respective duties in Chedi. Let nothing in the three worlds remain unknown to you.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वे
सर्व [pron]
वर्णाः
वर्ण [mn]
स्वधर्मस्थाः
स्वधर्म [m]
स्वधर्मस्थाः
स्थ [adj]
सदा
सदा [ind]
चेदिषु
चेदि [m]
मानद
मानद [adj]
न
न [ind]
ते
त्वद् [pron]
ऽस्त्यविदितं
अस् [2. P.]
ऽस्त्यविदितं
अविदित [adj]
किंचित्
कश्चित् [pron]
त्रिषु
त्रि [nr]
लोकेषु
लोक [m]
यद्
यद् [pron]
भवेत्
भू [1. Ā.]
देवोपभोग्यं दिव्यं च आकाशे स्फाटिकं महत् । आकाशगं त्वां मद्दत्तं विमानमुपपत्स्यते ॥
English Translation
I shall give you an excellent and great crystal car, which the celestials alone possess and which is capable of carrying you through the sky.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
देवोपभोग्यं
देव [m]
देवोपभोग्यं
उपभुज् [1. P.]
दिव्यं
दिव्य [adj]
च
च [ind]
आकाशे
आकाश [mn]
स्फाटिकं
स्फाटिक [adj]
महत्
महत् [adj]
आकाशगं
आकाश [mn]
आकाशगं
ग [adj]
त्वां
त्वद् [pron]
मद्दत्तं
मद् [pron]
मद्दत्तं
दा [1. Ā.]
विमानम्
विमान [mn]
उपपत्स्यते
उपपद् [4. P.]
त्वमेकः सर्वमर्त्येषु विमानवरमास्थितः । चरिष्यस्युपरिस्थो वै देवो विग्रहवानिव ॥
English Translation
You only, among all mortals on earth, will ride on that best of cars and go through the sky like a celestial, though possessing a physical body.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वम्
त्वद् [pron]
एकः
एक [pron]
सर्वमर्त्येषु
सर्व [pron]
सर्वमर्त्येषु
मर्त्य [m]
विमानवरम्
विमान [mn]
विमानवरम्
वर [adj]
आस्थितः
आस्था [1. Ā.]
चरिष्यस्युपरिस्थो
चर् [1. Ā.]
चरिष्यस्युपरिस्थो
उपरि [ind]
चरिष्यस्युपरिस्थो
स्थ [adj]
वै
वै [ind]
देवो
देव [m]
विग्रहवान्
विग्रहवत् [adj]
इव
इव [ind]
ददामि ते वैजयन्तीं मालामम्लानपङ्कजाम् । धारयिष्यति संग्रामे या त्वां शस्त्रैरविक्षतम् ॥
English Translation
I shall also give you a victory producing garland of unfading lotuses, wearing which you shall not be wounded by weapons.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ददामि
दा [1. Ā.]
ते
त्वद् [pron]
वैजयन्तीं
वैजयन्ती [f]
मालाम्
माला [f]
अम्लानपङ्कजाम्
अम्लान [adj]
अम्लानपङ्कजाम्
पङ्कज [n]
धारयिष्यति
धारय् [10. Ā.]
संग्रामे
संग्राम [mn]
या
यद् [pron]
त्वां
त्वद् [pron]
शस्त्रैर्
शस्त्र [n]
अविक्षतम्
अविक्षत [adj]
लक्षणं चैतदेवेह भविता ते नराधिप । इन्द्रमालेति विख्यातं धन्यमप्रतिमं महत् ॥
English Translation
O king of men, this excellent, matchless and great garland, widely known as Indra's garland, will be your distinctive badge.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
लक्षणं
लक्षण [n]
चैतद्
च [ind]
चैतद्
एतद् [pron]
एवेह
एव [ind]
एवेह
इह [ind]
भविता
भू [1. Ā.]
ते
त्वद् [pron]
नराधिप
नर [m]
नराधिप
अधिप [m]
इन्द्रमालेति
इन्द्र [m]
इन्द्रमालेति
माला [f]
इन्द्रमालेति
इति [ind]
विख्यातं
विख्यात [adj]
धन्यम्
धन्य [adj]
अप्रतिमं
अप्रतिम [adj]
महत्
महत् [adj]
यष्टिं च वैणवीं तस्मै ददौ वृत्रनिषूदनः । इष्टप्रदानमुद्दिश्य शिष्टानां परिपालिनीम् ॥
English Translation
Vaishampayana said : The slayer of Vitra (Indra) gave him also a bamboo-stick to protect the honest and the peaceful.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यष्टिं
यष्टि [fn]
च
च [ind]
वैणवीं
वैणव [adj]
तस्मै
तद् [pron]
ददौ
दा [1. Ā.]
वृत्रनिषूदनः
वृत्र [m]
वृत्रनिषूदनः
निषूदन [m]
इष्टप्रदानम्
इष् [1. P.]
इष्टप्रदानम्
प्रदान [n]
उद्दिश्य
उद्दिश् [6. Ā.]
शिष्टानां
शिष् [4. Ā.]
परिपालिनीम्
परिपालिनी [f]
तस्याः शक्रस्य पूजार्थं भूमौ भूमिपतिस्तदा । प्रवेशं कारयामास गते संवत्सरे तदा ॥
English Translation
After the expiration of a year, the king planted it on the ground for the purpose of worshipping the giver, (Indra.)
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्याः
तद् [pron]
शक्रस्य
शक्र [m]
पूजार्थं
पूजा [f]
पूजार्थं
अर्थ [mn]
भूमौ
भूमि [f]
भूमिपतिस्तदा
भूमिपति [m]
भूमिपतिस्तदा
तदा [ind]
प्रवेशं
प्रवेश [m]
कारयामास
कारय् [10. Ā.]
गते
गम् [6. Ā.]
संवत्सरे
संवत्सर [mn]
तदा
तदा [ind]
ततः प्रभृति चाद्यापि यष्ट्याः क्षितिपसत्तमैः । प्रवेशः क्रियते राजन्यथा तेन प्रवर्तितः ॥
English Translation
O king, from that day up to this day, all kings, following the example of Vasu, began to plant a bamboo-stick on the ground to worship Indra.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
प्रभृति
प्रभृति [ind]
चाद्यापि
च [ind]
चाद्यापि
अद्य [ind]
चाद्यापि
अपि [ind]
यष्ट्याः
यष्टि [fn]
क्षितिपसत्तमैः
क्षितिप [m]
क्षितिपसत्तमैः
सत्तम [adj]
प्रवेशः
प्रवेश [m]
क्रियते
कृ [2. Ā.]
राजन्
राजन् [m]
यथा
यथा [ind]
तेन
तद् [pron]
प्रवर्तितः
प्रवर्तय् [10. Ā.]
अपरेद्युस्तथा चास्याः क्रियते उच्छ्रयो नृपैः । अलंकृतायाः पिटकैर्गन्धैर्माल्यैश्च भूषणैः । माल्यदामपरिक्षिप्ता विधिवत्क्रियतेऽपि च ॥
English Translation
After planting the stick, they cover it with golden cloths, perfume it with scents and decorate it with garlands and various ornaments.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपरेद्युस्तथा
अपरेद्युस् [ind]
अपरेद्युस्तथा
तथा [ind]
चास्याः
च [ind]
चास्याः
इदम् [pron]
क्रियते
कृ [2. Ā.]
उच्छ्रयो
उच्छ्रय [m]
नृपैः
नृप [m]
अलंकृतायाः
अलंकृ [8. Ā.]
पिटकैर्
पिटक [n]
गन्धैर्
गन्ध [mn]
माल्यैश्च
माल्य [n]
माल्यैश्च
च [ind]
भूषणैः
भूषण [n]
माल्यदामपरिक्षिप्ता
माल्य [n]
माल्यदामपरिक्षिप्ता
दामन् [mn]
माल्यदामपरिक्षिप्ता
परिक्षिप् [6. P.]
विधिवत्
विधिवत् [ind]
क्रियते
कृ [2. Ā.]
ऽपि
अपि [ind]
च
च [ind]
भगवान्पूज्यते चात्र हास्यरूपेण शंकरः । स्वयमेव गृहीतेन वसोः प्रीत्या महात्मनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भगवान्
भगवत् [adj]
पूज्यते
पूजय् [10. Ā.]
चात्र
च [ind]
चात्र
अत्र [ind]
हास्यरूपेण
हस् [1. Ā.]
हास्यरूपेण
रूप [n]
शंकरः
शंकर [m]
स्वयम्
स्वयम् [ind]
एव
एव [ind]
गृहीतेन
ग्रह् [6. Ā.]
वसोः
वसु [mn]
प्रीत्या
प्रीति [f]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
एतां पूजां महेन्द्रस्तु दृष्ट्वा देव कृतां शुभाम् । वसुना राजमुख्येन प्रीतिमानब्रवीद्विभुः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतां
एतद् [pron]
पूजां
पूजा [f]
महेन्द्रस्तु
महत् [adj]
महेन्द्रस्तु
इन्द्र [m]
महेन्द्रस्तु
तु [ind]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
देव
देव [m]
कृतां
कृ [2. Ā.]
शुभाम्
शुभ [adj]
वसुना
वसु [mn]
राजमुख्येन
राजन् [m]
राजमुख्येन
मुख्य [adj]
प्रीतिमान्
प्रीतिमत् [adj]
अब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
विभुः
विभु [adj]
ये पूजयिष्यन्ति नरा राजानश्च महं मम । कारयिष्यन्ति च मुदा यथा चेदिपतिर्नृपः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ये
यद् [pron]
पूजयिष्यन्ति
पूजय् [10. Ā.]
नरा
नर [m]
राजानश्च
राजन् [m]
राजानश्च
च [ind]
महं
मह [m]
मम
मद् [pron]
कारयिष्यन्ति
कारय् [10. Ā.]
च
च [ind]
मुदा
मुद् [f]
यथा
यथा [ind]
चेदिपतिर्
चेदि [m]
चेदिपतिर्
पति [m]
नृपः
नृप [m]
तेषां श्रीर्विजयश्चैव सराष्ट्राणां भविष्यति । तथा स्फीतो जनपदो मुदितश्च भविष्यति ॥
English Translation
And will observe this my festival like the king of Chedi, will gain wealth and victory for their countries and kingdoms.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेषां
तद् [pron]
श्रीर्
श्री [f]
विजयश्चैव
विजय [m]
विजयश्चैव
च [ind]
विजयश्चैव
एव [ind]
सराष्ट्राणां
सराष्ट्र [adj]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
तथा
तथा [ind]
स्फीतो
स्फीत [adj]
जनपदो
जनपद [m]
मुदितश्च
मुद् [1. P.]
मुदितश्च
च [ind]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
एवं महात्मना तेन महेन्द्रेण नराधिप । वसुः प्रीत्या मघवता महाराजोऽभिसत्कृतः ॥
English Translation
Their cities will also expand and will be ever in joy.” O king, Vasu, the great monarch, was thus blessed by the high-souled chief of the celestials, Maghavat Indra. Those men, who cause this festival of Indra to be observed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
महात्मना
महात्मन् [adj]
तेन
तद् [pron]
महेन्द्रेण
महत् [adj]
महेन्द्रेण
इन्द्र [m]
नराधिप
नर [m]
नराधिप
अधिप [m]
वसुः
वसु [mn]
प्रीत्या
प्रीति [f]
मघवता
मघवन् [m]
महाराजो
महत् [adj]
महाराजो
राज [m]
ऽभिसत्कृतः
अभिसत्कृ [8. P.]
उत्सवं कारयिष्यन्ति सदा शक्रस्य ये नराः । भूमिदानादिभिर्दानैर्यथा पूता भवन्ति वै । वरदानमहायज्ञैस्तथा शक्रोत्सवेन ते ॥
English Translation
With the gifts of lands, gems and precious stones, like king Vasu, become much respected in the worlds.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उत्सवं
उत्सव [m]
कारयिष्यन्ति
कारय् [10. Ā.]
सदा
सदा [ind]
शक्रस्य
शक्र [m]
ये
यद् [pron]
नराः
नर [m]
भूमिदानादिभिर्
भूमि [f]
भूमिदानादिभिर्
दान [n]
भूमिदानादिभिर्
आदि [m]
दानैर्
दान [n]
यथा
यथा [ind]
पूता
पू [1. P.]
भवन्ति
भू [1. Ā.]
वै
वै [ind]
वरदानमहायज्ञैस्
वर [mn]
वरदानमहायज्ञैस्
दान [n]
वरदानमहायज्ञैस्
महत् [adj]
वरदानमहायज्ञैस्
यज्ञ [m]
तथा
तथा [ind]
शक्रोत्सवेन
शक्र [m]
शक्रोत्सवेन
उत्सव [m]
ते
तद् [pron]
संपूजितो मघवता वसुश्चेदिपतिस्तदा । पालयामास धर्मेण चेदिस्थः पृथिवीमिमाम् । इन्द्रप्रीत्या भूमिपतिश्चकारेन्द्रमहं वसुः ॥
English Translation
Vasu, the King of Chedi, thus being blessed by Indra and bestowing boons and performing great sacrifices, continued to observe the festival of Indra. He had five greatly powerful and immeasurably effulgent sons.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सम्पूजितो
सम्पूजय् [10. Ā.]
मघवता
मघवन् [m]
वसुश्चेदिपतिस्तदा
वसु [mn]
वसुश्चेदिपतिस्तदा
चेदि [m]
वसुश्चेदिपतिस्तदा
पति [m]
वसुश्चेदिपतिस्तदा
तदा [ind]
पालयामास
पालय् [10. Ā.]
धर्मेण
धर्म [mn]
चेदिस्थः
चेदि [m]
चेदिस्थः
स्थ [adj]
पृथिवीम्
पृथिवी [f]
इमाम्
इदम् [pron]
यथा
यथा [ind]
चेदिपतिः
चेदि [m]
चेदिपतिः
पति [m]
प्रीतश्चकारेन्द्रमखं
प्री [9. Ā.]
प्रीतश्चकारेन्द्रमखं
कृ [2. Ā.]
प्रीतश्चकारेन्द्रमखं
इन्द्र [m]
प्रीतश्चकारेन्द्रमखं
मख [m]
वसुः
वसु [mn]
पुत्राश्चास्य महावीर्याः पञ्चासन्नमितौजसः । नानाराज्येषु च सुतान्स सम्राडभ्यषेचयत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुत्राश्चास्य
पुत्र [m]
पुत्राश्चास्य
च [ind]
पुत्राश्चास्य
इदम् [pron]
महावीर्याः
महत् [adj]
महावीर्याः
वीर्य [n]
पञ्चासन्न्
पञ्चन् [adj]
पञ्चासन्न्
अस् [2. P.]
अमितौजसः
अमित [adj]
अमितौजसः
ओजस् [n]
नानाराज्येषु
नाना [ind]
नानाराज्येषु
राज्य [n]
च
च [ind]
सुतान्
सुत [m]
स
तद् [pron]
सम्राड्
सम्राज् [m]
अभ्यषेचयत्
अभिषेचय् [10. Ā.]
महारथो मगधराड्विश्रुतो यो बृहद्रथः । प्रत्यग्रहः कुशाम्बश्च यमाहुर्मणिवाहनम् । मच्छिल्लश्च यदुश्चैव राजन्यश्चापराजितः ॥
English Translation
His other sons were Pratyagraha and Kushamba, who was also called Manivahana. Two others were Mavella and Yadu who was greatly powerful and invincible in battle.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महारथो
महत् [adj]
महारथो
रथ [m]
मगधराड्
मगध [m]
मगधराड्
राज् [m]
विश्रुतो
विश्रु [5. Ā.]
यो
यद् [pron]
बृहद्रथः
बृहद्रथ [m]
प्रत्यग्रहः
प्रत्यग्रह [m]
कुशाम्बश्च
कुशाम्ब [m]
कुशाम्बश्च
च [ind]
यम्
यद् [pron]
आहुर्
अह् [1. P.]
मणिवाहनम्
मणिवाहन [m]
मच्छिल्लश्च
मच्छिल्ल [m]
मच्छिल्लश्च
च [ind]
यदुश्चैव
यदु [m]
यदुश्चैव
च [ind]
यदुश्चैव
एव [ind]
राजन्यश्चापराजितः
राजन्य [m]
राजन्यश्चापराजितः
च [ind]
राजन्यश्चापराजितः
अपराजित [m]