Śāntiparva Adhyāya 159
शान्तिपर्व • अध्यायः 159
Śāntiparva Adhyāya 159 of the classical Mahābhārata with 73 verses.
Total: 73 Verses
•
Citations: MBh 12.159.1–73
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 3 (Verses 30 shown)
कृतार्थो यक्ष्यमाणश्च सर्ववेदान्तगश्च यः । आचार्यपितृभार्यार्थं स्वाध्यायार्थमथापि वा ॥
English Translation
Bhishma said Wealth and knowledge, O Bharata, should be given to such pious and impoverished Brahmanas as have been robbed of their wealth (by thieves), as are engaged in the celebration of sacrifices, as are well-read in all the Vedas, and as are desirous of acquiring the merit of righteousness, so that they may satisfy their duties to preceptors and the Pitris, and spend their days in reciting and studying the scriptures.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृतार्थो
कृतार्थ [adj]
यक्ष्यमाणश्च
यज् [2. P.]
यक्ष्यमाणश्च
च [ind]
सर्ववेदान्तगश्च
सर्व [pron]
सर्ववेदान्तगश्च
वेद [m]
सर्ववेदान्तगश्च
अन्तग [adj]
सर्ववेदान्तगश्च
च [ind]
यः
यद् [pron]
आचार्यपितृभार्यार्थं
आचार्य [m]
आचार्यपितृभार्यार्थं
पितृ [m]
आचार्यपितृभार्यार्थं
भार्या [f]
आचार्यपितृभार्यार्थं
अर्थ [mn]
स्वाध्यायार्थम्
स्वाध्याय [m]
स्वाध्यायार्थम्
अर्थ [mn]
अथापि
अथ [ind]
अथापि
अपि [ind]
वा
वा [ind]
एते वै साधवो दृष्टा ब्राह्मणा धर्मभिक्षवः । अस्वेभ्यो देयमेतेभ्यो दानं विद्याविशेषतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एते
एतद् [pron]
वै
वै [ind]
साधवो
साधु [adj]
दृष्टा
दृश् [6. P.]
ब्राह्मणा
ब्राह्मण [m]
धर्मभिक्षवः
धर्म [mn]
धर्मभिक्षवः
भिक्षु [m]
अस्वेभ्यो
अस्व [adj]
देयम्
दा [1. Ā.]
एतेभ्यो
एतद् [pron]
दानं
दान [n]
विद्याविशेषतः
विद्या [f]
विद्याविशेषतः
विशेष [m]
अन्यत्र दक्षिणा या तु देया भरतसत्तम । अन्येभ्यो हि बहिर्वेद्यां नाकृतान्नं विधीयते ॥
English Translation
Only the Dakshina, O best of the Bharatas, should be given to those Brahmanas who are not poor. Uncooked food should be given beyond the limits of the sacrificial altar, to those Brahmanas that have fallen away in consequence of their sinful deeds) from their own dignity.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्यत्र
अन्यत्र [ind]
दक्षिणा
दक्षिणा [f]
या
यद् [pron]
तु
तु [ind]
देया
दा [1. Ā.]
भरतसत्तम
भरत [m]
भरतसत्तम
सत्तम [adj]
अन्येभ्यो
अन्य [pron]
हि
हि [ind]
बहिर्वेद्यां
बहिस् [ind]
बहिर्वेद्यां
वेदि [f]
नाकृतान्नं
न [ind]
नाकृतान्नं
अकृत [adj]
नाकृतान्नं
अन्न [n]
विधीयते
विधा [3. Ā.]
सर्वरत्नानि राजा च यथार्हं प्रतिपादयेत् । ब्राह्मणाश्चैव यज्ञाश्च सहान्नाः सहदक्षिणाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वरत्नानि
सर्व [pron]
सर्वरत्नानि
रत्न [mn]
राजा
राजन् [m]
च
च [ind]
यथार्हं
यथार्ह [adj]
प्रतिपादयेत्
प्रतिपादय् [10. Ā.]
ब्राह्मणाश्चैव
ब्राह्मण [m]
ब्राह्मणाश्चैव
च [ind]
ब्राह्मणाश्चैव
एव [ind]
यज्ञाश्च
यज्ञ [m]
यज्ञाश्च
च [ind]
सहान्नाः
सह [ind]
सहान्नाः
अन्न [n]
सहदक्षिणाः
सह [ind]
सहदक्षिणाः
दक्षिणा [f]
यस्य त्रैवार्षिकं भक्तं पर्याप्तं भृत्यवृत्तये । अधिकं वापि विद्येत स सोमं पातुमर्हति ॥
English Translation
That Brahmana who has sufficient stores for feeding his family for three or more years, deserves to drink the Soma.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्य
यद् [pron]
त्रैवार्षिकं
त्रैवार्षिक [adj]
भक्तं
भक्त [n]
पर्याप्तं
पर्याप् [5. Ā.]
भृत्यवृत्तये
भृत्य [m]
भृत्यवृत्तये
वृत्ति [f]
अधिकं
अधिक [adj]
वापि
वा [ind]
वापि
अपि [ind]
विद्येत
विद् [2. Ā.]
स
तद् [pron]
सोमं
सोम [m]
पातुम्
पा [1. Ā.]
अर्हति
अर्ह् [1. Ā.]
यज्ञश्चेत्प्रतिविद्धः स्यादङ्गेनैकेन यज्वनः । ब्राह्मणस्य विशेषेण धार्मिके सति राजनि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यज्ञश्चेत्
यज्ञ [m]
यज्ञश्चेत्
चेद् [ind]
प्रतिविद्धः
प्रतिव्यध् [4. Ā.]
स्याद्
अस् [2. P.]
अङ्गेनैकेन
अङ्ग [n]
अङ्गेनैकेन
एक [pron]
यज्वनः
यज्वन् [m]
ब्राह्मणस्य
ब्राह्मण [m]
विशेषेण
विशेषेण [ind]
दमो
दम [m]
धर्मः
धर्म [mn]
सनातनः
सनातन [adj]
यो वैश्यः स्याद्बहुपशुर्हीनक्रतुरसोमपः । कुटुम्बात्तस्य तद्द्रव्यं यज्ञार्थं पार्थिवो हरेत् ॥
English Translation
If inspite of the presence of a pious king on the throne, the sacrifice undertaken by any one, but especially by a Brahmana, cannot be completed for want of only a fulptrt of the estimated cost, then the king should, for the completion of that sacrifice, take away from his relatives the wealth of a Vaishya who has a farge flock of cattle but who is averse from sacrifices and abstains from drinking Soma.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यो
यद् [pron]
वैश्यः
वैश्य [m]
स्याद्
अस् [2. P.]
बहुपशुर्
बहु [adj]
बहुपशुर्
पशु [m]
हीनक्रतुर्
हा [1. P.]
हीनक्रतुर्
क्रतु [m]
असोमपः
असोमप [adj]
कुटुम्बात्
कुटुम्ब [n]
तस्य
तद् [pron]
तद्
तद् [pron]
द्रव्यं
द्रव्य [n]
यज्ञार्थं
यज्ञ [m]
यज्ञार्थं
अर्थ [mn]
पार्थिवो
पार्थिव [m]
हरेत्
हृ [2. P.]
आहरेद्वेश्मतः किंचित्कामं शूद्रस्य द्रव्यतः । न हि वेश्मनि शूद्रस्य कश्चिदस्ति परिग्रहः ॥
English Translation
The Shudra is not competent to celebrate a sacrifice. The king should, therefore, take away (wealth for such a purpose) from a Shudra's house.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आहरेद्
आहृ [1. Ā.]
वेश्मतः
वेश्मन् [n]
किंचित्
कश्चित् [pron]
कामं
कामम् [ind]
शूद्रस्य
शूद्र [m]
द्रव्यतः
द्रव्य [n]
न
न [ind]
हि
हि [ind]
वेश्मनि
वेश्मन् [n]
शूद्रस्य
शूद्र [m]
कश्चिद्
कश्चित् [pron]
अस्ति
अस् [2. P.]
परिग्रहः
परिग्रह [m]
योऽनाहिताग्निः शतगुरयज्वा च सहस्रगुः । तयोरपि कुटुम्बाभ्यामाहरेदविचारयन् ॥
English Translation
The king should, also, unscrupulously take away from their kinsmen the wealth of him who does not celebrate sacrifices although he has a hundred kine, and also of him who does not perform sacrifices although he has a thousand kine.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यो
यद् [pron]
ऽनाहिताग्निः
अनाहिताग्नि [m]
शतगुर्
शतगु [adj]
अयज्वा
अयज्वन् [adj]
च
च [ind]
सहस्रगुः
सहस्रगु [adj]
तयोर्
तद् [pron]
अपि
अपि [ind]
कुटुम्बाभ्याम्
कुटुम्ब [n]
आहरेद्
आहृ [1. Ā.]
अविचारयन्
अविचारयत् [adj]
अदातृभ्यो हरेन्नित्यं व्याख्याप्य नृपतिः प्रभो । तथा ह्याचरतो धर्मो नृपतेः स्यादथाखिलः ॥
English Translation
The king should, always, publicly take away the wealth of a person who does not perform charities. By acting in this wise the King acquires great merit.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अदातृभ्यो
अ [ind]
अदातृभ्यो
दातृ [adj]
हरेन्नित्यं
हृ [2. P.]
हरेन्नित्यं
नित्यम् [ind]
व्याख्याप्य
व्याख्यापय् [10. P.]
नृपतिः
नृपति [m]
प्रभो
प्रभु [adj]
तथा
तथा [ind]
ह्याचरतो
हि [ind]
ह्याचरतो
आचर् [1. Ā.]
धर्मो
धर्म [mn]
नृपतेः
नृपति [m]
स्याद्
अस् [2. P.]
अथाखिलः
अथ [ind]
अथाखिलः
अखिल [adj]
तथैव सप्तमे भक्ते भक्तानि षडनश्नता । अश्वस्तनविधानेन हर्तव्यं हीनकर्मणः । खलात्क्षेत्रात्तथागाराद्यतो वाप्युपपद्यते ॥
English Translation
Listen again to me. That Brahmana who has been compelled by want to fast for three days, may take away without permission, according to the rule of a person who cares only for toclay and not for the morrow, only what is necessary for a single mcal, from the husking tub or the field or the garden or any other place of even a degraded man. He should, however, whether asked or unasked, inform the king of his deed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथैव
तथा [ind]
तथैव
एव [ind]
सप्तमे
सप्तम [adj]
भक्ते
भक्त [n]
भक्तानि
भक्त [n]
षड्
षष् [adj]
अनश्नता
अन् [ind]
अनश्नता
अश् [1. Ā.]
अश्वस्तनविधानेन
अश्वस्तन [adj]
अश्वस्तनविधानेन
विधान [n]
हर्तव्यं
हृ [2. P.]
हीनकर्मणः
हा [1. P.]
हीनकर्मणः
कर्मन् [n]
खलात्
खल [m]
क्षेत्रात्
क्षेत्र [mn]
तथागाराद्
तथा [ind]
तथागाराद्
आगार [n]
यतो
यतस् [ind]
वाप्युपपद्यते
वा [ind]
वाप्युपपद्यते
अपि [ind]
वाप्युपपद्यते
उपपद् [4. P.]
आख्यातव्यं नृपस्यैतत्पृच्छतोऽपृच्छतोऽपि वा । न तस्मै धारयेद्दण्डं राजा धर्मेण धर्मवित् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आख्यातव्यं
आख्या [4. P.]
नृपस्यैतत्
नृप [m]
नृपस्यैतत्
एतद् [pron]
पृच्छतो
प्रच्छ् [1. P.]
ऽपृच्छतो
अपृच्छत् [adj]
ऽपि
अपि [ind]
वा
वा [ind]
न
न [ind]
तस्मै
तद् [pron]
धारयेद्
धारय् [10. Ā.]
दण्डं
दण्ड [mn]
राजा
राजन् [m]
धर्मेण
धर्म [mn]
धर्मवित्
धर्म [mn]
धर्मवित्
विद् [adj]
क्षत्रियस्य हि बालिश्याद्ब्राह्मणः क्लिश्यते क्षुधा । श्रुतशीले समाज्ञाय वृत्तिमस्य प्रकल्पयेत् । अथैनं परिरक्षेत पिता पुत्रमिवौरसम् ॥
English Translation
Having learnt a Brahmana's learning and conduct, the king should provide for his living and protect him as a father protects his own begotten son.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्षत्रियस्य
क्षत्रिय [m]
हि
हि [ind]
बालिश्याद्
बालिश्य [n]
ब्राह्मणः
ब्राह्मण [m]
क्लिश्यते
क्लिश् [9. Ā.]
क्षुधा
क्षुध् [f]
श्रुतशीले
श्रुत [n]
श्रुतशीले
शील [mn]
समाज्ञाय
समाज्ञा [9. P.]
वृत्तिम्
वृत्ति [f]
अस्य
इदम् [pron]
प्रकल्पयेत्
प्रकल्पय् [10. P.]
अथैनं
अथ [ind]
अथैनं
एनद् [pron]
परिरक्षेत
परिरक्ष् [1. Ā.]
पिता
पितृ [m]
पुत्रम्
पुत्र [m]
इवौरसम्
इव [ind]
इवौरसम्
औरस [m]
इष्टिं वैश्वानरीं नित्यं निर्वपेदब्दपर्यये । अविकल्पः पुराधर्मो धर्मवादैस्तु केवलम् ॥
English Translation
On the expiry of every year, one should celebrate the Vaishyanara sacrifice. Those who are conversant with religious codes say that the practice of an alternative act, does not destroy virtue.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इष्टिं
इष्टि [f]
वैश्वानरीं
वैश्वानर [adj]
नित्यं
नित्यम् [ind]
निर्वपेद्
निर्वप् [1. Ā.]
अब्दपर्यये
अब्द [mn]
अब्दपर्यये
पर्यय [m]
अविकल्पः
अविकल्प [adj]
पुराधर्मो
पुरा [ind]
पुराधर्मो
धर्म [mn]
धर्मवादैस्तु
धर्म [mn]
धर्मवादैस्तु
वाद [m]
धर्मवादैस्तु
तु [ind]
केवलम्
केवलम् [ind]
विश्वैस्तु देवैः साध्यैश्च ब्राह्मणैश्च महर्षिभिः । आपत्सु मरणाद्भीतैर्लिङ्गप्रतिनिधिः कृतः ॥
English Translation
Fearing death in seasons of distress, the Vishvedevas, the Saddhyas, the Brahmanas, and great Rishis, do not hesitate to follow the alternative provisions laid down in the scriptures.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विश्वैस्तु
विश्व [pron]
विश्वैस्तु
तु [ind]
देवैः
देव [m]
साध्यैश्च
साध्य [m]
साध्यैश्च
च [ind]
ब्राह्मणैश्च
ब्राह्मण [m]
ब्राह्मणैश्च
च [ind]
महर्षिभिः
महत् [adj]
महर्षिभिः
ऋषि [m]
आपत्सु
आपद् [f]
मरणाद्
मरण [n]
भीतैर्
भी [1. Ā.]
लिङ्गप्रतिनिधिः
लिङ्ग [mn]
लिङ्गप्रतिनिधिः
प्रतिनिधि [m]
कृतः
कृ [2. Ā.]
प्रभुः प्रथमकल्पस्य योऽनुकल्पेन वर्तते । न सांपरायिकं तस्य दुर्मतेर्विद्यते फलम् ॥
English Translation
That man, however, who while able to live according to the first provision, as laid down above, follows the alternative, comes to be known as a wicked person and never succeeds in acquiring any happiness in heaven.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रभुः
प्रभु [adj]
प्रथमकल्पस्य
प्रथम [adj]
प्रथमकल्पस्य
कल्प [mn]
यो
यद् [pron]
ऽनुकल्पेन
अनुकल्प [m]
वर्तते
वृत् [3. P.]
न
न [ind]
सांपरायिकं
साम्परायिक [adj]
तस्य
तद् [pron]
दुर्मतेर्
दुर्मति [adj]
विद्यते
विद् [2. Ā.]
फलम्
फल [n]
न ब्राह्मणान्वेदयेत कश्चिद्राजनि मानवः । अवीर्यो वेदनाद्विद्यात्सुवीर्यो वीर्यवत्तरम् ॥
English Translation
A Brahmana conversant with the Vedas should mention his power and knowledge to the king. Comparing again the power of a Brahmana with that of the king, the former will always be found to be superior to the latter. never
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
ब्राह्मणान्
ब्राह्मण [m]
वेदयेत
वेदय् [10. Ā.]
कश्चिद्
कश्चित् [pron]
राजनि
राजन् [m]
मानवः
मानव [m]
अवीर्यो
अवीर्य [adj]
वेदनाद्
वेदन [n]
विद्यात्
विद् [6. Ā.]
सुवीर्यो
सु [ind]
सुवीर्यो
वीर्य [n]
वीर्यवत्तरम्
वीर्यवत्तर [adj]
तस्माद्राज्ञा सदा तेजो दुःसहं ब्रह्मवादिनाम् । मन्ता शास्ता विधाता च ब्राह्मणो देव उच्यते । तस्मिन्नाकुशलं ब्रूयान्न शुक्तामीरयेद्गिरम् ॥
English Translation
Therefore the power of the Brahmanas can hardly be borne or resisted by a king. The Brahmana is said to be creator, king, ordainer, and god.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्माद्
तस्मात् [ind]
राज्ञा
राजन् [m]
सदा
सदा [ind]
तेजो
तेजस् [n]
दुःसहं
दुःसह [adj]
ब्रह्मवादिनाम्
ब्रह्मन् [n]
ब्रह्मवादिनाम्
वादिन् [adj]
मन्ता
मन्तृ [m]
शास्ता
शास्तृ [m]
विधाता
विधातृ [m]
च
च [ind]
ब्राह्मणो
ब्राह्मण [m]
देव
देव [m]
उच्यते
वच् [2. P.]
तस्मिन्नाकुशलं
तद् [pron]
तस्मिन्नाकुशलं
न [ind]
तस्मिन्नाकुशलं
अकुशल [n]
ब्रूयान्न
ब्रू [2. Ā.]
ब्रूयान्न
न [ind]
शुक्ताम्
शुच् [6. P.]
ईरयेद्
ईरय् [10. Ā.]
गिरम्
गिर् [f]
क्षत्रियो बाहुवीर्येण तरत्यापदमात्मनः । धनेन वैश्यः शूद्रश्च मन्त्रैर्होमैश्च वै द्विजः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्षत्रियो
क्षत्रिय [m]
बाहुवीर्येण
बाहु [mf]
बाहुवीर्येण
वीर्य [n]
तरत्यापदम्
तृ [3. P.]
तरत्यापदम्
आपद् [f]
आत्मनः
आत्मन् [m]
धनेन
धन [n]
वैश्यः
वैश्य [m]
शूद्रश्च
शूद्र [m]
शूद्रश्च
च [ind]
मन्त्रैर्
मन्त्र [mn]
होमैश्च
होम [m]
होमैश्च
च [ind]
वै
वै [ind]
द्विजः
द्विज [m]
न वै कन्या न युवतिर्नामन्त्रो न च बालिशः । परिवेष्टाग्निहोत्रस्य भवेन्नासंस्कृतस्तथा । नरके निपतन्त्येते जुह्वानाः स च यस्य तत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
वै
वै [ind]
कन्या
कन्या [f]
न
न [ind]
युवतिर्
युवति [f]
नामन्त्रो
न [ind]
नामन्त्रो
अमन्त्र [adj]
न
न [ind]
च
च [ind]
बालिशः
बालिश [m]
परिवेष्टाग्निहोत्रस्य
परिवेष्टृ [adj]
परिवेष्टाग्निहोत्रस्य
अग्निहोत्र [n]
भवेन्नासंस्कृतस्तथा
भू [1. Ā.]
भवेन्नासंस्कृतस्तथा
न [ind]
भवेन्नासंस्कृतस्तथा
असंस्कृत [adj]
भवेन्नासंस्कृतस्तथा
तथा [ind]
नरके
नरक [mn]
निपतन्त्येते
निपत् [1. Ā.]
निपतन्त्येते
एतद् [pron]
जुह्वानाः
हु [3. Ā.]
स
तद् [pron]
च
च [ind]
यस्य
यद् [pron]
तत्
तद् [pron]
प्राजापत्यमदत्त्वाश्वमग्न्याधेयस्य दक्षिणाम् । अनाहिताग्निरिति स प्रोच्यते धर्मदर्शिभिः ॥
English Translation
They who are well-acquainted with the scriptures hold that man who, having lighted the sacrificial fire, does not give away the dedicated food as Dakshina, is not the kindler of a sacrificial fire,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्राजापत्यम्
प्राजापत्य [adj]
अदत्त्वाश्वम्
अदत्त्वा [ind]
अदत्त्वाश्वम्
अश्व [m]
अग्न्याधेयस्य
अग्न्याधेय [n]
दक्षिणाम्
दक्षिणा [f]
अनाहिताग्निर्
अनाहिताग्नि [m]
इति
इति [ind]
स
तद् [pron]
प्रोच्यते
प्रवच् [2. P.]
धर्मदर्शिभिः
धर्म [mn]
धर्मदर्शिभिः
दर्शिन् [adj]
पुण्यान्यन्यानि कुर्वीत श्रद्दधानो जितेन्द्रियः । अनाप्तदक्षिणैर्यज्ञैर्न यजेत कथंचन ॥
English Translation
A person should, after having controlled his senses, and with proper devotion, do all the meritorious acts. One should never adore gods in sacrifices in which no Dakshina is given.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुण्यान्यन्यानि
पुण्य [adj]
पुण्यान्यन्यानि
अन्य [pron]
कुर्वीत
कृ [2. Ā.]
श्रद्दधानो
श्रद्धा [1. P.]
जितेन्द्रियः
जि [9. P.]
जितेन्द्रियः
इन्द्रिय [n]
अनाप्तदक्षिणैर्
अनाप्त [adj]
अनाप्तदक्षिणैर्
दक्षिणा [f]
यज्ञैर्
यज्ञ [m]
न
न [ind]
यजेत
यज् [2. P.]
कथंचन
कथंचन [ind]
प्रजाः पशूंश्च स्वर्गं च हन्ति यज्ञो ह्यदक्षिणः । इन्द्रियाणि यशः कीर्तिमायुश्चास्योपकृन्तति ॥
English Translation
A sacrifice not completed with Dakshina, encompasses the destruction of one's children, animals, and heaven. Such a sacrifice destroys also the senses, the glory the achievements, and the very life, itself.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रजाः
प्रजा [f]
पशूंश्च
पशु [m]
पशूंश्च
च [ind]
स्वर्गं
स्वर्ग [m]
च
च [ind]
हन्ति
हन् [6. P.]
यज्ञो
यज्ञ [m]
ह्यदक्षिणः
हि [ind]
ह्यदक्षिणः
अदक्षिण [adj]
इन्द्रियाणि
इन्द्रिय [n]
यशः
यशस् [n]
कीर्तिम्
कीर्ति [f]
आयुश्चास्योपकृन्तति
आयुस् [n]
आयुश्चास्योपकृन्तति
च [ind]
आयुश्चास्योपकृन्तति
इदम् [pron]
आयुश्चास्योपकृन्तति
उपकृत् [6. P.]
उदक्या ह्यासते ये च ये च केचिदनग्नयः । कुलं चाश्रोत्रियं येषां सर्वे ते शूद्रधर्मिणः ॥
English Translation
Those Brahmanas who know women in their season, or who never celebrate sacrifices, or whose families have no members well-read in the Vedas, are considered as Shudras in act.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उदक्या
उदक्या [f]
ह्यासते
हि [ind]
ह्यासते
आस् [4. P.]
ये
यद् [pron]
च
च [ind]
ये
यद् [pron]
च
च [ind]
केचिद्
कश्चित् [pron]
अनग्नयः
अनग्नि [adj]
कुलं
कुल [n]
चाश्रोत्रियं
च [ind]
चाश्रोत्रियं
अश्रोत्रिय [adj]
येषां
यद् [pron]
सर्वे
सर्व [pron]
ते
तद् [pron]
शूद्रधर्मिणः
शूद्र [m]
शूद्रधर्मिणः
धर्मिन् [adj]
उदपानोदके ग्रामे ब्राह्मणो वृषलीपतिः । उषित्वा द्वादश समाः शूद्रकर्मेह गच्छति ॥
English Translation
That Brahmana who, having married a Shudra girl, lives for twelve years continually in a village which has only a well to give water, becomes a Shudra in act.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उदपानोदके
उदपान [mn]
उदपानोदके
उदक [n]
ग्रामे
ग्राम [mn]
ब्राह्मणो
ब्राह्मण [m]
वृषलीपतिः
वृषली [f]
वृषलीपतिः
पति [m]
उषित्वा
वस् [2. P.]
द्वादश
द्वादशन् [adj]
समाः
समा [f]
शूद्रकर्मेह
शूद्र [m]
शूद्रकर्मेह
कर्मन् [n]
शूद्रकर्मेह
इह [ind]
गच्छति
गम् [6. Ā.]
अनार्यां शयने बिभ्रदुज्झन्बिभ्रच्च यो द्विजाम् । अब्राह्मणो मन्यमानस्तृणेष्वासीत पृष्ठतः । तथा स शुध्यते राजञ्शृणु चात्र वचो मम ॥
English Translation
That Brahmana who brings to his bed a maiden, or allows a Shudra, knowing him as deserving of respect, to sit upon the same carpet with him, should sit on a bed of dry grass behind some Kshatriya or Vaishya and show him respect in that way. It is in this way that he can be purified. Hear, O king, my words on this subject.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनार्यां
अनार्य [adj]
शयने
शयन [n]
बिभ्रद्
भृ [1. Ā.]
उझन्
उझ् [6. P.]
बिभ्रच्च
भृ [1. Ā.]
बिभ्रच्च
च [ind]
यो
यद् [pron]
द्विजाम्
द्विजा [f]
अब्राह्मणो
अब्राह्मण [m]
मन्यमानस्तृणेष्वासीत
मन् [8. P.]
मन्यमानस्तृणेष्वासीत
तृण [n]
मन्यमानस्तृणेष्वासीत
आस् [4. P.]
पृष्ठतः
पृष्ठतस् [ind]
तथा
तथा [ind]
स
तद् [pron]
शुध्यते
शुध् [4. Ā.]
राजञ्
राजन् [m]
शृणु
श्रु [4. P.]
चात्र
च [ind]
चात्र
अत्र [ind]
वचो
वचस् [n]
मम
मद् [pron]
यदेकरात्रेण करोति पापं; कृष्णं वर्णं ब्राह्मणः सेवमानः । स्थानासनाभ्यां विचरन्व्रती सं;स्त्रिभिर्वर्षैः शमयेदात्मपापम् ॥
English Translation
The sin that a Brahmana perpetrates in one night by respectfully serving a member of a lower caste or by playing with him in the same spot or on the same bed, is purified by observing the practice of sitting behind by observing the practice of sitting behind a Kshatriya or a Vaishya on a bed of dry grass for three years continually.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यद्
यद् [pron]
एकरात्रेण
एक [pron]
एकरात्रेण
रात्र [mn]
करोति
कृ [2. Ā.]
पापं
पाप [n]
कृष्णं
कृष्ण [adj]
वर्णं
वर्ण [mn]
ब्राह्मणः
ब्राह्मण [m]
सेवमानः
सेव् [4. P.]
स्थानासनाभ्यां
स्थान [n]
स्थानासनाभ्यां
आसन [n]
विचरन्
विचर् [1. Ā.]
व्रती
व्रतिन् [adj]
संस्
अस् [2. P.]
त्रिभिर्
त्रि [nr]
वर्षैः
वर्ष [mn]
शमयेद्
शमय् [10. Ā.]
आत्मपापम्
आत्मन् [m]
आत्मपापम्
पाप [n]
न नर्मयुक्तं वचनं हिनस्ति; न स्त्रीषु राजन्न विवाहकाले । न गुर्वर्थे नात्मनो जीवितार्थे; पञ्चानृतान्याहुरपातकानि ॥
English Translation
An untruth spoken for jest is not sinful; nor one spoken at the time of wedding; nor one spoken for doing good to one's preceptor; nor one spoken for saving one's own life. These five sorts of falsehood in speech, it has been said, are not sinful.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
नर्मयुक्तं
नर्मन् [n]
नर्मयुक्तं
युज् [6. Ā.]
वचनं
वचन [n]
हिनस्ति
हिंस् [7. Ā.]
न
न [ind]
स्त्रीषु
स्त्री [f]
राजन्न
राजन् [m]
राजन्न
न [ind]
विवाहकाले
विवाह [m]
विवाहकाले
काल [m]
न
न [ind]
गुर्वर्थे
गुरु [m]
गुर्वर्थे
अर्थ [mn]
नात्मनो
न [ind]
नात्मनो
आत्मन् [m]
जीवितार्थे
जीवित [n]
जीवितार्थे
अर्थ [mn]
पञ्चानृतान्याहुर्
पञ्चन् [adj]
पञ्चानृतान्याहुर्
अनृत [n]
पञ्चानृतान्याहुर्
अह् [1. P.]
अपातकानि
अपातक [n]
श्रद्दधानः शुभां विद्यां हीनादपि समाचरेत् । सुवर्णमपि चामेध्यादाददीतेति धारणा ॥
English Translation
One may gain useful knowledge from even a person of degraded calling, with devotion and reverence. One may take up gold, unhesitatingly from even an unclean spot.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रद्दधानः
श्रद्धा [1. P.]
शुभां
शुभ [adj]
विद्यां
विद्या [f]
हीनाद्
हा [1. P.]
अपि
अपि [ind]
समाचरेत्
समाचर् [1. Ā.]
सुवर्णम्
सुवर्ण [n]
अपि
अपि [ind]
चामेध्याद्
च [ind]
चामेध्याद्
अमेध्य [adj]
आददीतेति
आदा [4. Ā.]
आददीतेति
इति [ind]
धारणा
धारणा [f]