Śalyaparva Adhyāya 17
शल्यपर्व • अध्यायः 17
Śalyaparva Adhyāya 17 of the classical Mahābhārata with 40 verses.
Total: 40 Verses
•
Citations: MBh 9.17.1–40
•
250 Lexicon Terms
शल्ये तु निहते राजन्मद्रराजपदानुगाः । रथाः सप्तशता वीरा निर्ययुर्महतो बलात् ॥
English Translation
Sanjaya said After the destruction of Shalya, O king, the followers of the Madra king, numbering seventeen hundred brave car-warriors, proceeded for battle with great force.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
शल्ये
शल्य [m]
निपतिते
निपत् [1. Ā.]
मद्रराजानुजो
मद्र [m]
मद्रराजानुजो
राजन् [m]
मद्रराजानुजो
अनुज [m]
युवा
युवन् [m]
रथाः
रथ [m]
सप्तशता
सप्तशत [adj]
वीरा
वीर [m]
निर्ययुर्
निर्या [2. P.]
महतो
महत् [adj]
बलात्
बल [mn]
दुर्योधनस्तु द्विरदमारुह्याचलसंनिभम् । छत्रेण ध्रियमाणेन वीज्यमानश्च चामरैः । न गन्तव्यं न गन्तव्यमिति मद्रानवारयत् ॥
English Translation
Duryodhana, riding upon a huge mountainlike elephant with an umbrella held over his head and fanned with white chowries, forbade the Madraka warriors, saying "Do not proceed, Do not proceed!”
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दुर्योधनस्तु
दुर्योधन [m]
दुर्योधनस्तु
तु [ind]
द्विरदम्
द्विरद [m]
आरुह्याचलसंनिभम्
आरुह् [6. Ā.]
आरुह्याचलसंनिभम्
अचल [m]
आरुह्याचलसंनिभम्
संनिभ [adj]
छत्रेण
छत्त्र [n]
ध्रियमाणेन
धृ [4. P.]
वीज्यमानश्च
वीजय् [10. P.]
वीज्यमानश्च
च [ind]
चामरैः
चामर [n]
न
न [ind]
गन्तव्यं
गम् [6. Ā.]
न
न [ind]
गन्तव्यम्
गम् [6. Ā.]
इति
इति [ind]
मद्रान्
मद्र [m]
अवारयत्
वारय् [10. Ā.]
दुर्योधनेन ते वीरा वार्यमाणाः पुनः पुनः । युधिष्ठिरं जिघांसन्तः पाण्डूनां प्राविशन्बलम् ॥
English Translation
Though repeatedly forbidden by Duryodhana, those heroes, desirous of killing Yudhishthira, entered into the Pandava army.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दुर्योधनेन
दुर्योधन [m]
ते
तद् [pron]
वीरा
वीर [m]
वार्यमाणाः
वारय् [10. Ā.]
पुनः
पुनर् [ind]
पुनः
पुनर् [ind]
युधिष्ठिरं
युधिष्ठिर [m]
जिघांसन्तः
जिघांस् [Denom. Ā.]
पाण्डूनां
पाण्डु [m]
प्राविशन्
प्रविश् [4. P.]
बलम्
बल [mn]
ते तु शूरा महाराज कृतचित्ताः स्म योधने । धनुःशब्दं महत्कृत्वा सहायुध्यन्त पाण्डवैः ॥
English Translation
Those brave warriors, O king, loyal to Duryodhana, twanging their bows loudly fought with the Pandavas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
तु
तु [ind]
शूरा
शूर [m]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
कृतचित्ताः
कृ [2. Ā.]
कृतचित्ताः
चित्त [n]
स्म
स्म [ind]
योधने
योधन [n]
धनुःशब्दं
धनुस् [n]
धनुःशब्दं
शब्द [m]
महत्
महत् [adj]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
सहायुध्यन्त
सह [ind]
सहायुध्यन्त
युध् [2. P.]
पाण्डवैः
पाण्डव [m]
श्रुत्वा तु निहतं शल्यं धर्मपुत्रं च पीडितम् । मद्रराजप्रिये युक्तैर्मद्रकाणां महारथैः ॥
English Translation
In the meantime hearing that Shalya had been killed and that Yudhishthira had been assailed by the mighty car-warriors of the Madrakas devoted to the well-being of the Madraka king, the great car-warrior Partha came there, stretching his bow Gandiva and filling the Earth with the rattle of his car.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
तु
तु [ind]
निहतं
निहन् [2. Ā.]
शल्यं
शल्य [m]
धर्मपुत्रं
धर्मपुत्र [m]
च
च [ind]
पीडितम्
पीडय् [10. Ā.]
मद्रराजप्रिये
मद्र [m]
मद्रराजप्रिये
राजन् [m]
मद्रराजप्रिये
प्रिय [n]
युक्तैर्
युज् [6. Ā.]
मद्रकाणां
मद्रक [m]
महारथैः
महत् [adj]
महारथैः
रथ [m]
आजगाम ततः पार्थो गाण्डीवं विक्षिपन्धनुः । पूरयन्रथघोषेण दिशः सर्वा महारथः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आजगाम
आगम् [6. P.]
ततः
ततस् [ind]
पार्थो
पार्थ [m]
गाण्डीवं
गाण्डीव [mn]
विक्षिपन्
विक्षिप् [6. Ā.]
धनुः
धनुस् [n]
पूरयन्
पूरय् [10. Ā.]
रथघोषेण
रथ [m]
रथघोषेण
घोष [m]
दिशः
दिश् [f]
सर्वा
सर्व [pron]
महारथः
महत् [adj]
महारथः
रथ [m]
ततोऽर्जुनश्च भीमश्च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ । सात्यकिश्च नरव्याघ्रो द्रौपदेयाश्च सर्वशः ॥
English Translation
Then Arjuna, Bhima and the two sons of Madri by Pandu and that foremost of men, Satyaki and the (five) sons of Draupadi and Dhrishtadyumna and Sikhandin and the Panchalas and the Somakas, desirous of rescuing Yudhishthira, encircled him on all sides.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सात्यकिर्
सात्यकि [m]
भीमसेनश्च
भीमसेन [m]
भीमसेनश्च
च [ind]
माद्रीपुत्रौ
माद्री [f]
माद्रीपुत्रौ
पुत्र [m]
च
च [ind]
पाण्डवौ
पाण्डव [m]
पाञ्चालाश्चेदयश्चैव
पाञ्चाल [m]
पाञ्चालाश्चेदयश्चैव
चेदि [m]
पाञ्चालाश्चेदयश्चैव
च [ind]
पाञ्चालाश्चेदयश्चैव
एव [ind]
द्रौपदेयाश्च
द्रौपदेय [m]
द्रौपदेयाश्च
च [ind]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च पाञ्चालाः सह सोमकैः । युधिष्ठिरं परीप्सन्तः समन्तात्पर्यवारयन् ॥
English Translation
Then Arjuna, Bhima and the two sons of Madri by Pandu and that foremost of men, Satyaki and the (five) sons of Draupadi and Dhrishtadyumna and Sikhandin and the Panchalas and the Somakas, desirous of rescuing Yudhishthira, encircled him on all sides.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धृष्टद्युम्नः
धृष्टद्युम्न [m]
शिखण्डी
शिखण्डिन् [m]
च
च [ind]
द्रौपद्याः
द्रौपदी [f]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
चात्मजाः
च [ind]
चात्मजाः
आत्मज [m]
युधिष्ठिरं
युधिष्ठिर [m]
परीप्सन्तः
परीप्स् [Desid. Ā.]
समन्तात्
समन्तात् [ind]
पर्यवारयन्
परिवारय् [10. Ā.]
ते समन्तात्परिवृताः पाण्डवैः पुरुषर्षभाः । क्षोभयन्ति स्म तां सेनां मकराः सागरं यथा ॥
English Translation
Having taken their positions round the king, the Pandavas, those foremost of men, began te) agitate the enemy's army like Makaras agitating the ocean. Indecd, they made your army tremble like a mighty tempest shaking the trees.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
समन्तात्
समन्तात् [ind]
परिवृताः
परिवृ [5. Ā.]
पाण्डवैः
पाण्डव [m]
पुरुषर्षभाः
पुरुष [m]
पुरुषर्षभाः
ऋषभ [m]
क्षोभयन्ति
क्षोभय् [10. Ā.]
स्म
स्म [ind]
तां
तद् [pron]
सेनां
सेना [f]
मकराः
मकर [m]
सागरं
सागर [m]
यथा
यथा [ind]
पुरोवातेन गङ्गेव क्षोभ्यमाना महानदी । अक्षोभ्यत तदा राजन्पाण्डूनां ध्वजिनी पुनः ॥
English Translation
Like the great river Ganges agitated by a hostile wind, the Pandava army, O king, once more were exceedingly agitated,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुरोवातेन
पुरोवात [m]
गङ्गेव
गङ्गा [f]
गङ्गेव
इव [ind]
क्षोभ्यमाना
क्षोभय् [10. Ā.]
महानदी
महत् [adj]
महानदी
नदी [f]
अक्षोभ्यत
क्षोभय् [10. Ā.]
तदा
तदा [ind]
राजन्
राजन् [m]
पाण्डूनां
पाण्डु [m]
ध्वजिनी
ध्वजिनी [f]
पुनः
पुनर् [ind]
प्रस्कन्द्य सेनां महतीं त्यक्तात्मानो महारथाः । वृक्षानिव महावाताः कम्पयन्ति स्म तावकाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रस्कन्द्य
प्रस्कन्द् [1. Ā.]
सेनां
सेना [f]
महतीं
महत् [adj]
त्यक्तात्मानो
त्यज् [1. Ā.]
त्यक्तात्मानो
आत्मन् [m]
महारथाः
महत् [adj]
महारथाः
रथ [m]
वृक्षान्
वृक्ष [m]
इव
इव [ind]
महावाताः
महत् [adj]
महावाताः
वात [m]
कम्पयन्ति
कम्पय् [10. Ā.]
स्म
स्म [ind]
तावकाः
तावक [adj]
बहवश्चुक्रुशुस्तत्र क्व स राजा युधिष्ठिरः । भ्रातरो वास्य ते शूरा दृश्यन्ते नेह केचन ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बहवश्चुक्रुशुस्तत्र
बहु [adj]
बहवश्चुक्रुशुस्तत्र
क्रुश् [4. P.]
बहवश्चुक्रुशुस्तत्र
तत्र [ind]
क्व
क्व [ind]
स
तद् [pron]
राजा
राजन् [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
भ्रातरो
भ्रातृ [m]
वास्य
वा [ind]
वास्य
इदम् [pron]
ते
तद् [pron]
शूरा
शूर [m]
दृश्यन्ते
दृश् [6. P.]
नेह
न [ind]
नेह
इह [ind]
केचन
कश्चन [pron]
पाञ्चालानां महावीर्याः शिखण्डी च महारथः । धृष्टद्युम्नोऽथ शैनेयो द्रौपदेयाश्च सर्वशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पाञ्चालानां
पाञ्चाल [m]
महावीर्याः
महत् [adj]
महावीर्याः
वीर्य [n]
शिखण्डी
शिखण्डिन् [m]
च
च [ind]
महारथः
महत् [adj]
महारथः
रथ [m]
धृष्टद्युम्नः
धृष्टद्युम्न [m]
शिखण्डी
शिखण्डिन् [m]
च
च [ind]
द्रौपद्याः
द्रौपदी [f]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
चात्मजाः
च [ind]
चात्मजाः
आत्मज [m]
एवं तान्वादिनः शूरान्द्रौपदेया महारथाः । अभ्यघ्नन्युयुधानश्च मद्रराजपदानुगान् ॥
English Translation
Thereat those great car-warriors, viz., the sons of Draupadi, began to kill the followers of the Madra king who were uttering those words i and fighting vigorously. In that battle, some, amongst your troops, where crushed by carwheels and some slain by huge standards.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
तान्
तद् [pron]
वादिनः
वादिन् [adj]
शूरान्
शूर [m]
द्रौपदेया
द्रौपदेय [m]
महारथाः
महत् [adj]
महारथाः
रथ [m]
अभ्यघ्नन्
अभिहन् [4. P.]
युयुधानश्च
युयुधान [m]
युयुधानश्च
च [ind]
मद्रराजपदानुगान्
मद्र [m]
मद्रराजपदानुगान्
राजन् [m]
मद्रराजपदानुगान्
पदानुग [adj]
चक्रैर्विमथितैः केचित्केचिच्छिन्नैर्महाध्वजैः । प्रत्यदृश्यन्त समरे तावका निहताः परैः ॥
English Translation
Thereat those great car-warriors, viz., the sons of Draupadi, began to kill the followers of the Madra king who were uttering those words i and fighting vigorously. In that battle, some, amongst your troops, where crushed by carwheels and some slain by huge standards.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चक्रैर्
चक्र [n]
विमथितैः
विमथ् [9. Ā.]
केचित्
कश्चित् [pron]
केचिच्छिन्नैर्
कश्चित् [pron]
केचिच्छिन्नैर्
छिद् [1. P.]
महाध्वजैः
महत् [adj]
महाध्वजैः
ध्वज [mn]
प्रत्यदृश्यन्त
प्रतिदृश् [4. P.]
समरे
समर [mn]
तावका
तावक [adj]
निहताः
निहन् [2. Ā.]
परैः
पर [pron]
आलोक्य पाण्डवान्युद्धे योधा राजन्समन्ततः । वार्यमाणा ययुर्वेगात्तव पुत्रेण भारत ॥
English Translation
Beholding, however, the heroic Pandavas, the brave warriors of your army, O Bharata, though forbidden by your son, still proceeded against them.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आलोक्य
आलोकय् [10. Ā.]
पाण्डवान्
पाण्डव [m]
युद्धे
युद्ध [n]
योधा
योध [m]
राजन्
राजन् [m]
समन्ततः
समन्ततः [ind]
वार्यमाणा
वारय् [10. Ā.]
ययुर्
या [2. Ā.]
वेगात्
वेग [m]
तव
त्वद् [pron]
पुत्रेण
पुत्र [m]
भारत
भारत [m]
दुर्योधनस्तु तान्वीरान्वारयामास सान्त्वयन् । न चास्य शासनं कश्चित्तत्र चक्रे महारथः ॥
English Translation
Speaking mildly Duryodhana tried to prevent those warriors from fighting with the foe. No great car-warrior, however, amongst them carried out his order.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दुर्योधनस्तु
दुर्योधन [m]
दुर्योधनस्तु
तु [ind]
तान्
तद् [pron]
वीरान्
वीर [m]
वारयामास
वारय् [10. Ā.]
सान्त्वयन्
सान्त्वय् [Denom. Ā.]
न
न [ind]
चास्य
च [ind]
चास्य
इदम् [pron]
शासनं
शासन [n]
कश्चित्
कश्चित् [pron]
तत्र
तत्र [ind]
चक्रे
कृ [2. Ā.]
महारथः
महत् [adj]
महारथः
रथ [m]
ततो गान्धारराजस्य पुत्रः शकुनिरब्रवीत् । दुर्योधनं महाराज वचनं वचनक्षमः ॥
English Translation
Then Sakuni, the eloquent son of the Gandhara king, O king, said to Duryodhana these words:-How is this that we are standing here, while the Madraka army is being killed before our eyes? O Bharata,when you are here, it does not look well!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
गान्धारराजस्य
गान्धार [m]
गान्धारराजस्य
राज [m]
पुत्रः
पुत्र [m]
शकुनिर्
शकुनि [m]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
दुर्योधनं
दुर्योधन [m]
मन्युवशाद्
मन्यु [mf]
मन्युवशाद्
वश [m]
वचनं
वचन [n]
वचनक्षमः
वचन [n]
वचनक्षमः
क्षम [adj]
किं नः संप्रेक्षमाणानां मद्राणां हन्यते बलम् । न युक्तमेतत्समरे त्वयि तिष्ठति भारत ॥
English Translation
Then Sakuni, the eloquent son of the Gandhara king, O king, said to Duryodhana these words:-How is this that we are standing here, while the Madraka army is being killed before our eyes? O Bharata,when you are here, it does not look well!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किं
किम् [ind]
नः
मद् [pron]
सम्प्रेक्षमाणानां
सम्प्रेक्ष् [4. P.]
मद्राणां
मद्र [m]
हन्यते
हन् [6. P.]
बलम्
बल [mn]
न
न [ind]
युक्तम्
युज् [6. Ā.]
एतत्
एतद् [pron]
समरे
समर [mn]
त्वयि
त्वद् [pron]
तिष्ठति
स्था [1. Ā.]
भारत
भारत [m]
सहितैर्नाम योद्धव्यमित्येष समयः कृतः । अथ कस्मात्परानेव घ्नतो मर्षयसे नृप ॥
English Translation
The contract was that all of us should fight in a body. Why then, O king, do you suffer our foes to kill thus our soldiers?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सहितैर्
सहित [adj]
नाम
नाम [ind]
योद्धव्यम्
युध् [2. P.]
इत्येष
इति [ind]
इत्येष
एतद् [pron]
समयः
समय [m]
कृतः
कृ [2. Ā.]
अथ
अथ [ind]
कस्मात्
कस्मात् [ind]
परान्
पर [pron]
एव
एव [ind]
घ्नतो
हन् [6. P.]
मर्षयसे
मर्षय् [10. Ā.]
नृप
नृप [m]
वार्यमाणा मया पूर्वं नैते चक्रुर्वचो मम । एते हि निहताः सर्वे प्रस्कन्नाः पाण्डुवाहिनीम् ॥
English Translation
Duryodhana said Though prevented by me before, they did not carry our my order. These men, in a body, have entered into the Pandava army.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वार्यमाणा
वारय् [10. Ā.]
मया
मद् [pron]
पूर्वं
पूर्वम् [ind]
नैते
न [ind]
नैते
एतद् [pron]
चक्रुर्
कृ [2. Ā.]
वचो
वचस् [n]
मम
मद् [pron]
एते
एतद् [pron]
हि
हि [ind]
निहताः
निहन् [2. Ā.]
सर्वे
सर्व [pron]
प्रस्कन्नाः
प्रस्कन्द् [1. Ā.]
पाण्डुवाहिनीम्
पाण्डु [m]
पाण्डुवाहिनीम्
वाहिनी [f]
न भर्तुः शासनं वीरा रणे कुर्वन्त्यमर्षिताः । अलं क्रोद्धुं तथैतेषां नायं काल उपेक्षितुम् ॥
English Translation
Sakuni said When worked up with rage in battle, brave warriors do not obcy the bchests of their leaders. You should not be angry with those men. This is not the time to act indifferently.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
भर्तुः
भर्तृ [m]
शासनं
शासन [n]
वीरा
वीर [m]
रणे
रण [m]
कुर्वन्त्यमर्षिताः
कृ [2. Ā.]
कुर्वन्त्यमर्षिताः
अमर्षित [adj]
अलं
अलम् [ind]
क्रोद्धुं
क्रुध् [4. Ā.]
तथैतेषां
तथा [ind]
तथैतेषां
एतद् [pron]
नायं
न [ind]
नायं
इदम् [pron]
काल
काल [m]
उपेक्षितुम्
उपेक्ष् [1. P.]
यामः सर्वेऽत्र संभूय सवाजिरथकुञ्जराः । परित्रातुं महेष्वासान्मद्रराजपदानुगान् ॥
English Translation
We shall, therefore, all of us, in a body with our cars and horses and elephants, proceed, for rescuing those great bowmen, viz., the followers of the Madra king.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यामः
या [2. Ā.]
सर्वे
सर्व [pron]
ऽत्र
अत्र [ind]
सम्भूय
सम्भू [1. Ā.]
सवाजिरथकुञ्जराः
स [ind]
सवाजिरथकुञ्जराः
वाजिन् [m]
सवाजिरथकुञ्जराः
रथ [m]
सवाजिरथकुञ्जराः
कुञ्जर [m]
परित्रातुं
परित्रा [4. P.]
महेष्वासान्
महत् [adj]
महेष्वासान्
इष्वास [m]
मद्रराजपदानुगान्
मद्र [m]
मद्रराजपदानुगान्
राजन् [m]
मद्रराजपदानुगान्
पदानुग [adj]
अन्योन्यं परिरक्षामो यत्नेन महता नृप । एवं सर्वेऽनुसंचिन्त्य प्रययुर्यत्र सैनिकाः ॥
English Translation
O king, we shall protect one another very carefully. Accepting Shakuani's view all the Kauravas then proceeded where the Madras were.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्योन्यं
अन्योन्य [adj]
परिरक्षामो
परिरक्ष् [1. Ā.]
यत्नेन
यत्न [m]
महता
महत् [adj]
नृप
नृप [m]
एवं
एवम् [ind]
सर्वे
सर्व [pron]
ऽनुसंचिन्त्य
अनुसंचिन्तय् [10. P.]
प्रययुर्
प्रया [2. Ā.]
यत्र
यत्र [ind]
सैनिकाः
सैनिक [m]
एवमुक्तस्ततो राजा बलेन महता वृतः । प्रययौ सिंहनादेन कम्पयन्वै वसुंधराम् ॥
English Translation
Also encircled by a large force Duryodhana proceeded against the foe, uttering leonine shouts and causing the Earth to resound with that noise.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्तस्ततो
वच् [2. P.]
उक्तस्ततो
ततस् [ind]
राजा
राजन् [m]
गौतमेन
गौतम [m]
यशस्विना
यशस्विन् [adj]
प्रययौ
प्रया [2. Ā.]
सिंहनादेन
सिंहनाद [m]
कम्पयन्
कम्पय् [10. Ā.]
वै
वै [ind]
वसुंधराम्
वसुंधरा [f]
हत विध्यत गृह्णीत प्रहरध्वं निकृन्तत । इत्यासीत्तुमुलः शब्दस्तव सैन्यस्य भारत ॥
English Translation
Slay, cut, seize, strike, cut off-these were the words that were heard then, O king, among those troops.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हत
हन् [6. P.]
विध्यत
व्यध् [4. Ā.]
गृह्णीत
ग्रह् [6. Ā.]
प्रहरध्वं
प्रहृ [2. P.]
निकृन्तत
निकृत् [6. Ā.]
इत्यासीत्
इति [ind]
इत्यासीत्
अस् [2. P.]
तुमुलः
तुमुल [adj]
शब्दस्तव
शब्द [m]
शब्दस्तव
त्वद् [pron]
सैन्यस्य
सैन्य [n]
भारत
भारत [m]
पाण्डवास्तु रणे दृष्ट्वा मद्रराजपदानुगान् । सहितानभ्यवर्तन्त गुल्ममास्थाय मध्यमम् ॥
English Translation
Meanwhile beholding in that battle the followers of the Madra king assailing them unitedly the Pandavas proceeded against thein, arraying themselves in the Madhyama from.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्
तद् [pron]
प्रभग्नं
प्रभञ्ज् [4. P.]
बलं
बल [mn]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
मद्रराजः
मद्र [m]
मद्रराजः
राज [m]
प्रतापवान्
प्रतापवत् [adj]
सहितान्
सहित [adj]
अभ्यवर्तन्त
अभिवृत् [1. Ā.]
गुल्मम्
गुल्म [mn]
आस्थाय
आस्था [1. Ā.]
मध्यमम्
मध्यम [adj]
ते मुहूर्ताद्रणे वीरा हस्ताहस्तं विशां पते । निहताः प्रत्यदृश्यन्त मद्रराजपदानुगाः ॥
English Translation
Fighting hand to hand, O king, for a short time, those heroic warriors, viz., the followers of the Madra king, were killed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
मुहूर्ताद्
मुहूर्त [mn]
रणे
रण [m]
वीरा
वीर [m]
हस्ताहस्तं
हस्ताहस्तम् [ind]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
शल्ये
शल्य [m]
तु
तु [ind]
निहते
निहन् [2. Ā.]
राजन्मद्रराजपदानुगाः
राजन् [m]
राजन्मद्रराजपदानुगाः
मद्र [m]
राजन्मद्रराजपदानुगाः
राजन् [m]
राजन्मद्रराजपदानुगाः
पदानुग [adj]
ततो नः संप्रयातानां हतामित्रास्तरस्विनः । हृष्टाः किलकिलाशब्दमकुर्वन्सहिताः परे ॥
English Translation
Then, whilst we were proceeding, the active Pandavas, in a body, completed the slaughter of the Madrakas and filled with delight, sent up joyous shouts.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
नः
मद् [pron]
सम्प्रयातानां
सम्प्रया [2. P.]
हतामित्रास्तरस्विनः
हन् [6. P.]
हतामित्रास्तरस्विनः
अमित्र [mf]
हतामित्रास्तरस्विनः
तरस्विन् [adj]
हृष्टाः
हृष् [1. P.]
किलकिलाशब्दम्
किलकिला [f]
किलकिलाशब्दम्
शब्द [m]
अकुर्वन्
कृ [2. Ā.]
सहिताः
सहित [adj]
परे
पर [pron]
अथोत्थितानि रुण्डानि समदृश्यन्त सर्वशः । पपात महती चोल्का मध्येनादित्यमण्डलम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथोत्थितानि
अथ [ind]
अथोत्थितानि
उत्था [1. Ā.]
रुण्डानि
रुण्ड [adj]
समदृश्यन्त
संदृश् [4. Ā.]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
पपात
पत् [1. Ā.]
महती
महत् [adj]
चोल्का
च [ind]
चोल्का
उल्का [mf]
मध्येनादित्यमण्डलम्
मध्य [n]
मध्येनादित्यमण्डलम्
आदित्य [m]
मध्येनादित्यमण्डलम्
मण्डल [mfn]
रथैर्भग्नैर्युगाक्षैश्च निहतैश्च महारथैः । अश्वैर्निपतितैश्चैव संछन्नाभूद्वसुंधरा ॥
English Translation
Then headless forms were seen all around. Large meteors fell down from the solar disc. The earth was covered with cars and broken on yokes and axles and slain car-warriors and lifeless horses.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रथैर्
रथ [m]
भग्नैर्
भञ्ज् [4. P.]
युगाक्षैश्च
युग [mn]
युगाक्षैश्च
अक्ष [m]
युगाक्षैश्च
च [ind]
निहतैश्च
निहन् [2. Ā.]
निहतैश्च
च [ind]
महारथैः
महत् [adj]
महारथैः
रथ [m]
अश्वैर्
अश्व [m]
निपतितैश्चैव
निपत् [1. Ā.]
निपतितैश्चैव
च [ind]
निपतितैश्चैव
एव [ind]
संछन्नाभूद्
संछद् [1. P.]
संछन्नाभूद्
भू [1. Ā.]
वसुंधरा
वसुंधरा [f]
वातायमानैस्तुरगैर्युगासक्तैस्तुरंगमैः । अदृश्यन्त महाराज योधास्तत्र रणाजिरे ॥
English Translation
Horses, quick-coursing like the wind and still attached to yokes of cars, were seen to drag car-warriors, O king, hither and thither on the field of battie.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वातायमानैस्तुरगैर्
वाताय् [Denom. Ā.]
वातायमानैस्तुरगैर्
तुरग [m]
युगासक्तैस्तुरंगमैः
युग [mn]
युगासक्तैस्तुरंगमैः
आसञ्ज् [1. Ā.]
युगासक्तैस्तुरंगमैः
तुरंगम [m]
सर्व
सर्व [pron]
एव
एव [ind]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
योधास्तत्र
योध [m]
योधास्तत्र
तत्र [ind]
समागताः
समागम् [6. P.]
भग्नचक्रान्रथान्केचिदवहंस्तुरगा रणे । रथार्धं केचिदादाय दिशो दश विबभ्रमुः । तत्र तत्र च दृश्यन्ते योक्त्रैः श्लिष्टाः स्म वाजिनः ॥
English Translation
Some horses were seen to drag cars with broken wheels, while some ran on all sides, carrying the broken cars.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भग्नचक्रान्
भञ्ज् [4. P.]
भग्नचक्रान्
चक्र [n]
रथान्
रथ [m]
केचिदवहंस्तुरगा
कश्चित् [pron]
केचिदवहंस्तुरगा
वह् [2. P.]
केचिदवहंस्तुरगा
तुरग [m]
रणे
रण [m]
रथार्धं
रथ [m]
रथार्धं
अर्ध [mn]
केचिद्
कश्चित् [pron]
आदाय
आदा [4. Ā.]
दिशो
दिश् [f]
दश
दशन् [adj]
विबभ्रमुः
विभ्रम् [4. Ā.]
तत्र
तत्र [ind]
तत्र
तत्र [ind]
च
च [ind]
दृश्यन्ते
दृश् [6. P.]
योक्त्रैः
योक्त्र [n]
श्लिष्टाः
श्लिष् [6. P.]
स्म
स्म [ind]
वाजिनः
वाजिन् [m]
रथिनः पतमानाश्च व्यदृश्यन्त नरोत्तम । गगनात्प्रच्युताः सिद्धाः पुण्यानामिव संक्षये ॥
English Translation
Here and there also were seen horses hampered by their traces. Car-warriors dropped down like denizens of heaven the exhaustion of their virtue.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पतिताः
पत् [1. Ā.]
पात्यमानाश्च
पातय् [10. Ā.]
पात्यमानाश्च
च [ind]
दृश्यन्ते
दृश् [6. P.]
शल्यसायकैः
शल्य [m]
शल्यसायकैः
सायक [m]
गगनात्
गगन [n]
प्रच्युताः
प्रच्यु [1. Ā.]
सिद्धाः
सिद्ध [m]
पुण्यानाम्
पुण्य [n]
इव
इव [ind]
संक्षये
संक्षय [m]
निहतेषु च शूरेषु मद्रराजानुगेषु च । अस्मानापततश्चापि दृष्ट्वा पार्था महारथाः ॥
English Translation
When the brave followers of the Madra king were killed the great car-warriors of the Parthas, beholding a body of horse advancing towards them, rushed quickly towards it with a view to win victory.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निहतेषु
निहन् [2. Ā.]
च
च [ind]
शूरेषु
शूर [m]
मद्रराजानुगेषु
मद्र [m]
मद्रराजानुगेषु
राजन् [m]
मद्रराजानुगेषु
अनुग [adj]
च
च [ind]
चेकितानं
चेकितान [m]
हतं
हन् [6. P.]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
पाण्डवानां
पाण्डव [m]
महारथाः
महत् [adj]
महारथाः
रथ [m]
अभ्यवर्तन्त वेगेन जयगृध्राः प्रहारिणः । बाणशब्दरवान्कृत्वा विमिश्राञ्शङ्खनिस्वनैः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अभ्यवर्तन्त
अभिवृत् [1. Ā.]
वेगेन
वेग [m]
जयगृध्राः
जय [m]
जयगृध्राः
गृध्र [adj]
प्रहारिणः
प्रहारिन् [adj]
बाणशब्दरवान्
बाण [m]
बाणशब्दरवान्
शब्द [m]
बाणशब्दरवान्
रव [m]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
विमिश्राञ्
विमिश्र [adj]
शङ्खनिस्वनैः
शङ्ख [mn]
शङ्खनिस्वनैः
निस्वन [m]
अस्मांस्तु पुनरासाद्य लब्धलक्षाः प्रहारिणः । शरासनानि धुन्वानाः सिंहनादान्प्रचुक्रुशुः ॥
English Translation
Shooting their arrows and making various other kinds of noise mingled with the blare of their conchs, those warriors of sure aim, shook bows and uttered leonine shouts.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अस्मांस्तु
मद् [pron]
अस्मांस्तु
तु [ind]
पुनर्
पुनर् [ind]
आसाद्य
आसादय् [10. Ā.]
लब्धलक्षाः
लब्धलक्ष [adj]
प्रहारिणः
प्रहारिन् [adj]
शरासनानि
शरासन [mn]
धुन्वानाः
धू [6. Ā.]
सिंहनादान्
सिंहनाद [m]
प्रचुक्रुशुः
प्रक्रुश् [1. P.]
ततो हतमभिप्रेक्ष्य मद्रराजबलं महत् । मद्रराजं च समरे दृष्ट्वा शूरं निपातितम् । दुर्योधनबलं सर्वं पुनरासीत्पराङ्मुखम् ॥
English Translation
Seeing then that large force of the Madra king killed as also their heroic king the entire army of Duryodhana once more fled away from the field.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
हतम्
हन् [6. P.]
अभिप्रेक्ष्य
अभिप्रेक्ष् [1. P.]
मद्रराजबलं
मद्र [m]
मद्रराजबलं
राजन् [m]
मद्रराजबलं
बल [mn]
महत्
महत् [adj]
मद्रराजं
मद्र [m]
मद्रराजं
राज [m]
तु
तु [ind]
समरे
समर [mn]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
युद्धाय
युद्ध [n]
विष्ठितम्
विष्ठा [1. Ā.]
दुर्योधनबलं
दुर्योधन [m]
दुर्योधनबलं
बल [mn]
सर्वं
सर्व [pron]
पुनर्
पुनर् [ind]
आसीत्
अस् [2. P.]
पराङ्मुखम्
पराङ्मुख [adj]
वध्यमानं महाराज पाण्डवैर्जितकाशिभिः । दिशो भेजेऽथ संभ्रान्तं त्रासितं दृढधन्विभिः ॥
English Translation
Struck, O king, by those firm bowmen of the Pandavas, the Kuru army, filled with fear, fled away on all sides.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शरैः
शर [m]
प्रणुन्नं
प्रणुद् [6. Ā.]
बहुधा
बहुधा [ind]
पाण्डवैर्
पाण्डव [m]
जितकाशिभिः
जि [9. P.]
जितकाशिभिः
काशिन् [adj]
भेजे
भज् [1. Ā.]
दिशो
दिश् [f]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
प्रणुन्ना
प्रणुद् [6. Ā.]
दृढधन्विभिः
दृढ [adj]
दृढधन्विभिः
धन्विन् [adj]