Udyogaparva Adhyāya 102
उद्योगपर्व • अध्यायः 102
Udyogaparva Adhyāya 102 of the classical Mahābhārata with 30 verses.
Total: 30 Verses
•
Citations: MBh 5.102.1–30
•
250 Lexicon Terms
सूतोऽयं मातलिर्नाम शक्रस्य दयितः सुहृत् । शुचिः शीलगुणोपेतस्तेजस्वी वीर्यवान्बली ॥
English Translation
Narada said This is the charioteer, named Matali, the dear friend of Shakra, pious, of good behaviour, possessed of good qualities, energetic, mighty and strong, O Aryaka.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सूतो
सूत [m]
ऽयं
इदम् [pron]
मातलिर्
मातलि [m]
नाम
नाम [ind]
शक्रस्य
शक्र [m]
दयितः
दयित [adj]
सुहृत्
सुहृद् [m]
शुचिः
शुचि [adj]
शीलगुणोपेतस्तेजस्वी
शील [mn]
शीलगुणोपेतस्तेजस्वी
गुण [mn]
शीलगुणोपेतस्तेजस्वी
उपे [2. Ā.]
शीलगुणोपेतस्तेजस्वी
तेजस्विन् [adj]
वीर्यवान्
वीर्यवत् [adj]
बली
बलिन् [adj]
शक्रस्यायं सखा चैव मन्त्री सारथिरेव च । अल्पान्तरप्रभावश्च वासवेन रणे रणे ॥
English Translation
He is the friend of Shakra, as also his minister and his charioteer and in successive battles it been found that there is little difference between him and Vasava in point strength.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शक्रस्यायं
शक्र [m]
शक्रस्यायं
इदम् [pron]
सखा
सखि [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
मन्त्री
मन्त्रिन् [m]
सारथिर्
सारथि [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
अल्पान्तरप्रभावश्च
अल्प [adj]
अल्पान्तरप्रभावश्च
अन्तर [adj]
अल्पान्तरप्रभावश्च
प्रभाव [m]
अल्पान्तरप्रभावश्च
च [ind]
वासवेन
वासव [m]
रणे
रण [m]
रणे
रण [m]
अयं हरिसहस्रेण युक्तं जैत्रं रथोत्तमम् । देवासुरेषु युद्धेषु मनसैव नियच्छति ॥
English Translation
He drives, by his will force alone, the excellent car accustomed to victory in wars between the gods and Asuras, yoked to a thousand steeds.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अयं
इदम् [pron]
हरिसहस्रेण
हरि [m]
हरिसहस्रेण
सहस्र [mn]
युक्तं
युज् [6. Ā.]
जैत्रं
जैत्र [adj]
रथोत्तमम्
रथ [m]
रथोत्तमम्
उत्तम [adj]
देवासुरेषु
देवासुर [n]
युद्धेषु
युद्ध [n]
मनसैव
मनस् [n]
मनसैव
एव [ind]
नियच्छति
नियम् [1. Ā.]
अनेन विजितानश्वैर्दोर्भ्यां जयति वासवः । अनेन प्रहृते पूर्वं बलभित्प्रहरत्युत ॥
English Translation
Vasava gains victories in the sky by means of the horses trained by him and the vanquisher of Bala smotes who had previously been smitten by him,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनेन
इदम् [pron]
विजितान्
विजि [1. Ā.]
अश्वैर्
अश्व [m]
दोर्भ्यां
दोस् [n]
जयति
जि [9. P.]
वासवः
वासव [m]
अहं
मद् [pron]
तु
तु [ind]
प्रहृते
प्रहृत [n]
पूर्वं
पूर्वम् [ind]
प्रहरिष्यामि
प्रहृ [2. P.]
ते
त्वद् [pron]
ऽनघ
अनघ [adj]
अस्य कन्या वरारोहा रूपेणासदृशी भुवि । सत्त्वशीलगुणोपेता गुणकेशीति विश्रुता ॥
English Translation
He has got a daughter of beautiful hips and unequaled this world in this world for beauty, devoted to truth well-bred and possessed of accomplishments, known by the name of Gunakeshi.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
भार्याभवद्
भार्या [f]
भार्याभवद्
भू [1. Ā.]
राजन्
राजन् [m]
रूपेणासदृशी
रूप [n]
रूपेणासदृशी
असदृश [adj]
भुवि
भू [f]
सत्त्वशीलगुणोपेता
सत्त्व [n]
सत्त्वशीलगुणोपेता
शील [mn]
सत्त्वशीलगुणोपेता
गुण [mn]
सत्त्वशीलगुणोपेता
उपेत [adj]
गुणकेशीति
गुणकेशी [f]
गुणकेशीति
इति [ind]
विश्रुता
विश्रु [5. Ā.]
तस्यास्य यत्नाच्चरतस्त्रैलोक्यममरद्युते । सुमुखो भवतः पौत्रो रोचते दुहितुः पतिः ॥
English Translation
For her sake, he is searching carefully in the three worlds including the region of the gods, O illustrious one; and he selects Sumukha, your grandson, as the husband of his daughter.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्यास्य
तद् [pron]
तस्यास्य
इदम् [pron]
यत्नाच्चरतस्त्रैलोक्यम्
यत्न [m]
यत्नाच्चरतस्त्रैलोक्यम्
चर् [1. Ā.]
यत्नाच्चरतस्त्रैलोक्यम्
त्रैलोक्य [n]
अमरद्युते
अमर [m]
अमरद्युते
द्युति [f]
सुमुखो
सुमुख [m]
भवतः
भवत् [adj]
पौत्रो
पौत्र [m]
रोचते
रुच् [1. P.]
दुहितुः
दुहितृ [f]
पतिः
पति [m]
यदि ते रोचते सौम्य भुजगोत्तम माचिरम् । क्रियतामार्यक क्षिप्रं बुद्धिः कन्याप्रतिग्रहे ॥
English Translation
If this suits you, O best of the serpents, then without delay, O Aryaka, make the necessary arrangement for the acceptance of his daughter.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदि
यदि [ind]
ते
त्वद् [pron]
रोचते
रुच् [1. P.]
सौम्य
सौम्य [adj]
भुजगोत्तम
भुजग [m]
भुजगोत्तम
उत्तम [adj]
माचिरम्
माचिरम् [ind]
क्रियताम्
कृ [2. Ā.]
आर्यक
आर्यक [m]
क्षिप्रं
क्षिप्रम् [ind]
बुद्धिः
बुद्धि [f]
कन्याप्रतिग्रहे
कन्या [f]
कन्याप्रतिग्रहे
प्रतिग्रह [m]
यथा विष्णुकुले लक्ष्मीर्यथा स्वाहा विभावसोः । कुले तव तथैवास्तु गुणकेशी सुमध्यमा ॥
English Translation
As Lakshmi in the family of Vishnu, Svaha in that of Agni, may the slender-waist Gunakeshi be same to your family.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथा
यथा [ind]
विष्णुकुले
विष्णु [m]
विष्णुकुले
कुल [n]
लक्ष्मीर्
लक्ष्मी [f]
यथा
यथा [ind]
स्वाहा
स्वाहा [f]
विभावसोः
विभावसु [m]
कुले
कुल [n]
तव
त्वद् [pron]
तथैवास्तु
तथा [ind]
तथैवास्तु
एव [ind]
तथैवास्तु
अस् [2. P.]
गुणकेशी
गुणकेशी [f]
सुमध्यमा
सुमध्यमा [f]
पौत्रस्यार्थे भवांस्तस्माद्गुणकेशीं प्रतीच्छतु । सदृशीं प्रतिरूपस्य वासवस्य शचीमिव ॥
English Translation
Therefore do you accept for your grandson Gunakeshi, who equals, in point of beauty, Sachi, the queen of Vasava.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पौत्रस्यार्थे
पौत्र [m]
पौत्रस्यार्थे
अर्थ [mn]
भवांस्तस्माद्
भवत् [adj]
भवांस्तस्माद्
तस्मात् [ind]
गुणकेशीं
गुणकेशी [f]
प्रतीच्छतु
प्रतीष् [6. Ā.]
सदृशीं
सदृश [adj]
प्रतिरूपस्य
प्रतिरूप [adj]
वासवस्य
वासव [m]
शचीम्
शची [f]
इव
इव [ind]
पितृहीनमपि ह्येनं गुणतो वरयामहे । बहुमानाच्च भवतस्तथैवैरावतस्य च । सुमुखस्य गुणैश्चैव शीलशौचदमादिभिः ॥
English Translation
Though he is without a father, yet for his accomplishment, do we select him and for the great respect in which yourself and the Airavata race generally are held.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पितृहीनम्
पितृ [m]
पितृहीनम्
हा [1. P.]
अपि
अपि [ind]
ह्येनं
हि [ind]
ह्येनं
एनद् [pron]
गुणतो
गुण [mn]
वरयामहे
वरय् [10. Ā.]
बहुमानाच्च
बहु [adj]
बहुमानाच्च
मान [m]
बहुमानाच्च
च [ind]
भवतस्तथैवैरावतस्य
भवत् [adj]
भवतस्तथैवैरावतस्य
तथा [ind]
भवतस्तथैवैरावतस्य
एव [ind]
भवतस्तथैवैरावतस्य
ऐरावत [m]
च
च [ind]
सुमुखस्य
सुमुख [m]
गुणैश्चैव
गुण [mn]
गुणैश्चैव
च [ind]
गुणैश्चैव
एव [ind]
शीलशौचदमादिभिः
शील [mn]
शीलशौचदमादिभिः
शौच [n]
शीलशौचदमादिभिः
दम [m]
शीलशौचदमादिभिः
आदि [m]
अभिगम्य स्वयं कन्यामयं दातुं समुद्यतः । मातलेस्तस्य संमानं कर्तुमर्हो भवानपि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अभिगम्य
अभिगम् [1. Ā.]
स्वयं
स्वयम् [ind]
कन्याम्
कन्या [f]
अयं
इदम् [pron]
दातुं
दा [1. Ā.]
समुद्यतः
समुद्यम् [1. P.]
मातलेस्तस्य
मातलि [m]
मातलेस्तस्य
तद् [pron]
संमानं
सम्मान [mn]
कर्तुम्
कृ [2. Ā.]
अर्हो
अर्ह [adj]
भवान्
भवत् [adj]
अपि
अपि [ind]
स तु दीनः प्रहृष्टश्च प्राह नारदमार्यकः । व्रियमाणे तथा पौत्रे पुत्रे च निधनं गते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तु
तु [ind]
दीनः
दीन [adj]
प्रहृष्टश्च
प्रहृष् [4. Ā.]
प्रहृष्टश्च
च [ind]
प्राह
प्राह् [1. P.]
नारदम्
नारद [m]
आर्यकः
आर्यक [m]
व्रियमाणे
वृ [5. Ā.]
तथा
तथा [ind]
पौत्रे
पौत्र [m]
पुत्रे
पुत्र [m]
च
च [ind]
निधनं
निधन [mn]
गते
गम् [6. Ā.]
न मे नैतद्बहुमतं देवर्षे वचनं तव । सखा शक्रस्य संयुक्तः कस्यायं नेप्सितो भवेत् ॥
English Translation
These words of yours, O great Rishi, are not approved of by me. The cause is not want of respect for you; foe who would not desire a connection with the friend of Shaka?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
मे
मद् [pron]
नैतद्
न [ind]
नैतद्
एतद् [pron]
बहुमतं
बहु [adj]
बहुमतं
मन् [8. P.]
देवर्षे
देवर्षि [m]
वचनं
वचन [n]
तव
त्वद् [pron]
सखा
सखि [m]
शक्रस्य
शक्र [m]
संयुक्तः
संयुज् [7. Ā.]
कस्यायं
क [pron]
कस्यायं
इदम् [pron]
नेप्सितो
न [ind]
नेप्सितो
ईप्सय् [Desid. Ā.]
भवेत्
भू [1. Ā.]
कारणस्य तु दौर्बल्याच्चिन्तयामि महामुने । अस्य देहकरस्तात मम पुत्रो महाद्युते । भक्षितो वैनतेयेन दुःखार्तास्तेन वै वयम् ॥
English Translation
But, O great Muni, we hesitate owing to the unstable character of the cause; the author of his being, my son of great luster, has been enter up by the son of Vinata and for that reason we are struck with grief; and when the son of Vinata was going away he again said-After a month I shall eat the other one of this race) Sumukha.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कारणस्य
कारण [n]
तु
तु [ind]
दौर्बल्याच्चिन्तयामि
दौर्बल्य [n]
दौर्बल्याच्चिन्तयामि
चिन्तय् [10. Ā.]
महामुने
महत् [adj]
महामुने
मुनि [m]
अस्य
इदम् [pron]
देहकरस्तात
देहकर [m]
देहकरस्तात
तात [m]
मम
मद् [pron]
पुत्रो
पुत्र [m]
महाद्युते
महत् [adj]
महाद्युते
द्युति [f]
भक्षितो
भक्षय् [10. Ā.]
वैनतेयेन
वैनतेय [m]
दुःखार्तास्तेन
दुःख [n]
दुःखार्तास्तेन
आर्त [adj]
दुःखार्तास्तेन
तेन [ind]
वै
वै [ind]
वयम्
मद् [pron]
पुनरेव च तेनोक्तं वैनतेयेन गच्छता । मासेनान्येन सुमुखं भक्षयिष्य इति प्रभो ॥
English Translation
But, O great Muni, we hesitate owing to the unstable character of the cause; the author of his being, my son of great luster, has been enter up by the son of Vinata and for that reason we are struck with grief; and when the son of Vinata was going away he again said-After a month I shall eat the other one of this race) Sumukha.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुनर्
पुनर् [ind]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
तेनोक्तं
तद् [pron]
तेनोक्तं
वच् [2. P.]
वैनतेयेन
वैनतेय [m]
गच्छता
गम् [6. Ā.]
मासेनान्येन
मास [mn]
मासेनान्येन
अन्य [pron]
सुमुखं
सुमुख [m]
भक्षयिष्य
भक्षय् [10. Ā.]
इति
इति [ind]
प्रभो
प्रभु [adj]
ध्रुवं तथा तद्भविता जानीमस्तस्य निश्चयम् । तेन हर्षः प्रनष्टो मे सुपर्णवचनेन वै ॥
English Translation
It will surely happen so for I know his determination and for this reason is my cheerfulness lost by the words Suparna (Garuda)."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ध्रुवं
ध्रुवम् [ind]
तथा
तथा [ind]
तद्
तद् [pron]
भविता
भू [1. Ā.]
जानीमस्तस्य
ज्ञा [4. Ā.]
जानीमस्तस्य
तद् [pron]
निश्चयम्
निश्चय [m]
तेन
तेन [ind]
हर्षः
हर्ष [m]
प्रनष्टो
प्रणश् [4. Ā.]
मे
मद् [pron]
सुपर्णवचनेन
सुपर्ण [m]
सुपर्णवचनेन
वचन [n]
वै
वै [ind]
मातलिस्त्वब्रवीदेनं बुद्धिरत्र कृता मया । जामातृभावेन वृतः सुमुखस्तव पुत्रजः ॥
English Translation
Kanva said Matali then said-"In this connection, a plan has been found by me; Sumukha born of your son is selected as my son-in-law.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मातलिस्त्वब्रवीद्
मातलि [m]
मातलिस्त्वब्रवीद्
तु [ind]
मातलिस्त्वब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
एनं
एनद् [pron]
बुद्धिर्
बुद्धि [f]
अत्र
अत्र [ind]
कृता
कृ [2. Ā.]
मया
मद् [pron]
जामातृभावेन
जामातृ [m]
जामातृभावेन
भाव [m]
वृतः
वृ [5. Ā.]
सुमुखस्तव
सुमुख [m]
सुमुखस्तव
त्वद् [pron]
पुत्रजः
पुत्र [m]
पुत्रजः
ज [adj]
सोऽयं मया च सहितो नारदेन च पन्नगः । त्रिलोकेशं सुरपतिं गत्वा पश्यतु वासवम् ॥
English Translation
Let this Naga therefore, accompanied by myself and Narada and going to the lord of the gods, the protector of the three worlds, see Vasava.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सो
तद् [pron]
ऽयं
इदम् [pron]
मया
मद् [pron]
च
च [ind]
सहितो
सहित [adj]
नारदेन
नारद [m]
च
च [ind]
पन्नगः
पन्नग [mn]
त्रिलोकेशं
त्रिलोक [n]
त्रिलोकेशं
ईश [m]
सुरपतिं
सुरपति [m]
गत्वा
गम् [6. Ā.]
पश्यतु
पश् [4. Ā.]
वासवम्
वासव [m]
शेषेणैवास्य कार्येण प्रज्ञास्याम्यहमायुषः । सुपर्णस्य विघाते च प्रयतिष्यामि सत्तम ॥
English Translation
O best of your race, I shall try to foil the intentions of Suparna and as a last resource shall ascertain Sumukha's length of life.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शेषेणैवास्य
शेष [adj]
शेषेणैवास्य
एव [ind]
शेषेणैवास्य
इदम् [pron]
कार्येण
कार्य [n]
प्रज्ञास्याम्यहम्
प्रज्ञा [9. Ā.]
प्रज्ञास्याम्यहम्
मद् [pron]
आयुषः
आयुस् [n]
सुपर्णस्य
सुपर्ण [m]
विघाते
विघात [m]
च
च [ind]
प्रयतिष्यामि
प्रयत् [1. P.]
सत्तम
सत्तम [adj]
सुमुखश्च मया सार्धं देवेशमभिगच्छतु । कार्यसंसाधनार्थाय स्वस्ति तेऽस्तु भुजंगम ॥
English Translation
Let Sumukha, along with myself, proceed to the lord of the gods for the attainment of this object and may you fare well, O serpent.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुमुखश्च
सुमुख [m]
सुमुखश्च
च [ind]
मया
मद् [pron]
सार्धं
सार्धम् [ind]
देवेशम्
देवेश [m]
अभिगच्छतु
अभिगम् [1. Ā.]
कार्यसंसाधनार्थाय
कार्य [n]
कार्यसंसाधनार्थाय
संसाधन [n]
कार्यसंसाधनार्थाय
अर्थ [mn]
स्वस्ति
स्वस्ति [fn]
ते
त्वद् [pron]
ऽस्तु
अस् [2. P.]
भुजंगम
भुजंगम [m]
ततस्ते सुमुखं गृह्य सर्व एव महौजसः । ददृशुः शक्रमासीनं देवराजं महाद्युतिम् ॥
English Translation
Then all of them, endued with great energy taking Sumukha along with them, proceeded and saw the king of gods, Shakra of great effulgence seated.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्ते
ततस् [ind]
ततस्ते
तद् [pron]
सुमुखं
सुमुख [m]
गृह्य
ग्रह् [6. Ā.]
सर्व
सर्व [pron]
एव
एव [ind]
महौजसः
महत् [adj]
महौजसः
ओजस् [n]
ददर्श
दृश् [6. P.]
फल्गुनस्
फल्गुन [m]
तत्र
तत्र [ind]
सह
सह [ind]
देव्या
देवी [f]
महाद्युतिम्
महत् [adj]
महाद्युतिम्
द्युति [f]
संगत्या तत्र भगवान्विष्णुरासीच्चतुर्भुजः । ततस्तत्सर्वमाचख्यौ नारदो मातलिं प्रति ॥
English Translation
There in his company was the four armed Vishnu and there did Narada tell them all about Matali.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
संगत्या
संगति [f]
तत्र
तत्र [ind]
भगवान्
भगवन्त् [m]
विष्णुर्
विष्णु [m]
आसीच्चतुर्भुजः
अस् [2. P.]
आसीच्चतुर्भुजः
चतुर्भुज [m]
ततस्तत्
ततस् [ind]
ततस्तत्
तद् [pron]
सर्वम्
सर्व [pron]
आचख्यौ
आख्या [4. P.]
नारदो
नारद [m]
मातलिं
मातलि [m]
प्रति
प्रति [ind]
ततः पुरंदरं विष्णुरुवाच भुवनेश्वरम् । अमृतं दीयतामस्मै क्रियताममरैः समः ॥
English Translation
Vaishampayana said Then did Vishnu thus speak to Purandara, the lord of the universe-Give unto him nectar and make him equal to the immortals.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
पुरंदरं
पुरंदर [m]
विष्णुर्
विष्णु [m]
उवाच
वच् [2. P.]
भुवनेश्वरम्
भुवनेश्वर [m]
अमृतं
अमृत [n]
दीयताम्
दा [1. Ā.]
अस्मै
इदम् [pron]
क्रियताम्
कृ [2. Ā.]
अमरैः
अमर [m]
समः
सम [pron]
मातलिर्नारदश्चैव सुमुखश्चैव वासव । लभन्तां भवतः कामात्काममेतं यथेप्सितम् ॥
English Translation
Let Matali Narada and Sumukha 0 Vasava, obtain through your pleasure (the fulfillment of) their desires which they cherish."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मातलिर्
मातलि [m]
नारदश्चैव
नारद [m]
नारदश्चैव
च [ind]
नारदश्चैव
एव [ind]
सुमुखश्चैव
सुमुख [m]
सुमुखश्चैव
च [ind]
सुमुखश्चैव
एव [ind]
वासव
वासव [m]
लभन्तां
लभ् [1. P.]
भवतः
भवत् [adj]
कामात्
काम [m]
कामम्
काम [m]
एतं
एतद् [pron]
यथेप्सितम्
यथेप्सित [adj]
पुरंदरोऽथ संचिन्त्य वैनतेयपराक्रमम् । विष्णुमेवाब्रवीदेनं भवानेव ददात्विति ॥
English Translation
Then Purandara, considering the strength of the son of Vinata, said to Vishnu these words-'Let it be given by your exalted self.'
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुरंदरो
पुरंदर [m]
ऽथ
अथ [ind]
संचिन्त्य
संचिन्तय् [10. Ā.]
वैनतेयपराक्रमम्
वैनतेय [m]
वैनतेयपराक्रमम्
पराक्रम [m]
विष्णुम्
विष्णु [m]
एवाब्रवीद्
एव [ind]
एवाब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
एनं
एनद् [pron]
भवान्
भवत् [adj]
एव
एव [ind]
ददात्विति
दा [1. Ā.]
ददात्विति
इति [ind]
ईशस्त्वमसि लोकानां चराणामचराश्च ये । त्वया दत्तमदत्तं कः कर्तुमुत्सहते विभो ॥
English Translation
Vishnu said You are the ruler of all the worlds and of mobile beings as also of those that are immobile; what is given by you, who would dare offend, O lord.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वस्
सर्व [pron]
त्वम्
त्वद् [pron]
असि
अस् [2. P.]
लोकानां
लोक [m]
कर्ता
कर्तृ [adj]
कारयिता
कारयितृ [adj]
च
च [ind]
ह
ह [ind]
त्वया
त्वद् [pron]
दत्तम्
दा [1. Ā.]
अदत्तं
अदत्त [adj]
कः
क [pron]
कर्तुम्
कृ [2. Ā.]
उत्सहते
उत्सह् [1. P.]
विभो
विभु [adj]
प्रादाच्छक्रस्ततस्तस्मै पन्नगायायुरुत्तमम् । न त्वेनममृतप्राशं चकार बलवृत्रहा ॥
English Translation
Then did Shakra give to the serpent an excellent lease of life, but the slayer of Bala and Vritra did not make him drink nectar.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रादाच्छक्रस्ततस्तस्मै
प्रदा [3. Ā.]
प्रादाच्छक्रस्ततस्तस्मै
शक्र [m]
प्रादाच्छक्रस्ततस्तस्मै
ततस् [ind]
प्रादाच्छक्रस्ततस्तस्मै
तद् [pron]
पन्नगायायुर्
पन्नग [mn]
पन्नगायायुर्
आयुस् [n]
उत्तमम्
उत्तम [adj]
न
न [ind]
त्वेनम्
तु [ind]
त्वेनम्
एनद् [pron]
अमृतप्राशं
अमृत [n]
अमृतप्राशं
प्राश [m]
चकार
कृ [2. Ā.]
बलवृत्रहा
बल [m]
बलवृत्रहा
वृत्र [m]
बलवृत्रहा
हन् [adj]
लब्ध्वा वरं तु सुमुखः सुमुखः संबभूव ह । कृतदारो यथाकामं जगाम च गृहान्प्रति ॥
English Translation
Having obtained the (desired) boon Sumukha became possessed of a really pretty face taken wife, went, according to his desire, towards his home.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
लब्ध्वा
लभ् [1. P.]
वरं
वर [mn]
तु
तु [ind]
सुमुखः
सुमुख [m]
सुमुखः
सु [ind]
सुमुखः
मुख [n]
संबभूव
सम्भू [1. Ā.]
ह
ह [ind]
अग्रतस्
अग्रतस् [ind]
तु
तु [ind]
द्विजं
द्विज [m]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
स
तद् [pron]
जगाम
गम् [6. Ā.]
गृहान्
गृह [mn]
प्रति
प्रति [ind]
नारदस्त्वार्यकश्चैव कृतकार्यौ मुदा युतौ । प्रतिजग्मतुरभ्यर्च्य देवराजं महाद्युतिम् ॥
English Translation
Narada and Aryaka being pleased at their success went away after worshipping the king of the gods endued with great luster.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नारदस्त्वार्यकश्चैव
नारद [m]
नारदस्त्वार्यकश्चैव
तु [ind]
नारदस्त्वार्यकश्चैव
आर्यक [m]
नारदस्त्वार्यकश्चैव
च [ind]
नारदस्त्वार्यकश्चैव
एव [ind]
कृतकार्यौ
कृ [2. Ā.]
कृतकार्यौ
कार्य [n]
मुदा
मुद् [f]
युतौ
युत [adj]
ददृशुः
दृश् [6. P.]
शक्रम्
शक्र [m]
आसीनं
आस् [4. P.]
देवराजं
देव [m]
देवराजं
राज [m]
महाद्युतिम्
महत् [adj]
महाद्युतिम्
द्युति [f]