Āśramavāsikaparva Adhyāya 45
आश्रमवासिकपर्व • अध्यायः 45
Āśramavāsikaparva Adhyāya 45 of the classical Mahābhārata with 45 verses.
Total: 45 Verses
•
Citations: MBh 15.45.1–45
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
द्विवर्षोपनिवृत्तेषु पाण्डवेषु यदृच्छया । देवर्षिर्नारदो राजन्नाजगाम युधिष्ठिरम् ॥
English Translation
After two years had passed from the date of the return of the Pandavas from the retreat of heir sire), the celestial Rishi, Narada, O king, came to Yudhishthria.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्विवर्षोपनिवृत्तेषु
द्वि [nr]
द्विवर्षोपनिवृत्तेषु
वर्ष [mn]
द्विवर्षोपनिवृत्तेषु
उपनिवृत् [1. Ā.]
पाण्डवेषु
पाण्डव [m]
यदृच्छया
यदृच्छा [f]
देवर्षिर्
देव [m]
देवर्षिर्
ऋषि [m]
नारदो
नारद [m]
राजन्न्
राजन् [m]
आजगाम
आगम् [6. P.]
युधिष्ठिरम्
युधिष्ठिर [m]
तमभ्यर्च्य महाबाहुः कुरुराजो युधिष्ठिरः । आसीनं परिविश्वस्तं प्रोवाच वदतां वरः ॥
English Translation
the mighty-armed Kuru king, that foremost of speakers, viz., Yudhishthira, having duly adored him, made him take a seat. After the Rishi had rested a while, the king asked him saying, 'It is after a long time that I see your holy self arrived at my court. Are you in peace and happiness, O learned Bhimasena?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्तः
इति [ind]
इत्युक्तः
वच् [2. P.]
स
तद् [pron]
तु
तु [ind]
धर्मात्मा
धर्म [mn]
धर्मात्मा
आत्मन् [m]
कुरुराजो
कुरुराज [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
आसीनं
आस् [4. P.]
परिविश्वस्तं
परिविश्वस् [2. Ā.]
प्रोवाच
प्रवच् [2. P.]
वदतां
वद् [1. Ā.]
वरः
वर [adj]
चिरस्य खलु पश्यामि भगवन्तमुपस्थितम् । कच्चित्ते कुशलं विप्र शुभं वा प्रत्युपस्थितम् ॥
English Translation
the mighty-armed Kuru king, that foremost of speakers, viz., Yudhishthira, having duly adored him, made him take a seat. After the Rishi had rested a while, the king asked him saying, 'It is after a long time that I see your holy self arrived at my court. Are you in peace and happiness, O learned Bhimasena?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चिरस्य
चिरस्य [ind]
खलु
खलु [ind]
पश्यामि
दृश् [6. P.]
भगवन्तम्
भगवत् [adj]
उपस्थितम्
उपस्था [1. Ā.]
कच्चित्
कच्चित् [ind]
ते
त्वद् [pron]
कुशलं
कुशल [n]
विप्र
विप्र [m]
शुभं
शुभ [adj]
वा
वा [ind]
प्रत्युपस्थितम्
प्रत्युपस्था [1. Ā.]
के देशाः परिदृष्टास्ते किं च कार्यं करोमि ते । तद्ब्रूहि द्विजमुख्य त्वमस्माकं च प्रियोऽतिथिः ॥
English Translation
What are toe countries which you have passed through? What can I do for you? Do you tell me. You are the foremost of twiceborn ones, and you are our highest refuge.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
के
क [pron]
देशाः
देश [m]
परिदृष्टास्ते
परिदृश् [6. P.]
परिदृष्टास्ते
त्वद् [pron]
किं
क [pron]
च
च [ind]
कार्यं
कार्य [n]
करोमि
कृ [2. Ā.]
ते
त्वद् [pron]
तद्
तद् [pron]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
द्विजमुख्य
द्विजमुख्य [m]
त्वम्
त्वद् [pron]
अस्माकं
मद् [pron]
च
च [ind]
प्रियो
प्रिय [adj]
ऽतिथिः
अतिथि [m]
चिरदृष्टोऽसि मे राजन्नागतोऽस्मि तपोवनात् । परिदृष्टानि तीर्थानि गङ्गा चैव मया नृप ॥
English Translation
Narada said I have not seen you for a long time. Hence it is that I have come to you from my asylum. I have seen many sacred waters and the sacred rivers Ganga, also, O king.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चिरदृष्टो
चिर [adj]
चिरदृष्टो
दृश् [6. P.]
ऽसि
अस् [2. P.]
मे
मद् [pron]
राजन्न्
राजन् [m]
आगतो
आगम् [6. P.]
ऽस्मि
अस् [2. P.]
तपोवनात्
तपस् [n]
तपोवनात्
वन [n]
परिदृष्टानि
परिदृश् [6. P.]
तीर्थानि
तीर्थ [mn]
गङ्गा
गङ्गा [f]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
मया
मद् [pron]
नृप
नृप [m]
वदन्ति पुरुषा मेऽद्य गङ्गातीरनिवासिनः । धृतराष्ट्रं महात्मानमास्थितं परमं तपः ॥
English Translation
People living on the banks of Ganga report that the great Dhritarashtra is practicing the austerest of penances.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वदन्ति
वद् [1. Ā.]
पुरुषा
पुरुष [m]
मे
मद् [pron]
ऽद्य
अद्य [ind]
गङ्गातीरनिवासिनः
गङ्गा [f]
गङ्गातीरनिवासिनः
तीर [n]
गङ्गातीरनिवासिनः
निवासिन् [adj]
धृतराष्ट्रं
धृतराष्ट्र [m]
महात्मानम्
महात्मन् [adj]
आस्थितं
आस्था [1. Ā.]
परमं
परम [adj]
तपः
तपस् [n]
अपि दृष्टस्त्वया तत्र कुशली स कुरूद्वहः । गान्धारी च पृथा चैव सूतपुत्रश्च संजयः ॥
English Translation
Have you seen him there? Is that perpetuator o Kuru's race in peace? Are Gandhari and Pritha and the Suta's son Sanjaya also in peace?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपि
अपि [ind]
दृष्टस्त्वया
दृश् [6. P.]
दृष्टस्त्वया
त्वद् [pron]
तत्र
तत्र [ind]
कुशली
कुशलिन् [adj]
स
स [ind]
कुरूद्वहः
कुरु [m]
कुरूद्वहः
उद्वह [m]
गान्धारी
गान्धारी [f]
च
च [ind]
पृथा
पृथा [f]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
सूतपुत्रश्च
सूत [m]
सूतपुत्रश्च
पुत्र [m]
सूतपुत्रश्च
च [ind]
संजयः
संजय [m]
कथं च वर्तते चाद्य पिता मम स पार्थिवः । श्रोतुमिच्छामि भगवन्यदि दृष्टस्त्वया नृपः ॥
English Translation
How, indeed, is that royal sire of mine doing? I wish to hear this, O holy one, if you have seen the king.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कथं
कथम् [ind]
च
च [ind]
वर्तते
वृत् [3. P.]
चाद्य
च [ind]
चाद्य
अद्य [ind]
पिता
पितृ [m]
मम
मद् [pron]
स
तद् [pron]
पार्थिवः
पार्थिव [m]
श्रोतुम्
श्रु [4. P.]
इच्छामि
इष् [1. P.]
भगवन्
भगवत् [adj]
यदि
यदि [ind]
दृष्टस्त्वया
दृश् [6. P.]
दृष्टस्त्वया
त्वद् [pron]
नृपः
नृप [m]
स्थिरीभूय महाराज शृणु सर्वं यथातथम् । यथा श्रुतं च दृष्टं च मया तस्मिंस्तपोवने ॥
English Translation
Narada said Listen, O king, with calmness to me as I tell you what I have heard and seen in that asylum.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्थिरीभूय
स्थिरीभू [1. P.]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
शृणु
श्रु [4. P.]
सर्वं
सर्व [pron]
यथातथम्
यथातथ [adj]
यथा
यथा [ind]
श्रुतं
श्रु [4. P.]
च
च [ind]
दृष्टं
दृश् [6. P.]
च
च [ind]
मया
मद् [pron]
तस्मिंस्तपोवने
तद् [pron]
तस्मिंस्तपोवने
तपस् [n]
तस्मिंस्तपोवने
वन [n]
वनवासनिवृत्तेषु भवत्सु कुरुनन्दन । कुरुक्षेत्रात्पिता तुभ्यं गङ्गाद्वारं ययौ नृप ॥
English Translation
After your return from Kurukshetra, O delighter of the Kurus, Your sire, O king, proceeded towards Gangadvara.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वनवासनिवृत्तेषु
वन [n]
वनवासनिवृत्तेषु
वास [m]
वनवासनिवृत्तेषु
निवृत् [1. Ā.]
भवत्सु
भवत् [adj]
कुरुनन्दन
कुरु [m]
कुरुनन्दन
नन्दन [m]
कुरुक्षेत्रात्
कुरुक्षेत्र [n]
पिता
पितृ [m]
तुभ्यं
त्वद् [pron]
गङ्गाद्वारं
गङ्गाद्वार [n]
ययौ
या [2. Ā.]
नृप
नृप [m]
गान्धार्या सहितो धीमान्वध्वा कुन्त्या समन्वितः । संजयेन च सूतेन साग्निहोत्रः सयाजकः ॥
English Translation
That intelligent king took with him his (sacred) fire, Gandhari and his daughter-in-law Kunti, as also Sanjaya of the Suta caste, and all the Yajakas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गान्धारी
गान्धारी [f]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
धर्मज्ञा
धर्म [mn]
धर्मज्ञा
ज्ञ [adj]
कुन्त्या
कुन्ती [f]
सह
सह [ind]
मनस्विनी
मनस्विन् [adj]
संजयेन
संजय [m]
च
च [ind]
सूतेन
सूत [m]
साग्निहोत्रः
स [ind]
साग्निहोत्रः
अग्निहोत्र [n]
सयाजकः
स [ind]
सयाजकः
याजक [m]
आतस्थे स तपस्तीव्रं पिता तव तपोधनः । वीटां मुखे समाधाय वायुभक्षोऽभवन्मुनिः ॥
English Translation
Having penances for wealth, your sire set himself to the practice of severe austerities. He held pebbled of stone in his mouth and had air alone for his food, and abstained altogether from speech.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आतस्थे
आस्था [1. Ā.]
स
तद् [pron]
तपस्तीव्रं
तपस् [n]
तपस्तीव्रं
तीव्र [adj]
पिता
पितृ [m]
तव
त्वद् [pron]
तपोधनः
तपोधन [adj]
वीटां
वीट [fn]
मुखे
मुख [n]
समाधाय
समाधा [1. P.]
वायुभक्षो
वायुभक्ष [m]
ऽभवन्मुनिः
भू [1. Ā.]
ऽभवन्मुनिः
मुनि [m]
वने स मुनिभिः सर्वैः पूज्यमानो महातपाः । त्वगस्थिमात्रशेषः स षण्मासानभवन्नृपः ॥
English Translation
Engaged in severe penances, he was adored by all the ascetics in the forest. In six months the king was reduced to only a skeleton.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वने
वन [n]
स
तद् [pron]
मुनिभिः
मुनि [m]
सर्वैः
सर्व [pron]
पूज्यमानो
पूजय् [10. Ā.]
महातपाः
महत् [adj]
महातपाः
तपस् [n]
त्वगस्थिमात्रशेषः
त्वच् [f]
त्वगस्थिमात्रशेषः
अस्थि [n]
त्वगस्थिमात्रशेषः
मात्र [n]
त्वगस्थिमात्रशेषः
शेष [mn]
स
तद् [pron]
षण्मासान्
षष् [adj]
षण्मासान्
मास [mn]
अभवन्नृपः
भू [1. Ā.]
अभवन्नृपः
नृप [m]
गान्धारी तु जलाहारा कुन्ती मासोपवासिनी । संजयः षष्ठभक्तेन वर्तयामास भारत ॥
English Translation
Gandhari lived on water alone, while Kunti took a little food a intervals of month. Sanjaya, O Bharata, lived, eating a little every sixth day.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गान्धारी
गान्धारी [f]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
धर्मज्ञा
धर्म [mn]
धर्मज्ञा
ज्ञ [adj]
कुन्त्या
कुन्ती [f]
सह
सह [ind]
मनस्विनी
मनस्विन् [adj]
संजयः
संजय [m]
षष्ठभक्तेन
षष्ठ [adj]
षष्ठभक्तेन
भक्त [n]
वर्तयामास
वर्तय् [10. Ā.]
भारत
भारत [m]
अग्नींस्तु याजकास्तत्र जुहुवुर्विधिवत्प्रभो । दृश्यतोऽदृश्यतश्चैव वने तस्मिन्नृपस्य ह ॥
English Translation
The sacred fire, O monarch, (bclonging to the Kuru king) was duly adored by the sacrificing assistants who were with him, with libations of clarified butter poured on it. They did this whether the king saw the rite or not.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अग्नींस्तु
अग्नि [m]
अग्नींस्तु
तु [ind]
याजकास्तत्र
याजक [m]
याजकास्तत्र
तत्र [ind]
जुहुवुर्
हु [3. Ā.]
विधिवत्
विधिवत् [ind]
प्रभो
प्रभु [adj]
दृश्यतो
दृश् [6. P.]
ऽदृश्यतश्चैव
अ [ind]
ऽदृश्यतश्चैव
दृश् [6. P.]
ऽदृश्यतश्चैव
च [ind]
ऽदृश्यतश्चैव
एव [ind]
वने
वन [n]
तस्मिन्नृपस्य
तद् [pron]
तस्मिन्नृपस्य
नृप [m]
ह
ह [ind]
अनिकेतोऽथ राजा स बभूव वनगोचरः । ते चापि सहिते देव्यौ संजयश्च तमन्वयुः ॥
English Translation
The king had no fixed dwelling. He became a wanderer through those forests. The two queens, as also Sanjaya, followed him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनिकेतो
अनिकेत [adj]
ऽथ
अथ [ind]
राजा
राजन् [m]
स
तद् [pron]
बभूव
भू [1. Ā.]
वनगोचरः
वन [n]
वनगोचरः
गोचर [adj]
ते
तद् [pron]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
सहिते
सहित [adj]
देव्यौ
देवी [f]
संजयश्च
संजय [m]
संजयश्च
च [ind]
तम्
तद् [pron]
अन्वयुः
अनुया [2. Ā.]
संजयो नृपतेर्नेता समेषु विषमेषु च । गान्धार्यास्तु पृथा राजंश्चक्षुरासीदनिन्दिता ॥
English Translation
Sanjaya acted as the guide on even and uneven land. The faultless Pritha, O king, became the eye of Gandhari.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनुवत्स्यन्ति
अनुवस् [1. P.]
चापीमाः
च [ind]
चापीमाः
अपि [ind]
चापीमाः
इदम् [pron]
समेषु
सम [pron]
विषमेषु
विषम [adj]
च
च [ind]
गान्धार्यास्तु
गान्धारी [f]
गान्धार्यास्तु
तु [ind]
पृथा
पृथा [f]
राजंश्चक्षुर्
राजन् [m]
राजंश्चक्षुर्
चक्षुस् [n]
आसीद्
अस् [2. P.]
अनिन्दिता
अनिन्दित [adj]
ततः कदाचिद्गङ्गायाः कच्छे स नृपसत्तमः । गङ्गायामाप्लुतो धीमानाश्रमाभिमुखोऽभवत् ॥
English Translation
One day, that best of kings went to a spot on the margin of Ganga. He then bathed in the sacred river and finishing his ablutions turned his face toward his hermitage.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
कदाचिद्
कदाचिद् [ind]
गङ्गायाः
गङ्गा [f]
कच्छे
कच्छ [m]
स
तद् [pron]
नृपसत्तमः
नृप [m]
नृपसत्तमः
सत्तम [adj]
गङ्गायाम्
गङ्गा [f]
आप्लुतो
आप्लु [1. P.]
धीमान्
धीमत् [adj]
आश्रमाभिमुखो
आश्रम [mn]
आश्रमाभिमुखो
अभिमुख [adj]
ऽभवत्
भू [1. Ā.]
अथ वायुः समुद्भूतो दावाग्निरभवन्महान् । ददाह तद्वनं सर्वं परिगृह्य समन्ततः ॥
English Translation
The wind rose high. A fierce wild fire set in. It began to burn that forest all around.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
वायुः
वायु [m]
समुद्भूतो
समुद्भू [1. P.]
दावाग्निर्
दाव [m]
दावाग्निर्
अग्नि [m]
अभवन्महान्
भू [1. Ā.]
अभवन्महान्
महत् [adj]
स
तद् [pron]
च
च [ind]
तद्वचनात्
तद् [pron]
तद्वचनात्
वचन [n]
सर्वं
सर्व [pron]
समानिन्ये
समानी [1. Ā.]
महीपतिः
महीपति [m]
दह्यत्सु मृगयूथेषु द्विजिह्वेषु समन्ततः । वराहाणां च यूथेषु संश्रयत्सु जलाशयान् ॥
English Translation
When the herds of animals were being burnt all around, as also the snakes which inhabited. that region, herds of wild board began to take themselves to the nearest marshes and waters.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दह्यत्सु
दह् [2. P.]
मृगयूथेषु
मृग [m]
मृगयूथेषु
यूथ [mn]
द्विजिह्वेषु
द्विजिह्व [m]
समन्ततः
समन्ततः [ind]
वराहाणां
वराह [m]
च
च [ind]
यूथेषु
यूथ [mn]
संश्रयत्सु
संश्रि [1. Ā.]
जलाशयान्
जलाशय [m]
समाविद्धे वने तस्मिन्प्राप्ते व्यसन उत्तमे । निराहारतया राजा मन्दप्राणविचेष्टितः । असमर्थोऽपसरणे सुकृशौ मातरौ च ते ॥
English Translation
When that forest was thus afflicted on all sides and such distress came upon all the living creature living there, the king, who had taken no food, was incapable of moving or exerting himself at all.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
समाविद्धे
समाव्यध् [4. P.]
वने
वन [n]
तस्मिन्
तद् [pron]
प्राप्ते
प्राप् [1. P.]
व्यसन
व्यसन [n]
उत्तमे
उत्तम [adj]
निराहारतया
निराहार [adj]
निराहारतया
ता [f]
राजा
राजन् [m]
मन्दप्राणविचेष्टितः
मन्द [adj]
मन्दप्राणविचेष्टितः
प्राण [m]
मन्दप्राणविचेष्टितः
विचेष्टित [n]
असमर्थो
असमर्थ [adj]
ऽपसरणे
अपसरण [n]
सुकृशौ
सु [ind]
सुकृशौ
कृश [adj]
मातरौ
मातृ [f]
च
च [ind]
ते
त्वद् [pron]
ततः स नृपतिर्दृष्ट्वा वह्निमायान्तमन्तिकात् । इदमाह ततः सूतं संजयं पृथिवीपते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
स
तद् [pron]
नृपतिर्
नृपति [m]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
वह्निम्
वह्नि [m]
आयान्तम्
आया [2. Ā.]
अन्तिकात्
अन्तिक [n]
इदम्
इदम् [pron]
आह
अह् [1. P.]
ततः
ततस् [ind]
सूतं
सूत [m]
संजयं
संजय [m]
पृथिवीपते
पृथिवीपति [m]
गच्छ संजय यत्राग्निर्न त्वां दहति कर्हिचित् । वयमत्राग्निना युक्ता गमिष्यामः परां गतिम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गच्छ
गम् [6. Ā.]
संजय
संजय [m]
यत्राग्निर्
यत्र [ind]
यत्राग्निर्
अग्नि [m]
न
न [ind]
त्वां
त्वद् [pron]
दहति
दह् [2. P.]
कर्हिचित्
कर्हिचित् [ind]
वयम्
मद् [pron]
अत्राग्निना
अत्र [ind]
अत्राग्निना
अग्नि [m]
युक्ता
युज् [6. Ā.]
गमिष्यामः
गम् [6. Ā.]
परां
पर [pron]
गतिम्
गति [f]
तमुवाच किलोद्विग्नः संजयो वदतां वरः । राजन्मृत्युरनिष्टोऽयं भविता ते वृथाग्निना ॥
English Translation
As regards ourselves, we shall allow our bodies to be destroyed by this fire and attain to the greatest end. To him, Sanjaya, that foremost of speakers, said-'O king, this death, brought on by a fire that is not sacred, will prove calamitous to you. I do not, however, see any means by which you can escape from this fire. our
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
उवाच
वच् [2. P.]
किलोद्विग्नः
किल [ind]
किलोद्विग्नः
उद्विज् [6. P.]
संजयो
संजय [m]
वदतां
वद् [1. Ā.]
वरः
वर [adj]
राजन्मृत्युर्
राजन् [m]
राजन्मृत्युर्
मृत्यु [m]
अनिष्टो
अनिष्ट [adj]
ऽयं
इदम् [pron]
भविता
भू [1. Ā.]
ते
त्वद् [pron]
वृथाग्निना
वृथा [ind]
वृथाग्निना
अग्नि [m]
न चोपायं प्रपश्यामि मोक्षणे जातवेदसः । यदत्रानन्तरं कार्यं तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
चोपायं
च [ind]
चोपायं
उपाय [m]
प्रपश्यामि
प्रपश् [4. P.]
मोक्षणे
मोक्षण [n]
जातवेदसः
जातवेदस् [m]
कः
क [pron]
पालयेद्
पालय् [10. Ā.]
इति
इति [ind]
मुने
मुनि [m]
तद्
तद् [pron]
भवान्
भवत् [adj]
वक्तुम्
वच् [2. P.]
अर्हति
अर्ह् [1. Ā.]
इत्युक्तः संजयेनेदं पुनराह स पार्थिवः । नैष मृत्युरनिष्टो नो निःसृतानां गृहात्स्वयम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्त्वा
इति [ind]
इत्युक्त्वा
वच् [2. P.]
धर्मराजाय
धर्मराज [m]
प्रेषयामास
प्रेषय् [10. Ā.]
पार्थिवः
पार्थिव [m]
नैष
न [ind]
नैष
एतद् [pron]
मृत्युर्
मृत्यु [m]
अनिष्टो
अनिष्ट [adj]
नो
मद् [pron]
निःसृतानां
निःसृ [1. Ā.]
गृहात्
गृह [mn]
स्वयम्
स्वयम् [ind]
जलमग्निस्तथा वायुरथ वापि विकर्शनम् । तापसानां प्रशस्यन्ते गच्छ संजय माचिरम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जलम्
जल [n]
अग्निस्तथा
अग्नि [m]
अग्निस्तथा
तथा [ind]
वायुर्
वायु [m]
अथ
अथ [ind]
वापि
वा [ind]
वापि
अपि [ind]
विकर्शनम्
विकर्शन [n]
तापसानां
तापस [m]
प्रशस्यन्ते
प्रशंस् [1. Ā.]
गच्छ
गम् [6. Ā.]
संजय
संजय [m]
माचिरम्
माचिरम् [ind]
इत्युक्त्वा संजयं राजा समाधाय मनस्तदा । प्राङ्मुखः सह गान्धार्या कुन्त्या चोपाविशत्तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्त्वा
इति [ind]
इत्युक्त्वा
वच् [2. P.]
स
तद् [pron]
तदा
तदा [ind]
राजा
राजन् [m]
दुःखशोकसमाहतः
दुःख [n]
दुःखशोकसमाहतः
शोक [m]
दुःखशोकसमाहतः
समाहन् [4. Ā.]
प्राङ्मुखः
प्राञ्च् [adj]
प्राङ्मुखः
मुख [n]
सह
सह [ind]
गान्धार्या
गान्धारी [f]
कुन्त्या
कुन्ती [f]
चोपाविशत्
च [ind]
चोपाविशत्
उपविश् [6. P.]
तदा
तदा [ind]
संजयस्तं तथा दृष्ट्वा प्रदक्षिणमथाकरोत् । उवाच चैनं मेधावी युङ्क्ष्वात्मानमिति प्रभो ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
संजयस्तं
संजय [m]
संजयस्तं
तद् [pron]
तथा
तथा [ind]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
प्रदक्षिणम्
प्रदक्षिण [adj]
अथाकरोत्
अथ [ind]
अथाकरोत्
कृ [2. Ā.]
उवाच
वच् [2. P.]
चैनं
च [ind]
चैनं
एनद् [pron]
मेधावी
मेधाविन् [adj]
युङ्क्ष्वात्मानम्
युज् [6. Ā.]
युङ्क्ष्वात्मानम्
आत्मन् [m]
इति
इति [ind]
प्रभो
प्रभु [adj]