Śāntiparva Adhyāya 124
शान्तिपर्व • अध्यायः 124
Śāntiparva Adhyāya 124 of the classical Mahābhārata with 70 verses.
Total: 70 Verses
•
Citations: MBh 12.124.1–70
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 3 (Verses 30 shown)
इमे जना नरश्रेष्ठ प्रशंसन्ति सदा भुवि । धर्मस्य शीलमेवादौ ततो मे संशयो महान् ॥
English Translation
Yudhishthira said All persons on Earth, O foremost of men, speak highly of virtuous conduct, I have, however, great misgivings regarding this subject of their praise.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इमे
इदम् [pron]
जना
जन [m]
नरश्रेष्ठ
नर [m]
नरश्रेष्ठ
श्रेष्ठ [adj]
प्रशंसन्ति
प्रशंस् [1. Ā.]
सदा
सदा [ind]
भुवि
भू [f]
धर्मस्य
धर्म [mn]
शीलम्
शील [mn]
एवादौ
एव [ind]
एवादौ
आदि [m]
ततो
ततस् [ind]
मे
मद् [pron]
संशयो
संशय [m]
महान्
महत् [adj]
यदि तच्छक्यमस्माभिर्ज्ञातुं धर्मभृतां वर । श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं यथैतदुपलभ्यते ॥
English Translation
If the subject be not far from our comprehension, O foremost of virtuous men, I wish to hear everything about the way in which virtuous conduct can be acquired.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदि
यदि [ind]
तच्छक्यम्
तद् [pron]
तच्छक्यम्
शक्य [adj]
अस्माभिर्
मद् [pron]
ज्ञातुं
ज्ञा [4. Ā.]
धर्मभृतां
धर्म [mn]
धर्मभृतां
भृत् [adj]
वर
वर [adj]
श्रोतुम्
श्रु [4. P.]
इच्छामि
इष् [1. P.]
तत्
तद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
यथैतद्
यथा [ind]
यथैतद्
एतद् [pron]
उपलभ्यते
उपलभ् [1. P.]
कथं नु प्राप्यते शीलं श्रोतुमिच्छामि भारत । किंलक्षणं च तत्प्रोक्तं ब्रूहि मे वदतां वर ॥
English Translation
How is, that conduct acquired, O Bharata! I wish to hear it. Tell me also, O foremost of orators, what are the characteristics of that conduct.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कथं
कथम् [ind]
नु
नु [ind]
प्राप्यते
प्राप् [1. P.]
शीलं
शील [mn]
श्रोतुम्
श्रु [4. P.]
इच्छामि
इष् [1. P.]
भारत
भारत [m]
किंलक्षणं
किंलक्षण [adj]
च
च [ind]
तत्
तद् [pron]
प्रोक्तं
प्रवच् [2. P.]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
मे
मद् [pron]
वदतां
वद् [1. Ā.]
वर
वर [adj]
पुरा दुर्योधनेनेह धृतराष्ट्राय मानद । आख्यातं तप्यमानेन श्रियं दृष्ट्वा तथागताम् ॥
English Translation
Bhishma said 'Formerly, O givers of honours, Duryodhana while burning within at your and your brothers' prosperity at Indraprastha, and for the jeers he received for his mistakes at the grand palace, had asked his father Dhritarashtra the same question. Hear what transpired at that time, O Bharata.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुरा
पुरा [ind]
दुर्योधनेनेह
दुर्योधन [m]
दुर्योधनेनेह
इह [ind]
धृतराष्ट्राय
धृतराष्ट्र [m]
मानद
मानद [adj]
आख्यातं
आख्या [4. P.]
तप्यमानेन
तप् [4. Ā.]
श्रियं
श्री [f]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
तथागताम्
तथागत [adj]
इन्द्रप्रस्थे महाराज तव सभ्रातृकस्य ह । सभायां चावहसनं तत्सर्वं शृणु भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इन्द्रप्रस्थे
इन्द्रप्रस्थ [n]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
तव
त्वद् [pron]
सभ्रातृकस्य
स [ind]
सभ्रातृकस्य
भ्रातृक [m]
ह
ह [ind]
सभायां
सभा [f]
चावहसनं
च [ind]
चावहसनं
अवहसन [n]
तत्
तद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
शृणु
श्रु [4. P.]
भारत
भारत [m]
भवतस्तां सभां दृष्ट्वा समृद्धिं चाप्यनुत्तमाम् । दुर्योधनस्तदासीनः सर्वं पित्रे न्यवेदयत् ॥
English Translation
Having seen that grand palace and that great prosperity of yours, Duryodhana, while sitting before his father described to him of all he had seen.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भवतस्तां
भवत् [adj]
भवतस्तां
तद् [pron]
सभां
सभा [f]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
समृद्धिं
समृद्धि [f]
चाप्यनुत्तमाम्
च [ind]
चाप्यनुत्तमाम्
अपि [ind]
चाप्यनुत्तमाम्
अनुत्तम [adj]
दुर्योधनस्तदासीनः
दुर्योधन [m]
दुर्योधनस्तदासीनः
तदा [ind]
दुर्योधनस्तदासीनः
आस् [4. P.]
सर्वं
सर्व [pron]
पित्रे
पितृ [m]
न्यवेदयत्
निवेदय् [10. Ā.]
श्रुत्वा च धृतराष्ट्रोऽपि दुर्योधनवचस्तदा । अब्रवीत्कर्णसहितं दुर्योधनमिदं वचः ॥
English Translation
Having heard the words of Duryodhana, Dhritarashtra, addressing his son and Karna, replied to him as follows.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
च
च [ind]
धृतराष्ट्रो
धृतराष्ट्र [m]
ऽपि
अपि [ind]
दुर्योधनवचस्तदा
दुर्योधन [m]
दुर्योधनवचस्तदा
वचस् [n]
दुर्योधनवचस्तदा
तदा [ind]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
कर्णसहितं
कर्ण [m]
कर्णसहितं
सहित [adj]
दुर्योधनम्
दुर्योधन [m]
इदं
इदम् [pron]
वचः
वचस् [n]
किमर्थं तप्यसे पुत्र श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः । श्रुत्वा त्वामनुनेष्यामि यदि सम्यग्भविष्यसि ॥
English Translation
Dhritarashtra said Why do you grieve, O son! I wish to hear the cause fully. If after hearing the reasons they appear to be sufficient, I shall then try to instruct you.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किमर्थं
किमर्थम् [ind]
तप्यसे
तप् [4. Ā.]
पुत्र
पुत्र [m]
श्रोतुम्
श्रु [4. P.]
इच्छामि
इष् [1. P.]
तत्त्वतः
तत्त्व [n]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
त्वाम्
त्वद् [pron]
अनुनेष्यामि
अनुनी [1. Ā.]
यदि
यदि [ind]
सम्यग्
सम्यक् [ind]
भविष्यसि
भू [1. Ā.]
यथा त्वं महदैश्वर्यं प्राप्तः परपुरंजय । किंकरा भ्रातरः सर्वे मित्राः संबन्धिनस्तथा ॥
English Translation
O subjugator of hostile towns, you too have acquired great affluence. All your brothers are ever obedient to your, as also all your friends and relatives.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथा
यथा [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
महद्
महत् [adj]
ऐश्वर्यं
ऐश्वर्य [n]
प्राप्तः
प्राप् [1. P.]
परपुरंजय
परपुरंजय [adj]
किंकरा
किंकर [m]
भ्रातरः
भ्रातृ [m]
सर्वे
सर्व [pron]
मित्राः
मित्र [mn]
संबन्धिनस्तथा
सम्बन्धिन् [adj]
संबन्धिनस्तथा
तथा [ind]
आच्छादयसि प्रावारानश्नासि पिशितोदनम् । आजानेया वहन्ति त्वां कस्माच्छोचसि पुत्रक ॥
English Translation
You are clad in the best robes. You take the richest food. Horses of the best species bear you. Why then have you become pale and emaciated?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आच्छादयसि
आच्छादय् [10. Ā.]
प्रावारान्
प्रावार [adj]
अश्नासि
अश् [1. Ā.]
पिशितोदनम्
पिशितोदन [n]
आजानेया
आजानेय [m]
वहन्ति
वह् [2. P.]
त्वां
त्वद् [pron]
कस्माच्छोचसि
कस्मात् [ind]
कस्माच्छोचसि
शुच् [6. P.]
पुत्रक
पुत्रक [m]
दश तानि सहस्राणि स्नातकानां महात्मनाम् । भुञ्जते रुक्मपात्रीषु युधिष्ठिरनिवेशने ॥
English Translation
Duryodhana said Ten thousands of great Snataka Brahmanas daily take their food at Yudhishthira's palace from plates of gold.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दश
दशन् [adj]
तानि
तद् [pron]
सहस्राणि
सहस्र [mn]
स्नातकानां
स्नातक [m]
महात्मनाम्
महात्मन् [adj]
भुञ्जते
भुज् [6. P.]
रुक्मपात्रीषु
रुक्म [n]
रुक्मपात्रीषु
पात्री [f]
युधिष्ठिरनिवेशने
युधिष्ठिर [m]
युधिष्ठिरनिवेशने
निवेशन [n]
दृष्ट्वा च तां सभां दिव्यां दिव्यपुष्पफलान्विताम् । अश्वांस्तित्तिरकल्माषान्रत्नानि विविधानि च ॥
English Translation
Seeing his beautiful palaces adorned with excellent flowers and fruits, his horses of the Tittiri and the Kalmasha breeds, his dresses of various sorts, indeed, seeing that high prosperity of my enemies, viz., the sons of Pandu,-a prosperity resembling that of Vaishravana himself,-I am burning with grief, O Bharata!-
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
च
च [ind]
तां
तद् [pron]
सभां
सभा [f]
दिव्यां
दिव्य [adj]
दिव्यपुष्पफलान्विताम्
दिव्य [adj]
दिव्यपुष्पफलान्विताम्
पुष्प [n]
दिव्यपुष्पफलान्विताम्
फल [n]
दिव्यपुष्पफलान्विताम्
अन्वित [adj]
अश्वांस्तित्तिरकल्माषान्
अश्व [m]
अश्वांस्तित्तिरकल्माषान्
तित्तिर [m]
अश्वांस्तित्तिरकल्माषान्
कल्माष [adj]
रत्नानि
रत्न [mn]
विविधानि
विविध [adj]
च
च [ind]
दृष्ट्वा तां पाण्डवेयानामृद्धिमिन्द्रोपमां शुभाम् । अमित्राणां सुमहतीमनुशोचामि मानद ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
तां
तद् [pron]
पाण्डवेयानाम्
पाण्डवेय [m]
ऋद्धिम्
ऋद्धि [f]
इन्द्रोपमां
इन्द्र [m]
इन्द्रोपमां
उपम [adj]
शुभाम्
शुभ [adj]
अमित्राणां
अमित्र [mf]
सुमहतीम्
सु [ind]
सुमहतीम्
महत् [adj]
अनुशोचामि
अनुशुच् [1. Ā.]
मानद
मानद [adj]
यदीच्छसि श्रियं तात यादृशीं तां युधिष्ठिरे । विशिष्टां वा नरव्याघ्र शीलवान्भव पुत्रक ॥
English Translation
Dhritarashtra said If you wish, O sire, to acquire prosperity like that of Yudhishthira or that which is even superior to it, do you then, O son, try to be of virtuous conduct.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदीच्छसि
यदि [ind]
यदीच्छसि
इष् [1. P.]
श्रियं
श्री [f]
तात
तात [m]
यादृशीं
यादृश [adj]
तां
तद् [pron]
युधिष्ठिरे
युधिष्ठिर [m]
विशिष्टां
विशिष् [7. P.]
वा
वा [ind]
नरव्याघ्र
नर [m]
नरव्याघ्र
व्याघ्र [m]
शीलवान्
शीलवत् [adj]
भव
भू [1. Ā.]
पुत्रक
पुत्रक [m]
शीलेन हि त्रयो लोकाः शक्या जेतुं न संशयः । न हि किंचिदसाध्यं वै लोके शीलवतां भवेत् ॥
English Translation
Forsooth, one may, by his conduct alone, conquer the three words. There is nothing which virtuous persons cannot obtain.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शीलेन
शील [mn]
हि
हि [ind]
त्रयो
त्रि [nr]
लोकाः
लोक [m]
शक्या
शक्य [adj]
जेतुं
जि [9. P.]
न
न [ind]
संशयः
संशय [m]
न
न [ind]
हि
हि [ind]
किंचिद्
कश्चित् [pron]
असाध्यं
असाध्य [adj]
वै
वै [ind]
लोके
लोक [m]
शीलवतां
शीलवत् [adj]
भवेत्
भू [1. Ā.]
एकरात्रेण मान्धाता त्र्यहेण जनमेजयः । सप्तरात्रेण नाभागः पृथिवीं प्रतिपेदिवान् ॥
English Translation
Mandhata conquered the whole word in only one night, Janamejaya, in course of three; and Nabhaga, in course of seven.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एकरात्रेण
एक [pron]
एकरात्रेण
रात्र [mn]
मान्धाता
मान्धातृ [m]
त्र्यहेण
त्रि [nr]
त्र्यहेण
अह [mn]
जनमेजयः
जनमेजय [m]
सप्तरात्रेण
सप्तन् [adj]
सप्तरात्रेण
रात्र [mn]
नाभागः
नाभाग [m]
पृथिवीं
पृथिवी [f]
प्रतिपेदिवान्
प्रतिपद् [4. P.]
एते हि पार्थिवाः सर्वे शीलवन्तो दमान्विताः । अतस्तेषां गुणक्रीता वसुधा स्वयमागमत् ॥
English Translation
All these kings were endued with mercy and virtuous conduct. Therefore, the Earth came to them at their will, won over by their virtues!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एते
एतद् [pron]
हि
हि [ind]
पार्थिवाः
पार्थिव [m]
सर्वे
सर्व [pron]
शीलवन्तो
शीलवत् [adj]
दमान्विताः
दम [m]
दमान्विताः
अन्वित [adj]
अतस्तेषां
अतस् [ind]
अतस्तेषां
तद् [pron]
गुणक्रीता
गुण [mn]
गुणक्रीता
क्री [1. P.]
वसुधा
वसुधा [f]
स्वयम्
स्वयम् [ind]
आगमत्
आगम् [6. P.]
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । नारदेन पुरा प्रोक्तं शीलमाश्रित्य भारत ॥
English Translation
Regarding it is cited the discourse that took place in days of yore between Kamandaka and Angarishtha.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अत्राप्युदाहरन्तीमम्
अत्र [ind]
अत्राप्युदाहरन्तीमम्
अपि [ind]
अत्राप्युदाहरन्तीमम्
उदाहृ [2. P.]
अत्राप्युदाहरन्तीमम्
इदम् [pron]
इतिहासं
इतिहास [mn]
पुरातनम्
पुरातन [adj]
नारदेन
नारद [m]
पुरा
पुरा [ind]
प्रोक्तं
प्रवच् [2. P.]
शीलम्
शील [mn]
आश्रित्य
आश्रि [1. Ā.]
भारत
भारत [m]
प्रह्रादेन हृतं राज्यं महेन्द्रस्य महात्मनः । शीलमाश्रित्य दैत्येन त्रैलोक्यं च वशीकृतम् ॥
English Translation
In days of yore, the Daitya Prahlada, by the merit of his conduct, snatched from the great Indra his sovereignty and brought the three worlds under subjection.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
सम्पूज्य
सम्पूजय् [10. Ā.]
तद्
तद् [pron]
वाक्यं
वाक्य [n]
मृगेन्द्रस्य
मृगेन्द्र [m]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
शीलम्
शील [mn]
आश्रित्य
आश्रि [1. Ā.]
दैत्येन
दैत्य [m]
त्रैलोक्यं
त्रैलोक्य [n]
च
च [ind]
वशीकृतम्
वशीकृ [8. Ā.]
ततो बृहस्पतिं शक्रः प्राञ्जलिः समुपस्थितः । उवाच च महाप्राज्ञः श्रेय इच्छामि वेदितुम् ॥
English Translation
Shakra then, with joined hands, approached Brihaspati. Endued with great wisdom, the god of the celestials addressed to the great preceptor, saying,-I desire you to tell me the source of happiness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
बृहस्पतिं
बृहस्पति [m]
शक्रः
शक्र [m]
प्राञ्जलिः
प्राञ्जलि [adj]
समुपस्थितः
समुपस्था [1. Ā.]
उवाच
वच् [2. P.]
च
च [ind]
महाप्राज्ञः
महत् [adj]
महाप्राज्ञः
प्राज्ञ [adj]
श्रेय
श्रेयस् [n]
इच्छामि
इष् [1. P.]
वेदितुम्
विद् [6. Ā.]
ततो बृहस्पतिस्तस्मै ज्ञानं नैःश्रेयसं परम् । कथयामास भगवान्देवेन्द्राय कुरूद्वह ॥
English Translation
Thus accosted, Brihaspati said to him that Knowledge is the source of the greatest happiness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
बृहस्पतिस्तस्मै
बृहस्पति [m]
बृहस्पतिस्तस्मै
तद् [pron]
ज्ञानं
ज्ञान [n]
नैःश्रेयसं
नैःश्रेयस [adj]
परम्
पर [pron]
कथयामास
कथय् [10. Ā.]
भगवान्
भगवत् [adj]
देवेन्द्राय
देवेन्द्र [m]
कुरूद्वह
कुरु [m]
कुरूद्वह
उद्वह [m]
एतावच्छ्रेय इत्येव बृहस्पतिरभाषत । इन्द्रस्तु भूयः पप्रच्छ क्व विशेषो भवेदिति ॥
English Translation
Indeed, Brihaspati pointed out knowledge to be the source of supreme happiness. Indra, however, once more asked him as to whether there was any thing superior to that.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतावच्छ्रेय
एतावत् [adj]
एतावच्छ्रेय
श्रेयस् [n]
इत्येव
इति [ind]
इत्येव
एव [ind]
बृहस्पतिर्
बृहस्पति [m]
अभाषत
भाष् [1. P.]
इन्द्रस्तु
इन्द्र [m]
इन्द्रस्तु
तु [ind]
भूयः
भूयस् [ind]
पप्रच्छ
प्रच्छ् [1. P.]
क्व
क्व [ind]
विशेषो
विशेष [m]
भवेद्
भू [1. Ā.]
इति
इति [ind]
विशेषोऽस्ति महांस्तात भार्गवस्य महात्मनः । तत्रागमय भद्रं ते भूय एव पुरंदर ॥
English Translation
Brihaspati said There is some thing, O son, which is still higher. The great Bhargava (Ushanas) will instruct your better. Go to him, blessed be you, and enquire of him, O king of the celestials!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विशेषो
विशेष [m]
ऽस्ति
अस् [2. P.]
महांस्तात
महत् [adj]
महांस्तात
तात [m]
भार्गवस्य
भार्गव [m]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
तत्रागमय
तत्र [ind]
तत्रागमय
आगमय् [10. Ā.]
भद्रं
भद्र [n]
ते
त्वद् [pron]
भूय
भूयस् [ind]
एव
एव [ind]
पुरंदर
पुरंदर [m]
आत्मनस्तु ततः श्रेयो भार्गवात्सुमहायशाः । ज्ञानमागमयत्प्रीत्या पुनः स परमद्युतिः ॥
English Translation
Endued with great ascetic merit and effulgence, the king of the celestials then went to Bhargava and acquired from him, with a gratified heart, a knowledge of that which was to his greatest good.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आत्मनस्तु
आत्मन् [m]
आत्मनस्तु
तु [ind]
ततः
ततस् [ind]
श्रेयो
श्रेयस् [n]
भार्गवात्
भार्गव [m]
सुमहायशाः
सु [ind]
सुमहायशाः
महत् [adj]
सुमहायशाः
यशस् [n]
ज्ञानम्
ज्ञान [n]
आगमयत्
आगमय् [10. Ā.]
प्रीत्या
प्रीति [f]
पुनः
पुनर् [ind]
स
तद् [pron]
परमद्युतिः
परम [adj]
परमद्युतिः
द्युति [f]
तेनापि समनुज्ञातो भार्गवेण महात्मना । श्रेयोऽस्तीति पुनर्भूयः शुक्रमाह शतक्रतुः ॥
English Translation
Acquiring the permission of the great Bhargava, the celebrator of a hundred sacrifices once more asked the sage as to whether there was anything superior to what the sage had already told him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेनापि
तद् [pron]
तेनापि
अपि [ind]
समनुज्ञातो
समनुज्ञा [9. P.]
भार्गवेण
भार्गव [m]
महात्मना
महात्मन् [adj]
श्रेयो
श्रेयस् [n]
ऽस्तीति
अस् [2. P.]
ऽस्तीति
इति [ind]
पुनर्
पुनर् [ind]
भूयः
भूयस् [ind]
शुक्रम्
शुक्र [m]
आह
अह् [1. P.]
शतक्रतुः
शतक्रतु [m]
भार्गवस्त्वाह धर्मज्ञः प्रह्रादस्य महात्मनः । ज्ञानमस्ति विशेषेण ततो हृष्टश्च सोऽभवत् ॥
English Translation
The omniscient Bhargava said,-The great Prahlada has better knowledge!-Learning this, Indra became highly pleased.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भार्गवस्त्वाह
भार्गव [m]
भार्गवस्त्वाह
तु [ind]
भार्गवस्त्वाह
अह् [1. P.]
धर्मज्ञः
धर्म [mn]
धर्मज्ञः
ज्ञ [adj]
प्रह्रादस्य
प्रह्राद [m]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
ज्ञानम्
ज्ञान [n]
अस्ति
अस् [2. P.]
विशेषेण
विशेषेण [ind]
ततो
ततस् [ind]
हृष्टश्च
हृष् [1. P.]
हृष्टश्च
च [ind]
सो
तद् [pron]
ऽभवत्
भू [1. Ā.]
स ततो ब्राह्मणो भूत्वा प्रह्रादं पाकशासनः । सृत्वा प्रोवाच मेधावी श्रेय इच्छामि वेदितुम् ॥
English Translation
The chastiser of Paka, endued with supreme intelligence, assumed the form of a Brahman and going to Prahlada, asked him saying-I desire to hear what conduces to felicity.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
ततो
ततस् [ind]
ब्राह्मणो
ब्राह्मण [m]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
प्रह्रादं
प्रह्राद [m]
पाकशासनः
पाकशासन [m]
उवाच
वच् [2. P.]
च
च [ind]
महाप्राज्ञः
महत् [adj]
महाप्राज्ञः
प्राज्ञ [adj]
श्रेय
श्रेयस् [n]
इच्छामि
इष् [1. P.]
वेदितुम्
विद् [6. Ā.]
प्रह्रादस्त्वब्रवीद्विप्रं क्षणो नास्ति द्विजर्षभ । त्रैलोक्यराज्ये सक्तस्य ततो नोपदिशामि ते ॥
English Translation
Prahlada answered the Brahmana, saying,-O chief of the twice-born, I have no time, being wholly engaged with the task of ruling the three worlds!-I cannot therefore, instruct you.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रह्रादस्त्वब्रवीद्
प्रह्राद [m]
प्रह्रादस्त्वब्रवीद्
तु [ind]
प्रह्रादस्त्वब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
विप्रं
विप्र [m]
क्षणो
क्षण [m]
नास्ति
न [ind]
नास्ति
अस् [2. P.]
द्विजर्षभ
द्विजर्षभ [m]
त्रैलोक्यराज्ये
त्रैलोक्य [n]
त्रैलोक्यराज्ये
राज्य [n]
सक्तस्य
सञ्ज् [1. Ā.]
ततो
ततस् [ind]
नोपदिशामि
न [ind]
नोपदिशामि
उपदिश् [6. Ā.]
ते
त्वद् [pron]
ब्राह्मणस्त्वब्रवीद्वाक्यं कस्मिन्काले क्षणो भवेत् । ततोपदिष्टमिच्छामि यद्यत्कार्यान्तरं भवेत् ॥
English Translation
The Brahmana said,-O king when you may have leisure, I wish to listen to your instructions about that conduct which yields good!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ब्राह्मणस्त्वब्रवीद्
ब्राह्मण [m]
ब्राह्मणस्त्वब्रवीद्
तु [ind]
ब्राह्मणस्त्वब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
वाक्यं
वाक्य [n]
कस्मिन्
क [pron]
काले
काल [m]
क्षणो
क्षण [m]
भवेत्
भू [1. Ā.]
इच्छामि
इष् [1. P.]
यद्
यद् [pron]
यत्
यद् [pron]
कार्यान्तरं
कार्य [n]
कार्यान्तरं
अन्तर [adj]
भवेत्
भू [1. Ā.]