Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 4 (Kiṣkindhākāṇḍa) • Sarga 8

Kiṣkindhākāṇḍa Sarga 8

किष्किन्धाकाण्डम् • सर्गः 8

Kiṣkindhākāṇḍa Sarga 8 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 45 verses.

Total: 45 Verses • Citations: VR 4.8.1–45 • 175 Lexicon Terms • Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
VR 4.8.1 अनुष्टुप्
परितुष्टस्तु सुग्रीवस्तेन वाक्येन वानरः । लक्ष्मणस्याग्रजं राममिदं वचनमब्रवीत् ॥
parituṣṭastu sugrīvastena vākyena vānaraḥ | lakṣmaṇasyāgrajaṃ rāmamidaṃ vacanamabravīt ||
English Translation
Sugrīva, rejoiced at the words of Rāma, said to that hero, the elder brother of Laksmana; who was well pleased.
VR 4.8.2 अनुष्टुप्
सर्वथाहमनुग्राह्यो देवतानामसंशयः । उपपन्नगुणोपेतः सखा यस्य भवान्मम ॥
sarvathāhamanugrāhyo devatānāmasaṃśayaḥ | upapannaguṇopetaḥ sakhā yasya bhavānmama ||
English Translation
I am, without doubt, worthy of being favoured by the gods, since you accomplished and furnished with virtues are my friend.
VR 4.8.3 अनुष्टुप्
शक्यं खलु भवेद्राम सहायेन त्वयानघ । सुरराज्यमपि प्राप्तुं स्वराज्यं किं पुनः प्रभो ॥
śakyaṃ khalu bhavedrāma sahāyena tvayānagha | surarājyamapi prāptuṃ svarājyaṃ kiṃ punaḥ prabho ||
English Translation
By your help, O Rama, one can, O sinless one, obtain the kingdom of the celestials,-what is to be said of one's kingdom, O lord?
VR 4.8.4 अनुष्टुप्
सोऽहं सभाज्यो बन्धूनां सुहृदां चैव राघव । यस्याग्निसाक्षिकं मित्रं लब्धं राघववंशजम् ॥
so'haṃ sabhājyo bandhūnāṃ suhṛdāṃ caiva rāghava | yasyāgnisākṣikaṃ mitraṃ labdhaṃ rāghavavaṃśajam ||
English Translation
I, who have, in the presence of Fire, gained for my friend (you) sprung from the Rāghava race, am, O Rāghava worthy of being honoured by my friends and relations.
VR 4.8.5 अनुष्टुप्
अहमप्यनुरूपस्ते वयस्यो ज्ञास्यसे शनैः । न तु वक्तुं समर्थोऽहं स्वयमात्मगतान्गुणान् ॥
ahamapyanurūpaste vayasyo jñāsyase śanaiḥ | na tu vaktuṃ samartho'haṃ svayamātmagatānguṇān ||
English Translation
You also shall by and by learn that I am a fit friend for you; but I can not speak to you of the qualities that abide in me.
VR 4.8.6 अनुष्टुप्
महात्मनां तु भूयिष्ठं त्वद्विधानां कृतात्मनाम् । निश्चला भवति प्रीतिर्धैर्यमात्मवतामिव ॥
mahātmanāṃ tu bhūyiṣṭhaṃ tvadvidhānāṃ kṛtātmanām | niścalā bhavati prītirdhairyamātmavatāmiva ||
English Translation
O free one, the felicity of high-souled and self-governed friends like you abounds and is enduring.
VR 4.8.7 अनुष्टुप्
रजतं वा सुवर्णं वा वस्त्राण्याभरणानि वा । अविभक्तानि साधूनामवगच्छन्ति साधवः ॥
rajataṃ vā suvarṇaṃ vā vastrāṇyābharaṇāni vā | avibhaktāni sādhūnāmavagacchanti sādhavaḥ ||
English Translation
Pious friends look upon the silver, and gold, and the elegant ornaments of pious friends as common property.
VR 4.8.8 अनुष्टुप्
आढ्यो वापि दरिद्रो वा दुःखितः सुखितोऽपि वा । निर्दोषो वा सदोषो वा वयस्यः परमा गतिः ॥
āḍhyo vāpi daridro vā duḥkhitaḥ sukhito'pi vā | nirdoṣo vā sadoṣo vā vayasyaḥ paramā gatiḥ ||
English Translation
Whether rich or poor, happy or miserable, good or bad, a friend is the greatest refuge (of his friend).
VR 4.8.9 अनुष्टुप्
धनत्यागः सुखत्यागो देहत्यागोऽपि वा पुनः । वयस्यार्थे प्रवर्तन्ते स्नेहं दृष्ट्वा तथाविधम् ॥
dhanatyāgaḥ sukhatyāgo dehatyāgo'pi vā punaḥ | vayasyārthe pravartante snehaṃ dṛṣṭvā tathāvidham ||
English Translation
Witnessing such affection, people can, O sinless one, forsake wealth, comfort, and even their native land for the sake of their friends.
VR 4.8.10 अनुष्टुप्
तत्तथेत्यब्रवीद्रामः सुग्रीवं प्रियवादिनम् । लक्ष्मणस्याग्रतो लक्ष्म्या वासवस्येव धीमतः ॥
tattathetyabravīdrāmaḥ sugrīvaṃ priyavādinam | lakṣmaṇasyāgrato lakṣmyā vāsavasyeva dhīmataḥ ||
English Translation
There at the graceful Rāma, in front of the intelligent Lakşmaņa resembling Väsava, said to Sugriva of a pleasing presence,-It is even so.
VR 4.8.11 अनुष्टुप्
ततो रामं स्थितं दृष्ट्वा लक्ष्मणं च महाबलम् । सुग्रीवः सर्वतश्चक्षुर्वने लोलमपातयत् ॥
tato rāmaṃ sthitaṃ dṛṣṭvā lakṣmaṇaṃ ca mahābalam | sugrīvaḥ sarvataścakṣurvane lolamapātayat ||
English Translation
The next day seeing Rāma as well as the mighty Lakşmaņa seated on the ground, Sugrīva briskly cast his eyes about the forest.
VR 4.8.12 अनुष्टुप्
स ददर्श ततः सालमविदूरे हरीश्वरः । सुपुष्पमीषत्पत्राढ्यं भ्रमरैरुपशोभितम् ॥
sa dadarśa tataḥ sālamavidūre harīśvaraḥ | supuṣpamīṣatpatrāḍhyaṃ bhramarairupaśobhitam ||
English Translation
And hard by that lord of monkeys discovered a Sāla tree, bearing a few beautiful blossoms, with its wealth of foliage, decked by black bees.
VR 4.8.13 अनुष्टुप्
तस्यैकां पर्णबहुलां भङ्क्त्वा शाखां सुपुष्पिताम् । सालस्यास्तीर्य सुग्रीवो निषसाद सराघवः ॥
tasyaikāṃ parṇabahulāṃ bhaṅktvā śākhāṃ supuṣpitām | sālasyāstīrya sugrīvo niṣasāda sarāghavaḥ ||
English Translation
Then spreading a beautifully blossoming spray of Sala, full of foliage, Sugriva made an awning and sat down with Rāghava.
VR 4.8.14 अनुष्टुप्
तावासीनौ ततो दृष्ट्वा हनूमानपि लक्ष्मणम् । सालशाखां समुत्पाट्य विनीतमुपवेशयत् ॥
tāvāsīnau tato dṛṣṭvā hanūmānapi lakṣmaṇam | sālaśākhāṃ samutpāṭya vinītamupaveśayat ||
English Translation
Seeing them seated, Hanumān breaking off a branch of śāla, humbly made Lakşmaņa sit down.
VR 4.8.15 अनुष्टुप्
ततः प्रहृष्टः सुग्रीवः श्लक्ष्णं मधुरया गिरा । उवाच प्रणयाद्रामं हर्षव्याकुलिताक्षरम् ॥
tataḥ prahṛṣṭaḥ sugrīvaḥ ślakṣṇaṃ madhurayā girā | uvāca praṇayādrāmaṃ harṣavyākulitākṣaram ||
English Translation
Next Sugriva, feeling high rapture, with his eyes expanded with joy, answered Rāma blandly in sweet words.
VR 4.8.16 अनुष्टुप्
अहं विनिकृतो भ्रात्रा चराम्येष भयार्दितः । ऋश्यमूकं गिरिवरं हृतभार्यः सुदुःखितः ॥
ahaṃ vinikṛto bhrātrā carāmyeṣa bhayārditaḥ | ṛśyamūkaṃ girivaraṃ hṛtabhāryaḥ suduḥkhitaḥ ||
English Translation
Wronged by my brother, I deprived of my wife and exceedingly distressed, and exercised with fear, live in this foremost of mountains, Rs yamuka.
VR 4.8.17 अनुष्टुप्
सोऽहं त्रस्तो भये मग्नो वसाम्युद्भ्रान्तचेतनः । वालिना निकृतो भ्रात्रा कृतवैरश्च राघव ॥
so'haṃ trasto bhaye magno vasāmyudbhrāntacetanaḥ | vālinā nikṛto bhrātrā kṛtavairaśca rāghava ||
English Translation
I am afflicted with fright, and worried by fear, with my senses bewildered in this wood. Wronged have I been by Vāli, my brother; and I have incurred his hostility, O Raghava.
VR 4.8.18 अनुष्टुप्
वालिनो मे भयार्तस्य सर्वलोकाभयंकर । ममापि त्वमनाथस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥
vālino me bhayārtasya sarvalokābhayaṃkara | mamāpi tvamanāthasya prasādaṃ kartumarhasi ||
English Translation
O you, that remove the fear of all creatures, it behove you who am tormented by fear and am helpless, to extend your favour to me.
VR 4.8.19 अनुष्टुप्
एवमुक्तस्तु तेजस्वी धर्मज्ञो धर्मवत्सलः । प्रत्युवाच स काकुत्स्थः सुग्रीवं प्रहसन्निव ॥
evamuktastu tejasvī dharmajño dharmavatsalaḥ | pratyuvāca sa kākutsthaḥ sugrīvaṃ prahasanniva ||
English Translation
Thus addressed, the powerful Kākutstha, knowing righteousness, and devoted to virtue, answered Sugriva, smiling,
VR 4.8.20 अनुष्टुप्
उपकारफलं मित्रमपकारोऽरिलक्षणम् । अद्यैव तं हनिष्यामि तव भार्यापहारिणम् ॥
upakāraphalaṃ mitramapakāro'rilakṣaṇam | adyaiva taṃ haniṣyāmi tava bhāryāpahāriṇam ||
English Translation
O mighty monkey, that the outcome of amity is good offices I am well aware of. I will slay that captor of your wife Vāli.
VR 4.8.21 अनुष्टुप्
इमे हि मे महावेगाः पत्रिणस्तिग्मतेजसः । कार्तिकेयवनोद्भूताः शरा हेमविभूषिताः ॥
ime hi me mahāvegāḥ patriṇastigmatejasaḥ | kārtikeyavanodbhūtāḥ śarā hemavibhūṣitāḥ ||
English Translation
O exalted one, these feathered shafts of exceeding energy, sprung from the Kārtikeya forest, decked with gold, furnished with the plumes of the Kanka, resembling the thunderbolt of the great Indra, having smooth knots, and sharp heads, are like enraged serpents.
VR 4.8.22 अनुष्टुप्
कङ्कपत्रप्रतिच्छन्ना महेन्द्राशनिसंनिभाः । सुपर्वाणः सुतीक्ष्णाग्रा सरोषा भुजगा इव ॥
kaṅkapatrapraticchannā mahendrāśanisaṃnibhāḥ | suparvāṇaḥ sutīkṣṇāgrā saroṣā bhujagā iva ||
English Translation
O exalted one, these feathered shafts of exceeding energy, sprung from the Kārtikeya forest, decked with gold, furnished with the plumes of the Kanka, resembling the thunderbolt of the great Indra, having smooth knots, and sharp heads, are like enraged serpents.
VR 4.8.23 अनुष्टुप्
भ्रातृसंज्ञममित्रं ते वालिनं कृतकिल्बिषम् । शरैर्विनिहतं पश्य विकीर्णमिव पर्वतम् ॥
bhrātṛsaṃjñamamitraṃ te vālinaṃ kṛtakilbiṣam | śarairvinihataṃ paśya vikīrṇamiva parvatam ||
English Translation
You shall behold your brother and enemy, who is named Vāli slain by my shafts, and lying like a dislodged hill.
VR 4.8.24 अनुष्टुप्
राघवस्य वचः श्रुत्वा सुग्रीवो वाहिनीपतिः । प्रहर्षमतुलं लेभे साधु साध्विति चाब्रवीत् ॥
rāghavasya vacaḥ śrutvā sugrīvo vāhinīpatiḥ | praharṣamatulaṃ lebhe sādhu sādhviti cābravīt ||
English Translation
Hearing with Lakşmaņa the speech of the pious one, Rāma gained an excess of joy and exclaiming, Wonderful it is!
VR 4.8.25 अनुष्टुप्
रामशोकाभिभूतोऽहं शोकार्तानां भवान्गतिः । वयस्य इति कृत्वा हि त्वय्यहं परिदेवये ॥
rāmaśokābhibhūto'haṃ śokārtānāṃ bhavāngatiḥ | vayasya iti kṛtvā hi tvayyahaṃ paridevaye ||
English Translation
O Rāma, overwhelmed am I by grief. You are the succour of those afflicted with sorrow. Having made you my friend, I express to you my grief.
VR 4.8.26 अनुष्टुप्
त्वं हि पाणिप्रदानेन वयस्यो सोऽग्निसाक्षिकः । कृतः प्राणैर्बहुमतः सत्येनापि शपाम्यहम् ॥
tvaṃ hi pāṇipradānena vayasyo so'gnisākṣikaḥ | kṛtaḥ prāṇairbahumataḥ satyenāpi śapāmyaham ||
English Translation
I have, in the presence of Fire by giving you my hand, made you my friend. You are dearer to me than life itself. This I swear to you by Truth.
VR 4.8.27 अनुष्टुप्
वयस्य इति कृत्वा च विस्रब्धं प्रवदाम्यहम् । दुःखमन्तर्गतं यन्मे मनो दहति नित्यशः ॥
vayasya iti kṛtvā ca visrabdhaṃ pravadāmyaham | duḥkhamantargataṃ yanme mano dahati nityaśaḥ ||
English Translation
Having made you my friend, I inspired with confidence am unbosoming myself to you. The sorrow, that is in my heart, is constantly enfeebling my mind.
VR 4.8.28 अनुष्टुप्
एतावदुक्त्वा वचनं बाष्पदूषितलोचनः । बाष्पोपहतया वाचा नोच्चैः शक्नोति भाषितुम् ॥
etāvaduktvā vacanaṃ bāṣpadūṣitalocanaḥ | bāṣpopahatayā vācā noccaiḥ śaknoti bhāṣitum ||
English Translation
Having proceeded thus far, he, his eyes filled with tears and his words faltering because of vapour, could not speak aloud.
VR 4.8.29 अनुष्टुप्
बाष्पवेगं तु सहसा नदीवेगमिवागतम् । धारयामास धैर्येण सुग्रीवो रामसंनिधौ ॥
bāṣpavegaṃ tu sahasā nadīvegamivāgatam | dhārayāmāsa dhairyeṇa sugrīvo rāmasaṃnidhau ||
English Translation
Sugrīva suddenly restrained, before Rāma, the force of tears, like to the tide of a river.
VR 4.8.30 अनुष्टुप्
संनिगृह्य तु तं बाष्पं प्रमृज्य नयने शुभे । विनिःश्वस्य च तेजस्वी राघवं पुनरब्रवीत् ॥
saṃnigṛhya tu taṃ bāṣpaṃ pramṛjya nayane śubhe | viniḥśvasya ca tejasvī rāghavaṃ punarabravīt ||
English Translation
Having restrained his tears and wiped his fair eyes, that energetic one, sighing heavily, again went on,
← Previous (Ch. 265) Full Table of Contents Next (Ch. 267) →