Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 4 (Kiṣkindhākāṇḍa) • Sarga 20

Kiṣkindhākāṇḍa Sarga 20

किष्किन्धाकाण्डम् • सर्गः 20

Kiṣkindhākāṇḍa Sarga 20 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 25 verses.

Total: 25 Verses • Citations: VR 4.20.1–25 • 175 Lexicon Terms
VR 4.20.1 अनुष्टुप्
रामचापविसृष्टेन शरेणान्तकरेण तम् । दृष्ट्वा विनिहतं भूमौ तारा ताराधिपानना ॥
rāmacāpavisṛṣṭena śareṇāntakareṇa tam | dṛṣṭvā vinihataṃ bhūmau tārā tārādhipānanā ||
English Translation
Beholding her husband lying on the ground pierced by a deathdealing arrow released by Rama, the lovely moonfaced Tara went and embraced him.
VR 4.20.2 अनुष्टुप्
सा समासाद्य भर्तारं पर्यष्वजत भामिनी । इषुणाभिहतं दृष्ट्वा वालिनं कुञ्जरोपमम् ॥
sā samāsādya bhartāraṃ paryaṣvajata bhāminī | iṣuṇābhihataṃ dṛṣṭvā vālinaṃ kuñjaropamam ||
VR 4.20.3 अनुष्टुप्
वानरेन्द्रं महेन्द्राभं शोकसंतप्तमानसा । तारा तरुमिवोन्मूलं पर्यदेवयदातुरा ॥
vānarendraṃ mahendrābhaṃ śokasaṃtaptamānasā | tārā tarumivonmūlaṃ paryadevayadāturā ||
English Translation
Beholding Vali, the lord of monkeys, who was strong as an elephant, splendid as a mountain, fallen down like an uprooted tree, struck by the arrow, Tara became restless and wailed bitterly:
VR 4.20.4 अनुष्टुप्
रणे दारुणविक्रान्त प्रवीर प्लवतां वर । किं दीनामपुरोभागामद्य त्वं नाभिभाषसे ॥
raṇe dāruṇavikrānta pravīra plavatāṃ vara | kiṃ dīnāmapurobhāgāmadya tvaṃ nābhibhāṣase ||
English Translation
O hero, O foremost of monkeys, O powerful one, O you terrible in warfare, why did you not welcome me to-day who am guilty of some iniquity by you?
VR 4.20.5 अनुष्टुप्
उत्तिष्ठ हरिशार्दूल भजस्व शयनोत्तमम् । नैवंविधाः शेरते हि भूमौ नृपतिसत्तमाः ॥
uttiṣṭha hariśārdūla bhajasva śayanottamam | naivaṃvidhāḥ śerate hi bhūmau nṛpatisattamāḥ ||
English Translation
Rise, O best of monkeys, and lie down on a better bed; monarchs do not stretch themselves on earth.
VR 4.20.6 अनुष्टुप्
अतीव खलु ते कान्ता वसुधा वसुधाधिप । गतासुरपि यां गात्रैर्मां विहाय निषेवसे ॥
atīva khalu te kāntā vasudhā vasudhādhipa | gatāsurapi yāṃ gātrairmāṃ vihāya niṣevase ||
English Translation
O lord of earth, indeed earth is your favourite wife; since renouncing me, you, though dead, are serving her with your body.
VR 4.20.7 अनुष्टुप्
व्यक्तमन्या त्वया वीर धर्मतः संप्रवर्तता । किष्किन्धेव पुरी रम्या स्वर्गमार्गे विनिर्मिता ॥
vyaktamanyā tvayā vīra dharmataḥ saṃpravartatā | kiṣkindheva purī ramyā svargamārge vinirmitā ||
English Translation
Evident it is, O hero, that while engaged in a lawful conflict, you hadst created another city of Kiskindha, in the region of the celestials.
VR 4.20.8 अनुष्टुप्
यान्यस्माभिस्त्वया सार्धं वनेषु मधुगन्धिषु । विहृतानि त्वया काले तेषामुपरमः कृतः ॥
yānyasmābhistvayā sārdhaṃ vaneṣu madhugandhiṣu | vihṛtāni tvayā kāle teṣāmuparamaḥ kṛtaḥ ||
English Translation
All your enjoyments with me in nectarsmelling woods, have been brought to a close.
VR 4.20.9 अनुष्टुप्
निरानन्दा निराशाहं निमग्ना शोकसागरे । त्वयि पञ्चत्वमापन्ने महायूथपयूथपे ॥
nirānandā nirāśāhaṃ nimagnā śokasāgare | tvayi pañcatvamāpanne mahāyūthapayūthape ||
English Translation
You, the lord of monkey-herds, being slain, I am deprived of joy and hope and am sunk in the abyss of grief.
VR 4.20.10 अनुष्टुप्
हृदयं सुस्थिरं मह्यं दृष्ट्वा विनिहतं भुवि । यन्न शोकाभिसंतप्तं स्फुटतेऽद्य सहस्रधा ॥
hṛdayaṃ susthiraṃ mahyaṃ dṛṣṭvā vinihataṃ bhuvi | yanna śokābhisaṃtaptaṃ sphuṭate'dya sahasradhā ||
English Translation
Forsooth, my heart is uncommon hard, since beholding you on the ground it has not been sundered into thousand pieces being overwhelmed with grief.
VR 4.20.11 अनुष्टुप्
सुग्रीवस्य त्वया भार्या हृता स च विवासितः । यत्तत्तस्य त्वया व्युष्टिः प्राप्तेयं प्लवगाधिप ॥
sugrīvasya tvayā bhāryā hṛtā sa ca vivāsitaḥ | yattattasya tvayā vyuṣṭiḥ prāpteyaṃ plavagādhipa ||
English Translation
Sugrīva's wife was carried away and banished by you and this is the result of your action, O foremost of monkeys.
VR 4.20.12 अनुष्टुप्
निःश्रेयसपरा मोहात्त्वया चाहं विगर्हिता । यैषाब्रुवं हितं वाक्यं वानरेन्द्रहितैषिणी ॥
niḥśreyasaparā mohāttvayā cāhaṃ vigarhitā | yaiṣābruvaṃ hitaṃ vākyaṃ vānarendrahitaiṣiṇī ||
English Translation
O lord of monkeys, out of your ignorance you didst neglect all my well meaning words which I said, being intent on your welfare and benefit.
VR 4.20.13 अनुष्टुप्
कालो निःसंशयो नूनं जीवितान्तकरस्तव । बलाद्येनावपन्नोऽसि सुग्रीवस्यावशो वशम् ॥
kālo niḥsaṃśayo nūnaṃ jīvitāntakarastava | balādyenāvapanno'si sugrīvasyāvaśo vaśam ||
English Translation
Forsooth, you had been by force brought under the control of Kāla, since you had been discomfited by Sugrīva, albeit you are above the control of others.
VR 4.20.14 अनुष्टुप्
वैधव्यं शोकसंतापं कृपणं कृपणा सती । अदुःखोपचिता पूर्वं वर्तयिष्याम्यनाथवत् ॥
vaidhavyaṃ śokasaṃtāpaṃ kṛpaṇaṃ kṛpaṇā satī | aduḥkhopacitā pūrvaṃ vartayiṣyāmyanāthavat ||
English Translation
Unused to miseries before how shall I, being an object commiseration, put up like one helpless, with my widow-hood and grief.
VR 4.20.15 अनुष्टुप्
लालितश्चाङ्गदो वीरः सुकुमारः सुखोचितः । वत्स्यते कामवस्थां मे पितृव्ये क्रोधमूर्छिते ॥
lālitaścāṅgado vīraḥ sukumāraḥ sukhocitaḥ | vatsyate kāmavasthāṃ me pitṛvye krodhamūrchite ||
English Translation
How shall the heroic and youthful Angada, brought up in luxury and happiness, be regarded by his uncle, senseless with wrath?
VR 4.20.16 अनुष्टुप्
कुरुष्व पितरं पुत्र सुदृष्टं धर्मवत्सलम् । दुर्लभं दर्शनं त्वस्य तव वत्स भविष्यति ॥
kuruṣva pitaraṃ putra sudṛṣṭaṃ dharmavatsalam | durlabhaṃ darśanaṃ tvasya tava vatsa bhaviṣyati ||
English Translation
Do you cast for good, O my son, your looks towards your pious sire, for since now it will be hard for you to see him again.
VR 4.20.17 अनुष्टुप्
समाश्वासय पुत्रं त्वं संदेशं संदिशस्व च । मूर्ध्नि चैनं समाघ्राय प्रवासं प्रस्थितो ह्यसि ॥
samāśvāsaya putraṃ tvaṃ saṃdeśaṃ saṃdiśasva ca | mūrdhni cainaṃ samāghrāya pravāsaṃ prasthito hyasi ||
English Translation
Do you console your son, favour me with orders, smell his head, as you are going to journey in a foreign land.
VR 4.20.18 अनुष्टुप्
रामेण हि महत्कर्म कृतं त्वामभिनिघ्नता । आनृण्यं तु गतं तस्य सुग्रीवस्य प्रतिश्रवे ॥
rāmeṇa hi mahatkarma kṛtaṃ tvāmabhinighnatā | ānṛṇyaṃ tu gataṃ tasya sugrīvasya pratiśrave ||
English Translation
By destroying you, Rāma, has performed a great action, since by this he has been released from his vow to Sugriva.
VR 4.20.19 अनुष्टुप्
सकामो भव सुग्रीव रुमां त्वं प्रतिपत्स्यसे । भुङ्क्ष्व राज्यमनुद्विग्नः शस्तो भ्राता रिपुस्तव ॥
sakāmo bhava sugrīva rumāṃ tvaṃ pratipatsyase | bhuṅkṣva rājyamanudvignaḥ śasto bhrātā ripustava ||
English Translation
O Sugrīva, do you gain your ends and get back your Rumā, devoid of anxiety do you govern your kingdom-your enemy, the brother has been slain.
VR 4.20.20 अनुष्टुप्
किं मामेवं विलपतीं प्रेंणा त्वं नाभिभाषसे । इमाः पश्य वरा बह्वीर्भार्यास्ते वानरेश्वर ॥
kiṃ māmevaṃ vilapatīṃ preṃṇā tvaṃ nābhibhāṣase | imāḥ paśya varā bahvīrbhāryāste vānareśvara ||
English Translation
O lord of monkeys, why did you not welcome me, your beloved spouse, who am bewailing thus? Behold, your other wives are also mourning in the same wise.
VR 4.20.21 अनुष्टुप्
तस्या विलपितं श्रुत्वा वानर्यः सर्वतश्च ताः । परिगृह्याङ्गदं दीनं दुःखार्ताः परिचुक्रुशुः ॥
tasyā vilapitaṃ śrutvā vānaryaḥ sarvataśca tāḥ | parigṛhyāṅgadaṃ dīnaṃ duḥkhārtāḥ paricukruśuḥ ||
English Translation
Hearing the bewailings of that she-monkey, others, taking Angada, distressed and overwhelmed with grief, began to cry piteously.
VR 4.20.22 उपेन्द्रवज्रा
किमङ्गदं साङ्गद वीर बाहो; विहाय यास्यद्य चिरप्रवासं । न युक्तमेवं गुणसंनिकृष्टं; विहाय पुत्रं प्रियपुत्र गन्तुम् ॥
kimaṅgadaṃ sāṅgada vīra bāho; vihāya yāsyadya cirapravāsaṃ | na yuktamevaṃ guṇasaṃnikṛṣṭaṃ; vihāya putraṃ priyaputra gantum ||
English Translation
O hero, having Arigada on your arms, why are you proceeding on a journey for good in a foreign land leaving behind (your son) Angada. It does not behove you (to leave aside) your dear son, gifted with diverse accomplishments and wearing a charming and beautiful cloth.
VR 4.20.23 उपेन्द्रवज्रा
किमप्रियं ते प्रियचारुवेष; कृतं मया नाथ सुतेन वा ते । सहायिनीमद्य विहाय वीर; यमक्षयं गच्छसि दुर्विनीतम् ॥
kimapriyaṃ te priyacāruveṣa; kṛtaṃ mayā nātha sutena vā te | sahāyinīmadya vihāya vīra; yamakṣayaṃ gacchasi durvinītam ||
English Translation
'O darling, attractively dressed, you are leaving me and Angada and going too far. What unpleasant deeds we have done (to deserve this).
VR 4.20.24 उपजातिः
यद्यप्रियं किंचिदसंप्रधार्य; कृतं मया स्यात्तव दीर्घबाहो । क्षमस्व मे तद्धरिवंश नाथ; व्रजामि मूर्ध्ना तव वीर पादौ ॥
yadyapriyaṃ kiṃcidasaṃpradhārya; kṛtaṃ mayā syāttava dīrghabāho | kṣamasva me taddharivaṃśa nātha; vrajāmi mūrdhnā tava vīra pādau ||
English Translation
you of long arms, O lord of monkeys, if I have offended you in any way, do you forgive me, after ascertaining my crime.
VR 4.20.25 उपजातिः
तथा तु तारा करुणं रुदन्ती; भर्तुः समीपे सह वानरीभिः । व्यवस्यत प्रायमनिन्द्यवर्णा; उपोपवेष्टुं भुवि यत्र वाली ॥
tathā tu tārā karuṇaṃ rudantī; bhartuḥ samīpe saha vānarībhiḥ | vyavasyata prāyamanindyavarṇā; upopaveṣṭuṃ bhuvi yatra vālī ||
English Translation
O hero, I touch your feet with my head. Bewailing thus piteously with other sbemonkeys, Tārā, having a blameless countenance, stationing herself where Vāli was, resolved to put an end to her being by fastings.
← Previous (Ch. 277) Full Table of Contents Next (Ch. 279) →