Ādiparva Adhyāya 46
आदिपर्व • अध्यायः 46
Ādiparva Adhyāya 46 of the classical Mahābhārata with 42 verses.
Total: 42 Verses
•
Citations: MBh 1.46.1–42
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
ततः स राजा राजेन्द्र स्कन्धे तस्य भुजंगमम् । मुनेः क्षुत्क्षाम आसज्य स्वपुरं पुनराययौ ॥
English Translation
The Ministers said : O king of kings, that tired and hungry monarch, having placed the snake on the shoulder of the Rishi, came back to his own capital.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
स
तद् [pron]
राजा
राजन् [m]
राजेन्द्र
राजन् [m]
राजेन्द्र
इन्द्र [m]
स्कन्धे
स्कन्ध [m]
तस्य
तद् [pron]
भुजंगमम्
भुजंगम [m]
मुनेः
मुनि [m]
क्षुत्क्षाम
क्षुध् [f]
क्षुत्क्षाम
क्षाम [adj]
आसज्य
आसञ्ज् [1. Ā.]
स्वपुरं
स्व [adj]
स्वपुरं
पुर [n]
पुनर्
पुनर् [ind]
आययौ
आया [2. Ā.]
ऋषेस्तस्य तु पुत्रोऽभूद्गवि जातो महायशाः । शृङ्गी नाम महातेजास्तिग्मवीर्योऽतिकोपनः ॥
English Translation
The Rishi had a son, born of a cow, named Shringi. He was greatly renowned, exceedingly powerful and greatly energetic and very wrathful.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तरुणस्तस्य
तरुण [adj]
तरुणस्तस्य
तद् [pron]
पुत्रो
पुत्र [m]
ऽभूत्
भू [1. Ā.]
तिग्मतेजा
तिग्म [adj]
तिग्मतेजा
तेजस् [n]
महातपाः
महत् [adj]
महातपाः
तपस् [n]
शृङ्गी
शृङ्गिन् [mfn]
नाम
नाम [ind]
महातेजास्
महत् [adj]
महातेजास्
तेजस् [n]
तिग्मवीर्यो
तिग्म [adj]
तिग्मवीर्यो
वीर्य [n]
ऽतिकोपनः
अतिकोपन [adj]
ब्रह्माणं सोऽभ्युपागम्य मुनिः पूजां चकार ह । अनुज्ञातो गतस्तत्र शृङ्गी शुश्राव तं तदा । सख्युः सकाशात्पितरं पित्रा ते धर्षितं तथा ॥
English Translation
He went to Brahma and worshipped him. Commanded by him, Shringi was one day returning home,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ब्रह्माणं
ब्रह्मन् [m]
सो
तद् [pron]
ऽभ्युपागम्य
अभ्युपागम् [1. P.]
मुनिः
मुनि [m]
पूजां
पूजा [f]
चकार
कृ [2. Ā.]
ह
ह [ind]
अनुज्ञातो
अनुज्ञा [9. Ā.]
गतस्तत्र
गम् [6. Ā.]
गतस्तत्र
तत्र [ind]
शृङ्गी
शृङ्गिन् [mfn]
शुश्राव
श्रु [4. P.]
तं
तद् [pron]
तदा
तदा [ind]
सख्युः
सखि [m]
सकाशात्
सकाश [m]
पितरं
पितृ [m]
पित्रा
पितृ [m]
ते
त्वद् [pron]
धर्षितं
धर्षय् [10. P.]
तथा
तथा [ind]
मृतं सर्पं समासक्तं पित्रा ते जनमेजय । वहन्तं कुरुशार्दूल स्कन्धेनानपकारिणम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मृतं
मृ [4. Ā.]
सर्पं
सर्प [m]
समासक्तं
समासञ्ज् [1. Ā.]
पित्रा
पितृ [m]
ते
त्वद् [pron]
जनमेजय
जनमेजय [m]
वहन्तं
वह् [2. P.]
कुरुशार्दूल
कुरु [m]
कुरुशार्दूल
शार्दूल [m]
स्कन्धेनानपकारिणम्
स्कन्ध [m]
स्कन्धेनानपकारिणम्
अनपकारिन् [adj]
तपस्विनमतीवाथ तं मुनिप्रवरं नृप । जितेन्द्रियं विशुद्धं च स्थितं कर्मण्यथाद्भुते ॥
English Translation
O king, (he heard that your father had insulted the Rishi) who was a great ascetic, the best of Rishis, a controller of his passions, a pious and holy man, a door of wonderful deeds, his soul enlightened with asceticism and his senses and their functions under his complete control.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तपस्विनम्
तपस्विन् [m]
अतीवाथ
अतीव [ind]
अतीवाथ
अथ [ind]
तं
तद् [pron]
मुनिप्रवरं
मुनि [m]
मुनिप्रवरं
प्रवर [adj]
नृप
नृप [m]
जितेन्द्रियं
जि [9. P.]
जितेन्द्रियं
इन्द्रिय [n]
विशुद्धं
विशुध् [4. P.]
च
च [ind]
स्थितं
स्था [1. Ā.]
कर्मण्यथाद्भुते
कर्मन् [n]
कर्मण्यथाद्भुते
अथ [ind]
कर्मण्यथाद्भुते
अद्भुत [adj]
तपसा द्योतितात्मानं स्वेष्वङ्गेषु यतं तथा । शुभाचारं शुभकथं सुस्थिरं तमलोलुपम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तपसा
तपस् [n]
द्योतितात्मानं
द्योतय् [10. P.]
द्योतितात्मानं
आत्मन् [m]
स्वेष्वङ्गेषु
स्व [adj]
स्वेष्वङ्गेषु
अङ्ग [n]
यतं
यम् [6. P.]
तथा
तथा [ind]
शुभाचारं
शुभ [adj]
शुभाचारं
आचार [m]
शुभकथं
शुभ [adj]
शुभकथं
कथा [f]
सुस्थिरं
सुस्थिर [adj]
तम्
तद् [pron]
अलोलुपम्
अलोलुप [adj]
अक्षुद्रमनसूयं च वृद्धं मौनव्रते स्थितम् । शरण्यं सर्वभूतानां पित्रा विप्रकृतं तव ॥
English Translation
His practices were pious, his speeches pure. He was contented and had no avarice; he had not the least meanness, nor had he any avarice. He was old and observant of the vow of silence. And he was the refuge of all creatures. Such was the Rishi whom your father insulted. The son of that Rishi, however, cursed your father in anger.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अक्षुद्रम्
अक्षुद्र [adj]
अनसूयं
अनसूय [adj]
च
च [ind]
वृद्धं
वृद्ध [adj]
मौनव्रते
मौन [n]
मौनव्रते
व्रत [n]
स्थितम्
स्था [1. Ā.]
शरण्यं
शरण्य [adj]
सर्वभूतानां
सर्व [pron]
सर्वभूतानां
भूत [mn]
पित्रा
पितृ [m]
विप्रकृतं
विप्रकृ [8. Ā.]
तव
त्वद् [pron]
शशापाथ स तच्छ्रुत्वा पितरं ते रुषान्वितः । ऋषेः पुत्रो महातेजा बालोऽपि स्थविरैर्वरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शशापाथ
शप् [1. Ā.]
शशापाथ
अथ [ind]
स
तद् [pron]
तच्छ्रुत्वा
तद् [pron]
तच्छ्रुत्वा
श्रु [4. P.]
पितरं
पितृ [m]
ते
त्वद् [pron]
रुषान्वितः
रुष् [f]
रुषान्वितः
अन्वित [adj]
ऋषेः
ऋषि [m]
पुत्रो
पुत्र [m]
महातेजा
महत् [adj]
महातेजा
तेजस् [n]
बालो
बाल [adj]
ऽपि
अपि [ind]
स्थविरैर्
स्थविर [adj]
वरः
वर [adj]
स क्षिप्रमुदकं स्पृष्ट्वा रोषादिदमुवाच ह । पितरं तेऽभिसंधाय तेजसा प्रज्वलन्निव ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
क्षिप्रम्
क्षिप्रम् [ind]
उदकं
उदक [n]
स्पृष्ट्वा
स्पृश् [6. Ā.]
रोषाद्
रोष [m]
इदम्
इदम् [pron]
उवाच
वच् [2. P.]
ह
ह [ind]
पितरं
पितृ [m]
ते
त्वद् [pron]
ऽभिसंधाय
अभिसंधा [3. Ā.]
तेजसा
तेजस् [n]
प्रज्वलन्न्
प्रज्वल् [1. P.]
इव
इव [ind]
अनागसि गुरौ यो मे मृतं सर्पमवासृजत् । तं नागस्तक्षकः क्रुद्धस्तेजसा सादयिष्यति । सप्तरात्रादितः पापं पश्य मे तपसो बलम् ॥
English Translation
With reference to your father, burning as if in effulgence, “Behold my ascetic powers. The angry and effulgent snake Takshaka, as spoken by me, will burn with his poison, within seven nights hence, the wretch who has placed a dead snake on the shoulder of my sire.“ Having said this, he went to the place where his father was. Seeing his father, he told him of the curse uttered by him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनागसि
अनागस् [adj]
गुरौ
गुरु [m]
यो
यद् [pron]
मे
मद् [pron]
मृतं
मृ [4. Ā.]
सर्पम्
सर्प [m]
अवासृजत्
अवसृज् [6. Ā.]
तं
तद् [pron]
नागस्तक्षकः
नाग [m]
नागस्तक्षकः
तक्षक [m]
क्रुद्धस्तेजसा
क्रुध् [4. Ā.]
क्रुद्धस्तेजसा
तेजस् [n]
सादयिष्यति
सादय् [10. Ā.]
सप्तरात्राद्
सप्तरात्र [n]
इतः
इ [5. Ā.]
पापं
पाप [adj]
पश्य
पश् [4. Ā.]
मे
मद् [pron]
तपसो
तपस् [n]
बलम्
बल [mn]
इत्युक्त्वा प्रययौ तत्र पिता यत्रास्य सोऽभवत् । दृष्ट्वा च पितरं तस्मै शापं तं प्रत्यवेदयत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्त्वा
इति [ind]
इत्युक्त्वा
वच् [2. P.]
प्रययौ
प्रया [2. Ā.]
तत्र
तत्र [ind]
पिता
पितृ [m]
यत्रास्य
यत्र [ind]
यत्रास्य
इदम् [pron]
सो
तद् [pron]
ऽभवत्
भू [1. Ā.]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
च
च [ind]
पितरं
पितृ [m]
तस्मै
तद् [pron]
शापं
शाप [m]
तं
तद् [pron]
प्रत्यवेदयत्
प्रतिवेदय् [10. P.]
स चापि मुनिशार्दूलः प्रेषयामास ते पितुः । शप्तोऽसि मम पुत्रेण यत्तो भव महीपते । तक्षकस्त्वां महाराज तेजसा सादयिष्यति ॥
English Translation
(Saying in the words of his preceptor) “O king, you have been cursed by my son. Takshaka will burn you with his poison. O great king, be careful.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
मुनिशार्दूलः
मुनि [m]
मुनिशार्दूलः
शार्दूल [m]
प्रेषयामास
प्रेषय् [10. Ā.]
ते
त्वद् [pron]
पितुः
पितृ [m]
शप्तो
शप् [1. Ā.]
ऽसि
अस् [2. P.]
मम
मद् [pron]
पुत्रेण
पुत्र [m]
यत्तो
यत् [1. P.]
भव
भू [1. Ā.]
महीपते
महीपति [m]
तं
तद् [pron]
नागस्तक्षकः
नाग [m]
नागस्तक्षकः
तक्षक [m]
क्रुद्धस्तेजसा
क्रुध् [4. Ā.]
क्रुद्धस्तेजसा
तेजस् [n]
सादयिष्यति
सादय् [10. Ā.]
श्रुत्वा तु तद्वचो घोरं पिता ते जनमेजय । यत्तोऽभवत्परित्रस्तस्तक्षकात्पन्नगोत्तमात् ॥
English Translation
O Janamejaya, your father, having heard these terrible words, took every precaution against the powerful snake Takshaka.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
तु
तु [ind]
तद्
तद् [pron]
वचो
वचस् [n]
घोरं
घोर [adj]
पिता
पितृ [m]
ते
त्वद् [pron]
जनमेजय
जनमेजय [m]
यत्तो
यत् [1. P.]
ऽभवत्
भू [1. Ā.]
परित्रस्तस्तक्षकात्
परित्रस् [4. P.]
परित्रस्तस्तक्षकात्
तक्षक [m]
पन्नगोत्तमात्
पन्नग [mn]
पन्नगोत्तमात्
उत्तम [adj]
ततस्तस्मिंस्तु दिवसे सप्तमे समुपस्थिते । राज्ञः समीपं ब्रह्मर्षिः काश्यपो गन्तुमैच्छत ॥
English Translation
When the seventh day arrived, a Brahmana Rishi, named Kashyapa, wished to come to the king.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तस्मिंस्तु
ततस् [ind]
ततस्तस्मिंस्तु
तद् [pron]
ततस्तस्मिंस्तु
तु [ind]
दिवसे
दिवस [mn]
सप्तमे
सप्तम [adj]
समुपस्थिते
समुपस्था [1. Ā.]
राज्ञः
राजन् [m]
समीपं
समीप [n]
ब्रह्मर्षिः
ब्रह्मर्षि [m]
काश्यपो
काश्यप [m]
गन्तुम्
गम् [6. Ā.]
ऐच्छत
इष् [1. P.]
तं ददर्शाथ नागेन्द्रः काश्यपं तक्षकस्तदा । तमब्रवीत्पन्नगेन्द्रः काश्यपं त्वरितं व्रजन् । क्व भवांस्त्वरितो याति किं च कार्यं चिकीर्षति ॥
English Translation
The king of the snakes, Takshaka, saw Kashyapa and that king of the snakes asked that Brahmana, “Where are you going in a hurry? And what is your business for which you go?"
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
ददर्श
दृश् [6. P.]
स
तद् [pron]
नागेन्द्रस्तक्षकः
नाग [m]
नागेन्द्रस्तक्षकः
इन्द्र [m]
नागेन्द्रस्तक्षकः
तक्षक [m]
काश्यपं
काश्यप [m]
पथि
पथिन् [m]
तम्
तद् [pron]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
पन्नगेन्द्रः
पन्नग [mn]
पन्नगेन्द्रः
इन्द्र [m]
काश्यपं
काश्यप [m]
मुनिपुंगवम्
मुनि [m]
मुनिपुंगवम्
पुंगव [m]
क्व
क्व [ind]
भवांस्त्वरितो
भवत् [adj]
भवांस्त्वरितो
त्वरित [adj]
याति
या [2. Ā.]
किं
क [pron]
च
च [ind]
कार्यं
कार्य [n]
चिकीर्षति
चिकीर्ष् [Desid. Ā.]
यत्र राजा कुरुश्रेष्ठः परिक्षिन्नाम वै द्विज । तक्षकेण भुजंगेन धक्ष्यते किल तत्र वै ॥
English Translation
Kashyapa said : O Brahmana, I am going where the best of the Kurus, the king named Parikshit is. He will today be killed by the snake Takshaka.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्र
यत्र [ind]
राजा
राजन् [m]
कुरुश्रेष्ठः
कुरु [m]
कुरुश्रेष्ठः
श्रेष्ठ [adj]
परिक्षिन्
परिक्षित् [m]
नाम
नाम [ind]
वै
वै [ind]
द्विज
द्विज [m]
तक्षकेण
तक्षक [m]
भुजंगेन
भुजंग [m]
धक्ष्यते
दह् [2. P.]
किल
किल [ind]
तत्र
तत्र [ind]
वै
वै [ind]
गच्छाम्यहं तं त्वरितः सद्यः कर्तुमपज्वरम् । मयाभिपन्नं तं चापि न सर्पो धर्षयिष्यति ॥
English Translation
I am going in a hurry to cure him, so that he, being treated by me, may not he killed by the snake.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गच्छामि
गम् [6. Ā.]
सौम्य
सौम्य [adj]
त्वरितं
त्वरित [adj]
सद्यः
सद्यस् [ind]
कर्तुम्
कृ [2. Ā.]
अपज्वरम्
अपज्वर [adj]
मयाभिपन्नं
मद् [pron]
मयाभिपन्नं
अभिपद् [4. P.]
तं
तद् [pron]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
न
न [ind]
सर्पो
सर्प [m]
धर्षयिष्यति
धर्षय् [10. P.]
किमर्थं तं मया दष्टं संजीवयितुमिच्छसि । ब्रूहि काममहं तेऽद्य दद्मि स्वं वेश्म गम्यताम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किमर्थं
क [pron]
किमर्थं
अर्थ [mn]
तं
तद् [pron]
मया
मद् [pron]
दष्टं
दंश् [1. Ā.]
संजीवयितुम्
संजीवय् [10. Ā.]
इच्छसि
इष् [1. P.]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
कामम्
काम [m]
अहं
मद् [pron]
ते
त्वद् [pron]
ऽद्य
अद्य [ind]
दद्मि
दा [1. Ā.]
स्वं
स्व [adj]
वेश्म
वेश्मन् [n]
गम्यताम्
गम् [6. Ā.]
धनलिप्सुरहं तत्र यामीत्युक्तश्च तेन सः । तमुवाच महात्मानं मानयञ्श्लक्ष्णया गिरा ॥
English Translation
“I am going there with the desire of (getting) wealth.” The illustrious Takshaka, (thereupon) told him in sweet words,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धनलिप्सुर्
धन [n]
धनलिप्सुर्
लिप्सु [adj]
अहं
मद् [pron]
तत्र
तत्र [ind]
यामीत्युक्तश्च
या [2. Ā.]
यामीत्युक्तश्च
इति [ind]
यामीत्युक्तश्च
वच् [2. P.]
यामीत्युक्तश्च
च [ind]
तेन
तद् [pron]
सः
तद् [pron]
तम्
तद् [pron]
उवाच
वच् [2. P.]
महात्मानं
महात्मन् [adj]
मानयञ्श्लक्ष्णया
मानय् [10. Ā.]
मानयञ्श्लक्ष्णया
श्लक्ष्ण [adj]
गिरा
गिर् [f]
यावद्धनं प्रार्थयसे तस्माद्राज्ञस्ततोऽधिकम् । गृहाण मत्त एव त्वं संनिवर्तस्व चानघ ॥
English Translation
"O sinless one, take from me more wealth than you expect to get from that king. And then go back."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यावद्
यावत् [adj]
धनं
धन [n]
प्रार्थयसे
प्रार्थय् [Denom. Ā.]
तस्माद्
तद् [pron]
राज्ञस्ततो
राजन् [m]
राज्ञस्ततो
ततस् [ind]
ऽधिकम्
अधिक [adj]
गृहाण
ग्रह् [6. Ā.]
मत्त
मद् [pron]
एव
एव [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
संनिवर्तस्व
संनिवृत् [1. Ā.]
चानघ
च [ind]
चानघ
अनघ [adj]
स एवमुक्तो नागेन काश्यपो द्विपदां वरः । लब्ध्वा वित्तं निववृते तक्षकाद्यावदीप्सितम् ॥
English Translation
The best of men, Kashyapa, being thus addressed by the snake and having received from him as much wealth as he desired to get, went back.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
एवम्
एवम् [ind]
उक्तो
वच् [2. P.]
नागेन
नाग [m]
काश्यपो
काश्यप [m]
द्विपदां
द्विपद् [m]
वरः
वर [adj]
लब्ध्वा
लभ् [1. P.]
वित्तं
वित्त [n]
मुनिवरस्तक्षकाद्
मुनि [m]
मुनिवरस्तक्षकाद्
वर [adj]
मुनिवरस्तक्षकाद्
तक्षक [m]
यावद्
यावत् [ind]
ईप्सितम्
ईप्सय् [Desid. Ā.]
तस्मिन्प्रतिगते विप्रे छद्मनोपेत्य तक्षकः । तं नृपं नृपतिश्रेष्ठ पितरं धार्मिकं तव ॥
English Translation
When the Brahman went back, Takshaka went in disguise to that best of kings, your virtuous father, who was then staying with all precautions in his palace; and he burnt him with the fire of his poison. After this (most lamentable event,) you, O best of kings, were installed on the throne.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मिन्
तद् [pron]
प्रतिगते
प्रतिगम् [1. Ā.]
विप्रे
विप्र [m]
छद्मनोपेत्य
छद्मन् [n]
छद्मनोपेत्य
उपे [2. Ā.]
तक्षकः
तक्षक [m]
तं
तद् [pron]
नृपं
नृप [m]
नृपतिश्रेष्ठ
नृपति [m]
नृपतिश्रेष्ठ
श्रेष्ठ [adj]
पितरं
पितृ [m]
धार्मिकं
धार्मिक [adj]
तव
त्वद् [pron]
प्रासादस्थं यत्तमपि दग्धवान्विषवह्निना । ततस्त्वं पुरुषव्याघ्र विजयायाभिषेचितः ॥
English Translation
When the Brahman went back, Takshaka went in disguise to that best of kings, your virtuous father, who was then staying with all precautions in his palace; and he burnt him with the fire of his poison. After this (most lamentable event,) you, O best of kings, were installed on the throne.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रासादस्थं
प्रासाद [m]
प्रासादस्थं
स्थ [adj]
यत्तम्
यत् [1. P.]
अपि
अपि [ind]
दग्धवान्
दह् [2. P.]
विषवह्निना
विष [n]
विषवह्निना
वह्नि [m]
ततस्त्वं
ततस् [ind]
ततस्त्वं
त्वद् [pron]
पुरुषव्याघ्र
पुरुष [m]
पुरुषव्याघ्र
व्याघ्र [m]
विजयायाभिषेचितः
विजय [m]
विजयायाभिषेचितः
अभिषेचय् [10. Ā.]
एतद्दृष्टं श्रुतं चापि यथावन्नृपसत्तम । अस्माभिर्निखिलं सर्वं कथितं ते सुदारुणम् ॥
English Translation
O best of kings, we have told you all that we saw and heard, though the account is te: ible and cruel.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतद्
एतद् [pron]
दृष्टं
दृश् [6. P.]
श्रुतं
श्रु [4. P.]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
यथावन्
यथावत् [ind]
नृपसत्तम
नृप [m]
नृपसत्तम
सत्तम [adj]
अस्माभिर्
मद् [pron]
निखिलं
निखिल [adj]
सर्वं
सर्व [pron]
कथितं
कथय् [10. Ā.]
ते
त्वद् [pron]
सुदारुणम्
सु [ind]
सुदारुणम्
दारुण [adj]
श्रुत्वा चैतं नृपश्रेष्ठ पार्थिवस्य पराभवम् । अस्य चर्षेरुत्तङ्कस्य विधत्स्व यदनन्तरम् ॥
English Translation
O best of kings, you have now heard how (your father) the great king of the world was killed and how Rishi Uttanka was insulted, do what is proper.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
चैतं
च [ind]
चैतं
एतद् [pron]
नृपश्रेष्ठ
नृप [m]
नृपश्रेष्ठ
श्रेष्ठ [adj]
पार्थिवस्य
पार्थिव [m]
पराभवम्
पराभव [m]
अस्य
इदम् [pron]
चर्षेर्
च [ind]
चर्षेर्
ऋषि [m]
उत्तङ्कस्य
उत्तङ्क [m]
विधत्स्व
विधा [3. Ā.]
यद्
यद् [pron]
अनन्तरम्
अनन्तर [adj]
एतत्तु श्रोतुमिच्छामि अटव्यां निर्जने वने । संवादं पन्नगेन्द्रस्य काश्यपस्य च यत्तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतत्
एतद् [pron]
तु
तु [ind]
श्रोतुम्
श्रु [4. P.]
इच्छामि
इष् [1. P.]
अटव्यां
अटवी [f]
निर्जने
निर्जन [adj]
वने
वन [n]
संवादं
संवाद [m]
पन्नगेन्द्रस्य
पन्नग [mn]
पन्नगेन्द्रस्य
इन्द्र [m]
काश्यपस्य
काश्यप [m]
च
च [ind]
यत्
यद् [pron]
तदा
तदा [ind]
केन दृष्टं श्रुतं चापि भवतां श्रोत्रमागतम् । श्रुत्वा चाथ विधास्यामि पन्नगान्तकरीं मतिम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतद्
एतद् [pron]
दृष्टं
दृश् [6. P.]
श्रुतं
श्रु [4. P.]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
यथावन्
यथावत् [ind]
नृपसत्तम
नृप [m]
नृपसत्तम
सत्तम [adj]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
चाथ
च [ind]
चाथ
अथ [ind]
विधास्यामि
विधा [3. Ā.]
पन्नगान्तकरीं
पन्नग [mn]
पन्नगान्तकरीं
अन्त [m]
पन्नगान्तकरीं
कर [adj]
मतिम्
मति [f]
शृणु राजन्यथास्माकं येनैतत्कथितं पुरा । समागमं द्विजेन्द्रस्य पन्नगेन्द्रस्य चाध्वनि ॥
English Translation
The Ministers said : O king, hear from whom we heard the conversation between that king of the Brahmanas and the king of the snakes.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शृणु
श्रु [4. P.]
राजन्
राजन् [m]
यथास्माकं
यथा [ind]
यथास्माकं
मद् [pron]
येनैतत्
यद् [pron]
येनैतत्
एतद् [pron]
कथितं
कथय् [10. Ā.]
पुरा
पुरा [ind]
समागमं
समागम [m]
द्विजेन्द्रस्य
द्विज [m]
द्विजेन्द्रस्य
इन्द्र [m]
पन्नगेन्द्रस्य
पन्नग [mn]
पन्नगेन्द्रस्य
इन्द्र [m]
चाध्वनि
च [ind]
चाध्वनि
अध्वन् [m]
तस्मिन्वृक्षे नरः कश्चिदिन्धनार्थाय पार्थिव । विचिन्वन्पूर्वमारूढः शुष्कशाखं वनस्पतिम् । अबुध्यमानौ तं तत्र वृक्षस्थं पन्नगद्विजौ ॥
English Translation
O king, a certain man had climbed that lord of the forest to collect its dry twigs for sacrificial fuel.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मिन्
तद् [pron]
वृक्षे
वृक्ष [m]
नरः
नर [m]
कश्चिद्
कश्चित् [pron]
इन्धनार्थाय
इन्धन [n]
इन्धनार्थाय
अर्थ [mn]
पार्थिव
पार्थिव [m]
विचिन्वन्
विचि [5. Ā.]
पूर्वम्
पूर्वम् [ind]
आरूढः
आरुह् [6. Ā.]
शुष्कशाखं
शुष्क [adj]
शुष्कशाखं
शाखा [f]
वनस्पतिम्
वनस्पति [mf]
अबुध्यमानौ
अ [ind]
अबुध्यमानौ
बुध् [1. Ā.]
तं
तद् [pron]
तत्र
तत्र [ind]
वृक्षस्थं
वृक्ष [m]
वृक्षस्थं
स्थ [adj]
पन्नगद्विजौ
पन्नग [mn]
पन्नगद्विजौ
द्विज [m]