Virāṭaparva Adhyāya 67
विराटपर्व • अध्यायः 67
Virāṭaparva Adhyāya 67 of the classical Mahābhārata with 39 verses.
Total: 39 Verses
•
Citations: MBh 4.67.1–39
•
250 Lexicon Terms
किमर्थं पाण्डवश्रेष्ठ भार्यां दुहितरं मम । प्रतिग्रहीतुं नेमां त्वं मया दत्तामिहेच्छसि ॥
English Translation
Virata said O foremost of Pandavas, why do you not wish to accept, as your wife, my daughter whom I wish to confer upon you?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किमर्थं
क [pron]
किमर्थं
अर्थ [mn]
पाण्डवश्रेष्ठ
पाण्डव [m]
पाण्डवश्रेष्ठ
श्रेष्ठ [adj]
भार्यां
भार्या [f]
दुहितरं
दुहितृ [f]
मम
मद् [pron]
प्रतिग्रहीतुं
प्रतिग्रह् [9. Ā.]
नेमां
न [ind]
नेमां
इदम् [pron]
त्वं
त्वद् [pron]
मया
मद् [pron]
दत्ताम्
दा [1. Ā.]
इहेच्छसि
इह [ind]
इहेच्छसि
इष् [1. P.]
अन्तःपुरेऽहमुषितः सदा पश्यन्सुतां तव । रहस्यं च प्रकाशं च विश्वस्ता पितृवन्मयि ॥
English Translation
Arjuna said Living in your inner apartment, I always saw your daughter. Alone or before all, she always used to confide in me as her father.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्तःपुरे
अन्तःपुर [n]
ऽहम्
मद् [pron]
उषितः
वस् [2. P.]
सदा
सदा [ind]
पश्यन्
दृश् [6. P.]
सुतां
सुता [f]
तव
त्वद् [pron]
रहस्यं
रहस्य [adj]
च
च [ind]
प्रकाशं
प्रकाश [adj]
च
च [ind]
विश्वस्ता
विश्वस् [1. Ā.]
पितृवन्
पितृ [m]
पितृवन्
वत् [ind]
मयि
मद् [pron]
प्रियो बहुमतश्चाहं नर्तको गीतकोविदः । आचार्यवच्च मां नित्यं मन्यते दुहिता तव ॥
English Translation
Well-versed in dancing and singing, I was always loved and much liked by her. Your daughter always regards me as her preceptor.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रियो
प्रिय [adj]
बहुमतश्
बहु [adj]
बहुमतश्
मन् [8. P.]
चाहं
च [ind]
चाहं
मद् [pron]
नर्तको
नर्तक [m]
गीतकोविदः
गीत [n]
गीतकोविदः
कोविद [adj]
आचार्यवच्च
आचार्य [m]
आचार्यवच्च
वत् [ind]
आचार्यवच्च
च [ind]
मां
मद् [pron]
नित्यं
नित्यम् [ind]
मन्यते
मन् [8. P.]
दुहिता
दुहितृ [f]
तव
त्वद् [pron]
वयःस्थया तया राजन्सह संवत्सरोषितः । अतिशङ्का भवेत्स्थाने तव लोकस्य चाभिभो ॥
English Translation
O king, I lived for one year with her who is youthful. O lord, you or your men may therefore suspect me.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वयःस्थया
वयःस्थ [adj]
तया
तद् [pron]
राजन्
राजन् [m]
सह
सह [ind]
संवत्सरोषितः
संवत्सर [mn]
संवत्सरोषितः
वस् [2. P.]
अतिशङ्का
अतिशङ्का [f]
भवेत्
भू [1. Ā.]
स्थाने
स्थान [n]
तव
त्वद् [pron]
लोकस्य
लोक [m]
चाभिभो
च [ind]
चाभिभो
अभिभु [adj]
तस्मान्निमन्त्रये त्वाहं दुहितुः पृथिवीपते । शुद्धो जितेन्द्रियो दान्तस्तस्याः शुद्धिः कृता मया ॥
English Translation
O king, I, therefore, wish to have your daughter as my daughter-in-law-pure, selfcontrolled, I am. I thus prove her purity.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मान्
तस्मात् [ind]
निमन्त्रये
निमन्त्रय् [Denom. Ā.]
त्वाहं
त्वद् [pron]
त्वाहं
मद् [pron]
दुहितुः
दुहितृ [f]
पृथिवीपते
पृथिवीपति [m]
शुद्धो
शुध् [4. Ā.]
जितेन्द्रियो
जि [9. P.]
जितेन्द्रियो
इन्द्रिय [n]
दान्तस्
दम् [4. P.]
तस्याः
तद् [pron]
शुद्धिः
शुद्धि [f]
कृता
कृ [2. Ā.]
मया
मद् [pron]
स्नुषाया दुहितुर्वापि पुत्रे चात्मनि वा पुनः । अत्र शङ्कां न पश्यामि तेन शुद्धिर्भविष्यति ॥
English Translation
There is no difference between a daughter and a daughter-in-law as that between one's ownself and a son. I do not find any fear in it-for by it purity will be proved.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्नुषाया
स्नुषा [f]
दुहितुर्
दुहितृ [f]
वापि
वा [ind]
वापि
अपि [ind]
पुत्रे
पुत्र [m]
चात्मनि
च [ind]
चात्मनि
आत्मन् [m]
वा
वा [ind]
पुनः
पुनर् [ind]
तदा
तदा [ind]
प्रदेयं
प्रदा [3. Ā.]
तन्
तद् [pron]
मह्यं
मद् [pron]
सा
तद् [pron]
मे
मद् [pron]
तुष्टिर्
तुष्टि [f]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
अभिषङ्गादहं भीतो मिथ्याचारात्परंतप । स्नुषार्थमुत्तरां राजन्प्रतिगृह्णामि ते सुताम् ॥
English Translation
O king, I am afraid of curses and false accusation. O king, I shall therefore accept your daughter Uttara as my daughter-in-law.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अभिषङ्गाद्
अभिषङ्ग [m]
अहं
मद् [pron]
भीतो
भी [1. Ā.]
मिथ्याचारात्
मिथ्या [ind]
मिथ्याचारात्
आचार [m]
परंतप
परंतप [adj]
स्नुषार्थम्
स्नुषा [f]
स्नुषार्थम्
अर्थ [mn]
उत्तरां
उत्तरा [f]
राजन्
राजन् [m]
प्रतिगृह्णामि
प्रतिग्रह् [9. Ā.]
ते
त्वद् [pron]
सुताम्
सुता [f]
स्वस्रीयो वासुदेवस्य साक्षाद्देवशिशुर्यथा । दयितश्चक्रहस्तस्य बाल एवास्त्रकोविदः ॥
English Translation
A nephew of Vasudeva, like a very celestials boy-my son, who has mastered all weapons, is the favourite of the holder of discus.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्वस्रीयो
स्वस्रीय [m]
वासुदेवस्य
वासुदेव [m]
साक्षाद्
साक्षात् [ind]
देवशिशुर्
देव [m]
देवशिशुर्
शिशु [m]
यथा
यथा [ind]
दयितश्
दयित [adj]
चक्रहस्तस्य
चक्रहस्त [m]
बाल
बाल [m]
एवास्त्रकोविदः
एव [ind]
एवास्त्रकोविदः
अस्त्र [mn]
एवास्त्रकोविदः
कोविद [adj]
अभिमन्युर्महाबाहुः पुत्रो मम विशां पते । जामाता तव युक्तो वै भर्ता च दुहितुस्तव ॥
English Translation
O king, my son is the mighty-armed Abhimanyu. He is a proper son-in-law for you and husband for you daughter.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अभिमन्युर्
अभिमन्यु [m]
महाबाहुः
महत् [adj]
महाबाहुः
बाहु [mf]
पुत्रो
पुत्र [m]
मम
मद् [pron]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
जामाता
जामातृ [m]
तव
त्वद् [pron]
युक्तो
युज् [6. Ā.]
वै
वै [ind]
भर्ता
भर्तृ [m]
च
च [ind]
दुहितुस्
दुहितृ [f]
तव
त्वद् [pron]
उपपन्नं कुरुश्रेष्ठे कुन्तीपुत्रे धनंजये । य एवं धर्मनित्यश्च जातज्ञानश्च पाण्डवः ॥
English Translation
Virata said It is indeed proper for the foremost of Kurus, Dhananjaya, the son of Kunti, always virtuous and wise, to say this.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यतमानं
यत् [1. P.]
पराक्रान्तं
पराक्रम् [6. P.]
कुन्तीपुत्रो
कुन्ती [f]
कुन्तीपुत्रो
पुत्र [m]
धनंजयः
धनंजय [m]
एष
एतद् [pron]
धर्मपरो
धर्म [mn]
धर्मपरो
पर [pron]
नित्यम्
नित्यम् [ind]
आनृशंस्यश्च
आनृशंस्य [adj]
आनृशंस्यश्च
च [ind]
पाण्डवः
पाण्डव [m]
यत्कृत्यं मन्यसे पार्थ क्रियतां तदनन्तरम् । सर्वे कामाः समृद्धा मे संबन्धी यस्य मेऽर्जुनः ॥
English Translation
O Partha, do what you think proper after this. He, who has a relationship with Arjuna, has all his desires fulfilled.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इति
इति [ind]
जानीत
ज्ञा [4. Ā.]
सत्यं
सत्य [n]
मे
मद् [pron]
क्रियतां
कृ [2. Ā.]
यद्
यद् [pron]
अनन्तरम्
अनन्तर [adj]
सर्वे
सर्व [pron]
कामाः
काम [m]
समृद्धा
समृध् [4. Ā.]
मे
मद् [pron]
संबन्धी
सम्बन्धिन् [adj]
यस्य
यद् [pron]
मे
मद् [pron]
ऽर्जुनः
अर्जुन [m]
एवं ब्रुवति राजेन्द्रे कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । अन्वजानात्स संयोगं समये मत्स्यपार्थयोः ॥
English Translation
Vaishampayana said After the king had said this, Yudhishthira, the son of Kunti, gave his assent to the alliance between Matsya and Partha.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
पुण्डरीकाक्षः
पुण्डरीकाक्ष [m]
कुन्तीपुत्रं
कुन्ती [f]
कुन्तीपुत्रं
पुत्र [m]
युधिष्ठिरम्
युधिष्ठिर [m]
अन्वजानात्
अनुज्ञा [9. Ā.]
स
तद् [pron]
संयोगं
संयोग [m]
समये
समय [m]
मत्स्यपार्थयोः
मत्स्य [m]
मत्स्यपार्थयोः
पार्थ [m]
ततो मित्रेषु सर्वेषु वासुदेवे च भारत । प्रेषयामास कौन्तेयो विराटश्च महीपतिः ॥
English Translation
O descendant of Bharata, then the son of Kunti sent invitations to all his friends and Vasudeva, and so did the king Virata.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
निवातकवचाः
निवात [m]
निवातकवचाः
कवच [mn]
सर्वे
सर्व [pron]
वेगेन
वेग [m]
भारत
भारत [adj]
प्रेषयामास
प्रेषय् [10. Ā.]
कौन्तेयो
कौन्तेय [m]
विराटश्
विराट [m]
च
च [ind]
महीपतिः
महीपति [m]
ततस्त्रयोदशे वर्षे निवृत्ते पञ्च पाण्डवाः । उपप्लव्ये विराटस्य समपद्यन्त सर्वशः ॥
English Translation
Thus after the expiration of the thirteenth year, the five Pandavas took up their quarters in Virata's town called Upaplavya.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्
ततस् [ind]
त्रयोदशे
त्रयोदश [adj]
वर्षे
वर्ष [mn]
निवृत्ते
निवृत् [1. Ā.]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
पाण्डवाः
पाण्डव [m]
विमाने
विमान [mn]
देवराजस्य
देवराज [m]
समदृश्यन्त
संदृश् [4. Ā.]
सुप्रभाः
सु [ind]
सुप्रभाः
प्रभा [f]
तस्मिन्वसंश्च बीभत्सुरानिनाय जनार्दनम् । आनर्तेभ्योऽपि दाशार्हानभिमन्युं च पाण्डवः ॥
English Translation
Bibhatsu then brought over Abhimanyu, Janardana and many members of the Dasharha family from the Anarta country.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मिन्
तद् [pron]
वसंश्
वस् [2. P.]
च
च [ind]
बीभत्सुर्
बीभत्सु [m]
आनिनाय
आनी [1. Ā.]
जनार्दनम्
जनार्दन [m]
आनर्तेभ्यो
आनर्त [m]
ऽपि
अपि [ind]
दाशार्हान्
दाशार्ह [m]
अभिमन्युं
अभिमन्यु [m]
च
च [ind]
पाण्डवः
पाण्डव [m]
काशिराजश्च शैब्यश्च प्रीयमाणौ युधिष्ठिरे । अक्षौहिणीभ्यां सहितावागतौ पृथिवीपते ॥
English Translation
The king of Kashi and Shaivya, who were great friends of Yudhishthira, came there, each accompanied by an Akshauhini of soldiers.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
काशिराजश्
काशि [f]
काशिराजश्
राज [m]
च
च [ind]
शैब्यश्
शैब्य [m]
च
च [ind]
प्रीयमाणौ
प्री [9. Ā.]
युधिष्ठिरे
युधिष्ठिर [m]
अक्षौहिणीभ्यां
अक्षौहिणी [f]
सहिताव्
सहित [adj]
आगतौ
आगम् [6. P.]
पृथिवीपते
पृथिवीपति [m]
अक्षौहिण्या च तेजस्वी यज्ञसेनो महाबलः । द्रौपद्याश्च सुता वीराः शिखण्डी चापराजितः ॥
English Translation
There came as also the mighty powerful Yajnasena with an Akshauhini of soldiers, the heroic sons of Draupadi and the invincible Shikhandi.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अक्षौहिण्या
अक्षौहिणी [f]
च
च [ind]
तेजस्वी
तेजस्विन् [adj]
यज्ञसेनो
यज्ञसेन [m]
महाबलः
महत् [adj]
महाबलः
बल [mn]
द्रौपद्याश्
द्रौपदी [f]
च
च [ind]
सुता
सुत [m]
वीराः
वीर [m]
शिखण्डी
शिखण्डिन् [m]
चापराजितः
च [ind]
चापराजितः
अपराजित [adj]
धृष्टद्युम्नश्च दुर्धर्षः सर्वशस्त्रभृतां वरः । समस्ताक्षौहिणीपाला यज्वानो भूरिदक्षिणाः । सर्वे शस्त्रास्त्रसंपन्नाः सर्वे शूरास्तनुत्यजः ॥
English Translation
Chivalrous Dhrishtadyumna, the best weaponer and expert in war-craft were also with them. Apart from these, numerous other kings commanding one Akshauhini army each, observer of offering, generous in the matter of Dakshina for offerings arranged and ready to die for the cause of Pandavas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रतियुध्याम
प्रतियुध् [4. P.]
समरे
समर [mn]
सर्वशस्त्रभृतां
सर्व [pron]
सर्वशस्त्रभृतां
शस्त्रभृत् [m]
वरम्
वर [adj]
समस्ताक्षौहिणीपाला
समस्त [adj]
समस्ताक्षौहिणीपाला
अक्षौहिणी [f]
समस्ताक्षौहिणीपाला
पाल [m]
यज्वानो
यज्वन् [m]
भूरिदक्षिणाः
भूरि [adj]
भूरिदक्षिणाः
दक्षिणा [f]
सर्वे
सर्व [pron]
शस्त्रास्त्रसम्पन्नाः
शस्त्र [n]
शस्त्रास्त्रसम्पन्नाः
अस्त्र [mn]
शस्त्रास्त्रसम्पन्नाः
सम्पद् [4. P.]
सर्वे
सर्व [pron]
शूरास्
शूर [m]
तनुत्यजः
तनुत्यज् [adj]
तानागतानभिप्रेक्ष्य मत्स्यो धर्मभृतां वरः । प्रीतोऽभवद्दुहितरं दत्त्वा तामभिमन्यवे ॥
English Translation
The king, the foremost of the virtuous, duly worshipped them all along with their servants and troops. And having given away his daughter, he was pleased.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुरा
पुरा [ind]
भागीरथीतीरे
भागीरथी [f]
भागीरथीतीरे
तीर [n]
भीष्मो
भीष्म [m]
धर्मभृतां
धर्म [mn]
धर्मभृतां
भृत् [adj]
वरः
वर [adj]
प्रीतो
प्री [9. Ā.]
ऽभवद्
भू [1. Ā.]
दुहितरं
दुहितृ [f]
दत्त्वा
दा [1. Ā.]
ताम्
तद् [pron]
अभिमन्यवे
अभिमन्यु [m]
ततः प्रत्युपयातेषु पार्थिवेषु ततस्ततः । तत्रागमद्वासुदेवो वनमाली हलायुधः । कृतवर्मा च हार्दिक्यो युयुधानश्च सात्यकिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
प्रयातमात्रेषु
प्रया [2. Ā.]
प्रयातमात्रेषु
मात्र [n]
पाण्डवेषु
पाण्डव [m]
महात्मसु
महात्मन् [adj]
तत्रागमद्
तत्र [ind]
तत्रागमद्
गम् [6. Ā.]
वासुदेवो
वासुदेव [m]
वनमाली
वनमालिन् [m]
हलायुधः
हलायुध [m]
कृतवर्मा
कृतवर्मन् [m]
च
च [ind]
हार्दिक्यो
हार्दिक्य [m]
युयुधानश्
युयुधान [m]
च
च [ind]
सात्यकिः
सात्यकि [m]
अनाधृष्टिस्तथाक्रूरः साम्बो निशठ एव च । अभिमन्युमुपादाय सह मात्रा परंतपाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनाधृष्टिस्
अनाधृष्टि [m]
तथाक्रूरः
तथा [ind]
तथाक्रूरः
अक्रूर [m]
साम्बो
साम्ब [m]
निशठ
निशठ [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
अभिमन्युम्
अभिमन्यु [m]
उपादाय
उपादा [3. Ā.]
सह
सह [ind]
मात्रा
मातृ [f]
परंतपाः
परंतप [adj]
इन्द्रसेनादयश्चैव रथैस्तैः सुसमाहितैः । आययुः सहिताः सर्वे परिसंवत्सरोषिताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इन्द्रसेनादयश्
इन्द्रसेन [m]
इन्द्रसेनादयश्
आदि [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
रथैस्
रथ [m]
तैः
तद् [pron]
सुसमाहितैः
सु [ind]
सुसमाहितैः
समाहित [adj]
आयान्तु
आया [2. Ā.]
सहिताः
सहित [adj]
सर्वे
सर्व [pron]
मम
मद् [pron]
यत्र
यत्र [ind]
स्वयंवरः
स्वयंवर [mn]
दश नागसहस्राणि हयानां च शतायुतम् । रथानामर्बुदं पूर्णं निखर्वं च पदातिनाम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गवां
गो [mf]
शतसहस्राणि
शत [mn]
शतसहस्राणि
सहस्र [mn]
शयनानां
शयन [n]
च
च [ind]
भारत
भारत [m]
रथानाम्
रथ [m]
अर्बुदं
अर्बुद [mn]
पूर्णं
पूर्ण [adj]
निखर्वं
निखर्व [n]
च
च [ind]
पदातिनाम्
पदातिन् [m]
वृष्ण्यन्धकाश्च बहवो भोजाश्च परमौजसः । अन्वयुर्वृष्णिशार्दूलं वासुदेवं महाद्युतिम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वृष्ण्यन्धकाश्
वृष्णि [m]
वृष्ण्यन्धकाश्
अन्धक [m]
च
च [ind]
बहवो
बहु [adj]
भोजाश्
भोज [m]
च
च [ind]
परमौजसः
परम [adj]
परमौजसः
ओजस् [n]
रमयन्
रमय् [10. Ā.]
वृष्णिशार्दूलं
वृष्णि [m]
वृष्णिशार्दूलं
शार्दूल [m]
पाण्डवांश्च
पाण्डव [m]
पाण्डवांश्च
च [ind]
महामुनिः
महत् [adj]
महामुनिः
मुनि [m]
पारिबर्हं ददौ कृष्णः पाण्डवानां महात्मनाम् । स्त्रियो रत्नानि वासांसि पृथक्पृथगनेकशः । ततो विवाहो विधिवद्ववृते मत्स्यपार्थयोः ॥
English Translation
Lord Srikrishna made a gift of several maids, various type gems and a pile of garments separately in the form of dowry or invitation to great Pandavas. Then there took place duly the nuptial tie between the Matsya and the Pandu families.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महिमानं
महिमन् [m]
परं
पर [pron]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
पाण्डवानां
पाण्डव [m]
महात्मनाम्
महात्मन् [adj]
यत्र
यत्र [ind]
तीर्थानि
तीर्थ [mn]
देवानां
देव [m]
सुपुण्यानि
सु [ind]
सुपुण्यानि
पुण्य [adj]
पृथक्
पृथक् [ind]
पृथक्
पृथक् [ind]
ततो
ततस् [ind]
विवाहो
विवाह [m]
विधिवद्
विधिवत् [ind]
ववृते
वृत् [3. P.]
मत्स्यपार्थयोः
मत्स्य [m]
मत्स्यपार्थयोः
पार्थ [m]
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च गोमुखाडम्बरास्तथा । पार्थैः संयुज्यमानस्य नेदुर्मत्स्यस्य वेश्मनि ॥
English Translation
Then conchs, cymbals, drums, trumpets and various other musical instruments were played in the palace of Virata. Various deer and animals were slain. Wines and various celestials drinks were procured and there came also many songsters, panegyrists and actors.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
शङ्खाश्
शङ्ख [mn]
च
च [ind]
भेर्यश्
भेरी [f]
च
च [ind]
गोमुखाडम्बरास्
गोमुख [m]
गोमुखाडम्बरास्
आडम्बर [m]
तथा
तथा [ind]
पार्थैः
पार्थ [m]
संयुज्यमानस्य
संयुज् [7. Ā.]
नेदुर्
नद् [1. Ā.]
मत्स्यस्य
मत्स्य [m]
वेश्मनि
वेश्मन् [n]
उच्चावचान्मृगाञ्जघ्नुर्मेध्यांश्च शतशः पशून् । सुरामैरेयपानानि प्रभूतान्यभ्यहारयन् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उच्चावचान्
उच्चावच [adj]
मृगाञ्जघ्नुर्
मृग [m]
मृगाञ्जघ्नुर्
हन् [6. P.]
मेध्यांश्
मेध्य [adj]
च
च [ind]
शतशः
शतशस् [ind]
पशून्
पशु [m]
सुरामैरेयपानानि
सुरा [f]
सुरामैरेयपानानि
मैरेय [mn]
सुरामैरेयपानानि
पान [n]
प्रभूतान्य्
प्रभूत [adj]
अभ्यहारयन्
अभिहारय् [10. P.]
गायनाख्यानशीलाश्च नटा वैतालिकास्तथा । स्तुवन्तस्तानुपातिष्ठन्सूताश्च सह मागधैः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गायनाख्यानशीलाश्
गायन [n]
गायनाख्यानशीलाश्
आख्यान [n]
गायनाख्यानशीलाश्
शील [mn]
च
च [ind]
नटा
नट [m]
वैतालिकास्
वैतालिक [m]
तथा
तथा [ind]
स्तुवन्तस्
स्तु [1. Ā.]
तान्
तद् [pron]
उपातिष्ठन्
उपस्था [1. Ā.]
सूताश्
सूत [m]
च
च [ind]
सह
सह [ind]
मागधैः
मागध [m]
सुदेष्णां च पुरस्कृत्य मत्स्यानां च वरस्त्रियः । आजग्मुश्चारुसर्वाङ्ग्यः सुमृष्टमणिकुण्डलाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुदेष्णां
सुदेष्णा [f]
च
च [ind]
पुरस्कृत्य
पुरस्कृ [8. Ā.]
मत्स्यानां
मत्स्य [m]
च
च [ind]
वरस्त्रियः
वर [adj]
वरस्त्रियः
स्त्री [f]
सुरभिस्रग्धराः
सुरभि [adj]
सुरभिस्रग्धराः
स्रज् [f]
सुरभिस्रग्धराः
धर [adj]
सर्वे
सर्व [pron]
सुमृष्टमणिकुण्डलाः
सु [ind]
सुमृष्टमणिकुण्डलाः
मृज् [7. Ā.]
सुमृष्टमणिकुण्डलाः
मणि [m]
सुमृष्टमणिकुण्डलाः
कुण्डल [n]
वर्णोपपन्नास्ता नार्यो रूपवत्यः स्वलंकृताः । सर्वाश्चाभ्यभवत्कृष्णा रूपेण यशसा श्रिया ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथैताः
यथा [ind]
यथैताः
एतद् [pron]
कीर्तिता
कीर्तय् [10. Ā.]
नार्यो
नारी [f]
रूपवत्यः
रूपवत् [adj]
पतिव्रताः
पतिव्रता [f]
सर्वाश्
सर्व [pron]
चाभ्यभवत्
च [ind]
चाभ्यभवत्
अभिभू [1. P.]
कृष्णा
कृष्णा [f]
रूपेण
रूप [n]
यशसा
यशस् [n]
श्रिया
श्री [f]
परिवार्योत्तरां तास्तु राजपुत्रीमलंकृताम् । सुतामिव महेन्द्रस्य पुरस्कृत्योपतस्थिरे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
परिवार्योत्तरां
परिवारय् [10. Ā.]
परिवार्योत्तरां
उत्तरा [f]
तास्
तद् [pron]
तु
तु [ind]
राजपुत्रीम्
राजन् [m]
राजपुत्रीम्
पुत्री [f]
अलंकृताम्
अलंकृ [8. Ā.]
सुताम्
सुता [f]
इव
इव [ind]
महेन्द्रस्य
महत् [adj]
महेन्द्रस्य
इन्द्र [m]
पुरस्कृत्योपतस्थिरे
पुरस्कृ [8. Ā.]
पुरस्कृत्योपतस्थिरे
उपस्था [1. Ā.]
तां प्रत्यगृह्णात्कौन्तेयः सुतस्यार्थे धनंजयः । सौभद्रस्यानवद्याङ्गीं विराटतनयां तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उत्तरां
उत्तरा [f]
प्रतिगृह्णातु
प्रतिग्रह् [9. Ā.]
सव्यसाची
सव्यसाचिन् [m]
धनंजयः
धनंजय [m]
सौभद्रस्यानवद्याङ्गीं
सौभद्र [m]
सौभद्रस्यानवद्याङ्गीं
अनवद्य [adj]
सौभद्रस्यानवद्याङ्गीं
अङ्ग [adj]
विराटतनयां
विराट [m]
विराटतनयां
तनया [f]
तदा
तदा [ind]
तत्रातिष्ठन्महाराजो रूपमिन्द्रस्य धारयन् । स्नुषां तां प्रतिजग्राह कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्रातिष्ठन्
तत्र [ind]
तत्रातिष्ठन्
स्था [1. Ā.]
महाराजो
महत् [adj]
महाराजो
राज [m]
रूपम्
रूप [n]
इन्द्रस्य
इन्द्र [m]
धारयन्
धारय् [10. Ā.]
ततस्ते
ततस् [ind]
ततस्ते
तद् [pron]
तु
तु [ind]
यथाकालं
यथाकालम् [ind]
कुन्तीपुत्रं
कुन्ती [f]
कुन्तीपुत्रं
पुत्र [m]
युधिष्ठिरम्
युधिष्ठिर [m]
प्रतिगृह्य च तां पार्थः पुरस्कृत्य जनार्दनम् । विवाहं कारयामास सौभद्रस्य महात्मनः ॥
English Translation
Thus, Partha accepted Uttara for his son Abhimanyu in the presence of lord Krishna and their marriage was solemnised.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रतिगृह्य
प्रतिग्रह् [9. Ā.]
च
च [ind]
तां
तद् [pron]
पूजां
पूजा [f]
करे
कर [m]
च
च [ind]
विनिवेश्य
विनिवेशय् [10. P.]
तम्
तद् [pron]
कथयामास
कथय् [10. Ā.]
माहात्म्यं
माहात्म्य [n]
सगरस्य
सगर [m]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
तस्मै सप्त सहस्राणि हयानां वातरंहसाम् । द्वे च नागशते मुख्ये प्रादाद्बहु धनं तदा ॥
English Translation
The king Virata made a gift of seven thousand horses as speedy as the air, two hundred mighty elephants and considerable money in the form of dowry to bridegroom party when he duly honoured Brahmins and made offering in fire in course of solemnising the marriage of his daughter. He assigned with them the throne, army and everything including treasury as also surrendered himself for their service.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दश
दशन् [adj]
वाजिसहस्राणि
वाजिन् [m]
वाजिसहस्राणि
सहस्र [mn]
हरीणां
हरि [m]
वातरंहसाम्
वात [m]
वातरंहसाम्
रंहस् [n]
द्वे
द्वि [nr]
च
च [ind]
नागशते
नाग [m]
नागशते
शत [mn]
मुख्ये
मुख्य [adj]
प्रादाद्
प्रदा [3. Ā.]
बहु
बहु [adj]
धनं
धन [n]
तदा
तदा [ind]
कृते विवाहे तु तदा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः । ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तं यदुपाहरदच्युतः ॥
English Translation
On completion of the conjugal ceremony, Yudhishthira, an incarnate to Dharma, made a gift of the major part of money received from lord Krishna to Brahmanas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ववृधे
वृध् [6. P.]
विषयस्तत्र
विषय [mn]
विषयस्तत्र
तत्र [ind]
धर्मनित्ये
धर्म [mn]
धर्मनित्ये
नित्य [adj]
युधिष्ठिरे
युधिष्ठिर [m]
ब्राह्मणेभ्यो
ब्राह्मण [m]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
दत्तानीति
दा [1. Ā.]
दत्तानीति
इति [ind]
प्रचक्षते
प्रचक्ष् [2. Ā.]
गोसहस्राणि रत्नानि वस्त्राणि विविधानि च । भूषणानि च मुख्यानि यानानि शयनानि च ॥
English Translation
He offered several thousand cows, gems, various type of garments, ornaments, cardinal vehicles, bed, eatables and several type of drinks also. O Janamejaya! The city of Matsyaraja crowded with thousands of lakhs hale and hearty people was being seen as a great festivity in live feature. Thus ends the seventy-second chapter, the marriage of Abhimanyu in the Vaivahika of the Virata Parva.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
संप्रेषयामास
संप्रेषय् [10. P.]
रत्नानि
रत्न [mn]
विविधानि
विविध [adj]
च
च [ind]
आसनानि
आसन [n]
महार्हाणि
महार्ह [adj]
यानानि
यान [n]
शयनानि
शयन [n]
च
च [ind]
तन्महोत्सवसंकाशं हृष्टपुष्टजनावृतम् । नगरं मत्स्यराजस्य शुशुभे भरतर्षभ ॥
English Translation
He offered several thousand cows, gems, various type of garments, ornaments, cardinal vehicles, bed, eatables and several type of drinks also. O Janamejaya! The city of Matsyaraja crowded with thousands of lakhs hale and hearty people was being seen as a great festivity in live feature. Thus ends the seventy-second chapter, the marriage of Abhimanyu in the Vaivahika of the Virata Parva.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तन्
तद् [pron]
महोत्सवसंकाशं
महत् [adj]
महोत्सवसंकाशं
उत्सव [m]
महोत्सवसंकाशं
संकाश [m]
हृष्टपुष्टजनावृतम्
हृष् [1. P.]
हृष्टपुष्टजनावृतम्
पुष् [2. P.]
हृष्टपुष्टजनावृतम्
जन [m]
हृष्टपुष्टजनावृतम्
आवृ [5. Ā.]
तद्
तद् [pron]
अनीकं
अनीक [mn]
विराटस्य
विराट [m]
शुशुभे
शुभ् [6. Ā.]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]