Śāntiparva Adhyāya 11
शान्तिपर्व • अध्यायः 11
Śāntiparva Adhyāya 11 of the classical Mahābhārata with 29 verses.
Total: 29 Verses
•
Citations: MBh 12.11.1–29
•
250 Lexicon Terms
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । तापसैः सह संवादं शक्रस्य भरतर्षभ ॥
English Translation
Arjuna said The old history of the discourse between certain ascetics and Shakra, is cited in this connection, O foremost of Bharata's race!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अत्रैवोदाहरन्तीमम्
अत्र [ind]
अत्रैवोदाहरन्तीमम्
एव [ind]
अत्रैवोदाहरन्तीमम्
उदाहृ [2. P.]
अत्रैवोदाहरन्तीमम्
इदम् [pron]
इतिहासं
इतिहास [mn]
पुरातनम्
पुरातन [adj]
तापसैः
तापस [m]
सह
सह [ind]
संवादं
संवाद [m]
शक्रस्य
शक्र [m]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
केचिद्गृहान्परित्यज्य वनमभ्यगमन्द्विजाः । अजातश्मश्रवो मन्दाः कुले जाताः प्रवव्रजुः ॥
English Translation
Certain little-witted well-born Brahmana youths, without attaining manhood, forsaking their homes, came to the woods for leading a forest life.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
केचिद्
कश्चित् [pron]
गृहान्
गृह [mn]
परित्यज्य
परित्यज् [1. Ā.]
वनम्
वन [n]
अभ्यगमन्
अभिगम् [1. Ā.]
द्विजाः
द्विज [m]
अजातश्मश्रवो
अजात [adj]
अजातश्मश्रवो
श्मश्रु [mn]
मन्दाः
मन्द [adj]
कुले
कुल [n]
जाताः
जन् [4. P.]
प्रवव्रजुः
प्रव्रज् [1. Ā.]
धर्मोऽयमिति मन्वाना ब्रह्मचर्ये व्यवस्थिताः । त्यक्त्वा गृहान्पितॄंश्चैव तानिन्द्रोऽन्वकृपायत ॥
English Translation
Considering that to be virtue, those youths possessing sufficient resources desired to live as Brahmacharins, having abandoned their brothers and fathers. It so happened that Indra felt pity for them.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धर्मो
धर्म [mn]
ऽयम्
इदम् [pron]
इति
इति [ind]
मन्वाना
मन् [8. P.]
ब्रह्मचर्ये
ब्रह्मचर्य [n]
व्यवस्थिताः
व्यवस्था [1. Ā.]
त्यक्त्वा
त्यज् [1. Ā.]
गृहान्
गृह [mn]
पितॄंश्चैव
पितृ [m]
पितॄंश्चैव
च [ind]
पितॄंश्चैव
एव [ind]
तान्
तद् [pron]
इन्द्रो
इन्द्र [m]
ऽन्वकृपायत
अनुकृपाय् [Denom. Ā.]
तानाबभाषे भगवान्पक्षी भूत्वा हिरण्मयः । सुदुष्करं मनुष्यैश्च यत्कृतं विघसाशिभिः ॥
English Translation
Assuming the form of a golden bird, Indra addressed them, saying,-What is done by persons who eat the residue of a Sacrifice is the most difficult of acts that men can perform.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तान्
तद् [pron]
आबभाषे
आभाष् [1. Ā.]
भगवान्
भगवत् [adj]
पक्षी
पक्षिन् [m]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
हिरण्मयः
हिरण्मय [adj]
सुदुष्करं
सु [ind]
सुदुष्करं
दुष्कर [adj]
मनुष्यैश्च
मनुष्य [m]
मनुष्यैश्च
च [ind]
यत्
यद् [pron]
कृतं
कृ [2. Ā.]
विघसाशिभिः
विघस [mn]
विघसाशिभिः
आशिन् [adj]
पुण्यं च बत कर्मैषां प्रशस्तं चैव जीवितम् । संसिद्धास्ते गतिं मुख्यां प्राप्ता धर्मपरायणाः ॥
English Translation
Such an act is productive of great merit. The lives of such men are worthy of every praise. Having attained the object of life, those virtuous men, obtained the highest end!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुण्यं
पुण्य [adj]
च
च [ind]
बत
बत [ind]
कर्मैषां
कर्मन् [n]
कर्मैषां
इदम् [pron]
प्रशस्तं
प्रशंस् [1. Ā.]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
जीवितम्
जीवित [n]
संसिद्धास्ते
संसिध् [4. Ā.]
संसिद्धास्ते
तद् [pron]
गतिं
गति [f]
मुख्यां
मुख्य [adj]
प्राप्ता
प्राप् [1. P.]
धर्मपरायणाः
धर्म [mn]
धर्मपरायणाः
परायण [n]
अहो बतायं शकुनिर्विघसाशान्प्रशंसति । अस्मान्नूनमयं शास्ति वयं च विघसाशिनः ॥
English Translation
Hearing these words, the Rishis said,-Lo, this bird praises those who live upon the remnants of Sacrifices! He mentions this to us, for we live upon such remnants!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहो
अहो [ind]
बतायं
बत [ind]
बतायं
इदम् [pron]
शकुनिर्
शकुनि [m]
विघसाशान्
विघस [mn]
विघसाशान्
आश [m]
प्रशंसति
प्रशंस् [1. Ā.]
अस्मान्नूनम्
मद् [pron]
अस्मान्नूनम्
नूनम् [ind]
अयं
इदम् [pron]
शास्ति
शास् [1. P.]
वयं
मद् [pron]
च
च [ind]
विघसाशिनः
विघस [mn]
विघसाशिनः
आशिन् [adj]
नाहं युष्मान्प्रशंसामि पङ्कदिग्धान्रजस्वलान् । उच्छिष्टभोजिनो मन्दानन्ये वै विघसाशिनः ॥
English Translation
The bird then said The bird then said.-I do not praise you! You are covered with mire and very impure! Living upon offals, you are wicked! Ye you not persons living upon the remnants of Sacrifice!-
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नाहं
न [ind]
नाहं
मद् [pron]
युष्मान्
त्वद् [pron]
प्रशंसामि
प्रशंस् [1. Ā.]
पङ्कदिग्धान्
पङ्क [mn]
पङ्कदिग्धान्
दिह् [2. Ā.]
रजस्वलान्
रजस्वल [adj]
उच्छिष्टभोजिनो
उच्छिष्ट [n]
उच्छिष्टभोजिनो
भोजिन् [adj]
मन्दान्
मन्द [adj]
अन्ये
अन्य [pron]
वै
वै [ind]
विघसाशिनः
विघस [mn]
विघसाशिनः
आशिन् [adj]
इदं श्रेयः परमिति वयमेवाभ्युपास्महे । शकुने ब्रूहि यच्छ्रेयो भृशं वै श्रद्दधाम ते ॥
English Translation
The Rishis said We consider this course of life to be highly : blessed! Tell us, O bird, what is for our wellbeing! Your words fill us with great faith!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इदं
इदम् [pron]
श्रेयः
श्रेयस् [n]
परम्
पर [pron]
इति
इति [ind]
वयम्
मद् [pron]
एवाभ्युपास्महे
एव [ind]
एवाभ्युपास्महे
अभ्युपास् [4. P.]
शकुने
शकुनि [m]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
यच्छ्रेयो
यद् [pron]
यच्छ्रेयो
श्रेयस् [n]
भृशं
भृशम् [ind]
वै
वै [ind]
श्रद्दधाम
श्रद्धा [1. P.]
ते
त्वद् [pron]
यदि मां नाभिशङ्कध्वं विभज्यात्मानमात्मना । ततोऽहं वः प्रवक्ष्यामि याथातथ्यं हितं वचः ॥
English Translation
The bird said If by acting against your better selves, you do not refuse me your faith, then I shall tell you true and beneficial words.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदि
यदि [ind]
मां
मद् [pron]
नाभिशङ्कध्वं
न [ind]
नाभिशङ्कध्वं
अभिशङ्क् [1. Ā.]
विभज्यात्मानम्
विभज् [1. Ā.]
विभज्यात्मानम्
आत्मन् [m]
आत्मना
आत्मन् [m]
तत्
तद् [pron]
ते
त्वद् [pron]
ऽहं
मद् [pron]
सम्प्रवक्ष्यामि
सम्प्रवच् [3. Ā.]
कथं
कथम् [ind]
स्थैर्यं
स्थैर्य [n]
भवेत्
भू [1. Ā.]
तव
त्वद् [pron]
शृणुमस्ते वचस्तात पन्थानो विदितास्तव । नियोगे चैव धर्मात्मन्स्थातुमिच्छाम शाधि नः ॥
English Translation
The Rishis said We shall hear words, O sire, for you know the different paths! O you of righteous soul, we desire also to obey your behests. Instruct us now!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शृणुमस्ते
श्रु [4. P.]
शृणुमस्ते
त्वद् [pron]
वचस्तात
वचस् [n]
वचस्तात
तात [m]
पन्थानो
पथिन् [m]
विदितास्तव
विद् [6. Ā.]
विदितास्तव
त्वद् [pron]
नियोगे
नियोग [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
धर्मात्मन्
धर्म [mn]
धर्मात्मन्
आत्मन् [m]
स्थातुम्
स्था [1. Ā.]
इच्छाम
इष् [1. P.]
शाधि
शास् [1. P.]
नः
मद् [pron]
चतुष्पदां गौः प्रवरा लोहानां काञ्चनं वरम् । शब्दानां प्रवरो मन्त्रो ब्राह्मणो द्विपदां वरः ॥
English Translation
among quadrupeds the cow is the foremost. Of metals, goid is the foremost. Of words, Mantras, and of human beings, Brahmanas, are the foremost.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चतुष्पदां
चतुष्पद [adj]
गौः
गो [mf]
प्रवरा
प्रवर [adj]
लोहानां
लोह [mn]
काञ्चनं
काञ्चन [n]
वरम्
वर [adj]
शब्दानां
शब्द [m]
प्रवरो
प्रवर [adj]
मन्त्रो
मन्त्र [mn]
ब्राह्मणो
ब्राह्मण [m]
द्विपदां
द्विपद् [m]
वरः
वर [adj]
मन्त्रोऽयं जातकर्मादि ब्राह्मणस्य विधीयते । जीवतो यो यथाकालं श्मशाननिधनादिति ॥
English Translation
These Mantras regulate all the rites of a Brahmana's life, beginning with those consequent upon birth and the period after it, and ending with those consequent on death and the obsequial rites.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मन्त्रो
मन्त्र [mn]
ऽयं
इदम् [pron]
जातकर्मादि
जातकर्मन् [n]
जातकर्मादि
आदि [m]
ब्राह्मणस्य
ब्राह्मण [m]
विधीयते
विधा [3. Ā.]
जीवतो
जीव् [1. Ā.]
यो
यद् [pron]
यथाकालं
यथाकालम् [ind]
श्मशाननिधनाद्
श्मशान [n]
श्मशाननिधनाद्
निधन [mn]
इति
इति [ind]
कर्माणि वैदिकान्यस्य स्वर्ग्यः पन्थास्त्वनुत्तमः । अथ सर्वाणि कर्माणि मन्त्रसिद्धानि चक्षते ॥
English Translation
These Vedic rites constitute his heaven, path, and best of sacrifices, If it were Otherwise, how could the acts of persons seeking of heaven become successful through Mantras?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कर्माणि
कर्मन् [n]
वैदिकान्यस्य
वैदिक [adj]
वैदिकान्यस्य
इदम् [pron]
स्वर्ग्यः
स्वर्ग्य [adj]
पन्थास्त्वनुत्तमः
पथिन् [m]
पन्थास्त्वनुत्तमः
तु [ind]
पन्थास्त्वनुत्तमः
अनुत्तम [adj]
अथ
अथ [ind]
सर्वाणि
सर्व [pron]
कर्माणि
कर्मन् [n]
मन्त्रसिद्धानि
मन्त्र [mn]
मन्त्रसिद्धानि
सिध् [4. Ā.]
चक्षते
चक्ष् [2. P.]
आम्नायदृढवादीनि तथा सिद्धिरिहेष्यते । मासार्धमासा ऋतव आदित्यशशितारकम् ॥
English Translation
He who, in this world, worships his self, knowing it to be a deity of a particular kind, attains to success consistent with a nature of that particular deity. Persons dying in two fortnights go to the Sun, the Moon, or the Stars.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आम्नायदृढवादीनि
आम्नाय [m]
आम्नायदृढवादीनि
दृढ [adj]
आम्नायदृढवादीनि
वादिन् [adj]
तथा
तथा [ind]
सिद्धिर्
सिद्धि [f]
इहेष्यते
इह [ind]
इहेष्यते
इष् [1. P.]
मासार्धमासा
मास [mn]
मासार्धमासा
अर्ध [adj]
मासार्धमासा
मास [mn]
ऋतव
ऋतु [m]
आदित्यशशितारकम्
आदित्य [m]
आदित्यशशितारकम्
शशिन् [m]
आदित्यशशितारकम्
तारक [m]
ईहन्ते सर्वभूतानि तदृतं कर्मसङ्गिनाम् । सिद्धिक्षेत्रमिदं पुण्यमयमेवाश्रमो महान् ॥
English Translation
These three kinds of success, dependent upon action, are sought by every creature. The life of a householder is very superior and sacred and is called the field of success.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ईहन्ते
ईह् [1. P.]
सर्वभूतानि
सर्व [pron]
सर्वभूतानि
भूत [mn]
तद्
तद् [pron]
ऋतं
ऋत [n]
कर्मसङ्गिनाम्
कर्मन् [n]
कर्मसङ्गिनाम्
सङ्गिन् [adj]
सिद्धिक्षेत्रम्
सिद्धि [f]
सिद्धिक्षेत्रम्
क्षेत्र [mn]
इदं
इदम् [pron]
पुण्यम्
पुण्य [adj]
अयम्
इदम् [pron]
एवाश्रमो
एव [ind]
एवाश्रमो
आश्रम [mn]
महान्
महत् [adj]
अथ ये कर्म निन्दन्तो मनुष्याः कापथं गताः । मूढानामर्थहीनानां तेषामेनस्तु विद्यते ॥
English Translation
What path do those men follow that censure action? Foolish and poor as they are they incur sin.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
ये
यद् [pron]
कर्म
कर्मन् [n]
निन्दन्तो
निन्द् [1. Ā.]
मनुष्याः
मनुष्य [m]
कापथं
कापथ [m]
गताः
गम् [6. Ā.]
मूढानाम्
मुह् [4. Ā.]
अर्थहीनानां
अर्थ [mn]
अर्थहीनानां
हा [1. P.]
तेषाम्
तद् [pron]
एनस्तु
एनस् [n]
एनस्तु
तु [ind]
विद्यते
विद् [6. Ā.]
देववंशान्पितृवंशान्ब्रह्मवंशांश्च शाश्वतान् । संत्यज्य मूढा वर्तन्ते ततो यान्त्यश्रुतीपथम् ॥
English Translation
And since those little-witted men live by abandoning the eternal paths of the gods, of the Rishis, and of Brahma, therefore, they attain to paths disapproved of by the Shrutis.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
देववंशान्
देव [m]
देववंशान्
वंश [m]
पितृवंशान्
पितृ [m]
पितृवंशान्
वंश [m]
ब्रह्मवंशांश्च
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्मवंशांश्च
वंश [m]
ब्रह्मवंशांश्च
च [ind]
शाश्वतान्
शाश्वत [adj]
संत्यज्य
संत्यज् [1. Ā.]
मूढा
मुह् [4. Ā.]
वर्तन्ते
वृत् [3. P.]
ततो
ततस् [ind]
यान्त्यश्रुतीपथम्
या [2. Ā.]
यान्त्यश्रुतीपथम्
अश्रुति [f]
यान्त्यश्रुतीपथम्
पथिन् [m]
एतद्वोऽस्तु तपो युक्तं ददानीत्यृषिचोदितम् । तस्मात्तदध्यवसतस्तपस्वि तप उच्यते ॥
English Translation
There is a verse in the Maniras which says,-(Ye sacrificer, perform the sacrifice with gifts of costly things. I will give you the happiness represented by sons, animals, and heaven.) To live, therefore, in accordance with the ordinance is said to be the highest form of asceticism. Therefore, you should perform sacrifice and penances in the shape of gifts.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतद्
एतद् [pron]
वो
त्वद् [pron]
ऽस्तु
अस् [2. P.]
तपो
तपस् [n]
युक्तं
युक्त [adj]
ददानीत्य्
दा [1. Ā.]
ददानीत्य्
इति [ind]
ऋषिचोदितम्
ऋषि [m]
ऋषिचोदितम्
चोदय् [10. Ā.]
तस्मात्
तस्मात् [ind]
तद्
तद् [pron]
तप
तपस् [n]
उच्यते
वच् [2. P.]
देववंशान्पितृवंशान्ब्रह्मवंशांश्च शाश्वतान् । संविभज्य गुरोश्चर्यां तद्वै दुष्करमुच्यते ॥
English Translation
And since those little-witted men live by abandoning the eternal paths of the gods, of the Rishis, and of Brahma, therefore, they attain to paths disapproved of by the Shrutis.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
देववंशान्
देव [m]
देववंशान्
वंश [m]
पितृवंशान्
पितृ [m]
पितृवंशान्
वंश [m]
ब्रह्मवंशांश्च
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्मवंशांश्च
वंश [m]
ब्रह्मवंशांश्च
च [ind]
शाश्वतान्
शाश्वत [adj]
संविभज्य
संविभज् [1. Ā.]
गुरोश्चर्यां
गुरु [m]
गुरोश्चर्यां
चर्या [f]
तद्
तद् [pron]
वै
वै [ind]
दुष्करम्
दुष्कर [adj]
उच्यते
वच् [2. P.]
देवा वै दुष्करं कृत्वा विभूतिं परमां गताः । तस्माद्गार्हस्थ्यमुद्वोढुं दुष्करं प्रब्रवीमि वः ॥
English Translation
By practising such highly difficult penances, the gods have obtained the highest glory and power. I, therefore, ask you to satisfy the heavy duties of a householder.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
देवा
देव [m]
वै
वै [ind]
दुष्करं
दुष्कर [adj]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
विभूतिं
विभूति [f]
परमां
परम [adj]
गताः
गम् [6. Ā.]
तस्माद्
तस्मात् [ind]
गार्हस्थ्यम्
गार्हस्थ्य [n]
उद्वोढुं
उद्वह् [1. Ā.]
दुष्करं
दुष्कर [adj]
प्रब्रवीमि
प्रब्रू [2. Ā.]
वः
त्वद् [pron]
तपः श्रेष्ठं प्रजानां हि मूलमेतन्न संशयः । कुटुम्बविधिनानेन यस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥
English Translation
Forsooth, penances are the foremost of all things and are the root of all creatures, Asceticism, is attainable by leading the life a householder, upon which depends everything. The learned Brahmins having chack on malice, beyond the sphere of duality know that penance. The penance so observed by them is addressed as penance on the earth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तपः
तपस् [n]
श्रेष्ठं
श्रेष्ठ [adj]
प्रजानां
प्रजा [f]
हि
हि [ind]
मूलम्
मूल [mn]
एतन्न
एतद् [pron]
एतन्न
न [ind]
संशयः
संशय [m]
कुटुम्बविधिनानेन
कुटुम्ब [n]
कुटुम्बविधिनानेन
विधि [m]
कुटुम्बविधिनानेन
इदम् [pron]
यस्मिन्
यद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
प्रतिष्ठितम्
प्रतिष्ठा [1. Ā.]
एतद्विदुस्तपो विप्रा द्वंद्वातीता विमत्सराः । तस्माद्वनं मध्यमं च लोकेषु तप उच्यते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतद्
एतद् [pron]
विदुस्तपो
विद् [6. Ā.]
विदुस्तपो
तपस् [n]
विप्रा
विप्र [m]
द्वंद्वातीता
द्वंद्व [mn]
द्वंद्वातीता
अती [1. P.]
विमत्सराः
विमत्सर [adj]
तस्मात्
तस्मात् [ind]
तद्
तद् [pron]
तप
तपस् [n]
उच्यते
वच् [2. P.]
दुराधर्षं पदं चैव गच्छन्ति विघसाशिनः । सायंप्रातर्विभज्यान्नं स्वकुटुम्बे यथाविधि ॥
English Translation
After duly distributing the food morning and evening among kinsmen, they who eat the residuc attain to the ends that are highly difficult of attainment.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दुराधर्षं
दुराधर्ष [adj]
पदं
पद [mn]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
गच्छन्ति
गम् [6. Ā.]
विघसाशिनः
विघस [mn]
विघसाशिनः
आशिन् [adj]
सायंप्रातर्
सायम् [ind]
सायंप्रातर्
प्रातर् [ind]
विभज्यान्नं
विभज् [1. Ā.]
विभज्यान्नं
अन्न [n]
स्वकुटुम्बे
स्व [adj]
स्वकुटुम्बे
कुटुम्ब [n]
यथाविधि
यथाविधि [ind]
दत्त्वातिथिभ्यो देवेभ्यः पितृभ्यः स्वजनस्य च । अवशिष्टानि येऽश्नन्ति तानाहुर्विघसाशिनः ॥
English Translation
They are called eaters of the residue of feasts who cat after having fed guests and gods and Rishis and kinsmen.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दत्त्वातिथिभ्यो
दा [1. Ā.]
दत्त्वातिथिभ्यो
अतिथि [m]
देवेभ्यः
देव [m]
पितृभ्यः
पितृ [m]
स्वजनस्य
स्व [adj]
स्वजनस्य
जन [m]
च
च [ind]
अवशिष्टानि
अवशिष् [7. P.]
ये
यद् [pron]
ऽश्नन्ति
अश् [1. Ā.]
तान्
तद् [pron]
आहुर्
अह् [1. P.]
विघसाशिनः
विघस [mn]
विघसाशिनः
आशिन् [adj]
तस्मात्स्वधर्ममास्थाय सुव्रताः सत्यवादिनः । लोकस्य गुरवो भूत्वा ते भवन्त्यनुपस्कृताः ॥
English Translation
Therefore, those persons who observe their own duties, who practise excellent vows and are truthful in speech, are greatly respected in the world, with their own faith greatly strengthened.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मात्
तस्मात् [ind]
स्वधर्मम्
स्वधर्म [m]
आस्थाय
आस्था [1. Ā.]
सुव्रताः
सुव्रत [adj]
सत्यवादिनः
सत्य [n]
सत्यवादिनः
वादिन् [adj]
लोकस्य
लोक [m]
गुरवो
गुरु [m]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
ते
तद् [pron]
भवन्त्यनुपस्कृताः
भू [1. Ā.]
भवन्त्यनुपस्कृताः
अनुपस्कृत [adj]
त्रिदिवं प्राप्य शक्रस्य स्वर्गलोके विमत्सराः । वसन्ति शाश्वतीर्वर्षा जना दुष्करकारिणः ॥
English Translation
Shorn pride, those achievers of the most difficult feats attain to heaven and live for ever in the regions of Shakra!
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्रिदिवं
त्रिदिव [n]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
शक्रस्य
शक्र [m]
स्वर्गलोके
स्वर्ग [m]
स्वर्गलोके
लोक [m]
विमत्सराः
विमत्सर [adj]
वसन्ति
वस् [2. P.]
शाश्वतीर्
शाश्वत [adj]
वर्षा
वर्षा [f]
जना
जन [m]
दुष्करकारिणः
दुष्कर [adj]
दुष्करकारिणः
कारिन् [adj]
ततस्ते तद्वचः श्रुत्वा तस्य धर्मार्थसंहितम् । उत्सृज्य नास्तिकगतिं गार्हस्थ्यं धर्ममाश्रिताः ॥
English Translation
Arjuna continued Hearing these beneficial and righteous words, those ascetics abandoned the religion of Renunciation, saying, There is nothing in it,-and begin to live like householders.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्ते
ततस् [ind]
ततस्ते
तद् [pron]
तद्
तद् [pron]
वचः
वचस् [n]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
तस्य
तद् [pron]
धर्मार्थसंहितम्
धर्म [mn]
धर्मार्थसंहितम्
अर्थ [mn]
धर्मार्थसंहितम्
संधा [1. P.]
उत्सृज्य
उत्सृज् [6. Ā.]
नास्तिकगतिं
नास्तिक [m]
नास्तिकगतिं
गति [f]
गार्हस्थ्यं
गार्हस्थ्य [adj]
धर्मम्
धर्म [mn]
आश्रिताः
आश्रि [1. Ā.]
तस्मात्त्वमपि दुर्धर्ष धैर्यमालम्ब्य शाश्वतम् । प्रशाधि पृथिवीं कृत्स्नां हतामित्रां नरोत्तम ॥
English Translation
Therefore, O you, who are conversant with righteousness, availing of that eternal wisdom, rule the wide world, O monarch, that is now shorn of foes."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मात्
तस्मात् [ind]
त्वम्
त्वद् [pron]
अपि
अपि [ind]
दुर्धर्ष
दुर्धर्ष [adj]
धैर्यम्
धैर्य [n]
आलम्ब्य
आलम्ब् [1. P.]
शाश्वतम्
शाश्वत [adj]
प्रशाधि
प्रशास् [2. Ā.]
पृथिवीं
पृथिवी [f]
कृत्स्नां
कृत्स्न [adj]
हतामित्रां
हन् [6. P.]
हतामित्रां
अमित्र [mf]
नरोत्तम
नरोत्तम [m]