Śāntiparva Adhyāya 193
शान्तिपर्व • अध्यायः 193
Śāntiparva Adhyāya 193 of the classical Mahābhārata with 33 verses.
Total: 33 Verses
•
Citations: MBh 12.193.1–33
•
250 Lexicon Terms
किमुत्तरं तदा तौ स्म चक्रतुस्तेन भाषिते । ब्राह्मणो वाथ वा राजा तन्मे ब्रूहि पितामह ॥
English Translation
Yudhishthira said Tell me, O grandfather, what reply was given by either the Brahmana or the king to Virupa after he had finished his speech.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किम्
क [pron]
उत्तरं
उत्तर [n]
तदा
तदा [ind]
तौ
तद् [pron]
स्म
स्म [ind]
चक्रतुस्तेन
कृ [2. Ā.]
चक्रतुस्तेन
तद् [pron]
भाषिते
भाष् [1. P.]
यया
यद् [pron]
बुद्ध्या
बुद्धि [f]
नुदेच्छोकं
नुद् [2. P.]
नुदेच्छोकं
शोक [m]
तन्मे
तद् [pron]
तन्मे
मद् [pron]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
पितामह
पितामह [m]
अथ वा तौ गतौ तत्र यदेतत्कीर्तितं त्वया । संवादो वा तयोः कोऽभूत्किं वा तौ तत्र चक्रतुः ॥
English Translation
What king of end was it, amongst those described by you, that they acquired? What, indeed, was the conversation that took place between them, and what did they do there?"
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथवा
अथवा [ind]
तौ
तद् [pron]
गतौ
गम् [6. Ā.]
तत्र
तत्र [ind]
यद्
यद् [pron]
एतत्
एतद् [pron]
कीर्तितं
कीर्तय् [10. Ā.]
त्वया
त्वद् [pron]
संवादो
संवाद [m]
वा
वा [ind]
तयोः
तद् [pron]
को
क [pron]
ऽभूत्
भू [1. Ā.]
किं
क [pron]
वा
वा [ind]
तौ
तद् [pron]
तत्र
तत्र [ind]
चक्रतुः
कृ [2. Ā.]
तथेत्येवं प्रतिश्रुत्य धर्मं संपूज्य चाभिभो । यमं कालं च मृत्युं च स्वर्गं संपूज्य चार्हतः ॥
English Translation
Saying,-Let it be as you have said, the Brahmana, adored Dharma and Yama and Time and Mrityu and Heaven all of whom deserved adorations.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथेत्येवं
तथा [ind]
तथेत्येवं
इति [ind]
तथेत्येवं
एवम् [ind]
प्रतिश्रुत्य
प्रतिश्रु [5. P.]
धर्मं
धर्म [mn]
सम्पूज्य
सम्पूजय् [10. Ā.]
चाभिभो
च [ind]
चाभिभो
अभिभु [adj]
यमं
यम [m]
कालं
काल [m]
च
च [ind]
मृत्युं
मृत्यु [m]
च
च [ind]
स्वर्गं
स्वर्ग [m]
सम्पूज्य
सम्पूजय् [10. Ā.]
चार्हतः
च [ind]
चार्हतः
अर्हतस् [ind]
पूर्वं ये चापरे तत्र समेता ब्राह्मणर्षभाः । सर्वान्संपूज्य शिरसा राजानं सोऽब्रवीद्वचः ॥
English Translation
He also adored all those foremost of Brahmanas that had come there by bending his head to them. Addressing the king then, he said,-Gifted with the reward of my recitation, O royal sage, acquire an eminent position. With your permission I shall set myself to my recitations again.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पूर्वं
पूर्वम् [ind]
ये
यद् [pron]
चापरे
च [ind]
चापरे
अपर [pron]
तत्र
तत्र [ind]
समेता
समे [2. P.]
ब्राह्मणर्षभाः
ब्राह्मण [m]
ब्राह्मणर्षभाः
ऋषभ [m]
सर्वान्
सर्व [pron]
सम्पूज्य
सम्पूजय् [10. Ā.]
शिरसा
शिरस् [n]
राजानं
राजन् [m]
सो
तद् [pron]
ऽब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
वचः
वचस् [n]
फलेनानेन संयुक्तो राजर्षे गच्छ पुण्यताम् । भवता चाभ्यनुज्ञातो जपेयं भूय एव हि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
फलेनानेन
फल [n]
फलेनानेन
इदम् [pron]
संयुक्तो
संयुज् [7. Ā.]
राजर्षे
राजर्षि [m]
गच्छ
गम् [6. Ā.]
पुण्यताम्
पुण्य [adj]
पुण्यताम्
ता [f]
भवता
भवत् [adj]
चाभ्यनुज्ञातो
च [ind]
चाभ्यनुज्ञातो
अभ्यनुज्ञा [9. Ā.]
जपेयं
जप् [4. Ā.]
भूय
भूयस् [ind]
एव
एव [ind]
हि
हि [ind]
वरश्च मम पूर्वं हि देव्या दत्तो महाबल । श्रद्धा ते जपतो नित्यं भवितेति विशां पते ॥
English Translation
O you of great power, the goddess Savitri gave me a boon, saying,-Let, your devotion to recitation be continuous.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वरश्च
वर [mn]
वरश्च
च [ind]
मम
मद् [pron]
पूर्वं
पूर्वम् [ind]
हि
हि [ind]
देव्या
देवी [f]
दत्तो
दा [1. Ā.]
महाबल
महत् [adj]
महाबल
बल [mn]
श्रद्धा
श्रद्धा [f]
ते
त्वद् [pron]
जपतो
जप् [4. Ā.]
नित्यं
नित्यम् [ind]
भवितेति
भू [1. Ā.]
भवितेति
इति [ind]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
यद्येवमफला सिद्धिः श्रद्धा च जपितुं तव । गच्छ विप्र मया सार्धं जापकं फलमाप्नुहि ॥
English Translation
If your success has become futile, and if your heart is bent upon practising again, go, O learned Brahmana, half and half with me, and you alone enjoy the reward of the recitations.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यद्येवम्
यदि [ind]
यद्येवम्
एवम् [ind]
अफला
अफल [adj]
सिद्धिः
सिद्धि [f]
श्रद्धा
श्रद्धा [f]
च
च [ind]
जपितुं
जप् [4. Ā.]
तव
त्वद् [pron]
गच्छ
गम् [6. Ā.]
विप्र
विप्र [m]
मया
मद् [pron]
सार्धं
सार्धम् [ind]
जापकं
जापक [adj]
फलम्
फल [n]
आप्नुहि
आप् [1. P.]
कृतः प्रयत्नः सुमहान्सर्वेषां संनिधाविह । सह तुल्यफलौ चावां गच्छावो यत्र नौ गतिः ॥
English Translation
The Brahmana said You have exerted your best before all these men. Let us then become equal regarding our rewards, and let us go to receive our end.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृतः
कृ [2. Ā.]
प्रयत्नः
प्रयत्न [m]
सुमहान्
सु [ind]
सुमहान्
महत् [adj]
सर्वेषां
सर्व [pron]
संनिधाविह
संनिधि [m]
संनिधाविह
इह [ind]
सह
सह [ind]
तुल्यफलौ
तुल्य [adj]
तुल्यफलौ
फल [n]
चावां
च [ind]
चावां
मद् [pron]
गच्छावो
गम् [6. Ā.]
यत्र
यत्र [ind]
नौ
मद् [pron]
गतिः
गति [f]
व्यवसायं तयोस्तत्र विदित्वा त्रिदशेश्वरः । सह देवैरुपययौ लोकपालैस्तथैव च ॥
English Translation
Apprised of these determination, the king of the celestials came there, accompanied by the gods and the Regents of the world.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
व्यवसायं
व्यवसाय [m]
तयोस्तत्र
तद् [pron]
तयोस्तत्र
तत्र [ind]
विदित्वा
विद् [6. Ā.]
त्रिदशेश्वरः
त्रिदशेश्वर [m]
सह
सह [ind]
देवैर्
देव [m]
उपययौ
उपया [2. P.]
लोकपालैस्तथैव
लोकपाल [m]
लोकपालैस्तथैव
तथा [ind]
लोकपालैस्तथैव
एव [ind]
च
च [ind]
साध्या विश्वेऽथ मरुतो ज्योतींषि सुमहान्ति च । नद्यः शैलाः समुद्राश्च तीर्थानि विविधानि च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
साध्या
साध्य [m]
विश्वे
विश्व [pron]
ऽथ
अथ [ind]
मरुतो
मरुत् [m]
ज्योतींषि
ज्योतिस् [n]
सुमहान्ति
सु [ind]
सुमहान्ति
महत् [adj]
च
च [ind]
गन्धर्वाप्सरसश्चैव
गन्धर्व [m]
गन्धर्वाप्सरसश्चैव
अप्सरस् [f]
गन्धर्वाप्सरसश्चैव
च [ind]
गन्धर्वाप्सरसश्चैव
एव [ind]
रक्षांसि
रक्षस् [n]
विविधानि
विविध [adj]
च
च [ind]
तपांसि संयोगविधिर्वेदाः स्तोभाः सरस्वती । नारदः पर्वतश्चैव विश्वावसुर्हहा हुहूः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तपांसि
तपस् [n]
संयोगविधिर्
संयोग [m]
संयोगविधिर्
विधि [m]
वेदाः
वेद [m]
स्तोभाः
स्तोभ [m]
सरस्वती
सरस्वती [f]
नारदः
नारद [m]
पर्वतश्चैव
पर्वत [mn]
पर्वतश्चैव
च [ind]
पर्वतश्चैव
एव [ind]
विश्वावसुर्
विश्वावसु [m]
हहा
हहा [f]
हुहूः
हुहू [f]
गन्धर्वश्चित्रसेनश्च परिवारगणैर्युतः । नागाः सिद्धाश्च मुनयो देवदेवः प्रजापतिः । विष्णुः सहस्रशीर्षश्च देवोऽचिन्त्यः समागमत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गन्धर्वश्चित्रसेनश्च
गन्धर्व [m]
गन्धर्वश्चित्रसेनश्च
चित्रसेन [m]
गन्धर्वश्चित्रसेनश्च
च [ind]
परिवारगणैर्
परिवार [m]
परिवारगणैर्
गण [m]
युतः
युत [adj]
नागाः
नाग [m]
सिद्धाश्च
सिद्ध [m]
सिद्धाश्च
च [ind]
मुनयो
मुनि [m]
देवदेवः
देवदेव [m]
प्रजापतिः
प्रजापति [m]
विष्णुः
विष्णु [m]
सहस्रशीर्षश्च
सहस्र [mn]
सहस्रशीर्षश्च
शीर्ष [n]
सहस्रशीर्षश्च
च [ind]
देवो
देव [m]
ऽचिन्त्यः
अचिन्त्य [adj]
समागमत्
समागम् [6. P.]
अवाद्यन्तान्तरिक्षे च भेर्यस्तूर्याणि चाभिभो । पुष्पवर्षाणि दिव्यानि तत्र तेषां महात्मनाम् । ननृतुश्चाप्सरःसंघास्तत्र तत्र समन्ततः ॥
English Translation
Celestial flowers were poured upon those great beings. Bevies of Apsaras danced all around.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अवाद्यन्तान्तरिक्षे
वादय् [10. Ā.]
अवाद्यन्तान्तरिक्षे
अन्तरिक्ष [n]
च
च [ind]
भेर्यस्तूर्याणि
भेरी [f]
भेर्यस्तूर्याणि
तूर्य [mn]
चाभिभो
च [ind]
चाभिभो
अभिभु [adj]
पुष्पवर्षाणि
पुष्प [n]
पुष्पवर्षाणि
वर्ष [mn]
दिव्यानि
दिव्य [adj]
तत्र
तत्र [ind]
तेषां
तद् [pron]
महात्मनाम्
महात्मन् [adj]
ननृतुश्चाप्सरःसंघास्तत्र
नृत् [4. Ā.]
ननृतुश्चाप्सरःसंघास्तत्र
च [ind]
ननृतुश्चाप्सरःसंघास्तत्र
अप्सरस् [f]
ननृतुश्चाप्सरःसंघास्तत्र
संघ [m]
ननृतुश्चाप्सरःसंघास्तत्र
तत्र [ind]
तत्र
तत्र [ind]
समन्ततः
समन्ततः [ind]
अथ स्वर्गस्तथा रूपी ब्राह्मणं वाक्यमब्रवीत् । संसिद्धस्त्वं महाभाग त्वं च सिद्धस्तथा नृप ॥
English Translation
Heaven, in his embodied form, came there. Addressing the Brahmana, he said,-You have acquired Success. You highly blessed.-Then addressing the king, said,-You have also, O king acquired success.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
स्वर्गस्तथा
स्वर्ग [m]
स्वर्गस्तथा
तथा [ind]
रूपी
रूपिन् [adj]
ब्राह्मणं
ब्राह्मण [m]
वाक्यम्
वाक्य [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
संसिद्धस्त्वं
संसिध् [4. Ā.]
संसिद्धस्त्वं
त्वद् [pron]
महाभाग
महाभाग [adj]
त्वं
त्वद् [pron]
च
च [ind]
सिद्धस्तथा
सिद्ध [m]
सिद्धस्तथा
तथा [ind]
नृप
नृप [m]
अथ तौ सहितौ राजन्नन्योन्येन विधानतः । विषयप्रतिसंहारमुभावेव प्रचक्रतुः ॥
English Translation
O king having done good to each other, the king and the Brahmana, withdrew their senses from the objects of the world.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
तौ
तद् [pron]
सहितौ
सहित [adj]
राजन्न्
राजन् [m]
अन्योन्येन
अन्योन्य [adj]
विधानतः
विधान [n]
विषयप्रतिसंहारम्
विषय [mn]
विषयप्रतिसंहारम्
प्रतिसंहार [m]
उभावेव
उभ् [pron]
उभावेव
एव [ind]
प्रचक्रतुः
प्रकृ [8. Ā.]
प्राणापानौ तथोदानं समानं व्यानमेव च । एवं तान्मनसि स्थाप्य दधतुः प्राणयोर्मनः ॥
English Translation
Fixing the vital airs Prana, Apana Samana, Udana, and Vyana in the heart, they fixed the mind in Prana and Apana united together.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्राणापानौ
प्राण [m]
प्राणापानौ
अपान [mn]
तथोदानं
तथा [ind]
तथोदानं
उदान [m]
समानं
समान [m]
व्यानम्
व्यान [m]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
एवं
एवम् [ind]
तान्मनसि
तद् [pron]
तान्मनसि
मनस् [n]
स्थाप्य
स्थापय् [10. Ā.]
दधतुः
धा [1. P.]
प्राणयोर्
प्राण [m]
मनः
मनस् [n]
उपस्थितकृतौ तत्र नासिकाग्रमधो भ्रुवौ । कुङ्कुण्यां चैव मनसा शनैर्धारयतः स्म तौ ॥
English Translation
They then placed the two united airs in the abdomen, and fixed their eyes on the tip of the nose and then immediately below the nose and then immediately below the two eye-brows. They next saw the two airs, with the help of the mind, in the interstice between the two eyebrows, bringing them there by and by.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उपस्थितकृतौ
उपस्था [1. Ā.]
उपस्थितकृतौ
कृ [2. Ā.]
तत्र
तत्र [ind]
नासिकाग्रम्
नासिका [f]
नासिकाग्रम्
अग्र [n]
अधो
अधस् [ind]
भ्रुवौ
भ्रू [f]
कुङ्कुण्यां
कुङ्कुणी [f]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
मनसा
मनस् [n]
शनैर्
शनैस् [ind]
धारयतः
धारय् [10. Ā.]
स्म
स्म [ind]
तौ
तद् [pron]
निश्चेष्टाभ्यां शरीराभ्यां स्थिरदृष्टी समाहितौ । जितासनौ तथाधाय मूर्धन्यात्मानमेव च ॥
English Translation
With bodies perfectly motionless they were absorbed with fixed gaze. Having controlled their souls, they then placed the soul within the brain.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निश्चेष्टाभ्यां
निश्चेष्ट [adj]
शरीराभ्यां
शरीर [n]
स्थिरदृष्टी
स्थिर [adj]
स्थिरदृष्टी
दृष्टि [f]
समाहितौ
समाहित [adj]
जितक्लमासना
जि [9. P.]
जितक्लमासना
क्लम [m]
जितक्लमासना
आसन [n]
धीरा
धीर [adj]
मूर्धन्यात्मानम्
मूर्धन् [m]
मूर्धन्यात्मानम्
आत्मन् [m]
आदधुः
आधा [3. Ā.]
तालुदेशमथोद्दाल्य ब्राह्मणस्य महात्मनः । ज्योतिर्ज्वाला सुमहती जगाम त्रिदिवं तदा ॥
English Translation
Then passing the crown of the great Brahmana a fiery flame of great effulgence went up to heaven,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तालुदेशम्
तालु [mn]
तालुदेशम्
देश [m]
अथोद्दाल्य
अथ [ind]
अथोद्दाल्य
उद्दालय् [10. P.]
ब्राह्मणस्य
ब्राह्मण [m]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
ज्योतिर्ज्वाला
ज्योतिस् [n]
ज्योतिर्ज्वाला
ज्वाला [f]
सुमहती
सु [ind]
सुमहती
महत् [adj]
जगाम
गम् [6. Ā.]
त्रिदिवं
त्रिदिव [n]
तदा
तदा [ind]
हाहाकारस्ततो दिक्षु सर्वासु सुमहानभूत् । तज्ज्योतिः स्तूयमानं स्म ब्रह्माणं प्राविशत्तदा ॥
English Translation
Loud exclamations of sorrow, uttered by all creatures, were then heard on all sides. Lauded by all, that splendour then entered Brahmana's self.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हाहाकारस्ततो
हाहाकार [m]
हाहाकारस्ततो
ततस् [ind]
दिक्षु
दिश् [f]
सर्वासु
सर्व [pron]
सुमहान्
सु [ind]
सुमहान्
महत् [adj]
अभूत्
भू [1. Ā.]
तज्ज्योतिः
तद् [pron]
तज्ज्योतिः
ज्योतिस् [n]
स्तूयमानं
स्तु [1. Ā.]
स्म
स्म [ind]
ब्रह्माणं
ब्रह्मन् [m]
प्राविशत्
प्रविश् [4. P.]
तदा
तदा [ind]
ततः स्वागतमित्याह तत्तेजः स पितामहः । प्रादेशमात्रं पुरुषं प्रत्युद्गम्य विशां पते ॥
English Translation
Coming forward, the great grandfather addressed that splendour which had become like a span in size saying,-Welcome.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
स्वागतम्
स्वागत [n]
इत्याह
इति [ind]
इत्याह
अह् [1. P.]
तत्
तद् [pron]
तेजः
तेजस् [n]
स
तद् [pron]
पितामहः
पितामह [m]
प्रादेशमात्रं
प्रादेश [m]
प्रादेशमात्रं
मात्र [n]
पुरुषं
पुरुष [m]
प्रत्युद्गम्य
प्रत्युद्गम् [1. P.]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
भूयश्चैवापरं प्राह वचनं मधुरं स्म सः । जापकैस्तुल्यफलता योगानां नात्र संशयः ॥
English Translation
And again he uttered these sweet words: Verily, Reciters acquire the same end with the Yogins.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भूयश्चैवापरं
भूयस् [ind]
भूयश्चैवापरं
च [ind]
भूयश्चैवापरं
एव [ind]
भूयश्चैवापरं
अपर [pron]
प्राह
प्राह् [1. P.]
वचनं
वचन [n]
मधुरं
मधुर [adj]
स्म
स्म [ind]
सः
तद् [pron]
ईदृशो
ईदृश [adj]
जापको
जापक [adj]
याति
या [2. Ā.]
निरयं
निरय [m]
नात्र
न [ind]
नात्र
अत्र [ind]
संशयः
संशय [m]
योगस्य तावदेतेभ्यः फलं प्रत्यक्षदर्शनम् । जापकानां विशिष्टं तु प्रत्युत्थानं समाधिकम् ॥
English Translation
When the Yogins attains his end he gets a direct vision unto all these (here assembled). Regarding Reciters, however, there is this distinction, that they are honoured by Brahmana's advancing forward to receive them.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
योगस्य
योग [m]
तावद्
तावत् [ind]
एतेभ्यः
एतद् [pron]
फलं
फल [n]
प्रत्यक्षदर्शनम्
प्रत्यक्ष [adj]
प्रत्यक्षदर्शनम्
दर्शन [n]
जापकानां
जापक [adj]
विशिष्टं
विशिष् [7. P.]
तु
तु [ind]
प्रत्युत्थानं
प्रत्युत्थान [n]
समाधिकम्
सम [pron]
समाधिकम्
अधिक [adj]
उष्यतां मयि चेत्युक्त्वाचेतयत्स ततः पुनः । अथास्य प्रविवेशास्यं ब्राह्मणो विगतज्वरः ॥
English Translation
Live you in me,-Thus spoke Brahman and once more gave consciousness to that splendour. Indeed, then, freed from all anxieties, the Brahmana entered the mouth of the Creator.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उष्यतां
वस् [2. P.]
मयि
मद् [pron]
चेत्युक्त्वाचेतयत्
च [ind]
चेत्युक्त्वाचेतयत्
इति [ind]
चेत्युक्त्वाचेतयत्
वच् [2. P.]
चेत्युक्त्वाचेतयत्
चेतय् [10. Ā.]
स
तद् [pron]
ततः
ततस् [ind]
पुनः
पुनर् [ind]
अथास्य
अथ [ind]
अथास्य
इदम् [pron]
प्रविवेशास्यं
प्रविश् [4. P.]
प्रविवेशास्यं
आस्य [n]
ब्राह्मणो
ब्राह्मण [m]
विगतज्वरः
विगम् [6. P.]
विगतज्वरः
ज्वर [m]
राजाप्येतेन विधिना भगवन्तं पितामहम् । यथैव द्विजशार्दूलस्तथैव प्राविशत्तदा ॥
English Translation
The king Ikshvaku, too, in the same way, entered the divine Grandfather like that best of Brahmanas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राजाप्येतेन
राजन् [m]
राजाप्येतेन
अपि [ind]
राजाप्येतेन
एतद् [pron]
विधिना
विधि [m]
भगवन्तं
भगवत् [adj]
पितामहम्
पितामह [m]
यथैव
यथा [ind]
यथैव
एव [ind]
द्विजशार्दूलस्तथैव
द्विज [m]
द्विजशार्दूलस्तथैव
शार्दूल [m]
द्विजशार्दूलस्तथैव
तथा [ind]
द्विजशार्दूलस्तथैव
एव [ind]
प्राविशत्
प्रविश् [4. P.]
तदा
तदा [ind]
स्वयंभुवमथो देवा अभिवाद्य ततोऽब्रुवन् । जापकार्थमयं यत्नस्तदर्थं वयमागताः ॥
English Translation
The deities saluted the self-create and said, A very superior end is, indeed, laid down for Reciters.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्वयंभुवम्
स्वयम्भु [m]
अथो
अथो [ind]
देवा
देव [m]
अभिवाद्य
अभिवादय् [10. Ā.]
ततो
ततस् [ind]
ऽब्रुवन्
ब्रू [2. Ā.]
जापकार्थम्
जापक [adj]
जापकार्थम्
अर्थ [mn]
अयं
इदम् [pron]
यत्नस्तदर्थं
यत्न [m]
यत्नस्तदर्थं
तद् [pron]
यत्नस्तदर्थं
अर्थ [mn]
वयम्
मद् [pron]
आगताः
आगम् [6. P.]
कृतपूजाविमौ तुल्यं त्वया तुल्यफलाविमौ । योगजापकयोर्दृष्टं फलं सुमहदद्य वै । सर्वाँल्लोकानतीत्यैतौ गच्छेतां यत्र वाञ्छितम् ॥
English Translation
We have seen to-day the high end that is reserved for both. Yogins and Reciters. Transcending all happy regions, these two are capable of going wherever they like.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृतपूजाविमौ
कृ [2. Ā.]
कृतपूजाविमौ
पूजा [f]
कृतपूजाविमौ
इदम् [pron]
तुल्यं
तुल्य [adj]
त्वया
त्वद् [pron]
तुल्यफलाविमौ
तुल्य [adj]
तुल्यफलाविमौ
फल [n]
तुल्यफलाविमौ
इदम् [pron]
योगजापकयोर्
योग [m]
योगजापकयोर्
जापक [adj]
दृष्टं
दृश् [6. P.]
फलं
फल [n]
सुमहद्
सु [ind]
सुमहद्
महत् [adj]
अद्य
अद्य [ind]
वै
वै [ind]
सर्वांल्
सर्व [pron]
लोकान्
लोक [m]
अतीत्यैतौ
अती [1. P.]
अतीत्यैतौ
एतद् [pron]
गच्छेतां
गम् [6. Ā.]
यत्र
यत्र [ind]
वाञ्छितम्
वाञ्छ् [1. Ā.]
महास्मृतिं पठेद्यस्तु तथैवानुस्मृतिं शुभाम् । तावप्येतेन विधिना गच्छेतां मत्सलोकताम् ॥
English Translation
Brahmana said-He also who would read the great Smriti (viz., the Vedas) and he too who would read the other sacred Smritis that follow the former, (viz., Manu's and the rest), would, similarly allain to the same region with me.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महास्मृतिं
महत् [adj]
महास्मृतिं
स्मृति [f]
पठेद्
पठ् [1. Ā.]
यस्तु
यद् [pron]
यस्तु
तु [ind]
तथैवानुस्मृतिं
तथा [ind]
तथैवानुस्मृतिं
एव [ind]
तथैवानुस्मृतिं
अनुस्मृति [f]
शुभाम्
शुभ [adj]
राजाप्येतेन
राजन् [m]
राजाप्येतेन
अपि [ind]
राजाप्येतेन
एतद् [pron]
विधिना
विधि [m]
भगवन्तं
भगवत् [adj]
पितामहम्
पितामह [m]
यश्च योगे भवेद्भक्तः सोऽपि नास्त्यत्र संशयः । विधिनानेन देहान्ते मम लोकानवाप्नुयात् । गम्यतां साधयिष्यामि यथास्थानानि सिद्धये ॥
English Translation
He also, who is devoted to Yoga, will, forsooth, acquire likewise, after death, my own regions. I go hence. Go ye all to your respective abodes for the accomplishment of your ends.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यश्च
यद् [pron]
यश्च
च [ind]
योगे
योग [m]
भवेद्
भू [1. Ā.]
भक्तः
भक्त [m]
सो
तद् [pron]
ऽपि
अपि [ind]
नास्त्यत्र
न [ind]
नास्त्यत्र
अस् [2. P.]
नास्त्यत्र
अत्र [ind]
संशयः
संशय [m]
विधिनानेन
विधि [m]
विधिनानेन
इदम् [pron]
देहान्ते
देहान्त [m]
मम
मद् [pron]
लोकान्
लोक [m]
अवाप्नुयात्
अवाप् [5. Ā.]
गम्यतां
गम् [6. Ā.]
साधयिष्यामि
साधय् [10. Ā.]
यथास्थानानि
यथास्थान [n]
सिद्धये
सिद्धि [f]
इत्युक्त्वा स तदा देवस्तत्रैवान्तरधीयत । आमन्त्र्य तं ततो देवा ययुः स्वं स्वं निवेशनम् ॥
English Translation
Having said so that foremost of gods disappeared there and then. Having obtained a leave from him beforehand the gods returned to their respective quarters.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्त्वा
इति [ind]
इत्युक्त्वा
वच् [2. P.]
स
तद् [pron]
तदा
तदा [ind]
देवस्तत्रैवान्तरधीयत
देव [m]
देवस्तत्रैवान्तरधीयत
तत्र [ind]
देवस्तत्रैवान्तरधीयत
एव [ind]
देवस्तत्रैवान्तरधीयत
अन्तर्धा [3. Ā.]
आमन्त्र्य
आमन्त्रय् [Denom. Ā.]
तं
तद् [pron]
ततो
ततस् [ind]
देवा
देव [m]
ययुः
या [2. Ā.]
स्वं
स्व [adj]
स्वं
स्व [adj]
निवेशनम्
निवेशन [n]
ते च सर्वे महात्मानो धर्मं सत्कृत्य तत्र वै । पृष्ठतोऽनुययू राजन्सर्वे सुप्रीतमानसाः ॥
English Translation
Having honoured Dharma, all those great beings proceeded with well-pleased hearts, O king, walking behind that great god.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
च
च [ind]
सर्वे
सर्व [pron]
महात्मानो
महात्मन् [adj]
धर्मं
धर्म [mn]
सत्कृत्य
सत्कृ [8. Ā.]
तत्र
तत्र [ind]
वै
वै [ind]
पृष्ठतो
पृष्ठतस् [ind]
ऽनुययू
अनुया [2. Ā.]
राजन्
राजन् [m]
सर्वे
सर्व [pron]
सुप्रीतमानसाः
सु [ind]
सुप्रीतमानसाः
प्री [9. Ā.]
सुप्रीतमानसाः
मानस [n]
एतत्फलं जापकानां गतिश्चैव प्रकीर्तिता । यथाश्रुतं महाराज किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥
English Translation
These are the rewards of reciters and this their end. I have described them to you as ] myself had heard of them. What else, O king, do you wish to hear of?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जापकानां
जापक [adj]
फलावाप्तिर्
फल [n]
फलावाप्तिर्
अवाप्ति [f]
मया
मद् [pron]
ते
त्वद् [pron]
संप्रकीर्तिता
संप्रकीर्तय् [10. P.]
मित्रद्रोही
मित्र [mn]
मित्रद्रोही
द्रोहिन् [adj]
कृतघ्नो
कृतघ्न [adj]
वै
वै [ind]
किं
क [pron]
भूयः
भूयस् [ind]
श्रोतुम्
श्रु [4. P.]
इच्छसि
इष् [1. P.]