Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 7 (Uttarakāṇḍa) • Sarga 12

Uttarakāṇḍa Sarga 12

उत्तरकाण्डम् • सर्गः 12

Uttarakāṇḍa Sarga 12 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 29 verses.

Total: 29 Verses • Citations: VR 7.12.1–29 • 175 Lexicon Terms
VR 7.12.1 अनुष्टुप्
राक्षसेन्द्रोऽभिषिक्तस्तु भ्रातृभ्यां सहितस्तदा । ततः प्रदानं राक्षस्या भगिन्याः समचिन्तयत् ॥
rākṣasendro'bhiṣiktastu bhrātṛbhyāṃ sahitastadā | tataḥ pradānaṃ rākṣasyā bhaginyāḥ samacintayat ||
English Translation
The lord of Räkşasas was installed along with his brothers. And then he thought of the giving away in marriage of his Rakşasi sister.
VR 7.12.2 अनुष्टुप्
ददौ तां कालकेयाय दानवेन्द्राय राक्षसीम् । स्वसां शूर्पणखां नाम विद्युज्जिह्वाय नामतः ॥
dadau tāṃ kālakeyāya dānavendrāya rākṣasīm | svasāṃ śūrpaṇakhāṃ nāma vidyujjihvāya nāmataḥ ||
English Translation
Then that Raksasa bestowed his sister, the Rākşasī Śūrpanakhā, on that lord of the Dänavas and king of the Kālakeśa Vidyujjihvä.
VR 7.12.3 अनुष्टुप्
अथ दत्त्वा स्वसारं स मृगयां पर्यटन्नृपः । तत्रापश्यत्ततो राम मयं नाम दितेः सुतम् ॥
atha dattvā svasāraṃ sa mṛgayāṃ paryaṭannṛpaḥ | tatrāpaśyattato rāma mayaṃ nāma diteḥ sutam ||
VR 7.12.4 अनुष्टुप्
कन्यासहायं तं दृष्ट्वा दशग्रीवो निशाचरः । अपृच्छत्को भवानेको निर्मनुष्य मृगे वने ॥
kanyāsahāyaṃ taṃ dṛṣṭvā daśagrīvo niśācaraḥ | apṛcchatko bhavāneko nirmanuṣya mṛge vane ||
VR 7.12.5 अनुष्टुप्
मयस्त्वथाब्रवीद्राम पृच्छन्तं तं निशाचरम् । श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये यथावृत्तमिदं मम ॥
mayastvathābravīdrāma pṛcchantaṃ taṃ niśācaram | śrūyatāṃ sarvamākhyāsye yathāvṛttamidaṃ mama ||
VR 7.12.6 अनुष्टुप्
हेमा नामाप्सरास्तात श्रुतपूर्वा यदि त्वया । दैवतैर्मम सा दत्ता पौलोमीव शतक्रतोः ॥
hemā nāmāpsarāstāta śrutapūrvā yadi tvayā | daivatairmama sā dattā paulomīva śatakratoḥ ||
VR 7.12.7 अनुष्टुप्
तस्यां सक्तमनास्तात पञ्चवर्षशतान्यहम् । सा च दैवतकार्येण गता वर्षं चतुर्दशम् ॥
tasyāṃ saktamanāstāta pañcavarṣaśatānyaham | sā ca daivatakāryeṇa gatā varṣaṃ caturdaśam ||
VR 7.12.8 अनुष्टुप्
तस्याः कृते च हेमायाः सर्वं हेमपुरं मया । वज्रवैदूर्यचित्रं च मायया निर्मितं तदा ॥
tasyāḥ kṛte ca hemāyāḥ sarvaṃ hemapuraṃ mayā | vajravaidūryacitraṃ ca māyayā nirmitaṃ tadā ||
VR 7.12.9 अनुष्टुप्
तत्राहमरतिं विन्दंस्तया हीनः सुदुःखितः । तस्मात्पुराद्दुहितरं गृहीत्वा वनमागतः ॥
tatrāhamaratiṃ vindaṃstayā hīnaḥ suduḥkhitaḥ | tasmātpurādduhitaraṃ gṛhītvā vanamāgataḥ ||
VR 7.12.10 अनुष्टुप्
इयं ममात्मजा राजंस्तस्याः कुक्षौ विवर्धिता । भर्तारमनया सार्धमस्याः प्राप्तोऽस्मि मार्गितुम् ॥
iyaṃ mamātmajā rājaṃstasyāḥ kukṣau vivardhitā | bhartāramanayā sārdhamasyāḥ prāpto'smi mārgitum ||
VR 7.12.11 अनुष्टुप्
कन्यापितृत्वं दुःखं हि नराणां मानकाङ्क्षिणाम् । कन्या हि द्वे कुले नित्यं संशये स्थाप्य तिष्ठति ॥
kanyāpitṛtvaṃ duḥkhaṃ hi narāṇāṃ mānakāṅkṣiṇām | kanyā hi dve kule nityaṃ saṃśaye sthāpya tiṣṭhati ||
English Translation
I have come hither with her, seeing of her husband. Verily being father to a daughter is misery to everyone that seekes one's honour. A daughter, forsooth, stayes, ever placing the two lines* in uncertainity. *The lines, namely, of her father and mother. The line of a mother as distinct from that of a father would be impossible under the present economy of Hindu society inasmuch as, as soon as a girl is married, she by that ceremony leaves her father's line and becomes incorporated with that of her husband. But this seems to have been otherwise in ancient times, This opens up an interesting social problem for the research of orientalists.
VR 7.12.12 अनुष्टुप्
द्वौ सुतौ तु मम त्वस्यां भार्यायां संबभूवतुः । मायावी प्रथमस्तात दुन्दुभिस्तदनन्तरम् ॥
dvau sutau tu mama tvasyāṃ bhāryāyāṃ saṃbabhūvatuḥ | māyāvī prathamastāta dundubhistadanantaram ||
English Translation
On this wife of mine I have also beget two sons. The first is Māyāvī and the next Dundubhi.
VR 7.12.13 अनुष्टुप्
एतत्ते सर्वमाख्यातं याथातथ्येन पृच्छतः । त्वामिदानीं कथं तात जानीयां को भवानिति ॥
etatte sarvamākhyātaṃ yāthātathyena pṛcchataḥ | tvāmidānīṃ kathaṃ tāta jānīyāṃ ko bhavāniti ||
English Translation
Thus have I truly related to everything to you that had asked for it. But, my child, how can I know you now? Who are you?
VR 7.12.14 अनुष्टुप्
एवमुक्तो राक्षसेन्द्रो विनीतमिदमब्रवीत् । अहं पौलस्त्यतनयो दशग्रीवश्च नामतः ॥
evamukto rākṣasendro vinītamidamabravīt | ahaṃ paulastyatanayo daśagrīvaśca nāmataḥ ||
English Translation
Thus addressed, the Rākşasas humbly said, 'Ten-necked by name, I am the son of ascetic, Paulastya, who was born as the third son of Brahmā.
VR 7.12.15 अनुष्टुप्
ब्रह्मर्षेस्तं सुतं ज्ञात्वा मयो हर्षमुपागतः । दातुं दुहितरं तस्य रोचयामास तत्र वै ॥
brahmarṣestaṃ sutaṃ jñātvā mayo harṣamupāgataḥ | dātuṃ duhitaraṃ tasya rocayāmāsa tatra vai ||
English Translation
Thus accosted, O Rama, by that lord of Raks asas, that Dänava and foremost of Dānavas, Maya; learning that he was the son of Maharsi, Paulastya, there desired in his heart to give away his daughter to him.
VR 7.12.16 उपजातिः
प्रहसन्प्राह दैत्येन्द्रो राक्षसेन्द्रमिदं वचः । इयं ममात्मजा राजन्हेमयाप्सरसा धृता । कन्या मन्दोदरी नाम पत्न्यर्थं प्रतिगृह्यताम् ॥
prahasanprāha daityendro rākṣasendramidaṃ vacaḥ | iyaṃ mamātmajā rājanhemayāpsarasā dhṛtā | kanyā mandodarī nāma patnyarthaṃ pratigṛhyatām ||
English Translation
This daughter of mine, O king, O king, borne by the Apsarā, Hemā, this my daughter named Mandodari do you accept as my wife.
VR 7.12.17 अनुष्टुप्
बाढमित्येव तं राम दशग्रीवोऽभ्यभाषत । प्रज्वाल्य तत्र चैवाग्निमकरोत्पाणिसंग्रहम् ॥
bāḍhamityeva taṃ rāma daśagrīvo'bhyabhāṣata | prajvālya tatra caivāgnimakarotpāṇisaṃgraham ||
English Translation
'Well' thereupon the Ten-necked answered him, O Rāma. And lighting a fire, he took her hand.
VR 7.12.18 अनुष्टुप्
न हि तस्य मयो राम शापाभिज्ञस्तपोधनात् । विदित्वा तेन सा दत्ता तस्य पैतामहं कुलम् ॥
na hi tasya mayo rāma śāpābhijñastapodhanāt | viditvā tena sā dattā tasya paitāmahaṃ kulam ||
English Translation
O Rāma, Maya knew the curse of the sage touching him.* Knowing this, he gave away his daughter, having regard to the race of Ravana's paternal grand-father; and he also conferred on him an exceedingly wonderful dart acquired through the most rigid austerities, by which he wounded Laksmana. *Respecting his birth.
VR 7.12.19 अनुष्टुप्
अमोघां तस्य शक्तिं च प्रददौ परमाद्भुताम् । परेण तपसा लब्धां जघ्निवाँल्लक्ष्मणं यया ॥
amoghāṃ tasya śaktiṃ ca pradadau paramādbhutām | pareṇa tapasā labdhāṃ jaghnivām̐llakṣmaṇaṃ yayā ||
English Translation
O Rāma, Maya knew the curse of the sage touching him.* Knowing this, he gave away his daughter, having regard to the race of Ravana's paternal grand-father; and he also conferred on him an exceedingly wonderful dart acquired through the most rigid austerities, by which he wounded Laksmana. *Respecting his birth.
VR 7.12.20 अनुष्टुप्
एवं स कृतदारो वै लङ्कायामीश्वरः प्रभुः । गत्वा तु नगरं भार्ये भ्रातृभ्यां समुदावहत् ॥
evaṃ sa kṛtadāro vai laṅkāyāmīśvaraḥ prabhuḥ | gatvā tu nagaraṃ bhārye bhrātṛbhyāṃ samudāvahat ||
English Translation
Having thus wedded, that master-Lankā's lord-going (back) to that city, married his brothers.
VR 7.12.21 अनुष्टुप्
वैरोचनस्य दौहित्रीं वज्रज्वालेति नामतः । तां भार्यां कुम्भकर्णस्य रावणः समुदावहत् ॥
vairocanasya dauhitrīṃ vajrajvāleti nāmataḥ | tāṃ bhāryāṃ kumbhakarṇasya rāvaṇaḥ samudāvahat ||
English Translation
Rāvana married the grand-daughter of Virocana (on the maternal side) named Vajrajvālā, to Kumbhakarņa. And Vibhīşaņa obtained for his wife the righteous (damsel) named Saramā-daughter to the high-souled Sailusa-sovereign of the Gandharvas.
VR 7.12.22 अनुष्टुप्
गन्धर्वराजस्य सुतां शैलूषस्य महात्मनः । सरमां नाम धर्मज्ञो लेभे भार्यां विभीषणः ॥
gandharvarājasya sutāṃ śailūṣasya mahātmanaḥ | saramāṃ nāma dharmajño lebhe bhāryāṃ vibhīṣaṇaḥ ||
English Translation
Rāvana married the grand-daughter of Virocana (on the maternal side) named Vajrajvālā, to Kumbhakarņa. And Vibhīşaņa obtained for his wife the righteous (damsel) named Saramā-daughter to the high-souled Sailusa-sovereign of the Gandharvas.
VR 7.12.23 अनुष्टुप्
तीरे तु सरसः सा वै संजज्ञे मानसस्य च । मानसं च सरस्तात ववृधे जलदागमे ॥
tīre tu sarasaḥ sā vai saṃjajñe mānasasya ca | mānasaṃ ca sarastāta vavṛdhe jaladāgame ||
VR 7.12.24 अनुष्टुप्
मात्रा तु तस्याः कन्यायाः स्नेहेनाक्रन्दितं वचः । सरो मा वर्धतेत्युक्तं ततः सा सरमाभवत् ॥
mātrā tu tasyāḥ kanyāyāḥ snehenākranditaṃ vacaḥ | saro mā vardhatetyuktaṃ tataḥ sā saramābhavat ||
English Translation
Saramā was born on the shores of the lake, Mānasa, was swollen with water on the arrival of the rains, her mother, hearing her cries, affectionately said, Saro mā varddhata 'O lake, do not swell,' and from this circumstance, her name became Saramā.
VR 7.12.25 अनुष्टुप्
एवं ते कृतदारा वै रेमिरे तत्र राक्षसाः । स्वां स्वां भार्यामुपादाय गन्धर्वा इव नन्दने ॥
evaṃ te kṛtadārā vai remire tatra rākṣasāḥ | svāṃ svāṃ bhāryāmupādāya gandharvā iva nandane ||
English Translation
Having thus wedded, those Rākşasas, taking each his wife, set about sporting there, like to Gandharvas sporting in Nandana. And then was born Mandodari's son-Meghanāda. Him you call Indarjit.
VR 7.12.26 अनुष्टुप्
ततो मन्दोदरी पुत्रं मेघनादमसूयत । स एष इन्द्रजिन्नाम युष्माभिरभिधीयते ॥
tato mandodarī putraṃ meghanādamasūyata | sa eṣa indrajinnāma yuṣmābhirabhidhīyate ||
VR 7.12.27 अनुष्टुप्
जातमात्रेण हि पुरा तेन राक्षससूनुना । रुदता सुमहान्मुक्तो नादो जलधरोपमः ॥
jātamātreṇa hi purā tena rākṣasasūnunā | rudatā sumahānmukto nādo jaladharopamaḥ ||
English Translation
As soon as he was born, Ravana's son, formerly crying, emitted a tremendous roar resembling the rumbling of clouds.
VR 7.12.28 अनुष्टुप्
जडीकृतायां लङ्कायां तेन नादेन तस्य वै । पिता तस्याकरोन्नाम मेघनाद इति स्वयम् ॥
jaḍīkṛtāyāṃ laṅkāyāṃ tena nādena tasya vai | pitā tasyākaronnāma meghanāda iti svayam ||
English Translation
O Rāghava, Lankā was petrified at his voice: and (accordingly) his sire himself kept his name, Meghanāda.
VR 7.12.29 अनुष्टुप्
सोऽवर्धत तदा राम रावणान्तःपुरे शुभे । रक्ष्यमाणो वरस्त्रीभिश्छन्नः काष्ठैरिवानलः ॥
so'vardhata tadā rāma rāvaṇāntaḥpure śubhe | rakṣyamāṇo varastrībhiśchannaḥ kāṣṭhairivānalaḥ ||
English Translation
O Rāma, remaining hidden like a fire by fuel, Ravana's son, rejoicing (the bosoms of) his father and mother, grew up in Rāvana's elegant inner apartments.
← Previous (Ch. 517) Full Table of Contents Next (Ch. 519) →