Special Call Prof. Jay L. Garfield Commemorative Volume · Submissions Open
Announcements Newsletters About Us Contact
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 7 (Uttarakāṇḍa) • Sarga 54

Uttarakāṇḍa Sarga 54

उत्तरकाण्डम् • सर्गः 54

Uttarakāṇḍa Sarga 54 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 21 verses.

Total: 21 Verses • Citations: VR 7.54.1–21 • 175 Lexicon Terms
VR 7.54.1 अनुष्टुप्
तथोक्ते तानृषीन्रामः प्रत्युवाच कृताञ्जलिः । किमाहारः किमाचारो लवणः क्व च वर्तते ॥
tathokte tānṛṣīnrāmaḥ pratyuvāca kṛtāñjaliḥ | kimāhāraḥ kimācāro lavaṇaḥ kva ca vartate ||
English Translation
Thus accosted (by the sages), Rāma answered them with joined hands: "What does he live on? What are his ways? And where does Lavana live?"
VR 7.54.2 अनुष्टुप्
राघवस्य वचः श्रुत्वा ऋषयः सर्व एव ते । ततो निवेदयामासुर्लवणो ववृधे यथा ॥
rāghavasya vacaḥ śrutvā ṛṣayaḥ sarva eva te | tato nivedayāmāsurlavaṇo vavṛdhe yathā ||
English Translation
Hearing Räghava's words, the sages informed him of the way in which Lavana increased in power.
VR 7.54.3 अनुष्टुप्
आहारः सर्वसत्त्वानि विशेषेण च तापसाः । आचारो रौद्रता नित्यं वासो मधुवने सदा ॥
āhāraḥ sarvasattvāni viśeṣeṇa ca tāpasāḥ | ācāro raudratā nityaṃ vāso madhuvane sadā ||
English Translation
His food is every creature specially ascetics; his manner of life is regulated by ferocity and his constant home is Madhuvana.
VR 7.54.4 अनुष्टुप्
हत्वा दशसहस्राणि सिंहव्याघ्रमृगद्विपान् । मानुषांश्चैव कुरुते नित्यमाहारमाह्निकम् ॥
hatvā daśasahasrāṇi siṃhavyāghramṛgadvipān | mānuṣāṃścaiva kurute nityamāhāramāhnikam ||
English Translation
Slaying constantly thousands on thousands of lions and tigers and deer, and birds and human beings, he provides his daily food (with their flesh.)
VR 7.54.5 अनुष्टुप्
ततोऽपराणि सत्त्वानि खादते स महाबलः । संहारे समनुप्राप्ते व्यादितास्य इवान्तकः ॥
tato'parāṇi sattvāni khādate sa mahābalaḥ | saṃhāre samanuprāpte vyāditāsya ivāntakaḥ ||
English Translation
And like the Destroyer on the occasion of the universal dissolution, that one possessed of gigantic strength feeds on other creatures as well.
VR 7.54.6 अनुष्टुप्
तच्छ्रुत्वा राघवो वाक्यमुवाच स महामुनीन् । घातयिष्यामि तद्रक्षो व्यपगच्छतु वो भयम् ॥
tacchrutvā rāghavo vākyamuvāca sa mahāmunīn | ghātayiṣyāmi tadrakṣo vyapagacchatu vo bhayam ||
English Translation
Hearing this, Rāghava spoke to the mighty ascetics: "I will slay that Raksasa. Let your depart."
VR 7.54.7 अनुष्टुप्
तथा तेषां प्रतिज्ञाय मुनीनामुग्रतेजसाम् । स भ्रातॄन्सहितान्सर्वानुवाच रघुनन्दनः ॥
tathā teṣāṃ pratijñāya munīnāmugratejasām | sa bhrātṝnsahitānsarvānuvāca raghunandanaḥ ||
English Translation
Having thus bound himself with that promise to the ascetics of fierce energy, Raghu's son along with his brothers spoke.
VR 7.54.8 अनुष्टुप्
को हन्ता लवणं वीराः कस्यांशः स विधीयताम् । भरतस्य महाबाहोः शत्रुघ्नस्याथ वा पुनः ॥
ko hantā lavaṇaṃ vīrāḥ kasyāṃśaḥ sa vidhīyatām | bharatasya mahābāhoḥ śatrughnasyātha vā punaḥ ||
English Translation
What hero shall slay Lavana? Do you decide this. On whom shall devolve this duty? Whether the mighty armed Bharata or the intelligent Śatrughna shall (do this work?).
VR 7.54.9 अनुष्टुप्
राघवेणैवमुक्तस्तु भरतो वाक्यमब्रवीत् । अहमेनं वधिष्यामि ममांशः स विधीयताम् ॥
rāghaveṇaivamuktastu bharato vākyamabravīt | ahamenaṃ vadhiṣyāmi mamāṃśaḥ sa vidhīyatām ||
English Translation
Thus addressed by Raghava Bharata remarked: "I will slay this. Let this task be entrusted to me."
VR 7.54.10 अनुष्टुप्
भरतस्य वचः श्रुत्वा शौर्यवीर्यसमन्वितम् । लक्ष्मणावरजस्तस्थौ हित्वा सौवर्णमासनम् ॥
bharatasya vacaḥ śrutvā śauryavīryasamanvitam | lakṣmaṇāvarajastasthau hitvā sauvarṇamāsanam ||
VR 7.54.11 अनुष्टुप्
शत्रुघ्नस्त्वब्रवीद्वाक्यं प्रणिपत्य नराधिपम् । कृतकर्मा महाबाहुर्मध्यमो रघुनन्दनः ॥
śatrughnastvabravīdvākyaṃ praṇipatya narādhipam | kṛtakarmā mahābāhurmadhyamo raghunandanaḥ ||
VR 7.54.12 अनुष्टुप्
आर्येण हि पुरा शून्या अयोध्या रक्षिता पुरी । संतापं हृदये कृत्वा आर्यस्यागमनं प्रति ॥
āryeṇa hi purā śūnyā ayodhyā rakṣitā purī | saṃtāpaṃ hṛdaye kṛtvā āryasyāgamanaṃ prati ||
VR 7.54.13 अनुष्टुप्
दुःखानि च बहूनीह अनुभूतानि पार्थिव । शयानो दुःखशय्यासु नन्दिग्रामे महात्मना ॥
duḥkhāni ca bahūnīha anubhūtāni pārthiva | śayāno duḥkhaśayyāsu nandigrāme mahātmanā ||
English Translation
Undergoing many a hardship, o king, that illustrious one passed his days, lying down on a bed of sorrow, and living on fruits and roots, and wearing rags.
VR 7.54.14 उपजातिः
फलमूलाशनो भूत्वा जटाचीरधरस्तथा । अनुभूयेदृशं दुःखमेष राघवनन्दनः । प्रेष्ये मयि स्थिते राजन्न भूयः क्लेशमाप्नुयात् ॥
phalamūlāśano bhūtvā jaṭācīradharastathā | anubhūyedṛśaṃ duḥkhameṣa rāghavanandanaḥ | preṣye mayi sthite rājanna bhūyaḥ kleśamāpnuyāt ||
English Translation
Having suffered such misery, Raghu's son should not be suffered to undergo trouble, while, O king I his servant is by.
VR 7.54.15 अनुष्टुप्
तथा ब्रुवति शत्रुघ्ने राघवः पुनरब्रवीत् । एवं भवतु काकुत्स्थ क्रियतां मम शासनम् ॥
tathā bruvati śatrughne rāghavaḥ punarabravīt | evaṃ bhavatu kākutstha kriyatāṃ mama śāsanam ||
VR 7.54.16 अनुष्टुप्
राज्ये त्वामभिषेक्ष्यामि मधोस्तु नगरे शुभे । निवेशय महाबाहो भरतं यद्यवेक्षसे ॥
rājye tvāmabhiṣekṣyāmi madhostu nagare śubhe | niveśaya mahābāho bharataṃ yadyavekṣase ||
VR 7.54.17 अनुष्टुप्
शूरस्त्वं कृतविद्यश्च समर्थः संनिवेशने । नगरं मधुना जुष्टं तथा जनपदाञ्शुभान् ॥
śūrastvaṃ kṛtavidyaśca samarthaḥ saṃniveśane | nagaraṃ madhunā juṣṭaṃ tathā janapadāñśubhān ||
VR 7.54.18 अनुष्टुप्
यो हि वंशं समुत्पाट्य पार्थिवस्य पुनः क्षये । न विधत्ते नृपं तत्र नरकं स निगच्छति ॥
yo hi vaṃśaṃ samutpāṭya pārthivasya punaḥ kṣaye | na vidhatte nṛpaṃ tatra narakaṃ sa nigacchati ||
VR 7.54.19 अनुष्टुप्
स त्वं हत्वा मधुसुतं लवणं पापनिश्चयम् । राज्यं प्रशाधि धर्मेण वाक्यं मे यद्यवेक्षसे ॥
sa tvaṃ hatvā madhusutaṃ lavaṇaṃ pāpaniścayam | rājyaṃ praśādhi dharmeṇa vākyaṃ me yadyavekṣase ||
VR 7.54.20 अनुष्टुप्
उत्तरं च न वक्तव्यं शूर वाक्यान्तरे मम । बालेन पूर्वजस्याज्ञा कर्तव्या नात्र संशयः ॥
uttaraṃ ca na vaktavyaṃ śūra vākyāntare mama | bālena pūrvajasyājñā kartavyā nātra saṃśayaḥ ||
VR 7.54.21 अनुष्टुप्
अभिषेकं च काकुत्स्थ प्रतीच्छस्व मयोद्यतम् । वसिष्ठप्रमुखैर्विप्रैर्विधिमन्त्रपुरस्कृतम् ॥
abhiṣekaṃ ca kākutstha pratīcchasva mayodyatam | vasiṣṭhapramukhairviprairvidhimantrapuraskṛtam ||
← Previous (Ch. 559) Full Table of Contents Next (Ch. 561) →