Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 3 (Araṇyakāṇḍa) • Sarga 40

Araṇyakāṇḍa Sarga 40

अरण्यकाण्डम् • सर्गः 40

Araṇyakāṇḍa Sarga 40 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 32 verses.

Total: 32 Verses • Citations: VR 3.40.1–32 • 175 Lexicon Terms
VR 3.40.1 अनुष्टुप्
एवमुक्त्वा तु परुषं मारीचो रावणं ततः । गच्छावेत्यब्रवीद्दीनो भयाद्रात्रिंचरप्रभोः ॥
evamuktvā tu paruṣaṃ mārīco rāvaṇaṃ tataḥ | gacchāvetyabravīddīno bhayādrātriṃcaraprabhoḥ ||
English Translation
Speaking these harsh words to Rāvana, Mārīca being afraid of him said, We shall both go.
VR 3.40.2 अनुष्टुप्
दृष्टश्चाहं पुनस्तेन शरचापासिधारिणा । मद्वधोद्यतशस्त्रेण विनष्टं जीवितं च मे ॥
dṛṣṭaścāhaṃ punastena śaracāpāsidhāriṇā | madvadhodyataśastreṇa vinaṣṭaṃ jīvitaṃ ca me ||
English Translation
Surely shall I be deprived of my life b, (Rāma) taking up his scimitar and having a bow and arrows in his hands, if I go before hiin again.
VR 3.40.3 अनुष्टुप्
किं तु कर्तुं मया शक्यमेवं त्वयि दुरात्मनि । एष गच्छाम्यहं तात स्वस्ति तेऽस्तु निशाचर ॥
kiṃ tu kartuṃ mayā śakyamevaṃ tvayi durātmani | eṣa gacchāmyahaṃ tāta svasti te'stu niśācara ||
English Translation
You are vicious-souled, what can I do for you? be you crowned with success O ranger of the night, I shall go.
VR 3.40.4 अनुष्टुप्
प्रहृष्टस्त्वभवत्तेन वचनेन स राक्षसः । परिष्वज्य सुसंश्लिष्टमिदं वचनमब्रवीत् ॥
prahṛṣṭastvabhavattena vacanena sa rākṣasaḥ | pariṣvajya susaṃśliṣṭamidaṃ vacanamabravīt ||
English Translation
The Lord of Rākşasas being pleased with Mārīca's words embraced him warmly and said,
VR 3.40.5 अनुष्टुप्
एतच्छौण्डीर्ययुक्तं ते मच्छन्दादिव भाषितम् । इदानीमसि मारीचः पूर्वमन्यो निशाचरः ॥
etacchauṇḍīryayuktaṃ te macchandādiva bhāṣitam | idānīmasi mārīcaḥ pūrvamanyo niśācaraḥ ||
English Translation
This is worthy of your heroism that you have addressed yourself to act after my desire. You were another Raksasa before and have now become true Mārīca.
VR 3.40.6 अनुष्टुप्
आरुह्यतामयं शीघ्रं खगो रत्नविभूषितः । मया सह रथो युक्तः पिशाचवदनैः खरैः ॥
āruhyatāmayaṃ śīghraṃ khago ratnavibhūṣitaḥ | mayā saha ratho yuktaḥ piśācavadanaiḥ kharaiḥ ||
English Translation
Do you now with me ascend this chariot coursing in the air, crested with jewels and driven by asses having faces of a demon.
VR 3.40.7 अनुष्टुप्
ततो रावणमारीचौ विमानमिव तं रथम् । आरुह्य ययतुः शीघ्रं तस्मादाश्रममण्डलात् ॥
tato rāvaṇamārīcau vimānamiva taṃ ratham | āruhya yayatuḥ śīghraṃ tasmādāśramamaṇḍalāt ||
English Translation
Thereupon Tārakā's son assented to Rāvana's words, and both of them ascending the chariot like to a heavenly car set out for the hermitage.
VR 3.40.8 अनुष्टुप्
तथैव तत्र पश्यन्तौ पत्तनानि वनानि च । गिरींश्च सरितः सर्वा राष्ट्राणि नगराणि च ॥
tathaiva tatra paśyantau pattanāni vanāni ca | girīṃśca saritaḥ sarvā rāṣṭrāṇi nagarāṇi ca ||
English Translation
And beholding diverse towns, forests, mountains, rivers, kingdoms and cities they reached the forest of Dandaka and the asylum of Rāma.
VR 3.40.9 अनुष्टुप्
समेत्य दण्डकारण्यं राघवस्याश्रमं ततः । ददर्श सहमरीचो रावणो राक्षसाधिपः ॥
sametya daṇḍakāraṇyaṃ rāghavasyāśramaṃ tataḥ | dadarśa sahamarīco rāvaṇo rākṣasādhipaḥ ||
English Translation
And beholding diverse towns, forests, mountains, rivers, kingdoms and cities they reached the forest of Dandaka and the asylum of Rāma.
VR 3.40.10 अनुष्टुप्
अवतीर्य रथात्तस्मात्ततः काञ्चनभूषणात् । हस्ते गृहीत्वा मारीचं रावणो वाक्यमब्रवीत् ॥
avatīrya rathāttasmāttataḥ kāñcanabhūṣaṇāt | haste gṛhītvā mārīcaṃ rāvaṇo vākyamabravīt ||
English Translation
And descending now from the golden car the lord of Rākşasas together with Mārīca beheld Răma's asylum. Taking him (Mārīca) by the hand Ravana spoke.
VR 3.40.11 अनुष्टुप्
एतद्रामाश्रमपदं दृश्यते कदलीवृतम् । क्रियतां तत्सखे शीघ्रं यदर्थं वयमागताः ॥
etadrāmāśramapadaṃ dṛśyate kadalīvṛtam | kriyatāṃ tatsakhe śīghraṃ yadarthaṃ vayamāgatāḥ ||
English Translation
There stands the asylum of Rāma surrounded by palm trees. Do you do that for which we have come here.
VR 3.40.12 अनुष्टुप्
स रावणवचः श्रुत्वा मारीचो राक्षसस्तदा । मृगो भूत्वाश्रमद्वारि रामस्य विचचार ह ॥
sa rāvaṇavacaḥ śrutvā mārīco rākṣasastadā | mṛgo bhūtvāśramadvāri rāmasya vicacāra ha ||
English Translation
Hearing the words of Rāvaņa, the Rāksasa Mārīca assuming the wonderful shape of a (golden) deer began to range at large before Rama's hermitage.
VR 3.40.13 अनुष्टुप्
मणिप्रवरशृङ्गाग्रः सितासितमुखाकृतिः । रक्तपद्मोत्पलमुख इन्द्रनीलोत्पलश्रवाः ॥
maṇipravaraśṛṅgāgraḥ sitāsitamukhākṛtiḥ | raktapadmotpalamukha indranīlotpalaśravāḥ ||
VR 3.40.14 अनुष्टुप्
किंचिदभ्युन्नत ग्रीव इन्द्रनीलनिभोदरः । मधूकनिभपार्श्वश्च कञ्जकिञ्जल्कसंनिभः ॥
kiṃcidabhyunnata grīva indranīlanibhodaraḥ | madhūkanibhapārśvaśca kañjakiñjalkasaṃnibhaḥ ||
VR 3.40.15 अनुष्टुप्
वैदूर्यसंकाशखुरस्तनुजङ्घः सुसंहतः । इन्द्रायुधसवर्णेन पुच्छेनोर्ध्वं विराजितः ॥
vaidūryasaṃkāśakhurastanujaṅghaḥ susaṃhataḥ | indrāyudhasavarṇena pucchenordhvaṃ virājitaḥ ||
VR 3.40.16 अनुष्टुप्
मनोहरस्निग्धवर्णो रत्नैर्नानाविधैर्वृतः । क्षणेन राक्षसो जातो मृगः परमशोभनः ॥
manoharasnigdhavarṇo ratnairnānāvidhairvṛtaḥ | kṣaṇena rākṣaso jāto mṛgaḥ paramaśobhanaḥ ||
VR 3.40.17 अनुष्टुप्
वनं प्रज्वलयन्रम्यं रामाश्रमपदं च तत् । मनोहरं दर्शनीयं रूपं कृत्वा स राक्षसः ॥
vanaṃ prajvalayanramyaṃ rāmāśramapadaṃ ca tat | manoharaṃ darśanīyaṃ rūpaṃ kṛtvā sa rākṣasaḥ ||
English Translation
And in no time the Rākşasa assumed the shape of a beautiful deer. To tempt Vaidehī that ranger of the night, assuming a beautiful countenance painted with diverse metals, illumining the beautiful forest and Rāma's asylum with its beauty, and ranging at large on the green field and living on grass, began to
VR 3.40.18 अनुष्टुप्
प्रलोभनार्थं वैदेह्या नानाधातुविचित्रितम् । विचरन्गच्छते सम्यक्शाद्वलानि समन्ततः ॥
pralobhanārthaṃ vaidehyā nānādhātuvicitritam | vicarangacchate samyakśādvalāni samantataḥ ||
English Translation
And in no time the Rākşasa assumed the shape of a beautiful deer. To tempt Vaidehī that ranger of the night, assuming a beautiful countenance painted with diverse metals, illumining the beautiful forest and Rāma's asylum with its beauty, and ranging at large on the green field and living on grass, began to
VR 3.40.19 अनुष्टुप्
रूप्यबिन्दुशतैश्चित्रो भूत्वा च प्रियदर्शनः । विटपीनां किसलयान्भङ्क्त्वादन्विचचार ह ॥
rūpyabinduśataiścitro bhūtvā ca priyadarśanaḥ | viṭapīnāṃ kisalayānbhaṅktvādanvicacāra ha ||
English Translation
That one of lively presence having its body painted with hundreds of silver drops and living on twigs of trees began to range in the forest.
VR 3.40.20 अनुष्टुप्
कदलीगृहकं गत्वा कर्णिकारानितस्ततः । समाश्रयन्मन्दगतिः सीतासंदर्शनं तदा ॥
kadalīgṛhakaṃ gatvā karṇikārānitastataḥ | samāśrayanmandagatiḥ sītāsaṃdarśanaṃ tadā ||
English Translation
Sometimes walking into the plantain house, sometimes walking around the forest of Karņikā, sometimes coming within the compass of Sītā's vision, that best of deer having its back painted with gold began to range slowly around the hermitage.
VR 3.40.21 अनुष्टुप्
राजीवचित्रपृष्ठः स विरराज महामृगः । रामाश्रमपदाभ्याशे विचचार यथासुखम् ॥
rājīvacitrapṛṣṭhaḥ sa virarāja mahāmṛgaḥ | rāmāśramapadābhyāśe vicacāra yathāsukham ||
English Translation
It began to walk at pleasure near Rāma's asylum. Sometimes going, sometimes stopping, at one time running very swiftly and receding the next moment, that best of deer began to range at large.
VR 3.40.22 अनुष्टुप्
पुनर्गत्वा निवृत्तश्च विचचार मृगोत्तमः । गत्वा मुहूर्तं त्वरया पुनः प्रतिनिवर्तते ॥
punargatvā nivṛttaśca vicacāra mṛgottamaḥ | gatvā muhūrtaṃ tvarayā punaḥ pratinivartate ||
English Translation
It began to walk at pleasure near Rāma's asylum. Sometimes going, sometimes stopping, at one time running very swiftly and receding the next moment, that best of deer began to range at large.
VR 3.40.23 अनुष्टुप्
विक्रीडंश्च पुनर्भूमौ पुनरेव निषीदति । आश्रमद्वारमागम्य मृगयूथानि गच्छति ॥
vikrīḍaṃśca punarbhūmau punareva niṣīdati | āśramadvāramāgamya mṛgayūthāni gacchati ||
English Translation
Sometimes playing around, sometimes lying on earth and sometimes following the deer-herd having come within the thresh hold of the asylum and then followed again by them that Rākṣasa assuming the form of a deer came back to see Sītā.
VR 3.40.24 अनुष्टुप्
मृगयूथैरनुगतः पुनरेव निवर्तते । सीतादर्शनमाकाङ्क्षन्राक्षसो मृगतां गतः ॥
mṛgayūthairanugataḥ punareva nivartate | sītādarśanamākāṅkṣanrākṣaso mṛgatāṃ gataḥ ||
English Translation
Sometimes playing around, sometimes lying on earth and sometimes following the deer-herd having come within the thresh hold of the asylum and then followed again by them that Rākṣasa assuming the form of a deer came back to see Sītā.
VR 3.40.25 अनुष्टुप्
परिभ्रमति चित्राणि मण्डलानि विनिष्पतन् । समुद्वीक्ष्य च सर्वे तं मृगा येऽन्ये वनेचराः ॥
paribhramati citrāṇi maṇḍalāni viniṣpatan | samudvīkṣya ca sarve taṃ mṛgā ye'nye vanecarāḥ ||
English Translation
He then began to range at large in the beautiful forest (extending far and wide). Seeing him other forest-deer came (by hiin) and smelling him fled away into different quarters.
VR 3.40.26 अनुष्टुप्
उपगम्य समाघ्राय विद्रवन्ति दिशो दश । राक्षसः सोऽपि तान्वन्यान्मृगान्मृगवधे रतः ॥
upagamya samāghrāya vidravanti diśo daśa | rākṣasaḥ so'pi tānvanyānmṛgānmṛgavadhe rataḥ ||
English Translation
That Raksasa, though expert in killing deer, did not eat them up, though touching, in order to hide his real self.
VR 3.40.27 अनुष्टुप्
प्रच्छादनार्थं भावस्य न भक्षयति संस्पृशन् । तस्मिन्नेव ततः काले वैदेही शुभलोचना ॥
pracchādanārthaṃ bhāvasya na bhakṣayati saṃspṛśan | tasminneva tataḥ kāle vaidehī śubhalocanā ||
English Translation
In the meantime Vaidehī, of auspicious looks whose eyes inebriate like wine, being engaged in plucking flowers, was going sometimes to the Karņikā grove and sometimes to the mango grove.
VR 3.40.28 अनुष्टुप्
कुसुमापचये व्यग्रा पादपानत्यवर्तत । कर्णिकारानशोकांश्च चूटांश्च मदिरेक्षणा ॥
kusumāpacaye vyagrā pādapānatyavartata | karṇikārānaśokāṃśca cūṭāṃśca madirekṣaṇā ||
English Translation
In the meantime Vaidehī, of auspicious looks whose eyes inebriate like wine, being engaged in plucking flowers, was going sometimes to the Karņikā grove and sometimes to the mango grove.
VR 3.40.29 उपजातिः
कुसुमान्यपचिन्वन्ती चचार रुचिरानना । अनर्हारण्यवासस्य सा तं रत्नमयं मृगम् । मुक्तामणिविचित्राङ्गं ददर्श परमाङ्गना ॥
kusumānyapacinvantī cacāra rucirānanā | anarhāraṇyavāsasya sā taṃ ratnamayaṃ mṛgam | muktāmaṇivicitrāṅgaṃ dadarśa paramāṅganā ||
English Translation
That best of women, ever inured to living in the forest and possessed of a graceful countenance, walking and plucking flowers, saw that jewelled deer, having its body diversified with pearls and diamonds,
VR 3.40.30 अनुष्टुप्
तं वै रुचिरदण्तौष्ठं रूप्यधातुतनूरुहम् । विस्मयोत्फुल्लनयना सस्नेहं समुदैक्षत ॥
taṃ vai ruciradaṇtauṣṭhaṃ rūpyadhātutanūruham | vismayotphullanayanā sasnehaṃ samudaikṣata ||
English Translation
It had beautiful teeth and lips and had its down resembling silver. She began to behold with affection and with her eyes expanded with surprise.
VR 3.40.31 अनुष्टुप्
स च तां रामदयितां पश्यन्मायामयो मृगः । विचचार ततस्तत्र दीपयन्निव तद्वनम् ॥
sa ca tāṃ rāmadayitāṃ paśyanmāyāmayo mṛgaḥ | vicacāra tatastatra dīpayanniva tadvanam ||
English Translation
That illusive deer seeing Rāma's wife began to inove around as if lighting up that forest (with the fire of its beauty).
VR 3.40.32 अनुष्टुप्
अदृष्टपूर्वं दृष्ट्वा तं नानारत्नमयं मृगम् । विस्मयं परमं सीता जगाम जनकात्मजा ॥
adṛṣṭapūrvaṃ dṛṣṭvā taṃ nānāratnamayaṃ mṛgam | vismayaṃ paramaṃ sītā jagāma janakātmajā ||
English Translation
Beholding that deer ornamented with diverse jewels, and the like of which she had never seen before, the daughter of Janaka was struck with immense wonder. Beholding that deer ornamented with diverse jewels, and the like of which she had never seen before, the daughter of Janaka was struck with immense wonder.
← Previous (Ch. 226) Full Table of Contents Next (Ch. 228) →