Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 2 (Ayodhyākāṇḍa) • Sarga 94

Ayodhyākāṇḍa Sarga 94

अयोध्याकाण्डम् • सर्गः 94

Ayodhyākāṇḍa Sarga 94 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 59 verses.

Total: 59 Verses • Citations: VR 2.94.1–59 • 175 Lexicon Terms • Page 2 of 2 (Verses 29 shown)
VR 2.94.31 अनुष्टुप्
कच्चिद्व्यपास्तानहितान्प्रतियातांश्च सर्वदा । दुर्बलाननवज्ञाय वर्तसे रिपुसूदन ॥
kaccidvyapāstānahitānpratiyātāṃśca sarvadā | durbalānanavajñāya vartase ripusūdana ||
English Translation
And do you not contemn those. weak ones that, O destroyer of your. foes, having been expelled, have come again (to you)?
VR 2.94.32 अनुष्टुप्
कच्चिन्न लोकायतिकान्ब्राह्मणांस्तात सेवसे । अनर्थ कुशला ह्येते बालाः पण्डितमानिनः ॥
kaccinna lokāyatikānbrāhmaṇāṃstāta sevase | anartha kuśalā hyete bālāḥ paṇḍitamāninaḥ ||
English Translation
And, my child, you did not minister to atheistical Brāhmaṇas? These childish persons proud of their learning are only fit for bringing evils upon others. While there are excellent scriptures, these people of subtle intellects, having acquired a knowledge of dialectics, speak vanities.
VR 2.94.33 अनुष्टुप्
धर्मशास्त्रेषु मुख्येषु विद्यमानेषु दुर्बुधाः । बुद्धिमान्वीक्षिकीं प्राप्य निरर्थं प्रवदन्ति ते ॥
dharmaśāstreṣu mukhyeṣu vidyamāneṣu durbudhāḥ | buddhimānvīkṣikīṃ prāpya nirarthaṃ pravadanti te ||
English Translation
And, my child, you did not minister to atheistical Brāhmaṇas? These childish persons proud of their learning are only fit for bringing evils upon others. While there are excellent scriptures, these people of subtle intellects, having acquired a knowledge of dialectics, speak vanities.
VR 2.94.34 अनुष्टुप्
वीरैरध्युषितां पूर्वमस्माकं तात पूर्वकैः । सत्यनामां दृढद्वारां हस्त्यश्वरथसंकुलाम् ॥
vīrairadhyuṣitāṃ pūrvamasmākaṃ tāta pūrvakaiḥ | satyanāmāṃ dṛḍhadvārāṃ hastyaśvarathasaṃkulām ||
VR 2.94.35 अनुष्टुप्
ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः स्वकर्मनिरतैः सदा । जितेन्द्रियैर्महोत्साहैर्वृतामात्यैः सहस्रशः ॥
brāhmaṇaiḥ kṣatriyairvaiśyaiḥ svakarmanirataiḥ sadā | jitendriyairmahotsāhairvṛtāmātyaiḥ sahasraśaḥ ||
VR 2.94.36 अनुष्टुप्
प्रासादैर्विविधाकारैर्वृतां वैद्यजनाकुलाम् । कच्चित्समुदितां स्फीतामयोध्यां परिरक्षसि ॥
prāsādairvividhākārairvṛtāṃ vaidyajanākulām | kaccitsamuditāṃ sphītāmayodhyāṃ parirakṣasi ||
VR 2.94.37 अनुष्टुप्
कच्चिच्चैत्यशतैर्जुष्टः सुनिविष्टजनाकुलः । देवस्थानैः प्रपाभिश्च तडागैश्चोपशोभितः ॥
kacciccaityaśatairjuṣṭaḥ suniviṣṭajanākulaḥ | devasthānaiḥ prapābhiśca taḍāgaiścopaśobhitaḥ ||
VR 2.94.38 अनुष्टुप्
प्रहृष्टनरनारीकः समाजोत्सवशोभितः । सुकृष्टसीमा पशुमान्हिंसाभिरभिवर्जितः ॥
prahṛṣṭanaranārīkaḥ samājotsavaśobhitaḥ | sukṛṣṭasīmā paśumānhiṃsābhirabhivarjitaḥ ||
VR 2.94.39 अनुष्टुप्
अदेवमातृको रम्यः श्वापदैः परिवर्जितः । कच्चिज्जनपदः स्फीतः सुखं वसति राघव ॥
adevamātṛko ramyaḥ śvāpadaiḥ parivarjitaḥ | kaccijjanapadaḥ sphītaḥ sukhaṃ vasati rāghava ||
VR 2.94.40 अनुष्टुप्
कच्चित्ते दयिताः सर्वे कृषिगोरक्षजीविनः । वार्तायां संश्रितस्तात लोको हि सुखमेधते ॥
kaccitte dayitāḥ sarve kṛṣigorakṣajīvinaḥ | vārtāyāṃ saṃśritastāta loko hi sukhamedhate ||
English Translation
And do agriculturists and cow herds find favour in your sight? And remaining in their respective vocations, do they enjoy happiness?
VR 2.94.41 अनुष्टुप्
तेषां गुप्तिपरीहारैः कच्चित्ते भरणं कृतम् । रक्ष्या हि राज्ञा धर्मेण सर्वे विषयवासिनः ॥
teṣāṃ guptiparīhāraiḥ kaccitte bharaṇaṃ kṛtam | rakṣyā hi rājñā dharmeṇa sarve viṣayavāsinaḥ ||
English Translation
And do you maintain them by securing to them what they wish for and removing from them what they wish away? All the dwellers in his dominions should be protected by the king.
VR 2.94.42 अनुष्टुप्
कच्चित्स्त्रियः सान्त्वयसि कच्चित्ताश्च सुरक्षिताः । कच्चिन्न श्रद्दधास्यासां कच्चिद्गुह्यं न भाषसे ॥
kaccitstriyaḥ sāntvayasi kaccittāśca surakṣitāḥ | kaccinna śraddadhāsyāsāṃ kaccidguhyaṃ na bhāṣase ||
English Translation
And do you conciliate the females; and are they well protected by you? And do you not regard them; and do you not open to them your mind?
VR 2.94.43 उपजातिः
कच्चिन्नागवनं गुप्तं कुञ्जराणां च तृप्यसि । कच्चिद्दर्शयसे नित्यं मनुष्याणां विभूषितम् । उत्थायोत्थाय पूर्वाह्णे राजपुत्रो महापथे ॥
kaccinnāgavanaṃ guptaṃ kuñjarāṇāṃ ca tṛpyasi | kacciddarśayase nityaṃ manuṣyāṇāṃ vibhūṣitam | utthāyotthāya pūrvāhṇe rājaputro mahāpathe ||
English Translation
And do you show yourself daily in the court, well robed? And rising in the morning, do you show yourself in the high-ways?
VR 2.94.44 अनुष्टुप्
कच्चित्सर्वाणि दुर्गाणि धनधान्यायुधोदकैः । यन्त्रैश्च परिपूर्णानि तथा शिल्पिधनुर्धरैः ॥
kaccitsarvāṇi durgāṇi dhanadhānyāyudhodakaiḥ | yantraiśca paripūrṇāni tathā śilpidhanurdharaiḥ ||
English Translation
Are all the forts furnished with wealth, corn, arms water, machines, artisans, and bowmen?
VR 2.94.45 अनुष्टुप्
आयस्ते विपुलः कच्चित्कच्चिदल्पतरो व्ययः । अपात्रेषु न ते कच्चित्कोशो गच्छति राघव ॥
āyaste vipulaḥ kaccitkaccidalpataro vyayaḥ | apātreṣu na te kaccitkośo gacchati rāghava ||
English Translation
And are your incomings great and outgoings slender? And, O Raghu's descendant, you do not give away your coffers to the undeserving?
VR 2.94.46 अनुष्टुप्
देवतार्थे च पित्रर्थे ब्राह्मणाभ्यागतेषु च । योधेषु मित्रवर्गेषु कच्चिद्गच्छति ते व्ययः ॥
devatārthe ca pitrarthe brāhmaṇābhyāgateṣu ca | yodheṣu mitravargeṣu kaccidgacchati te vyayaḥ ||
English Translation
And did you spend your wealth in the interests of the deities, or the pitris, or the Brāhmaṇas who have come to you, or warriors, or friends?
VR 2.94.47 अनुष्टुप्
कच्चिदार्यो विशुद्धात्मा क्षारितश्चोरकर्मणा । अपृष्टः शास्त्रकुशलैर्न लोभाद्बध्यते शुचिः ॥
kaccidāryo viśuddhātmā kṣāritaścorakarmaṇā | apṛṣṭaḥ śāstrakuśalairna lobhādbadhyate śuciḥ ||
English Translation
If any respectable, pure-spirited and clean person happen to be accused by some one of theft or other crimes, do you from covetousness punish him without first having him tried by persons versed in scripture?
VR 2.94.48 अनुष्टुप्
गृहीतश्चैव पृष्टश्च काले दृष्टः सकारणः । कच्चिन्न मुच्यते चोरो धनलोभान्नरर्षभ ॥
gṛhītaścaiva pṛṣṭaśca kāle dṛṣṭaḥ sakāraṇaḥ | kaccinna mucyate coro dhanalobhānnararṣabha ||
English Translation
And, O best of men, is a thief, that has been caught, interrogated (as to his guilt), and found with the stolen property on his person, set free (by your men) from motives of gain.
VR 2.94.49 अनुष्टुप्
व्यसने कच्चिदाढ्यस्य दुगतस्य च राघव । अर्थं विरागाः पश्यन्ति तवामात्या बहुश्रुताः ॥
vyasane kaccidāḍhyasya dugatasya ca rāghava | arthaṃ virāgāḥ paśyanti tavāmātyā bahuśrutāḥ ||
English Translation
And do your counsellors, o descendant of Raghu, accomplished in various lore, uninfluenced by greed, consider the conduct of both the rich and the poor involved in peril?
VR 2.94.50 अनुष्टुप्
यानि मिथ्याभिशस्तानां पतन्त्यस्राणि राघव । तानि पुत्रपशून्घ्नन्ति प्रीत्यर्थमनुशासतः ॥
yāni mithyābhiśastānāṃ patantyasrāṇi rāghava | tāni putrapaśūnghnanti prītyarthamanuśāsataḥ ||
English Translation
O son of the Raghu race, the tears of those who have been falsely charged with any offence, (and who have failed to obtain justice), dropping, destroy the sons as well as the beasts of the ruler that minds his own comfort only.
VR 2.94.51 अनुष्टुप्
कच्चिद्वृधांश्च बालांश्च वैद्यमुख्यांश्च राघव । दानेन मनसा वाचा त्रिभिरेतैर्बुभूषसे ॥
kaccidvṛdhāṃśca bālāṃśca vaidyamukhyāṃśca rāghava | dānena manasā vācā tribhiretairbubhūṣase ||
English Translation
And do you with these three, gifts, mind and word, try to win over aged people, boys, physicians, and the principal ones?
VR 2.94.52 अनुष्टुप्
कच्चिद्गुरूंश्च वृद्धांश्च तापसान्देवतातिथीन् । चैत्यांश्च सर्वान्सिद्धार्थान्ब्राह्मणांश्च नमस्यसि ॥
kaccidgurūṃśca vṛddhāṃśca tāpasāndevatātithīn | caityāṃśca sarvānsiddhārthānbrāhmaṇāṃśca namasyasi ||
English Translation
And do you salute spiritual preceptors, aged persons, ascetics, gods, guests, Caityas, emancipated one, and Brāhmaṇās?
VR 2.94.53 अनुष्टुप्
कच्चिदर्थेन वा धर्मं धर्मं धर्मेण वा पुनः । उभौ वा प्रीतिलोभेन कामेन न विबाधसे ॥
kaccidarthena vā dharmaṃ dharmaṃ dharmeṇa vā punaḥ | ubhau vā prītilobhena kāmena na vibādhase ||
English Translation
And you do not oppose righteousness by interest, or interest by virtue, or both by desire, intent on gratifying the senses?
VR 2.94.54 अनुष्टुप्
कच्चिदर्थं च धर्मं च कामं च जयतां वर । विभज्य काले कालज्ञ सर्वान्भरत सेवसे ॥
kaccidarthaṃ ca dharmaṃ ca kāmaṃ ca jayatāṃ vara | vibhajya kāle kālajña sarvānbharata sevase ||
English Translation
And, O foremost of conquerors, do you, O you cognisant of time, in season resorting to interest, desire, and virtue respectively, attain them, O bestower of boons?
VR 2.94.55 अनुष्टुप्
कच्चित्ते ब्राह्मणाः शर्म सर्वशास्त्रार्थकोविदः । आशंसन्ते महाप्राज्ञ पौरजानपदैः सह ॥
kaccitte brāhmaṇāḥ śarma sarvaśāstrārthakovidaḥ | āśaṃsante mahāprājña paurajānapadaiḥ saha ||
English Translation
And do Brāhmaṇas versed in all religious lore and knowing interest, together with the citizens and the inhabitants of the provinces wish for your happiness, O highly wise one?
VR 2.94.56 अनुष्टुप्
नास्तिक्यमनृतं क्रोधं प्रमादं दीर्घसूत्रताम् । अदर्शनं ज्ञानवतामालस्यं पञ्चवृत्तिताम् ॥
nāstikyamanṛtaṃ krodhaṃ pramādaṃ dīrghasūtratām | adarśanaṃ jñānavatāmālasyaṃ pañcavṛttitām ||
VR 2.94.57 अनुष्टुप्
एकचिन्तनमर्थानामनर्थज्ञैश्च मन्त्रणम् । निश्चितानामनारम्भं मन्त्रस्यापरिलक्षणम् ॥
ekacintanamarthānāmanarthajñaiśca mantraṇam | niścitānāmanārambhaṃ mantrasyāparilakṣaṇam ||
VR 2.94.58 अनुष्टुप्
मङ्गलस्याप्रयोगं च प्रत्युत्थानं च सर्वशः । कच्चित्त्वं वर्जयस्येतान्राजदोषांश्चतुर्दश ॥
maṅgalasyāprayogaṃ ca pratyutthānaṃ ca sarvaśaḥ | kaccittvaṃ varjayasyetānrājadoṣāṃścaturdaśa ||
VR 2.94.59 अनुष्टुप्
कच्चित्स्वादुकृतं भोज्यमेको नाश्नासि राघव । कच्चिदाशंसमानेभ्यो मित्रेभ्यः संप्रयच्छसि ॥
kaccitsvādukṛtaṃ bhojyameko nāśnāsi rāghava | kaccidāśaṃsamānebhyo mitrebhyaḥ saṃprayacchasi ||
English Translation
And, O son of Raghu, you do not alone partake of sapid meats yourself alone? And do you share them with those friends who expect it?
← Previous (Ch. 169) Full Table of Contents Next (Ch. 171) →