कच्चिद्व्यपास्तानहितान्प्रतियातांश्च सर्वदा । दुर्बलाननवज्ञाय वर्तसे रिपुसूदन ॥
kaccidvyapāstānahitānpratiyātāṃśca sarvadā | durbalānanavajñāya vartase ripusūdana ||
English Translation
And do you not contemn those. weak ones that, O destroyer of your. foes, having been expelled, have come again (to you)?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कच्चिद्
कच्चित् [ind]
व्यपास्तान्
व्यपास् [4. P.]
अहितान्
अहित [adj]
प्रतियातांश्
प्रतिया [2. P.]
च
च [ind]
सर्वदा
सर्वदा [ind]
दुर्बलान्
दुर्बल [adj]
अनवज्ञाय
अनवज्ञाय [ind]
वर्तसे
वृत् [3. P.]
रिपुसूदन
रिपु [m]
रिपुसूदन
सूदन [adj]
कच्चिन्न लोकायतिकान्ब्राह्मणांस्तात सेवसे । अनर्थ कुशला ह्येते बालाः पण्डितमानिनः ॥
kaccinna lokāyatikānbrāhmaṇāṃstāta sevase | anartha kuśalā hyete bālāḥ paṇḍitamāninaḥ ||
English Translation
And, my child, you did not minister to atheistical Brāhmaṇas? These childish persons proud of their learning are only fit for bringing evils upon others. While there are excellent scriptures, these people of subtle intellects, having acquired a knowledge of dialectics, speak vanities.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कच्चिन्
कच्चित् [ind]
न
न [ind]
लोकायतिकान्
लोकायतिक [m]
ब्राह्मणांस्
ब्राह्मण [m]
तात
तात [m]
सेवसे
सेव् [4. P.]
अनर्थकुशला
अनर्थ [m]
अनर्थकुशला
कुशल [adj]
ह्य्
हि [ind]
एते
एतद् [pron]
बालाः
बाल [m]
पण्डितमानिनः
पण्डित [m]
पण्डितमानिनः
मानिन् [adj]
धर्मशास्त्रेषु मुख्येषु विद्यमानेषु दुर्बुधाः । बुद्धिमान्वीक्षिकीं प्राप्य निरर्थं प्रवदन्ति ते ॥
dharmaśāstreṣu mukhyeṣu vidyamāneṣu durbudhāḥ | buddhimānvīkṣikīṃ prāpya nirarthaṃ pravadanti te ||
English Translation
And, my child, you did not minister to atheistical Brāhmaṇas? These childish persons proud of their learning are only fit for bringing evils upon others. While there are excellent scriptures, these people of subtle intellects, having acquired a knowledge of dialectics, speak vanities.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धर्मशास्त्रेषु
धर्म [mn]
धर्मशास्त्रेषु
शास्त्र [n]
मुख्येषु
मुख्य [adj]
विद्यमानेषु
विद् [2. Ā.]
दुर्बुधाः
दुर्बुध [adj]
बुद्धिमान्
बुद्धिमत् [adj]
वीक्षिकीं
वीक्षिकी [f]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
निरर्थं
निरर्थ [adj]
प्रवदन्ति
प्रवद् [1. Ā.]
ते
तद् [pron]
वीरैरध्युषितां पूर्वमस्माकं तात पूर्वकैः । सत्यनामां दृढद्वारां हस्त्यश्वरथसंकुलाम् ॥
vīrairadhyuṣitāṃ pūrvamasmākaṃ tāta pūrvakaiḥ | satyanāmāṃ dṛḍhadvārāṃ hastyaśvarathasaṃkulām ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वीरैर्
वीर [m]
अध्युषितां
अधिवस् [1. P.]
पूर्वम्
पूर्वम् [ind]
अस्माकं
मद् [pron]
तात
तात [m]
पूर्वकैः
पूर्वक [adj]
सत्यनामां
सत्यनामा [f]
दृढद्वारां
दृढ [adj]
दृढद्वारां
द्वार [n]
हस्त्यश्वरथसंकुलाम्
हस्तिन् [m]
हस्त्यश्वरथसंकुलाम्
अश्व [m]
हस्त्यश्वरथसंकुलाम्
रथ [m]
हस्त्यश्वरथसंकुलाम्
संकुल [adj]
ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः स्वकर्मनिरतैः सदा । जितेन्द्रियैर्महोत्साहैर्वृतामात्यैः सहस्रशः ॥
brāhmaṇaiḥ kṣatriyairvaiśyaiḥ svakarmanirataiḥ sadā | jitendriyairmahotsāhairvṛtāmātyaiḥ sahasraśaḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ब्राह्मणैः
ब्राह्मण [m]
क्षत्रियैर्
क्षत्रिय [m]
वैश्यैः
वैश्य [m]
स्वकर्मनिरतैः
स्व [adj]
स्वकर्मनिरतैः
कर्मन् [n]
स्वकर्मनिरतैः
निरम् [1. P.]
सदा
सदा [ind]
जितेन्द्रियैर्
जि [9. P.]
जितेन्द्रियैर्
इन्द्रिय [n]
महोत्साहैर्
महत् [adj]
महोत्साहैर्
उत्साह [m]
वृताम्
वृ [1. Ā.]
आर्यैः
आर्य [adj]
सहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
प्रासादैर्विविधाकारैर्वृतां वैद्यजनाकुलाम् । कच्चित्समुदितां स्फीतामयोध्यां परिरक्षसि ॥
prāsādairvividhākārairvṛtāṃ vaidyajanākulām | kaccitsamuditāṃ sphītāmayodhyāṃ parirakṣasi ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रासादैर्
प्रासाद [m]
विविधाकारैर्
विविध [adj]
विविधाकारैर्
आकार [m]
वृतां
वृ [1. Ā.]
वैद्यजनाकुलाम्
वैद्य [m]
वैद्यजनाकुलाम्
जन [m]
वैद्यजनाकुलाम्
आकुल [adj]
कच्चित्
कच्चित् [ind]
समुदितां
समुदि [2. P.]
स्फीताम्
स्फीत [adj]
अयोध्यां
अयोध्या [f]
परिरक्षसि
परिरक्ष् [1. Ā.]
कच्चिच्चैत्यशतैर्जुष्टः सुनिविष्टजनाकुलः । देवस्थानैः प्रपाभिश्च तडागैश्चोपशोभितः ॥
kacciccaityaśatairjuṣṭaḥ suniviṣṭajanākulaḥ | devasthānaiḥ prapābhiśca taḍāgaiścopaśobhitaḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कच्चिच्
कच्चित् [ind]
चैत्यशतैर्
चैत्य [mn]
चैत्यशतैर्
शत [mn]
जुष्टः
जुष् [6. Ā.]
सुनिविष्टजनाकुलः
सु [ind]
सुनिविष्टजनाकुलः
निविश् [6. Ā.]
सुनिविष्टजनाकुलः
जन [m]
सुनिविष्टजनाकुलः
आकुल [adj]
देवस्थानैः
देव [m]
देवस्थानैः
स्थान [n]
प्रपाभिश्
प्रपा [f]
च
च [ind]
तडागैश्
तडाग [mn]
चोपशोभितः
च [ind]
चोपशोभितः
उपशोभय् [10. P.]
प्रहृष्टनरनारीकः समाजोत्सवशोभितः । सुकृष्टसीमा पशुमान्हिंसाभिरभिवर्जितः ॥
prahṛṣṭanaranārīkaḥ samājotsavaśobhitaḥ | sukṛṣṭasīmā paśumānhiṃsābhirabhivarjitaḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रहृष्टनरनारीकः
प्रहृष् [4. Ā.]
प्रहृष्टनरनारीकः
नर [m]
प्रहृष्टनरनारीकः
नारीका [f]
समाजोत्सवशोभितः
समाज [m]
समाजोत्सवशोभितः
उत्सव [m]
समाजोत्सवशोभितः
शोभय् [10. Ā.]
सुकृष्टसीमा
सु [ind]
सुकृष्टसीमा
कृष् [6. Ā.]
सुकृष्टसीमा
सीमन् [f]
पशुमान्
पशुमत् [adj]
हिंसाभिर्
हिंसा [f]
परिवर्जितः
परिवर्जय् [10. Ā.]
अदेवमातृको रम्यः श्वापदैः परिवर्जितः । कच्चिज्जनपदः स्फीतः सुखं वसति राघव ॥
adevamātṛko ramyaḥ śvāpadaiḥ parivarjitaḥ | kaccijjanapadaḥ sphītaḥ sukhaṃ vasati rāghava ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अदेवमातृको
अदेव [m]
अदेवमातृको
मातृक [adj]
रम्यः
रम्य [adj]
श्वापदैः
श्वापद [mn]
परिवर्जितः
परिवर्जय् [10. Ā.]
कच्चिज्जनपदः
कच्चित् [ind]
कच्चिज्जनपदः
जनपद [m]
स्फीतः
स्फीत [adj]
सुखं
सुखम् [ind]
वसति
वस् [2. P.]
राघव
राघव [m]
कच्चित्ते दयिताः सर्वे कृषिगोरक्षजीविनः । वार्तायां संश्रितस्तात लोको हि सुखमेधते ॥
kaccitte dayitāḥ sarve kṛṣigorakṣajīvinaḥ | vārtāyāṃ saṃśritastāta loko hi sukhamedhate ||
English Translation
And do agriculturists and cow herds find favour in your sight? And remaining in their respective vocations, do they enjoy happiness?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कच्चित्
कच्चित् [ind]
ते
त्वद् [pron]
दयिताः
दयित [adj]
सर्वे
सर्व [pron]
कृषिगोरक्षजीविनः
कृषि [f]
कृषिगोरक्षजीविनः
गोरक्ष [n]
कृषिगोरक्षजीविनः
जीविन् [adj]
वार्त्तायां
वार्त्ता [f]
संश्रितस्
संश्रि [1. Ā.]
तात
तात [m]
लोको
लोक [m]
हि
हि [ind]
सुखम्
सुखम् [ind]
एधते
एध् [1. P.]
तेषां गुप्तिपरीहारैः कच्चित्ते भरणं कृतम् । रक्ष्या हि राज्ञा धर्मेण सर्वे विषयवासिनः ॥
teṣāṃ guptiparīhāraiḥ kaccitte bharaṇaṃ kṛtam | rakṣyā hi rājñā dharmeṇa sarve viṣayavāsinaḥ ||
English Translation
And do you maintain them by securing to them what they wish for and removing from them what they wish away? All the dwellers in his dominions should be protected by the king.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेषां
तद् [pron]
गुप्तिपरीहारैः
गुप्ति [f]
गुप्तिपरीहारैः
परीहार [m]
कच्चित्
कच्चित् [ind]
ते
त्वद् [pron]
भरणं
भरण [n]
कृतम्
कृ [2. Ā.]
रक्ष्या
रक्ष् [4. P.]
हि
हि [ind]
राज्ञा
राजन् [m]
धर्मेण
धर्म [mn]
सर्वे
सर्व [pron]
विषयवासिनः
विषय [mn]
विषयवासिनः
वासिन् [adj]
कच्चित्स्त्रियः सान्त्वयसि कच्चित्ताश्च सुरक्षिताः । कच्चिन्न श्रद्दधास्यासां कच्चिद्गुह्यं न भाषसे ॥
kaccitstriyaḥ sāntvayasi kaccittāśca surakṣitāḥ | kaccinna śraddadhāsyāsāṃ kaccidguhyaṃ na bhāṣase ||
English Translation
And do you conciliate the females; and are they well protected by you? And do you not regard them; and do you not open to them your mind?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कच्चित्
कच्चित् [ind]
स्त्रियः
स्त्री [f]
सान्त्वयसि
सान्त्वय् [Denom. Ā.]
कच्चित्
कच्चित् [ind]
ताश्
तद् [pron]
च
च [ind]
सुरक्षिताः
सु [ind]
सुरक्षिताः
रक्ष् [4. P.]
कच्चिन्
कच्चित् [ind]
न
न [ind]
श्रद्दधास्यासां
श्रद्धा [1. P.]
श्रद्दधास्यासां
इदम् [pron]
कच्चिद्
कच्चित् [ind]
गुह्यं
गुह्य [n]
न
न [ind]
भाषसे
भाष् [1. P.]
कच्चिन्नागवनं गुप्तं कुञ्जराणां च तृप्यसि । कच्चिद्दर्शयसे नित्यं मनुष्याणां विभूषितम् । उत्थायोत्थाय पूर्वाह्णे राजपुत्रो महापथे ॥
kaccinnāgavanaṃ guptaṃ kuñjarāṇāṃ ca tṛpyasi | kacciddarśayase nityaṃ manuṣyāṇāṃ vibhūṣitam | utthāyotthāya pūrvāhṇe rājaputro mahāpathe ||
English Translation
And do you show yourself daily in the court, well robed? And rising in the morning, do you show yourself in the high-ways?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कच्चिन्
कच्चित् [ind]
नागवनं
नागवन [n]
गुप्तं
गुप् [1. Ā.]
कुञ्जराणां
कुञ्जर [m]
च
च [ind]
तृप्यसि
तृप् [6. P.]
कच्चिद्
कच्चित् [ind]
दर्शयसे
दर्शय् [10. Ā.]
नित्यं
नित्यम् [ind]
मनुष्याणां
मनुष्य [m]
विभूषितम्
विभूषित [n]
उत्थायोत्थाय
उत्था [1. Ā.]
उत्थायोत्थाय
उत्था [1. Ā.]
पूर्वाह्णे
पूर्वाह्ण [m]
राजपुत्रो
राजन् [m]
राजपुत्रो
पुत्र [m]
महापथे
महापथ [m]
कच्चित्सर्वाणि दुर्गाणि धनधान्यायुधोदकैः । यन्त्रैश्च परिपूर्णानि तथा शिल्पिधनुर्धरैः ॥
kaccitsarvāṇi durgāṇi dhanadhānyāyudhodakaiḥ | yantraiśca paripūrṇāni tathā śilpidhanurdharaiḥ ||
English Translation
Are all the forts furnished with wealth, corn, arms water, machines, artisans, and bowmen?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कच्चित्
कच्चित् [ind]
सर्वाणि
सर्व [pron]
दुर्गाणि
दुर्ग [n]
धनधान्यायुधोदकैः
धन [n]
धनधान्यायुधोदकैः
धान्य [n]
धनधान्यायुधोदकैः
आयुध [mn]
धनधान्यायुधोदकैः
उदक [n]
यन्त्रैश्
यन्त्र [mn]
च
च [ind]
परिपूर्णानि
परिपृ [9. P.]
तथा
तथा [ind]
शिल्पिधनुर्धरैः
शिल्पिन् [m]
शिल्पिधनुर्धरैः
धनुर्धर [m]
आयस्ते विपुलः कच्चित्कच्चिदल्पतरो व्ययः । अपात्रेषु न ते कच्चित्कोशो गच्छति राघव ॥
āyaste vipulaḥ kaccitkaccidalpataro vyayaḥ | apātreṣu na te kaccitkośo gacchati rāghava ||
English Translation
And are your incomings great and outgoings slender? And, O Raghu's descendant, you do not give away your coffers to the undeserving?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आयस्
आय [m]
ते
त्वद् [pron]
विपुलः
विपुल [adj]
कच्चित्
कच्चित् [ind]
कच्चिद्
कच्चित् [ind]
अल्पतरो
अल्पतर [adj]
व्ययः
व्यय [m]
अपात्रेषु
अपात्र [n]
न
न [ind]
ते
त्वद् [pron]
कच्चित्
कच्चित् [ind]
कोशो
कोश [mn]
गच्छति
गम् [6. Ā.]
राघव
राघव [m]
देवतार्थे च पित्रर्थे ब्राह्मणाभ्यागतेषु च । योधेषु मित्रवर्गेषु कच्चिद्गच्छति ते व्ययः ॥
devatārthe ca pitrarthe brāhmaṇābhyāgateṣu ca | yodheṣu mitravargeṣu kaccidgacchati te vyayaḥ ||
English Translation
And did you spend your wealth in the interests of the deities, or the pitris, or the Brāhmaṇas who have come to you, or warriors, or friends?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
देवतार्थे
देवता [f]
देवतार्थे
अर्थ [mn]
च
च [ind]
पित्रर्थे
पितृ [m]
पित्रर्थे
अर्थ [mn]
ब्राह्मणाभ्यागतेषु
ब्राह्मण [m]
ब्राह्मणाभ्यागतेषु
अभ्यागम् [1. P.]
च
च [ind]
योधेषु
योध [m]
मित्रवर्गेषु
मित्र [mn]
मित्रवर्गेषु
वर्ग [m]
कच्चिद्
कच्चित् [ind]
गच्छति
गम् [6. Ā.]
ते
त्वद् [pron]
व्ययः
व्यय [m]
कच्चिदार्यो विशुद्धात्मा क्षारितश्चोरकर्मणा । अपृष्टः शास्त्रकुशलैर्न लोभाद्बध्यते शुचिः ॥
kaccidāryo viśuddhātmā kṣāritaścorakarmaṇā | apṛṣṭaḥ śāstrakuśalairna lobhādbadhyate śuciḥ ||
English Translation
If any respectable, pure-spirited and clean person happen to be accused by some one of theft or other crimes, do you from covetousness punish him without first having him tried by persons versed in scripture?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कच्चिद्
कच्चित् [ind]
आर्यो
आर्य [adj]
विशुद्धात्माक्षारितश्
विशुद्ध [adj]
विशुद्धात्माक्षारितश्
आत्मन् [m]
विशुद्धात्माक्षारितश्
आक्षारय् [10. P.]
चोरकर्मणा
चोर [m]
चोरकर्मणा
कर्मन् [n]
अपृष्टः
अपृष्ट [adj]
शास्त्रकुशलैर्
शास्त्र [n]
शास्त्रकुशलैर्
कुशल [adj]
न
न [ind]
लोभाद्
लोभ [m]
बध्यते
बन्ध् [4. P.]
शुचिः
शुचि [adj]
गृहीतश्चैव पृष्टश्च काले दृष्टः सकारणः । कच्चिन्न मुच्यते चोरो धनलोभान्नरर्षभ ॥
gṛhītaścaiva pṛṣṭaśca kāle dṛṣṭaḥ sakāraṇaḥ | kaccinna mucyate coro dhanalobhānnararṣabha ||
English Translation
And, O best of men, is a thief, that has been caught, interrogated (as to his guilt), and found with the stolen property on his person, set free (by your men) from motives of gain.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गृहीतश्
ग्रह् [6. Ā.]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
पृष्टश्
प्रच्छ् [1. P.]
च
च [ind]
काले
काल [m]
दृष्टः
दृश् [6. P.]
सकारणः
स [ind]
सकारणः
कारण [n]
कच्चिन्
कच्चित् [ind]
न
न [ind]
मुच्यते
मुच् [6. Ā.]
चोरो
चोर [m]
धनलोभान्
धन [n]
धनलोभान्
लोभ [m]
नरर्षभ
नर [m]
नरर्षभ
ऋषभ [m]
व्यसने कच्चिदाढ्यस्य दुगतस्य च राघव । अर्थं विरागाः पश्यन्ति तवामात्या बहुश्रुताः ॥
vyasane kaccidāḍhyasya dugatasya ca rāghava | arthaṃ virāgāḥ paśyanti tavāmātyā bahuśrutāḥ ||
English Translation
And do your counsellors, o descendant of Raghu, accomplished in various lore, uninfluenced by greed, consider the conduct of both the rich and the poor involved in peril?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
व्यसने
व्यसन [n]
कच्चिद्
कच्चित् [ind]
आढ्यस्य
आढ्य [adj]
दुर्गतस्य
दुर्गत [adj]
च
च [ind]
राघव
राघव [m]
अर्थं
अर्थ [mn]
विरागाः
विराग [adj]
पश्यन्ति
दृश् [6. P.]
तवामात्या
त्वद् [pron]
तवामात्या
अमात्य [m]
बहुश्रुताः
बहु [adj]
बहुश्रुताः
श्रु [4. P.]
यानि मिथ्याभिशस्तानां पतन्त्यस्राणि राघव । तानि पुत्रपशून्घ्नन्ति प्रीत्यर्थमनुशासतः ॥
yāni mithyābhiśastānāṃ patantyasrāṇi rāghava | tāni putrapaśūnghnanti prītyarthamanuśāsataḥ ||
English Translation
O son of the Raghu race, the tears of those who have been falsely charged with any offence, (and who have failed to obtain justice), dropping, destroy the sons as well as the beasts of the ruler that minds his own comfort only.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यानि
यद् [pron]
मिथ्याभिशस्तानां
मिथ्या [ind]
मिथ्याभिशस्तानां
अभिशंस् [1. P.]
पतन्त्य्
पत् [1. Ā.]
अस्राणि
अस्र [n]
राघव
राघव [m]
तानि
तद् [pron]
पुत्रपशून्
पुत्र [m]
पुत्रपशून्
पशु [m]
घ्नन्ति
हन् [6. P.]
प्रीत्यर्थम्
प्रीति [f]
प्रीत्यर्थम्
अर्थ [mn]
अनुशासतः
अनुशास् [2. Ā.]
कच्चिद्वृधांश्च बालांश्च वैद्यमुख्यांश्च राघव । दानेन मनसा वाचा त्रिभिरेतैर्बुभूषसे ॥
kaccidvṛdhāṃśca bālāṃśca vaidyamukhyāṃśca rāghava | dānena manasā vācā tribhiretairbubhūṣase ||
English Translation
And do you with these three, gifts, mind and word, try to win over aged people, boys, physicians, and the principal ones?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कच्चिद्
कच्चित् [ind]
वृद्धांश्
वृद्ध [adj]
च
च [ind]
बालांश्
बाल [adj]
च
च [ind]
वैद्यमुख्यांश्
वैद्य [m]
वैद्यमुख्यांश्
मुख्य [adj]
च
च [ind]
राघव
राघव [m]
दानेन
दान [n]
मनसा
मनस् [n]
वाचा
वाच् [f]
त्रिभिर्
त्रि [nr]
एतैर्
एतद् [pron]
बुभूषसे
बुभूष् [Desid. Ā.]
कच्चिद्गुरूंश्च वृद्धांश्च तापसान्देवतातिथीन् । चैत्यांश्च सर्वान्सिद्धार्थान्ब्राह्मणांश्च नमस्यसि ॥
kaccidgurūṃśca vṛddhāṃśca tāpasāndevatātithīn | caityāṃśca sarvānsiddhārthānbrāhmaṇāṃśca namasyasi ||
English Translation
And do you salute spiritual preceptors, aged persons, ascetics, gods, guests, Caityas, emancipated one, and Brāhmaṇās?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कच्चिद्
कच्चित् [ind]
गुरूंश्
गुरु [m]
च
च [ind]
वृद्धांश्
वृद्ध [adj]
च
च [ind]
तापसान्
तापस [m]
देवतातिथीन्
देवता [f]
देवतातिथीन्
अतिथि [m]
चैत्यांश्
चैत्य [mn]
च
च [ind]
सर्वान्
सर्व [pron]
सिद्धार्थान्
सिद्धार्थ [adj]
ब्राह्मणांश्
ब्राह्मण [m]
च
च [ind]
नमस्यसि
नमस्य् [Denom. P.]
कच्चिदर्थेन वा धर्मं धर्मं धर्मेण वा पुनः । उभौ वा प्रीतिलोभेन कामेन न विबाधसे ॥
kaccidarthena vā dharmaṃ dharmaṃ dharmeṇa vā punaḥ | ubhau vā prītilobhena kāmena na vibādhase ||
English Translation
And you do not oppose righteousness by interest, or interest by virtue, or both by desire, intent on gratifying the senses?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कच्चिद्
कच्चित् [ind]
अर्थेन
अर्थ [mn]
वा
वा [ind]
धर्मं
धर्म [mn]
धर्मं
धर्म [mn]
धर्मेण
धर्म [mn]
वा
वा [ind]
पुनः
पुनर् [ind]
उभौ
उभ् [pron]
वा
वा [ind]
प्रीतिलोभेन
प्रीति [f]
प्रीतिलोभेन
लोभ [m]
कामेन
काम [m]
न
न [ind]
विबाधसे
विबाध् [9. P.]
कच्चिदर्थं च धर्मं च कामं च जयतां वर । विभज्य काले कालज्ञ सर्वान्भरत सेवसे ॥
kaccidarthaṃ ca dharmaṃ ca kāmaṃ ca jayatāṃ vara | vibhajya kāle kālajña sarvānbharata sevase ||
English Translation
And, O foremost of conquerors, do you, O you cognisant of time, in season resorting to interest, desire, and virtue respectively, attain them, O bestower of boons?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कच्चिद्
कच्चित् [ind]
अर्थं
अर्थ [mn]
च
च [ind]
धर्मं
धर्म [mn]
च
च [ind]
कामं
काम [m]
च
च [ind]
जयतां
जि [9. P.]
वर
वर [adj]
विभज्य
विभज् [1. Ā.]
काले
काल [m]
कालज्ञ
काल [m]
कालज्ञ
ज्ञ [adj]
सर्वान्
सर्व [pron]
भरत
भरत [m]
सेवसे
सेव् [4. P.]
कच्चित्ते ब्राह्मणाः शर्म सर्वशास्त्रार्थकोविदः । आशंसन्ते महाप्राज्ञ पौरजानपदैः सह ॥
kaccitte brāhmaṇāḥ śarma sarvaśāstrārthakovidaḥ | āśaṃsante mahāprājña paurajānapadaiḥ saha ||
English Translation
And do Brāhmaṇas versed in all religious lore and knowing interest, together with the citizens and the inhabitants of the provinces wish for your happiness, O highly wise one?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कच्चित्
कच्चित् [ind]
ते
त्वद् [pron]
ब्राह्मणाः
ब्राह्मण [m]
शर्म
शर्मन् [n]
सर्वशास्त्रार्थकोविदाः
सर्व [pron]
सर्वशास्त्रार्थकोविदाः
शास्त्र [n]
सर्वशास्त्रार्थकोविदाः
अर्थ [mn]
सर्वशास्त्रार्थकोविदाः
कोविद [adj]
आशंसन्ते
आशंस् [2. Ā.]
महाप्राज्ञ
महत् [adj]
महाप्राज्ञ
प्राज्ञ [adj]
पौरजानपदैः
पौर [m]
पौरजानपदैः
जानपद [m]
सह
सह [ind]
नास्तिक्यमनृतं क्रोधं प्रमादं दीर्घसूत्रताम् । अदर्शनं ज्ञानवतामालस्यं पञ्चवृत्तिताम् ॥
nāstikyamanṛtaṃ krodhaṃ pramādaṃ dīrghasūtratām | adarśanaṃ jñānavatāmālasyaṃ pañcavṛttitām ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नास्तिक्यम्
नास्तिक्य [n]
अनृतं
अनृत [n]
क्रोधं
क्रोध [m]
प्रमादं
प्रमाद [m]
दीर्घसूत्रताम्
दीर्घसूत्र [adj]
दीर्घसूत्रताम्
ता [f]
अदर्शनं
अदर्शन [n]
ज्ञानवताम्
ज्ञानवत् [adj]
आलस्यं
आलस्य [n]
पञ्चवृत्तिताम्
पञ्चवृत्तिता [f]
एकचिन्तनमर्थानामनर्थज्ञैश्च मन्त्रणम् । निश्चितानामनारम्भं मन्त्रस्यापरिलक्षणम् ॥
ekacintanamarthānāmanarthajñaiśca mantraṇam | niścitānāmanārambhaṃ mantrasyāparilakṣaṇam ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एकचिन्तनम्
एकचिन्तन [n]
अर्थानाम्
अर्थ [mn]
अनर्थज्ञैश्
अनर्थ [m]
अनर्थज्ञैश्
ज्ञ [adj]
च
च [ind]
मन्त्रणम्
मन्त्रण [n]
निश्चितानाम्
निश्चि [5. Ā.]
अनारम्भं
अनारम्भ [m]
मन्त्रस्यापरिरक्षणम्
मन्त्र [mn]
मन्त्रस्यापरिरक्षणम्
अपरिरक्षण [n]
मङ्गलस्याप्रयोगं च प्रत्युत्थानं च सर्वशः । कच्चित्त्वं वर्जयस्येतान्राजदोषांश्चतुर्दश ॥
maṅgalasyāprayogaṃ ca pratyutthānaṃ ca sarvaśaḥ | kaccittvaṃ varjayasyetānrājadoṣāṃścaturdaśa ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मङ्गलस्याप्रयोगं
मङ्गल [n]
मङ्गलस्याप्रयोगं
अप्रयोग [m]
च
च [ind]
प्रत्युत्थानं
प्रत्युत्थान [n]
च
च [ind]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
कच्चित्
कच्चित् [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
वर्जयस्य्
वर्जय् [10. Ā.]
एतान्
एतद् [pron]
राजदोषांश्
राजन् [m]
राजदोषांश्
दोष [mn]
चतुर्दश
चतुर्दशन् [adj]
कच्चित्स्वादुकृतं भोज्यमेको नाश्नासि राघव । कच्चिदाशंसमानेभ्यो मित्रेभ्यः संप्रयच्छसि ॥
kaccitsvādukṛtaṃ bhojyameko nāśnāsi rāghava | kaccidāśaṃsamānebhyo mitrebhyaḥ saṃprayacchasi ||
English Translation
And, O son of Raghu, you do not alone partake of sapid meats yourself alone? And do you share them with those friends who expect it?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कच्चित्
कच्चित् [ind]
स्वादुकृतं
स्वादु [adj]
स्वादुकृतं
कृ [2. Ā.]
भोज्यम्
भोज्य [n]
एको
एक [pron]
नाश्नासि
न [ind]
नाश्नासि
अश् [1. Ā.]
राघव
राघव [m]
कच्चिद्
कच्चित् [ind]
आशंसमानेभ्यो
आशंस् [2. Ā.]
मित्रेभ्यः
मित्र [mn]
सम्प्रयच्छसि
सम्प्रयम् [6. P.]