Ādiparva Adhyāya 33
आदिपर्व • अध्यायः 33
Ādiparva Adhyāya 33 of the classical Mahābhārata with 32 verses.
Total: 32 Verses
•
Citations: MBh 1.33.1–32
•
250 Lexicon Terms
मातुः सकाशात्तं शापं श्रुत्वा पन्नगसत्तमः । वासुकिश्चिन्तयामास शापोऽयं न भवेत्कथम् ॥
English Translation
Sauti said: The best of snakes, Vasuki, hearing the curse of his mother, pondered over how to make it abortive.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मातुः
मातृ [f]
सकाशात्
सकाश [m]
तं
तद् [pron]
शापं
शाप [m]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
पन्नगसत्तमः
पन्नग [mn]
पन्नगसत्तमः
सत्तम [adj]
वासुकिश्चिन्तयामास
वासुकि [m]
वासुकिश्चिन्तयामास
चिन्तय् [10. Ā.]
शापो
शाप [m]
ऽयं
इदम् [pron]
न
न [ind]
भवेत्
भू [1. Ā.]
कथम्
कथम् [ind]
ततः स मन्त्रयामास भ्रातृभिः सह सर्वशः । ऐरावतप्रभृतिभिर्ये स्म धर्मपरायणाः ॥
English Translation
He held a consultation with all his brothers, Airavata and others, who were virtuous.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
स
तद् [pron]
मन्त्रयामास
मन्त्रय् [Denom. Ā.]
भ्रातृभिः
भ्रातृ [m]
सह
सह [ind]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
ऐरावतप्रभृतिभिर्
ऐरावत [m]
ऐरावतप्रभृतिभिर्
प्रभृति [f]
ये
यद् [pron]
स्म
स्म [ind]
धर्मपरायणाः
धर्म [mn]
धर्मपरायणाः
परायण [n]
अयं शापो यथोद्दिष्टो विदितं वस्तथानघाः । तस्य शापस्य मोक्षार्थं मन्त्रयित्वा यतामहे ॥
English Translation
Vasuki said: O sinless ones, the curse on us is well known to you. We should try to neutralise it.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अयं
इदम् [pron]
शापो
शाप [m]
यथोद्दिष्टो
यथा [ind]
यथोद्दिष्टो
उद्दिश् [6. Ā.]
विदितं
विद् [6. Ā.]
वस्तथानघाः
त्वद् [pron]
वस्तथानघाः
तथा [ind]
वस्तथानघाः
अनघ [adj]
तस्य
तद् [pron]
शापस्य
शाप [m]
मोक्षार्थं
मोक्ष [m]
मोक्षार्थं
अर्थ [mn]
मन्त्रयित्वा
मन्त्रय् [Denom. Ā.]
यतामहे
यत् [1. P.]
सर्वेषामेव शापानां प्रतिघातो हि विद्यते । न तु मात्राभिशप्तानां मोक्षो विद्येत पन्नगाः ॥
English Translation
Remedies exist for all curses, but no remedy can avail those who are cursed by their mother.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वेषाम्
सर्व [pron]
एव
एव [ind]
शापानां
शाप [m]
प्रतिघातो
प्रतिघात [m]
हि
हि [ind]
विद्यते
विद् [2. Ā.]
न
न [ind]
तु
तु [ind]
मात्राभिशप्तानां
मातृ [f]
मात्राभिशप्तानां
अभिशप् [1. P.]
मोक्षो
मोक्ष [m]
विद्येत
विद् [2. Ā.]
पन्नगाः
पन्नग [mn]
अव्ययस्याप्रमेयस्य सत्यस्य च तथाग्रतः । शप्ता इत्येव मे श्रुत्वा जायते हृदि वेपथुः ॥
English Translation
Hearing that this curse was uttered before the immutable, the infinite and the true one, my heart trembles.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अव्ययस्याप्रमेयस्य
अव्यय [adj]
अव्ययस्याप्रमेयस्य
अप्रमेय [adj]
सत्यस्य
सत्य [adj]
च
च [ind]
तथाग्रतः
तथा [ind]
तथाग्रतः
अग्रतस् [ind]
शप्ता
शप् [1. Ā.]
इत्येव
इति [ind]
इत्येव
एव [ind]
मे
मद् [pron]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
जायते
जन् [4. P.]
हृदि
हृद् [n]
वेपथुः
वेपथु [m]
नूनं सर्वविनाशोऽयमस्माकं समुदाहृतः । न ह्येनां सोऽव्ययो देवः शपन्तीं प्रत्यषेधयत् ॥
English Translation
Our annihilation has certainly come; otherwise the immutable Lord should have prevented our mother from uttering the curse.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नूनं
नूनम् [ind]
सर्वविनाशो
सर्व [pron]
सर्वविनाशो
विनाश [m]
ऽयम्
इदम् [pron]
अस्माकं
मद् [pron]
समुदाहृतः
समुदाहृ [1. P.]
न
न [ind]
ह्येनां
हि [ind]
ह्येनां
एनद् [pron]
सो
तद् [pron]
ऽव्ययो
अव्यय [m]
देवः
देव [m]
शपन्तीं
शप् [1. Ā.]
प्रत्यषेधयत्
प्रतिषेधय् [10. P.]
तस्मात्संमन्त्रयामोऽत्र भुजगानामनामयम् । यथा भवेत सर्वेषां मा नः कालोऽत्यगादयम् ॥
English Translation
Therefore, let us consult today how we may secure the safety of the snakes. Let us not waste time.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मात्
तद् [pron]
संमन्त्रयामो
सम्मन्त्रय् [Denom. Ā.]
ऽत्र
अत्र [ind]
भुजगानाम्
भुजग [m]
अनामयम्
अनामय [n]
यथा
यथा [ind]
भवेत
भू [1. Ā.]
सर्वेषां
सर्व [pron]
मा
मा [ind]
नः
मद् [pron]
कालो
काल [m]
ऽत्यगाद्
अतिगा [3. P.]
अयम्
इदम् [pron]
अपि मन्त्रयमाणा हि हेतुं पश्याम मोक्षणे । यथा नष्टं पुरा देवा गूढमग्निं गुहागतम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपि
अपि [ind]
मन्त्रयमाणा
मन्त्रय् [Denom. Ā.]
हि
हि [ind]
हेतुं
हेतु [m]
पश्याम
पश् [4. Ā.]
मोक्षणे
मोक्षण [n]
यथा
यथा [ind]
नष्टं
नश् [1. P.]
पुरा
पुरा [ind]
देवा
देव [m]
गूढम्
गुह् [6. P.]
अग्निं
अग्नि [m]
गुहागतम्
गुहा [f]
गुहागतम्
गम् [6. Ā.]
यथा स यज्ञो न भवेद्यथा वापि पराभवेत् । जनमेजयस्य सर्पाणां विनाशकरणाय हि ॥
English Translation
As did the celestials, in the days of yore, to regain the lost Agni who had concealed himself within a cave, cave, so that the sacrifice of Janamejaya for the destruction of the snakes may not take place and so that we may not meet with our destruction.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथा
यथा [ind]
स
तद् [pron]
यज्ञो
यज्ञ [m]
न
न [ind]
भवेद्
भू [1. Ā.]
यथा
यथा [ind]
वापि
वा [ind]
वापि
अपि [ind]
पराभवेत्
पराभू [1. P.]
जनमेजयस्य
जनमेजय [m]
सर्पाणां
सर्प [m]
विनाशकरणाय
विनाश [m]
विनाशकरणाय
करण [n]
हि
हि [ind]
तथेत्युक्त्वा तु ते सर्वे काद्रवेयाः समागताः । समयं चक्रिरे तत्र मन्त्रबुद्धिविशारदाः ॥
English Translation
Sauti said: Thus addressed, all the offspring of Kadru assembled together; they were all wise in counsel and they gave their opinions (one after the other.)
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथेत्युक्त्वा
तथा [ind]
तथेत्युक्त्वा
इति [ind]
तथेत्युक्त्वा
वच् [2. P.]
तु
तु [ind]
ते
तद् [pron]
सर्वे
सर्व [pron]
काद्रवेयाः
काद्रवेय [m]
समागताः
समागम् [6. P.]
समयं
समय [m]
चक्रिरे
कृ [2. Ā.]
तत्र
तत्र [ind]
मन्त्रबुद्धिविशारदाः
मन्त्र [mn]
मन्त्रबुद्धिविशारदाः
बुद्धि [f]
मन्त्रबुद्धिविशारदाः
विशारद [adj]
एके तत्राब्रुवन्नागा वयं भूत्वा द्विजर्षभाः । जनमेजयं तं भिक्षामो यज्ञस्ते न भवेदिति ॥
English Translation
One party said, “We shall assume the guise of Brahmana Rishis and asked Janamejaya not to hold the sacrifice.”
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एके
एक [pron]
तत्राब्रुवन्
तत्र [ind]
तत्राब्रुवन्
ब्रू [2. Ā.]
नागा
नाग [mn]
वयं
मद् [pron]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
द्विजर्षभाः
द्विजर्षभ [m]
जनमेजयं
जनमेजय [m]
तं
तद् [pron]
भिक्षामो
भिक्ष् [1. P.]
यज्ञस्ते
यज्ञ [m]
यज्ञस्ते
त्वद् [pron]
न
न [ind]
भवेद्
भू [1. Ā.]
इति
इति [ind]
अपरे त्वब्रुवन्नागास्तत्र पण्डितमानिनः । मन्त्रिणोऽस्य वयं सर्वे भविष्यामः सुसंमताः ॥
English Translation
Others, thinking themselves wise, said, "We shall all become his favourite counsellors.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपरे
अपर [pron]
त्वब्रुवन्
तु [ind]
त्वब्रुवन्
ब्रू [2. Ā.]
नागास्तत्र
नाग [m]
नागास्तत्र
तत्र [ind]
पण्डितमानिनः
पण्डित [m]
पण्डितमानिनः
मानिन् [adj]
मन्त्रिणो
मन्त्रिन् [m]
ऽस्य
इदम् [pron]
वयं
मद् [pron]
सर्वे
सर्व [pron]
भविष्यामः
भू [1. Ā.]
सुसंमताः
सु [ind]
सुसंमताः
सम्मन् [8. Ā.]
स नः प्रक्ष्यति सर्वेषु कार्येष्वर्थविनिश्चयम् । तत्र बुद्धिं प्रवक्ष्यामो यथा यज्ञो निवर्तते ॥
English Translation
He will then certainly ask our advice in all things and we shall then give him such advice as may obstruct the sacrifice.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
नः
मद् [pron]
प्रक्ष्यति
प्रच्छ् [1. P.]
सर्वेषु
सर्व [pron]
कार्येष्वर्थविनिश्चयम्
कार्य [n]
कार्येष्वर्थविनिश्चयम्
अर्थ [mn]
कार्येष्वर्थविनिश्चयम्
विनिश्चय [m]
तत्र
तत्र [ind]
बुद्धिं
बुद्धि [f]
प्रवक्ष्यामो
प्रवच् [2. P.]
यथा
यथा [ind]
यज्ञो
यज्ञ [m]
निवर्तते
निवृत् [1. Ā.]
स नो बहुमतान्राजा बुद्ध्वा बुद्धिमतां वरः । यज्ञार्थं प्रक्ष्यति व्यक्तं नेति वक्ष्यामहे वयम् ॥
English Translation
The king, thinking us wise, will certainly ask our advice about his sacrifice and we shall say, "Don't hold it."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
नो
मद् [pron]
बहुमतान्
बहु [adj]
बहुमतान्
मन् [8. P.]
राजा
राजन् [m]
बुद्ध्वा
बुध् [1. Ā.]
बुद्धिमतां
बुद्धिमत् [adj]
वरः
वर [adj]
यज्ञार्थं
यज्ञ [m]
यज्ञार्थं
अर्थ [mn]
प्रक्ष्यति
प्रच्छ् [1. P.]
व्यक्तं
व्यक्त [adj]
नेति
न [ind]
नेति
इति [ind]
वक्ष्यामहे
वच् [2. P.]
वयम्
मद् [pron]
दर्शयन्तो बहून्दोषान्प्रेत्य चेह च दारुणान् । हेतुभिः कारणैश्चैव यथा यज्ञो भवेन्न सः ॥
English Translation
We shall point him out many serious evils in this world and the next, with reasons and causes, so that the sacrifice may not take place.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दर्शयन्तो
दर्शय् [10. Ā.]
बहून्
बहु [adj]
दोषान्
दोष [mn]
प्रेत्य
प्रे [2. P.]
चेह
च [ind]
चेह
इह [ind]
च
च [ind]
दारुणान्
दारुण [adj]
हेतुभिः
हेतु [m]
कारणैश्चैव
कारण [n]
कारणैश्चैव
च [ind]
कारणैश्चैव
एव [ind]
यथा
यथा [ind]
यज्ञो
यज्ञ [m]
भवेन्
भू [1. Ā.]
न
न [ind]
सः
तद् [pron]
अथ वा य उपाध्यायः क्रतौ तस्मिन्भविष्यति । सर्पसत्रविधानज्ञो राजकार्यहिते रतः ॥
English Translation
(We can do this also); let one of the snakes by biting kill the persons, who will try to do good to the king and who will be wellacquainted with the rites of the Snake-sacrifice and who will be appointed as the sacrificial priest. And by his death, the sacrifice will not be completed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथवा
अथवा [ind]
य
यद् [pron]
उपाध्यायः
उपाध्याय [m]
क्रतौ
क्रतु [m]
तस्मिन्
तद् [pron]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
सर्पसत्रविधानज्ञो
सर्प [m]
सर्पसत्रविधानज्ञो
सत्त्र [n]
सर्पसत्रविधानज्ञो
विधान [n]
सर्पसत्रविधानज्ञो
ज्ञ [adj]
राजकार्यहिते
राजन् [m]
राजकार्यहिते
कार्य [n]
राजकार्यहिते
हित [n]
रतः
रम् [4. Ā.]
तं गत्वा दशतां कश्चिद्भुजगः स मरिष्यति । तस्मिन्हते यज्ञकरे क्रतुः स न भविष्यति ॥
English Translation
(We can do this also); let one of the snakes by biting kill the persons, who will try to do good to the king and who will be wellacquainted with the rites of the Snake-sacrifice and who will be appointed as the sacrificial priest. And by his death, the sacrifice will not be completed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
गत्वा
गम् [6. Ā.]
दशतां
दंश् [1. Ā.]
कश्चिद्
कश्चित् [pron]
भुजगः
भुजग [m]
स
तद् [pron]
मरिष्यति
मृ [4. Ā.]
तस्मिन्
तद् [pron]
हते
हन् [6. P.]
यज्ञकरे
यज्ञ [m]
यज्ञकरे
कर [m]
क्रतुः
क्रतु [m]
स
तद् [pron]
न
न [ind]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
ये चान्ये सर्पसत्रज्ञा भविष्यन्त्यस्य ऋत्विजः । तांश्च सर्वान्दशिष्यामः कृतमेवं भविष्यति ॥
English Translation
We shall also bite those who are acquainted with the Snakes-sacrifice and who may be appointed as the Ritviks of the sacrifice. Thus we shall obtain our object."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ये
यद् [pron]
चान्ये
च [ind]
चान्ये
अन्य [pron]
सर्पसत्रज्ञा
सर्प [m]
सर्पसत्रज्ञा
सत्त्र [n]
सर्पसत्रज्ञा
ज्ञ [adj]
भविष्यन्त्यस्य
भू [1. Ā.]
भविष्यन्त्यस्य
इदम् [pron]
ऋत्विजः
ऋत्विज् [m]
तांश्च
तद् [pron]
तांश्च
च [ind]
सर्वान्
सर्व [pron]
दशिष्यामः
दंश् [1. Ā.]
कृतम्
कृ [2. Ā.]
एवं
एवम् [ind]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
तत्रापरेऽमन्त्रयन्त धर्मात्मानो भुजंगमाः । अबुद्धिरेषा युष्माकं ब्रह्महत्या न शोभना ॥
English Translation
Some other snakes, who were kind hearted and virtuous, said, “Your this advice is not good. It is not proper to kill Brahmanas.”
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्रापरे
तत्र [ind]
तत्रापरे
अपर [pron]
ऽमन्त्रयन्त
मन्त्रय् [Denom. Ā.]
धर्मात्मानो
धर्म [mn]
धर्मात्मानो
आत्मन् [m]
भुजंगमाः
भुजंगम [m]
अबुद्धिर्
अबुद्धि [f]
एषा
एतद् [pron]
युष्माकं
त्वद् [pron]
ब्रह्महत्या
ब्रह्महत्या [f]
न
न [ind]
शोभना
शोभन [adj]
सम्यक्सद्धर्ममूला हि व्यसने शान्तिरुत्तमा । अधर्मोत्तरता नाम कृत्स्नं व्यापादयेज्जगत् ॥
English Translation
That remedy is proper in a danger which rests on righteousness. Unrighteousness finally destroys the world.”
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सम्यक्
सम्यक् [ind]
सद्धर्ममूला
अस् [2. P.]
सद्धर्ममूला
धर्म [mn]
सद्धर्ममूला
मूल [mn]
हि
हि [ind]
व्यसने
व्यसन [n]
शान्तिर्
शान्ति [f]
उत्तमा
उत्तम [adj]
अधर्मोत्तरता
अधर्म [m]
अधर्मोत्तरता
उत्तरता [f]
नाम
नाम [ind]
कृत्स्नं
कृत्स्न [adj]
व्यापादयेज्जगत्
व्यापादय् [10. P.]
व्यापादयेज्जगत्
जगन्त् [n]
अपरे त्वब्रुवन्नागाः समिद्धं जातवेदसम् । वर्षैर्निर्वापयिष्यामो मेघा भूत्वा सविद्युतः ॥
English Translation
Other snakes said : “We shall extinguish the sacrificial fire by becoming clouds luminous with lightning and pouring down showers.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपरे
अपर [pron]
त्वब्रुवन्
तु [ind]
त्वब्रुवन्
ब्रू [2. Ā.]
नागाः
नाग [m]
समिद्धं
समिन्ध् [2. Ā.]
जातवेदसम्
जातवेदस् [m]
वर्षैर्
वर्ष [mn]
निर्वापयिष्यामो
निर्वापय् [10. P.]
मेघा
मेघ [m]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
सविद्युतः
स [ind]
सविद्युतः
विद्युत् [fn]
स्रुग्भाण्डं निशि गत्वा वा अपरे भुजगोत्तमाः । प्रमत्तानां हरन्त्वाशु विघ्न एवं भविष्यति ॥
English Translation
Other good snakes said, “Let us go in the night and steal away the vessel of the Soma. This will obstruct the sacrifice.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्रुग्भाण्डं
स्रुच् [f]
स्रुग्भाण्डं
भाण्ड [n]
निशि
निश् [f]
गत्वा
गम् [6. Ā.]
वा
वा [ind]
अपरे
अपर [pron]
भुजगोत्तमाः
भुजग [m]
भुजगोत्तमाः
उत्तम [adj]
प्रमत्तानां
प्रमद् [4. Ā.]
हरन्त्वाशु
हृ [2. P.]
हरन्त्वाशु
आशु [adj]
विघ्न
विघ्न [mn]
एवं
एवम् [ind]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
यज्ञे वा भुजगास्तस्मिञ्शतशोऽथ सहस्रशः । जनं दशन्तु वै सर्वमेवं त्रासो भविष्यति ॥
English Translation
Or let the snakes go in hundred and thousands to the sacrifice, bite every one and thus create a terror.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यज्ञे
यज्ञ [m]
वा
वा [ind]
भुजगास्तस्मिञ्शतशो
भुजग [m]
भुजगास्तस्मिञ्शतशो
तद् [pron]
भुजगास्तस्मिञ्शतशो
शतशस् [ind]
ऽथ
अथ [ind]
सहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
जनं
जन [m]
दशन्तु
दंश् [1. Ā.]
वै
वै [ind]
सर्वम्
सर्व [pron]
एवं
एवम् [ind]
त्रासो
त्रास [m]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
अथ वा संस्कृतं भोज्यं दूषयन्तु भुजंगमाः । स्वेन मूत्रपुरीषेण सर्वभोज्यविनाशिना ॥
English Translation
Or let the serpents defile the pure food with their urine and dung."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथवा
अथवा [ind]
संस्कृतं
संस्कृ [8. Ā.]
भोज्यं
भोज्य [n]
दूषयन्तु
दूषय् [10. Ā.]
भुजंगमाः
भुजंगम [m]
स्वेन
स्व [adj]
मूत्रपुरीषेण
मूत्र [n]
मूत्रपुरीषेण
पुरीष [n]
सर्वभोज्यविनाशिना
सर्व [pron]
सर्वभोज्यविनाशिना
भोज्य [n]
सर्वभोज्यविनाशिना
विनाशिन् [adj]
अपरे त्वब्रुवंस्तत्र ऋत्विजोऽस्य भवामहे । यज्ञविघ्नं करिष्यामो दीयतां दक्षिणा इति । वश्यतां च गतोऽसौ नः करिष्यति यथेप्षितम् ॥
English Translation
Others said, “Let us become the Ritviks of the king and obstruct the sacrifice by saying at the very outset, 'Give us our Dakshina."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपरे
अपर [pron]
त्वब्रुवंस्तत्र
तु [ind]
त्वब्रुवंस्तत्र
ब्रू [2. Ā.]
त्वब्रुवंस्तत्र
तत्र [ind]
ऋत्विजो
ऋत्विज् [m]
ऽस्य
इदम् [pron]
भवामहे
भू [1. Ā.]
यज्ञविघ्नं
यज्ञ [m]
यज्ञविघ्नं
विघ्न [mn]
करिष्यामो
कृ [2. Ā.]
दीयतां
दा [1. Ā.]
दक्षिणा
दक्षिणा [f]
इति
इति [ind]
वश्यतां
वश्यता [f]
च
च [ind]
गतो
गम् [6. Ā.]
ऽसौ
अदस् [pron]
नः
मद् [pron]
करिष्यति
कृ [2. Ā.]
यथेप्सितम्
यथा [ind]
यथेप्सितम्
ईप्सय् [Desid. Ā.]
अपरे त्वब्रुवंस्तत्र जले प्रक्रीडितं नृपम् । गृहमानीय बध्नीमः क्रतुरेवं भवेन्न सः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपरे
अपर [pron]
त्वब्रुवन्
तु [ind]
त्वब्रुवन्
ब्रू [2. Ā.]
नागास्तत्र
नाग [m]
नागास्तत्र
तत्र [ind]
पण्डितमानिनः
पण्डित [m]
पण्डितमानिनः
मानिन् [adj]
गृहम्
गृह [mn]
आनीय
आनी [1. Ā.]
बध्नीमः
बन्ध् [4. P.]
क्रतुर्
क्रतु [m]
एवं
एवम् [ind]
भवेन्
भू [1. Ā.]
न
न [ind]
सः
तद् [pron]
अपरे त्वब्रुवंस्तत्र नागाः सुकृतकारिणः । दशामैनं प्रगृह्याशु कृतमेवं भविष्यति । छिन्नं मूलमनर्थानां मृते तस्मिन्भविष्यति ॥
English Translation
“Let us go to the king and bite him, so that our object may be accomplished. By his death the root of all evil will be destroyed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपरे
अपर [pron]
त्वब्रुवंस्तत्र
तु [ind]
त्वब्रुवंस्तत्र
ब्रू [2. Ā.]
त्वब्रुवंस्तत्र
तत्र [ind]
नागाः
नाग [m]
सुकृतकारिणः
सुकृत [n]
सुकृतकारिणः
कारिन् [adj]
दशामैनं
दंश् [1. Ā.]
दशामैनं
एनद् [pron]
प्रगृह्याशु
प्रग्रह् [9. Ā.]
प्रगृह्याशु
आशु [adj]
कृतम्
कृ [2. Ā.]
एवं
एवम् [ind]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
छिन्नं
छिद् [1. P.]
मूलम्
मूल [mn]
अनर्थानां
अनर्थ [m]
मृते
मृ [4. Ā.]
तस्मिन्
तद् [pron]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
एषा वै नैष्ठिकी बुद्धिः सर्वेषामेव संमता । यथा वा मन्यसे राजंस्तत्क्षिप्रं संविधीयताम् ॥
English Translation
O snake, that hears by the eyes, this is the final result of our deliberations. O king, do speedily what you think proper.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एषा
एतद् [pron]
वै
वै [ind]
नैष्ठिकी
नैष्ठिक [adj]
बुद्धिः
बुद्धि [f]
सर्वेषाम्
सर्व [pron]
एव
एव [ind]
संमता
सम्मन् [8. Ā.]
यथा
यथा [ind]
वा
वा [ind]
मन्यसे
मन् [8. P.]
राजंस्तत्
राजन् [m]
राजंस्तत्
तद् [pron]
क्षिप्रं
क्षिप्रम् [ind]
संविधीयताम्
संविधा [3. Ā.]
इत्युक्त्वा समुदैक्षन्त वासुकिं पन्नगेश्वरम् । वासुकिश्चापि संचिन्त्य तानुवाच भुजंगमान् ॥
English Translation
Having said this, they all eagerly looked at the best of the snakes, Vasuki. And Vasuki, after reflecting a while, told the snakes,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्त्वा
इति [ind]
इत्युक्त्वा
वच् [2. P.]
समुदैक्षन्त
समुदीक्ष् [1. P.]
वासुकिं
वासुकि [m]
पन्नगेश्वरम्
पन्नग [mn]
पन्नगेश्वरम्
ईश्वर [m]
वासुकिश्चापि
वासुकि [m]
वासुकिश्चापि
च [ind]
वासुकिश्चापि
अपि [ind]
संचिन्त्य
संचिन्तय् [10. Ā.]
तान्
तद् [pron]
उवाच
वच् [2. P.]
भुजंगमान्
भुजंगम [m]
नैषा वो नैष्ठिकी बुद्धिर्मता कर्तुं भुजंगमाः । सर्वेषामेव मे बुद्धिः पन्नगानां न रोचते ॥
English Translation
"O snakes, your this final determination does not seem worthy of adoption. The advice, that all give, are not to my liking.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नैषा
न [ind]
नैषा
एतद् [pron]
वो
त्वद् [pron]
नैष्ठिकी
नैष्ठिक [adj]
बुद्धिर्
बुद्धि [f]
मता
मन् [8. P.]
कर्तुं
कृ [2. Ā.]
भुजंगमाः
भुजंगम [m]
सर्वेषाम्
सर्व [pron]
एव
एव [ind]
मे
मद् [pron]
बुद्धिः
बुद्धि [f]
पन्नगानां
पन्नग [mn]
न
न [ind]
रोचते
रुच् [1. P.]
किं त्वत्र संविधातव्यं भवतां यद्भवेद्धितम् । अनेनाहं भृशं तप्ये गुणदोषौ मदाश्रयौ ॥
English Translation
I should do that would be good to you all. It is this that makes me so anxious, for the credit and the discredit of the act will rest on me alone.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किं
क [pron]
त्वत्र
तु [ind]
त्वत्र
अत्र [ind]
संविधातव्यं
संविधा [3. Ā.]
भवतां
भवत् [adj]
यद्
यद् [pron]
भवेद्धितम्
भू [1. Ā.]
भवेद्धितम्
हित [adj]
अनेनाहं
इदम् [pron]
अनेनाहं
मद् [pron]
भृशं
भृशम् [ind]
तप्ये
तप् [4. Ā.]
गुणदोषौ
गुण [mn]
गुणदोषौ
दोष [mn]
मदाश्रयौ
मद् [pron]
मदाश्रयौ
आश्रय [m]