Special Call Prof. Jay L. Garfield Commemorative Volume · Submissions Open
Announcements Newsletters About Us Contact
Search
MBh
Mahābhārata • Parva 14 (Aśvamedhikaparva) • Adhyāya 5

Aśvamedhikaparva Adhyāya 5

अश्वमेधिकपर्व • अध्यायः 5

Aśvamedhikaparva Adhyāya 5 of the classical Mahābhārata with 27 verses.

Total: 27 Verses • Citations: MBh 14.5.1–27 • 250 Lexicon Terms
कथंवीर्यः समभवत्स राजा वदतां वरः । कथं च जातरूपेण समयुज्यत स द्विज ॥
English Translation
Yudhishthira said O best of speakers, how that king waxed so powerful? And how, O twice-born one, did he get so much gold?
क्व च तत्सांप्रतं द्रव्यं भगवन्नवतिष्ठते । कथं च शक्यमस्माभिस्तदवाप्तुं तपोधन ॥
English Translation
And where now, O reverend sire, is all his wealth? And, O ascetic, how can we secure the same?
असुराश्चैव देवाश्च दक्षस्यासन्प्रजापतेः । अपत्यं बहुलं तात तेऽस्पर्धन्त परस्परम् ॥
तथैवाङ्गिरसः पुत्रौ व्रततुल्यौ बभूवतुः । बृहस्पतिर्बृहत्तेजाः संवर्तश्च तपोधनः ॥
तावपि स्पर्धिनौ राजन्पृथगास्तां परस्परम् । बृहस्पतिश्च संवर्तं बाधते स्म पुनः पुनः ॥
स बाध्यमानः सततं भ्रात्रा ज्येष्ठेन भारत । अर्थानुत्सृज्य दिग्वासा वनवासमरोचयत् ॥
English Translation
And always troubled by his elder brother, he, O Bharata, renouncing his riches, went to the forest, with nothing to cover his body except the open sky.
वासवोऽप्यसुरान्सर्वान्निर्जित्य च निहत्य च । इन्द्रत्वं प्राप्य लोकेषु ततो वव्रे पुरोहितम् । पुत्रमङ्गिरसो ज्येष्ठं विप्रश्रेष्ठं बृहस्पतिम् ॥
याज्यस्त्वङ्गिरसः पूर्वमासीद्राजा करंधमः । वीर्येणाप्रतिमो लोके वृत्तेन च बलेन च । शतक्रतुरिवौजस्वी धर्मात्मा संशितव्रतः ॥
वाहनं यस्य योधाश्च द्रव्याणि विविधानि च । ध्यानादेवाभवद्राजन्मुखवातेन सर्वशः ॥
स गुणैः पार्थिवान्सर्वान्वशे चक्रे नराधिपः । संजीव्य कालमिष्टं च सशरीरो दिवं गतः ॥
बभूव तस्य पुत्रस्तु ययातिरिव धर्मवित् । अविक्षिन्नाम शत्रुक्षित्स वशे कृतवान्महीम् । विक्रमेण गुणैश्चैव पितेवासीत्स पार्थिवः ॥
English Translation
And having lives as long as he desired, he ascended the celestial region in his bodily form. And his named Avikshitconqueror of enemies-righteous like Yayati, brought all the Earth under his sway. And both in merit and power the king resembled his father. son
तस्य वासवतुल्योऽभून्मरुत्तो नाम वीर्यवान् । पुत्रस्तमनुरक्ताभूत्पृथिवी सागराम्बरा ॥
English Translation
He had a son named Marutta, gifted with energy, and resembling Vasava himself. This earth clad in oceans felt herself attracted towards him.
स्पर्धते सततं स स्म देवराजेन पार्थिवः । वासवोऽपि मरुत्तेन स्पर्धते पाण्डुनन्दन ॥
English Translation
He always used to defy the king of the celestials; and, O son of Pandu, Vasava also defied Marutta.
शुचिः स गुणवानासीन्मरुत्तः पृथिवीपतिः । यतमानोऽपि यं शक्रो न विशेषयति स्म ह ॥
English Translation
And Marutta-master of Earth-was pure and perfect. And despite his striving, Shakra could not prevail over him.
सोऽशक्नुवन्विशेषाय समाहूय बृहस्पतिम् । उवाचेदं वचो देवैः सहितो हरिवाहनः ॥
English Translation
And unable to control him, he riding on the horse, along with the celestials summoning Brihaspati, spoke to him thus.
बृहस्पते मरुत्तस्य मा स्म कार्षीः कथंचन । दैवं कर्माथ वा पित्र्यं कर्तासि मम चेत्प्रियम् ॥
English Translation
O Brihaspati, if we wish to do what is agreeable to me, do not perform priestly offices for Marutta on behalf of the celestials or the departed Manes. I have, O Brihaspati, obtained the sovereignty of the three worlds, while Marutta is merely the king of the Earth.
अहं हि त्रिषु लोकेषु सुराणां च बृहस्पते । इन्द्रत्वं प्राप्तवानेको मरुत्तस्तु महीपतिः ॥
कथं ह्यमर्त्यं ब्रह्मंस्त्वं याजयित्वा सुराधिपम् । याजयेर्मृत्युसंयुक्तं मरुत्तमविशङ्कया ॥
English Translation
How, O Brahmana, having acted as priest to the immortal king of the celestials, will you unhesitatingly act as a priest to Marutta subject to death?
मां वा वृणीष्व भद्रं ते मरुत्तं वा महीपतिम् । परित्यज्य मरुत्तं वा यथाजोषं भजस्व माम् ॥
English Translation
May you fare well. Either take up my side or that of the king, Marutta, or forsaking Marutta, gladly come over to me.
एवमुक्तः स कौरव्य देवराज्ञा बृहस्पतिः । मुहूर्तमिव संचिन्त्य देवराजानमब्रवीत् ॥
English Translation
Thus addressed by the king of the Brihaspati, thinking for a mc.nent, replied to the king of the celestials.
त्वं भूतानामधिपतिस्त्वयि लोकाः प्रतिष्ठिताः । नमुचेर्विश्वरूपस्य निहन्ता त्वं बलस्य च ॥
English Translation
You are the Lord of creatures, and in you are the worlds established. And you have killed Namuchi Vishvarupa and Vala.
त्वमाजहर्थ देवानामेको वीर श्रियं पराम् । त्वं बिभर्षि भुवं द्यां च सदैव बलसूदन ॥
English Translation
You, O hero, alone, bring about the highest prosperity of the celestials, and O slayer of Bala, you sustain the carth as well as the celestial region.
पौरोहित्यं कथं कृत्वा तव देवगणेश्वर । याजयेयमहं मर्त्यं मरुत्तं पाकशासन ॥
समाश्वसिहि देवेश नाहं मर्त्याय कर्हिचित् । ग्रहीष्यामि स्रुवं यज्ञे शृणु चेदं वचो मम ॥
English Translation
How, O foremost of the celestials, having officiated as you priest, shall I, O destroyer of Paka, O lord of gods, be passions, I will not take ladle in men's sacrifice, serve a mortal prince and listen to what I say.
हिरण्यरेतसोऽम्भः स्यात्परिवर्तेत मेदिनी । भासं च न रविः कुर्यान्मत्सत्यं विचलेद्यदि ॥
English Translation
Even if the god of fire cease to cause heat and warmth, or the earth change its nature, or the sun cease to give light, I shall never deviate from the truth.
बृहस्पतिवचः श्रुत्वा शक्रो विगतमत्सरः । प्रशस्यैनं विवेशाथ स्वमेव भवनं तदा ॥
English Translation
Vaishampayana said On hearing these words of Brihaspati, Indra became freed from his envious feelings, and then lauding him he repaired to his own palace.
← Previous (Ch. 1839) Full Table of Contents Next (Ch. 1841) →