Śāntiparva Adhyāya 273
शान्तिपर्व • अध्यायः 273
Śāntiparva Adhyāya 273 of the classical Mahābhārata with 64 verses.
Total: 64 Verses
•
Citations: MBh 12.273.1–64
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 3 (Verses 30 shown)
वृत्रस्य तु महाराज ज्वराविष्टस्य सर्वशः । अभवन्यानि लिङ्गानि शरीरे तानि मे शृणु ॥
English Translation
Bhishma said-Hear me, O king, I describe the symptoms that appeared on the body of Vritra when he was possessed by that fever.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वृत्रस्य
वृत्र [m]
तु
तु [ind]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
ज्वराविष्टस्य
ज्वर [m]
ज्वराविष्टस्य
आविश् [6. Ā.]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
अभवन्
भू [1. Ā.]
यानि
यद् [pron]
लिङ्गानि
लिङ्ग [mn]
शरीरे
शरीर [n]
तानि
तद् [pron]
मे
मद् [pron]
शृणु
श्रु [4. P.]
ज्वलितास्योऽभवद्घोरो वैवर्ण्यं चागमत्परम् । गात्रकम्पश्च सुमहाञ्श्वासश्चाप्यभवन्महान् । रोमहर्षश्च तीव्रोऽभून्निःश्वासश्च महान्नृप ॥
English Translation
The heroic Asura's mouth began to send out flames of fire. He became greatly pale. His body began to tremble all over. His breath became hard.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ज्वलितास्यो
ज्वल् [1. Ā.]
ज्वलितास्यो
आस्य [n]
ऽभवद्
भू [1. Ā.]
घोरो
घोर [adj]
वैवर्ण्यं
वैवर्ण्य [n]
चागमत्
च [ind]
चागमत्
गम् [6. Ā.]
परम्
पर [pron]
गात्रकम्पश्च
गात्र [n]
गात्रकम्पश्च
कम्प [m]
गात्रकम्पश्च
च [ind]
सुमहाञ्
सु [ind]
सुमहाञ्
महत् [adj]
श्वासश्चाप्यभवन्महान्
श्वास [m]
श्वासश्चाप्यभवन्महान्
च [ind]
श्वासश्चाप्यभवन्महान्
अपि [ind]
श्वासश्चाप्यभवन्महान्
भू [1. Ā.]
श्वासश्चाप्यभवन्महान्
महत् [adj]
रोमहर्षश्च
रोमहर्ष [m]
रोमहर्षश्च
च [ind]
तीव्रो
तीव्र [adj]
ऽभून्निःश्वासश्च
भू [1. Ā.]
ऽभून्निःश्वासश्च
निःश्वास [m]
ऽभून्निःश्वासश्च
च [ind]
महान्नृप
महत् [adj]
महान्नृप
नृप [m]
शिवा चाशिवसंकाशा तस्य वक्त्रात्सुदारुणा । निष्पपात महाघोरा स्मृतिः सा तस्य भारत । उल्काश्च ज्वलितास्तस्य दीप्ताः पार्श्वे प्रपेदिरे ॥
English Translation
His hairs stood erect. His breath was very hard. His memory, O Bharata, went out of his mouth in the shape of a dreadful, and inauspicious jackal. Burning and blazing meteors dropped on his right and left.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शिवा
शिवा [f]
चाशिवसंकाशा
च [ind]
चाशिवसंकाशा
अशिव [adj]
चाशिवसंकाशा
संकाश [m]
तस्य
तद् [pron]
वक्त्रात्
वक्त्र [n]
सुदारुणा
सु [ind]
सुदारुणा
दारुण [adj]
निष्पपात
निष्पत् [1. P.]
महाघोरा
महत् [adj]
महाघोरा
घोर [adj]
स्मृतिः
स्मृति [f]
सा
तद् [pron]
तस्य
तद् [pron]
भारत
भारत [m]
उल्काश्च
उल्का [mf]
उल्काश्च
च [ind]
ज्वलितास्तस्य
ज्वल् [1. Ā.]
ज्वलितास्तस्य
तद् [pron]
दीप्ताः
दीप् [4. P.]
पार्श्वे
पार्श्व [mn]
प्रपेदिरे
प्रपद् [4. P.]
गृध्रकङ्कवडाश्चैव वाचोऽमुञ्चन्सुदारुणाः । वृत्रस्योपरि संहृष्टाश्चक्रवत्परिबभ्रमुः ॥
English Translation
Vultures, Kankas, and cranes yelled fierce cries, as they moved over Vritra's head.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गृध्रकङ्कवडाश्चैव
गृध्र [m]
गृध्रकङ्कवडाश्चैव
कङ्क [m]
गृध्रकङ्कवडाश्चैव
वडा [f]
गृध्रकङ्कवडाश्चैव
च [ind]
गृध्रकङ्कवडाश्चैव
एव [ind]
वाचो
वाच् [f]
ऽमुञ्चन्
मुच् [6. Ā.]
सुदारुणाः
सु [ind]
सुदारुणाः
दारुण [adj]
वृत्रस्योपरि
वृत्र [m]
वृत्रस्योपरि
उपरि [ind]
संहृष्टाश्चक्रवत्
संहृष् [1. Ā.]
संहृष्टाश्चक्रवत्
चक्र [n]
संहृष्टाश्चक्रवत्
वत् [ind]
परिबभ्रमुः
परिभ्रम् [4. Ā.]
ततस्तं रथमास्थाय देवाप्यायितमाहवे । वज्रोद्यतकरः शक्रस्तं दैत्यं प्रत्यवैक्षत ॥
English Translation
Then, in that battle, Indra, worshipped of the gods, and armed with the thunderbolt, looked hard at the demon as the latter sat on his car.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तं
ततस् [ind]
ततस्तं
तद् [pron]
रथम्
रथ [m]
आस्थाय
आस्था [1. Ā.]
देवाप्यायितम्
देव [m]
देवाप्यायितम्
आप्यायय् [10. Ā.]
आहवे
आहव [m]
वज्रोद्यतकरः
वज्र [mn]
वज्रोद्यतकरः
उद्यम् [6. P.]
वज्रोद्यतकरः
कर [m]
शक्रस्तं
शक्र [m]
शक्रस्तं
तद् [pron]
दैत्यं
दैत्य [m]
प्रत्यवैक्षत
प्रत्यवेक्ष् [4. P.]
अमानुषमथो नादं स मुमोच महासुरः । व्यजृम्भत च राजेन्द्र तीव्रज्वरसमन्वितः । अथास्य जृम्भतः शक्रस्ततो वज्रमवासृजत् ॥
English Translation
Possessed by that dreadful fever, the powerful Asura, O king, yawned and uttered inhuman cries.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अमानुषम्
अमानुष [adj]
अथो
अथो [ind]
नादं
नाद [m]
स
तद् [pron]
मुमोच
मुच् [6. Ā.]
महासुरः
महत् [adj]
महासुरः
असुर [m]
व्यजृम्भत
विजृम्भ् [1. P.]
च
च [ind]
राजेन्द्र
राजन् [m]
राजेन्द्र
इन्द्र [m]
तीव्रज्वरसमन्वितः
तीव्र [adj]
तीव्रज्वरसमन्वितः
ज्वर [m]
तीव्रज्वरसमन्वितः
समन्वित [adj]
अथास्य
अथ [ind]
अथास्य
इदम् [pron]
जृम्भतः
जृम्भ् [1. P.]
शक्रस्ततो
शक्र [m]
शक्रस्ततो
ततस् [ind]
वज्रम्
वज्र [mn]
अवासृजत्
अवसृज् [6. Ā.]
स वज्रः सुमहातेजाः कालाग्निसदृशोपमः । क्षिप्रमेव महाकायं वृत्रं दैत्यमपातयत् ॥
English Translation
While the Asura was yawning, Indra discharged his thunderbolt at him. Endued with great enrgy and resembling the fire that destroys the creation at the end of the cycle, that thunderbolt overthrew in a moment Vritra of gigantic form.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
वज्रः
वज्र [mn]
सुमहातेजाः
सु [ind]
सुमहातेजाः
महत् [adj]
सुमहातेजाः
तेजस् [n]
कालाग्निसदृशोपमः
कालाग्नि [m]
कालाग्निसदृशोपमः
सदृश [adj]
कालाग्निसदृशोपमः
उपम [adj]
क्षिप्रम्
क्षिप्रम् [ind]
एव
एव [ind]
महाकायं
महत् [adj]
महाकायं
काय [m]
वृत्रं
वृत्र [m]
दैत्यम्
दैत्य [m]
अपातयत्
पातय् [10. Ā.]
ततो नादः समभवत्पुनरेव समन्ततः । वृत्रं विनिहतं दृष्ट्वा देवानां भरतर्षभ ॥
English Translation
The gods on all sides cried aloud when they saw Vritra killed, O foremost of Bharata's race.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
नादः
नाद [m]
समभवत्
सम्भू [1. Ā.]
पुनर्
पुनर् [ind]
एव
एव [ind]
समन्ततः
समन्ततः [ind]
निष्पत्य
निष्पत् [1. P.]
पतितो
पत् [1. Ā.]
भूमौ
भूमि [f]
देवानां
देव [m]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
वृत्रं तु हत्वा भगवान्दानवारिर्महायशाः । वज्रेण विष्णुयुक्तेन दिवमेव समाविशत् ॥
English Translation
Having killed Vritra, Mghavat, that enemy of the Danavas, of great entered heaven with that thunderbolt pervaded by Vishnu,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वृत्रं
वृत्र [m]
तु
तु [ind]
हत्वा
हन् [6. P.]
भगवान्
भगवत् [adj]
दानवारिर्
दानवारि [m]
महायशाः
महत् [adj]
महायशाः
यशस् [n]
वज्रेण
वज्र [mn]
विष्णुयुक्तेन
विष्णु [m]
विष्णुयुक्तेन
युज् [6. Ā.]
दिवम्
दिव् [m]
एव
एव [ind]
समाविशत्
समाविश् [6. Ā.]
अथ वृत्रस्य कौरव्य शरीरादभिनिःसृता । ब्रह्महत्या महाघोरा रौद्रा लोकभयावहा ॥
English Translation
Just then, O you of Kuru's family, the sin of Brahmanicide, fierce and dreadful and striking all the worlds with fear, came out of the person of the killed Vritra.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
वृत्रस्य
वृत्र [m]
कौरव्य
कौरव्य [m]
शरीराद्
शरीर [n]
अभिनिःसृता
अभिनिःसृ [1. Ā.]
ब्रह्महत्या
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्महत्या
हत्या [f]
महाघोरा
महत् [adj]
महाघोरा
घोर [adj]
रौद्रा
रौद्र [adj]
लोकभयावहा
लोक [m]
लोकभयावहा
भय [n]
लोकभयावहा
आवह [adj]
करालदशना भीमा विकृता कृष्णपिङ्गला । प्रकीर्णमूर्धजा चैव घोरनेत्रा च भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
करालदशना
कराल [adj]
करालदशना
दशन [m]
भीमा
भीम [adj]
विकृता
विकृ [5. P.]
कृष्णपिङ्गला
कृष्ण [adj]
कृष्णपिङ्गला
पिङ्गल [adj]
प्रकीर्णमूर्धजा
प्रक् [6. P.]
प्रकीर्णमूर्धजा
मूर्धज [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
घोरनेत्रा
घोर [adj]
घोरनेत्रा
नेत्र [mn]
च
च [ind]
भारत
भारत [m]
कपालमालिनी चैव कृशा च भरतर्षभ । रुधिरार्द्रा च धर्मज्ञ चीरवस्त्रनिवासिनी ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कपालमालिनी
कपाल [mn]
कपालमालिनी
मालिन् [adj]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
कृशा
कृश [adj]
च
च [ind]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
रुधिरार्द्रा
रुधिर [n]
रुधिरार्द्रा
आर्द्र [adj]
च
च [ind]
धर्मज्ञ
धर्म [mn]
धर्मज्ञ
ज्ञ [adj]
चीरवस्त्रनिवासिनी
चीर [n]
चीरवस्त्रनिवासिनी
वस्त्र [mn]
चीरवस्त्रनिवासिनी
निवासिन् [adj]
साभिनिष्क्रम्य राजेन्द्र तादृग्रूपा भयावहा । वज्रिणं मृगयामास तदा भरतसत्तम ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
साभिनिष्क्रम्य
तद् [pron]
साभिनिष्क्रम्य
अभिनिष्क्रम् [1. P.]
राजेन्द्र
राजन् [m]
राजेन्द्र
इन्द्र [m]
तादृग्रूपा
तादृश् [adj]
तादृग्रूपा
रूप [n]
भयावहा
भय [n]
भयावहा
आवह [adj]
वज्रिणं
वज्रिन् [m]
मृगयामास
मृगय् [Denom. P.]
तदा
तदा [ind]
भरतसत्तम
भरत [m]
भरतसत्तम
सत्तम [adj]
कस्यचित्त्वथ कालस्य वृत्रहा कुरुनन्दन । स्वर्गायाभिमुखः प्रायाल्लोकानां हितकाम्यया ॥
English Translation
A little while after, O you of Kuru's race, the killer of Vritra, for the behoof of the three worlds, was proceeding towards heaven.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कस्यचित्
कश्चित् [pron]
त्वथ
तु [ind]
त्वथ
अथ [ind]
कालस्य
काल [m]
वृत्रहा
वृत्रहन् [m]
कुरुनन्दन
कुरु [m]
कुरुनन्दन
नन्दन [m]
ऊचुर्
वच् [2. P.]
वृत्रविनाशार्थं
वृत्र [m]
वृत्रविनाशार्थं
विनाश [m]
वृत्रविनाशार्थं
अर्थ [mn]
लोकानां
लोक [m]
हितकाम्यया
हित [n]
हितकाम्यया
काम्या [f]
बिसान्निःसरमाणं तु दृष्ट्वा शक्रं महौजसम् । कण्ठे जग्राह देवेन्द्रं सुलग्ना चाभवत्तदा ॥
English Translation
Seeing Indra of great energy thus proceeding on his mission, she caught the king of the gods and from that moment stuck to him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बिसान्निःसरमाणं
बिस [mn]
बिसान्निःसरमाणं
निःसृ [1. Ā.]
तु
तु [ind]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
शक्रं
शक्र [m]
महौजसम्
महत् [adj]
महौजसम्
ओजस् [n]
कण्ठे
कण्ठ [m]
जग्राह
ग्रह् [6. Ā.]
देवेन्द्रं
देवेन्द्र [m]
सुलग्ना
सु [ind]
सुलग्ना
लग् [1. P.]
चाभवत्
च [ind]
चाभवत्
भू [1. Ā.]
तदा
तदा [ind]
स हि तस्मिन्समुत्पन्ने ब्रह्महत्याकृते भये । नलिन्यां बिसमध्यस्थो बभूवाब्दगणान्बहून् ॥
English Translation
When the sin of Brahmanicide thus stuck to his body and filled him with terror, Indra entered the fibres of a lotus-stalk and lived there for many years.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
हि
हि [ind]
तस्मिन्
तद् [pron]
समुत्पन्ने
समुत्पद् [4. P.]
ब्रह्महत्याकृते
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्महत्याकृते
हत्या [f]
ब्रह्महत्याकृते
कृ [2. Ā.]
भये
भय [n]
नलिन्यां
नलिनी [f]
बिसमध्यस्थो
बिस [mn]
बिसमध्यस्थो
मध्य [n]
बिसमध्यस्थो
स्थ [adj]
बभूवाब्दगणान्
भू [1. Ā.]
बभूवाब्दगणान्
अब्द [mn]
बभूवाब्दगणान्
गण [m]
बहून्
बहु [adj]
अनुसृत्य तु यत्नात्स तया वै ब्रह्महत्यया । तदा गृहीतः कौरव्य निश्चेष्टः समपद्यत ॥
English Translation
But the sin of Brahmanicide followed him closely. Indeed, O son of Kuru, seized by her, Indra became shorn of all his energies.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनुसृत्य
अनुसृ [1. Ā.]
तु
तु [ind]
यत्नात्
यत्न [m]
स
तद् [pron]
तया
तद् [pron]
वै
वै [ind]
ब्रह्महत्यया
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्महत्यया
हत्या [f]
तदा
तदा [ind]
गृहीतः
ग्रह् [6. Ā.]
कौरव्य
कौरव्य [m]
निश्चेष्टः
निश्चेष्ट [adj]
समपद्यत
सम्पद् [4. P.]
तस्या व्यपोहने शक्रः परं यत्नं चकार ह । न चाशकत्तां देवेन्द्रो ब्रह्महत्यां व्यपोहितुम् ॥
English Translation
He tried much for driving her from him, but all those attempts proved useless,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्या
तद् [pron]
व्यपोहने
व्यपोहन [n]
शक्रः
शक्र [m]
परं
पर [pron]
यत्नं
यत्न [m]
चकार
कृ [2. Ā.]
ह
ह [ind]
न
न [ind]
चाशकत्
च [ind]
चाशकत्
शक् [4. P.]
तां
तद् [pron]
देवेन्द्रो
देवेन्द्र [m]
ब्रह्महत्यां
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्महत्यां
हत्या [f]
व्यपोहितुम्
व्यपोह् [1. Ā.]
गृहीत एव तु तया देवेन्द्रो भरतर्षभ । पितामहमुपागम्य शिरसा प्रत्यपूजयत् ॥
English Translation
Seized by her, O foremost of Bharata's race, the king of the gods at last presented himself before the Grandfather and adored him by bending low his head.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गृहीत
ग्रह् [6. Ā.]
एव
एव [ind]
तु
तु [ind]
तया
तद् [pron]
देवेन्द्रो
देवेन्द्र [m]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
पितामहम्
पितामह [m]
उपागम्य
उपागम् [1. P.]
शिरसा
शिरस् [n]
प्रत्यपूजयत्
प्रतिपूजय् [10. Ā.]
ज्ञात्वा गृहीतं शक्रं तु द्विजप्रवरहत्यया । ब्रह्मा संचिन्तयामास तदा भरतसत्तम ॥
English Translation
Knowing that Indra was possessed by the sin of Brahmanicide, Brahman began to think, 0 best of the Bharatas, (of the measures for freeing him).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ज्ञात्वा
ज्ञा [4. Ā.]
गृहीतं
ग्रह् [6. Ā.]
शक्रं
शक्र [m]
तु
तु [ind]
द्विजप्रवरहत्यया
द्विज [m]
द्विजप्रवरहत्यया
प्रवर [adj]
द्विजप्रवरहत्यया
हत्या [f]
वज्रिणं
वज्रिन् [m]
मृगयामास
मृगय् [Denom. P.]
तदा
तदा [ind]
भरतसत्तम
भरत [m]
भरतसत्तम
सत्तम [adj]
तामुवाच महाबाहो ब्रह्महत्यां पितामहः । स्वरेण मधुरेणाथ सान्त्वयन्निव भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ताम्
तद् [pron]
उवाच
वच् [2. P.]
महाबाहो
महत् [adj]
महाबाहो
बाहु [mf]
ब्रह्महत्यां
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्महत्यां
हत्या [f]
पितामहः
पितामह [m]
स्वरेण
स्वर [m]
मधुरेणाथ
मधुर [adj]
मधुरेणाथ
अथ [ind]
सान्त्वयन्न्
सान्त्वय् [Denom. Ā.]
इव
इव [ind]
भारत
भारत [m]
मुच्यतां त्रिदशेन्द्रोऽयं मत्प्रियं कुरु भामिनि । ब्रूहि किं ते करोम्यद्य कामं कं त्वमिहेच्छसि ॥
English Translation
The Grandfather at last, O you of great arms, addressed Brahmanicide in sweet words as if from the desire of pacifying her, and said.-0 amiable one, let the king of the gods, who is a favourite of mine, be freed from you. Tell me, what shall I do for you? What wish of yours shall I satisfy?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मुच्यतां
मुच् [6. Ā.]
त्रिदशेन्द्रो
त्रिदश [m]
त्रिदशेन्द्रो
इन्द्र [m]
ऽयं
इदम् [pron]
मत्प्रियं
मद् [pron]
मत्प्रियं
प्रिय [adj]
कुरु
कृ [2. Ā.]
भामिनि
भामिनी [f]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
किं
क [pron]
ते
त्वद् [pron]
करोम्यद्य
कृ [2. Ā.]
करोम्यद्य
अद्य [ind]
कामं
काम [m]
कं
क [pron]
त्वम्
त्वद् [pron]
इहेच्छसि
इह [ind]
इहेच्छसि
इष् [1. P.]
त्रिलोकपूजिते देवे प्रीते त्रैलोक्यकर्तरि । कृतमेवेह मन्येऽहं निवासं तु विधत्स्व मे ॥
English Translation
Brahmanicide said When the Creator of the three worlds, when the illustrious god worshipped of the universe, has been pleased with me, I consider my wishes as already fulfilled. Let my residence be now fixed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्रिलोकपूजिते
त्रिलोक [n]
त्रिलोकपूजिते
पूजय् [10. Ā.]
देवे
देव [m]
प्रीते
प्री [9. Ā.]
त्रैलोक्यकर्तरि
त्रैलोक्य [n]
त्रैलोक्यकर्तरि
कर्तृ [adj]
कृतम्
कृ [2. Ā.]
एवेह
एव [ind]
एवेह
इह [ind]
मन्ये
मन् [8. P.]
ऽहं
मद् [pron]
निवासं
निवास [m]
तु
तु [ind]
विधत्स्व
विधा [3. Ā.]
मे
मद् [pron]
त्वया कृतेयं मर्यादा लोकसंरक्षणार्थिना । स्थापना वै सुमहती त्वया देव प्रवर्तिता ॥
English Translation
Desirous of preserving the worlds, this rule has been laid down by you. It was you, O lord, who had introduced this important rule.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वया
त्वद् [pron]
कृतेयं
कृ [2. Ā.]
कृतेयं
इदम् [pron]
मर्यादा
मर्यादा [f]
लोकसंरक्षणार्थिना
लोक [m]
लोकसंरक्षणार्थिना
संरक्षण [n]
लोकसंरक्षणार्थिना
अर्थिन् [adj]
स्थापना
स्थापना [f]
वै
वै [ind]
सुमहती
सु [ind]
सुमहती
महत् [adj]
त्वया
त्वद् [pron]
देव
देव [m]
प्रवर्तिता
प्रवर्तय् [10. Ā.]
प्रीते तु त्वयि धर्मज्ञ सर्वलोकेश्वरे प्रभो । शक्रादपगमिष्यामि निवासं तु विधत्स्व मे ॥
English Translation
As you have been pleased with me, O righteous Lord, O powerful Master of all the worlds, I shall surely leave Shakra! But grant me an abode to live in.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रीते
प्री [9. Ā.]
तु
तु [ind]
त्वयि
त्वद् [pron]
धर्मज्ञ
धर्म [mn]
धर्मज्ञ
ज्ञ [adj]
सर्वलोकेश्वरे
सर्व [pron]
सर्वलोकेश्वरे
लोक [m]
सर्वलोकेश्वरे
ईश्वर [m]
प्रभो
प्रभु [m]
कृतम्
कृ [2. Ā.]
एवेह
एव [ind]
एवेह
इह [ind]
मन्ये
मन् [8. P.]
ऽहं
मद् [pron]
निवासं
निवास [m]
तु
तु [ind]
विधत्स्व
विधा [3. Ā.]
मे
मद् [pron]
तथेति तां प्राह तदा ब्रह्महत्यां पितामहः । उपायतः स शक्रस्य ब्रह्महत्यां व्यपोहत ॥
English Translation
Bhishma said. The Grandfather replied to Brahmanicide, saying,-So be it! Indeed, the Grandfather found out means for removing Brahmanicide from the body of Indra.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ताम्
तद् [pron]
उवाच
वच् [2. P.]
महाबाहो
महत् [adj]
महाबाहो
बाहु [mf]
ब्रह्महत्यां
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्महत्यां
हत्या [f]
पितामहः
पितामह [m]
न
न [ind]
चाशकत्
च [ind]
चाशकत्
शक् [4. P.]
तां
तद् [pron]
देवेन्द्रो
देवेन्द्र [m]
ब्रह्महत्यां
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्महत्यां
हत्या [f]
व्यपोहितुम्
व्यपोह् [1. Ā.]
ततः स्वयंभुवा ध्यातस्तत्र वह्निर्महात्मना । ब्रह्माणमुपसंगम्य ततो वचनमब्रवीत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
स्वयंभुवा
स्वयम्भु [m]
ध्यातस्तत्र
ध्या [3. Ā.]
ध्यातस्तत्र
तत्र [ind]
वह्निर्
वह्नि [m]
महात्मना
महात्मन् [adj]
ब्रह्माणम्
ब्रह्मन् [m]
उपसंगम्य
उपसंगम् [1. P.]
ततो
ततस् [ind]
वचनम्
वचन [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
प्राप्तोऽस्मि भगवन्देव त्वत्सकाशमरिंदम । यत्कर्तव्यं मया देव तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्राप्तो
प्राप् [1. P.]
ऽस्मि
अस् [2. P.]
भगवन्
भगवत् [adj]
देव
देव [m]
त्वत्सकाशम्
त्वद् [pron]
त्वत्सकाशम्
सकाश [m]
अरिंदम
अरिंदम [adj]
यत्
यद् [pron]
कर्तव्यं
कृ [2. Ā.]
मया
मद् [pron]
देव
देव [m]
तद्
तद् [pron]
भवान्
भवत् [adj]
वक्तुम्
वच् [2. P.]
अर्हति
अर्ह् [1. Ā.]
बहुधा विभजिष्यामि ब्रह्महत्यामिमामहम् । शक्रस्याद्य विमोक्षार्थं चतुर्भागं प्रतीच्छ मे ॥
English Translation
Bhishma said I shall divide this sin of Brahmanicide into several parts. For freeing Shakra from her, do you take a fourth portion of that sin.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बहुधा
बहुधा [ind]
विभजिष्यामि
विभज् [1. Ā.]
ब्रह्महत्याम्
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्महत्याम्
हत्या [f]
इमाम्
इदम् [pron]
अहम्
मद् [pron]
शक्रस्याद्य
शक्र [m]
शक्रस्याद्य
अद्य [ind]
विमोक्षार्थं
विमोक्ष [m]
विमोक्षार्थं
अर्थ [mn]
चतुर्भागं
चतुर् [nr]
चतुर्भागं
भाग [m]
प्रतीच्छ
प्रतीष् [6. Ā.]
मे
मद् [pron]