Ādiparva Adhyāya 55
आदिपर्व • अध्यायः 55
Ādiparva Adhyāya 55 of the classical Mahābhārata with 44 verses.
Total: 44 Verses
•
Citations: MBh 1.55.1–44
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
गुरवे प्राङ्नमस्कृत्य मनोबुद्धिसमाधिभिः । संपूज्य च द्विजान्सर्वांस्तथान्यान्विदुषो जनान् ॥
English Translation
Vaishampayana said : Bowing down first to my preceptor with the eight parts of my body touching the ground and then worshipping with devotion, reverence and singleness of mind all the Brahmanas and learned men (present here), I shall now recite in full the narration, I heard from the best of intelligent men, the high-souled great Rishi, Vyasa.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गुरवे
गुरु [m]
प्राङ्
प्राञ्च् [adj]
नमस्कृत्य
नमस्कृ [8. Ā.]
मनोबुद्धिसमाधिभिः
मनस् [n]
मनोबुद्धिसमाधिभिः
बुद्धि [f]
मनोबुद्धिसमाधिभिः
समाधि [m]
सम्पूज्य
सम्पूजय् [10. Ā.]
च
च [ind]
द्विजान्
द्विज [m]
सर्वांस्तथान्यान्
सर्व [pron]
सर्वांस्तथान्यान्
तथा [ind]
सर्वांस्तथान्यान्
अन्य [pron]
विदुषो
विद्वस् [adj]
जनान्
जन [m]
महर्षेः सर्वलोकेषु विश्रुतस्यास्य धीमतः । प्रवक्ष्यामि मतं कृत्स्नं व्यासस्यामिततेजसः ॥
English Translation
Vaishampayana said : O great king, appoint a time (to hear it). This history is very extensive. This is but the beginning. I shall recite the whole of this history, composed by the illustrious Krishna Dvaipayana, the great Rishi, Vyasa of immeasurable mental power, who is adored by all the world.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महर्षेः
महत् [adj]
महर्षेः
ऋषि [m]
सर्वलोकेषु
सर्व [pron]
सर्वलोकेषु
लोक [m]
विश्रुतस्यास्य
विश्रु [5. Ā.]
विश्रुतस्यास्य
इदम् [pron]
धीमतः
धीमत् [adj]
प्रवक्ष्यामि
प्रवच् [2. P.]
मतं
मत [n]
कृत्स्नं
कृत्स्न [adj]
व्यासस्यामिततेजसः
व्यास [m]
व्यासस्यामिततेजसः
अमित [adj]
व्यासस्यामिततेजसः
तेजस् [n]
श्रोतुं पात्रं च राजंस्त्वं प्राप्येमां भारतीं कथाम् । गुरोर्वक्तुं परिस्पन्दो मुदा प्रोत्साहतीव माम् ॥
English Translation
O king, you are a proper person to hear the history of Bharata. I feel no fear to perform this great act (reciting the Bharata) encouraged as I am by my preceptor.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रोतुं
श्रु [4. P.]
पात्रं
पात्र [n]
च
च [ind]
राजंस्त्वं
राजन् [m]
राजंस्त्वं
त्वद् [pron]
प्राप्येमां
प्राप् [1. P.]
प्राप्येमां
इदम् [pron]
भारतीं
भारत [adj]
कथाम्
कथा [f]
गुरोर्
गुरु [m]
वक्तुं
वच् [2. P.]
परिस्पन्दो
परिस्पन्द [m]
मुदा
मुद् [f]
प्रोत्सहतीव
प्रोत्सह् [1. P.]
प्रोत्सहतीव
इव [ind]
माम्
मद् [pron]
शृणु राजन्यथा भेदः कुरुपाण्डवयोरभूत् । राज्यार्थे द्यूतसंभूतो वनवासस्तथैव च ॥
English Translation
Hear, O king, why the quarrel between the Kurus and the Pandavas occurred and how occurred the exile (of the Pandavas) as the result of the game at dice, prompted by the desire of the Kurus to gain the kingdom,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भेदं
भेद [m]
राज्यविनाशं
राज्य [n]
राज्यविनाशं
विनाश [m]
च
च [ind]
कुरुपाण्डवयोस्तदा
कुरु [m]
कुरुपाण्डवयोस्तदा
पाण्डव [m]
कुरुपाण्डवयोस्तदा
तदा [ind]
राज्यार्थे
राज्य [n]
राज्यार्थे
अर्थ [mn]
द्यूतसम्भूतो
द्यूत [n]
द्यूतसम्भूतो
सम्भू [1. Ā.]
वनवासस्तथैव
वन [n]
वनवासस्तथैव
वास [m]
वनवासस्तथैव
तथा [ind]
वनवासस्तथैव
एव [ind]
च
च [ind]
यथा च युद्धमभवत्पृथिवीक्षयकारकम् । तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि पृच्छते भरतर्षभ ॥
English Translation
And how the battle was fought to exterminate all men. O best of the Bharata race, I shall relate all this to you as you ask me.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथा
यथा [ind]
च
च [ind]
युद्धम्
युद्ध [n]
अभवत्
भू [1. Ā.]
पृथिवीक्षयकारकम्
पृथिवी [f]
पृथिवीक्षयकारकम्
क्षय [m]
पृथिवीक्षयकारकम्
कारक [adj]
तत्
तद् [pron]
ते
त्वद् [pron]
ऽहं
मद् [pron]
सम्प्रवक्ष्यामि
सम्प्रवच् [3. Ā.]
पृच्छते
प्रच्छ् [1. P.]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
मृते पितरि ते वीरा वनादेत्य स्वमन्दिरम् । नचिरादिव विद्वांसो वेदे धनुषि चाभवन् ॥
English Translation
On the death of their father, these heroes (the Pandavas) came back to their own home from the forest. They became experts in the science of archery within a very short time.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मृते
मृ [4. Ā.]
पितरि
पितृ [m]
ते
तद् [pron]
वीरा
वीर [m]
वनाद्
वन [n]
एत्य
ए [2. P.]
स्वमन्दिरम्
स्व [adj]
स्वमन्दिरम्
मन्दिर [n]
नचिराद्
नचिर [adj]
इव
इव [ind]
विद्वांसो
विद्वस् [adj]
वेदे
वेद [m]
धनुषि
धनुस् [n]
चाभवन्
च [ind]
चाभवन्
भू [1. Ā.]
तांस्तथा रूपवीर्यौजःसंपन्नान्पौरसंमतान् । नामृष्यन्कुरवो दृष्ट्वा पाण्डवाञ्श्रीयशोभृतः ॥
English Translation
The Kauravas became jealous of the Pandavas, who were all gifted with great physical strength, energy and power of mind. They were also very popular with the citizens.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तांस्तथा
तद् [pron]
तांस्तथा
तथा [ind]
रूपवीर्यौजःसम्पन्नान्
रूप [n]
रूपवीर्यौजःसम्पन्नान्
वीर्य [n]
रूपवीर्यौजःसम्पन्नान्
ओजस् [n]
रूपवीर्यौजःसम्पन्नान्
सम्पद् [4. P.]
पौरसंमतान्
पौर [m]
पौरसंमतान्
सम्मन् [8. Ā.]
नामृष्यन्
न [ind]
नामृष्यन्
अमृष्यत् [adj]
कुरवो
कुरु [m]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
पाण्डवाञ्
पाण्डव [m]
श्रीयशोभृतः
श्री [f]
श्रीयशोभृतः
यशस् [n]
श्रीयशोभृतः
भृत् [adj]
ततो दुर्योधनः क्रूरः कर्णश्च सहसौबलः । तेषां निग्रहनिर्वासान्विविधांस्ते समाचरन् ॥
English Translation
Thereupon, the wicked-minded Duryodhana, with Karna and the son of Subala, (Shakuni), tried to banish them and persecuted them in various ways.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
दुर्योधनः
दुर्योधन [m]
क्रूरः
क्रूर [adj]
कर्णश्च
कर्ण [m]
कर्णश्च
च [ind]
सहसौबलः
सह [ind]
सहसौबलः
सौबल [m]
तेषां
तद् [pron]
निग्रहनिर्वासान्
निग्रह [m]
निग्रहनिर्वासान्
निर्वास [m]
विविधांस्ते
विविध [adj]
विविधांस्ते
तद् [pron]
समाचरन्
समाचर् [1. Ā.]
ददावथ विषं पापो भीमाय धृतराष्ट्रजः । जरयामास तद्वीरः सहान्नेन वृकोदरः ॥
English Translation
That wretch of the son of Dhritarashtra gave poison to Bhima with his food, but that hero digested it.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ददावथ
दा [1. Ā.]
ददावथ
अथ [ind]
विषं
विष [n]
पापो
पाप [adj]
भीमाय
भीम [m]
धृतराष्ट्रजः
धृतराष्ट्र [m]
धृतराष्ट्रजः
ज [adj]
जरयामास
जरय् [10. Ā.]
तद्
तद् [pron]
वीरः
वीर [m]
सहान्नेन
सह [ind]
सहान्नेन
अन्न [n]
वृकोदरः
वृकोदर [m]
प्रमाणकोट्यां संसुप्तं पुनर्बद्ध्वा वृकोदरम् । तोयेषु भीमं गङ्गायाः प्रक्षिप्य पुरमाव्रजत् ॥
English Translation
That wretch one day bound the sleeping Bhima on the bank of the Ganges and throwing him into the water, went away.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रमाणकोट्यां
प्रमाणकोटि [f]
संसुप्तं
संस्वप् [2. P.]
पुनर्
पुनर् [ind]
बद्ध्वा
बन्ध् [4. P.]
वृकोदरम्
वृकोदर [m]
तोयेषु
तोय [n]
भीमं
भीम [m]
गङ्गायाः
गङ्गा [f]
प्रक्षिप्य
प्रक्षिप् [6. Ā.]
पुरम्
पुर [n]
आव्रजत्
आव्रज् [1. Ā.]
यदा प्रबुद्धः कौन्तेयस्तदा संछिद्य बन्धनम् । उदतिष्ठन्महाराज भीमसेनो गतव्यथः ॥
English Translation
But when the strong-armed Bhima, the son of Kunti, awoke, he tore up the strings with which he was bound and his pains were all gone.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदा
यदा [ind]
प्रबुद्धः
प्रबुध् [4. P.]
कौन्तेयस्तदा
कौन्तेय [m]
कौन्तेयस्तदा
तदा [ind]
संछिद्य
संछिद् [7. P.]
बन्धनम्
बन्धन [n]
उदतिष्ठन्
उत्था [1. Ā.]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
भीमसेनो
भीमसेन [m]
गतव्यथः
गम् [6. Ā.]
गतव्यथः
व्यथा [f]
आशीविषैः कृष्णसर्पैः सुप्तं चैनमदंशयत् । सर्वेष्वेवाङ्गदेशेषु न ममार च शत्रुहा ॥
English Translation
While asleep, he was caused to be bitten in every part of his body by black snakes of virulent poisons, but that chastiser of foes did not still perish.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आशीविषैः
आशीविष [m]
कृष्णसर्पैः
कृष्ण [adj]
कृष्णसर्पैः
सर्प [m]
सुप्तं
स्वप् [1. Ā.]
चैनम्
च [ind]
चैनम्
एनद् [pron]
अदंशयत्
दंशय् [10. P.]
सर्वेष्वेवाङ्गदेशेषु
सर्व [pron]
सर्वेष्वेवाङ्गदेशेषु
एव [ind]
सर्वेष्वेवाङ्गदेशेषु
अङ्ग [n]
सर्वेष्वेवाङ्गदेशेषु
देश [m]
न
न [ind]
ममार
मृ [4. Ā.]
च
च [ind]
शत्रुहा
शत्रु [m]
शत्रुहा
हन् [adj]
तेषां तु विप्रकारेषु तेषु तेषु महामतिः । मोक्षणे प्रतिघाते च विदुरोऽवहितोऽभवत् ॥
English Translation
In all these various persecutions of the Pandavas by the Kurus, the high-souled Vidura was always engaged in counter-acting their evil designs and in saving the persecuted Pandavas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेषां
तद् [pron]
तु
तु [ind]
विप्रकारेषु
विप्रकार [m]
तेषु
तद् [pron]
तेषु
तद् [pron]
महामतिः
महामति [adj]
मोक्षणे
मोक्षण [n]
प्रतिघाते
प्रतिघात [m]
च
च [ind]
विदुरो
विदुर [m]
ऽवहितो
अवधा [3. Ā.]
ऽभवत्
भू [1. Ā.]
स्वर्गस्थो जीवलोकस्य यथा शक्रः सुखावहः । पाण्डवानां तथा नित्यं विदुरोऽपि सुखावहः ॥
English Translation
As Indra keeps the heavens and earth in happiness, so did Vidura always keep the Pandavas in happiness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्वर्गस्थो
स्वर्ग [m]
स्वर्गस्थो
स्थ [adj]
जीवलोकस्य
जीव [mn]
जीवलोकस्य
लोक [m]
यथा
यथा [ind]
शक्रः
शक्र [m]
सुखावहः
सुख [n]
सुखावहः
आवह [adj]
पाण्डवानां
पाण्डव [m]
तथा
तथा [ind]
नित्यं
नित्यम् [ind]
विदुरो
विदुर [m]
ऽपि
अपि [ind]
सुखावहः
सुख [n]
सुखावहः
आवह [adj]
यदा तु विविधोपायैः संवृतैर्विवृतैरपि । नाशक्नोद्विनिहन्तुं तान्दैवभाव्यर्थरक्षितान् ॥
English Translation
When Duryodhana found himself incapable of destroying the Pandavas who were protected by Fate and kept alive for graver objects, by various secret and open means he called together his councillors, Karna, son Dushasana and others. He then caused a house of lac to be built with the knowledge of Dhritarashtra.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदा
यदा [ind]
तु
तु [ind]
विविधोपायैः
विविध [adj]
विविधोपायैः
उपाय [m]
संवृतैर्
संवृ [9. P.]
विवृतैर्
विवृ [9. P.]
अपि
अपि [ind]
नाशक्नोद्
न [ind]
नाशक्नोद्
शक् [4. P.]
विनिहन्तुं
विनिहन् [2. P.]
तान्
तद् [pron]
दैवभाव्यर्थरक्षितान्
दैव [n]
दैवभाव्यर्थरक्षितान्
भाविन् [adj]
दैवभाव्यर्थरक्षितान्
अर्थ [mn]
दैवभाव्यर्थरक्षितान्
रक्ष् [4. P.]
ततः संमन्त्र्य सचिवैर्वृषदुःशासनादिभिः । धृतराष्ट्रमनुज्ञाप्य जातुषं गृहमादिशत् ॥
English Translation
When Duryodhana found himself incapable of destroying the Pandavas who were protected by Fate and kept alive for graver objects, by various secret and open means he called together his councillors, Karna, son Dushasana and others. He then caused a house of lac to be built with the knowledge of Dhritarashtra.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
संमन्त्र्य
सम्मन्त्रय् [Denom. Ā.]
सचिवैर्
सचिव [m]
वृषदुःशासनादिभिः
वृष [m]
वृषदुःशासनादिभिः
दुःशासन [m]
वृषदुःशासनादिभिः
आदि [m]
धृतराष्ट्रम्
धृतराष्ट्र [m]
अनुज्ञाप्य
अनुज्ञापय् [10. P.]
जातुषं
जातुष [adj]
गृहम्
गृह [mn]
आदिशत्
आदिश् [6. Ā.]
तत्र तान्वासयामास पाण्डवानमितौजसः । अदाहयच्च विस्रब्धान्पावकेन पुनस्तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्र
तत्र [ind]
तान्
तद् [pron]
वासयामास
वासय् [10. Ā.]
पाण्डवान्
पाण्डव [m]
अमितौजसः
अमित [adj]
अमितौजसः
ओजस् [n]
अदाहयच्च
दाहय् [10. P.]
अदाहयच्च
च [ind]
विश्रब्धान्
विश्रम्भ् [1. Ā.]
पावकेन
पावक [m]
पुनस्तदा
पुनर् [ind]
पुनस्तदा
तदा [ind]
विदुरस्यैव वचनात्खनित्री विहिता ततः । मोक्षयामास योगेन ते मुक्ताः प्राद्रवन्भयात् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विदुरस्यैव
विदुर [m]
विदुरस्यैव
एव [ind]
वचनात्
वचन [n]
खनित्री
खनितृ [adj]
विहिता
विधा [3. Ā.]
ततः
ततस् [ind]
मोक्षयामास
मोक्षय् [10. Ā.]
योगेन
योग [m]
ते
तद् [pron]
मुक्ताः
मुच् [6. Ā.]
प्राद्रवन्
प्रद्रु [1. Ā.]
भयात्
भय [n]
ततो महावने घोरे हिडिम्बं नाम राक्षसम् । भीमसेनोऽवधीत्क्रुद्धो भुवि भीमपराक्रमः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
महावने
महत् [adj]
महावने
वन [n]
घोरे
घोर [adj]
हिडिम्बं
हिडिम्ब [m]
नाम
नाम [ind]
राक्षसम्
राक्षस [m]
भीमसेनो
भीमसेन [m]
ऽवधीत्
वध् [4. P.]
क्रुद्धो
क्रुध् [4. Ā.]
भुवि
भू [f]
भीमपराक्रमः
भीम [adj]
भीमपराक्रमः
पराक्रम [m]
अथ संधाय ते वीरा एकचक्रां व्रजंस्तदा । ब्रह्मरूपधरा भूत्वा मात्रा सह परंतपाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
संधाय
संधा [1. P.]
ते
तद् [pron]
वीरा
वीर [m]
एकचक्रां
एकचक्रा [f]
व्रजंस्तदा
व्रज् [1. Ā.]
व्रजंस्तदा
तदा [ind]
ब्रह्मरूपधरा
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्मरूपधरा
रूप [n]
ब्रह्मरूपधरा
धर [adj]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
मात्रा
मातृ [f]
सह
सह [ind]
परंतपाः
परंतप [adj]
तत्र ते ब्राह्मणार्थाय बकं हत्वा महाबलम् । ब्राह्मणैः सहिता जग्मुः पाञ्चालानां पुरं ततः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्र
तत्र [ind]
ते
तद् [pron]
ब्राह्मणार्थाय
ब्राह्मण [m]
ब्राह्मणार्थाय
अर्थ [mn]
बकं
बक [m]
हत्वा
हन् [6. P.]
महाबलम्
महत् [adj]
महाबलम्
बल [mn]
ब्राह्मणैः
ब्राह्मण [m]
सहिता
सहित [adj]
जग्मुः
गम् [6. Ā.]
पाञ्चालानां
पाञ्चाल [m]
पुरं
पुर [n]
ततः
ततस् [ind]
ते तत्र द्रौपदीं लब्ध्वा परिसंवत्सरोषिताः । विदिता हास्तिनपुरं प्रत्याजग्मुररिंदमाः ॥
English Translation
Having obtained Draupadi, they lived there for a year. And then those chastisers of foes, having been known, went back to Hastinapur.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
तत्र
तत्र [ind]
द्रौपदीं
द्रौपदी [f]
लब्ध्वा
लभ् [1. P.]
परिसंवत्सरोषिताः
परिसंवत्सर [m]
परिसंवत्सरोषिताः
वस् [2. P.]
विदिता
विद् [6. Ā.]
हास्तिनपुरं
हास्तिनपुर [n]
प्रत्याजग्मुर्
प्रत्यागम् [1. P.]
अरिंदमाः
अरिंदम [adj]
त उक्ता धृतराष्ट्रेण राज्ञा शांतनवेन च । भ्रातृभिर्विग्रहस्तात कथं वो न भवेदिति । अस्माभिः खाण्डवप्रस्थे युष्मद्वासोऽनुचिन्तितः ॥
English Translation
They were then told by the king Dhritarashtra, and the son of Shantanu, as follows: "O dear children, so that dissensions may not take place among you all brothers and cousins,
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त
तद् [pron]
उक्ता
वच् [2. P.]
धृतराष्ट्रेण
धृतराष्ट्र [m]
राज्ञा
राजन् [m]
शांतनवेन
शांतनव [m]
च
च [ind]
भ्रातृभिर्
भ्रातृ [m]
विग्रहस्तात
विग्रह [mn]
विग्रहस्तात
तात [m]
कथं
कथम् [ind]
वो
त्वद् [pron]
न
न [ind]
भवेद्
भू [1. Ā.]
इति
इति [ind]
अस्माभिः
मद् [pron]
खाण्डवप्रस्थे
खाण्डवप्रस्थ [m]
युष्मद्वासो
त्वद् [pron]
युष्मद्वासो
वास [m]
ऽनुचिन्तितः
अनुचिन्तय् [10. Ā.]
तस्माज्जनपदोपेतं सुविभक्तमहापथम् । वासाय खाण्डवप्रस्थं व्रजध्वं गतमन्यवः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्माज्जनपदोपेतं
तद् [pron]
तस्माज्जनपदोपेतं
जनपद [m]
तस्माज्जनपदोपेतं
उपे [2. Ā.]
सुविभक्तमहापथम्
सुविभक्त [adj]
सुविभक्तमहापथम्
महापथ [m]
वासाय
वास [m]
खाण्डवप्रस्थं
खाण्डवप्रस्थ [m]
व्रजध्वं
व्रज् [1. Ā.]
गतमन्यवः
गम् [6. Ā.]
गतमन्यवः
मन्यु [mf]
तयोस्ते वचनाज्जग्मुः सह सर्वैः सुहृज्जनैः । नगरं खाण्डवप्रस्थं रत्नान्यादाय सर्वशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तयोस्ते
तद् [pron]
तयोस्ते
तद् [pron]
वचनाज्जग्मुः
वचन [n]
वचनाज्जग्मुः
गम् [6. Ā.]
सह
सह [ind]
सर्वैः
सर्व [pron]
सुहृज्जनैः
सुहृद् [m]
सुहृज्जनैः
जन [m]
नगरं
नगर [mn]
खाण्डवप्रस्थं
खाण्डवप्रस्थ [m]
रत्नान्यादाय
रत्न [mn]
रत्नान्यादाय
आदा [4. Ā.]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
तत्र ते न्यवसन्राजन्संवत्सरगणान्बहून् । वशे शस्त्रप्रतापेन कुर्वन्तोऽन्यान्महीक्षितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्र
तत्र [ind]
ते
तद् [pron]
न्यवसन्
निवस् [1. Ā.]
राजन्
राजन् [m]
संवत्सरगणान्
संवत्सर [mn]
संवत्सरगणान्
गण [m]
बहून्
बहु [adj]
वशे
वश [m]
शस्त्रप्रतापेन
शस्त्र [n]
शस्त्रप्रतापेन
प्रताप [m]
कुर्वन्तो
कृ [2. Ā.]
ऽन्यान्
अन्य [pron]
महीक्षितः
महीक्षित् [m]
एवं धर्मप्रधानास्ते सत्यव्रतपरायणाः । अप्रमत्तोत्थिताः क्षान्ताः प्रतपन्तोऽहितांस्तदा ॥
English Translation
Being unexcited by wrath, being calm in demeanour and putting down numerous evils, the Pandavas gradually rose in power. The greatly illustrious Bhima subjugated the East.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
धर्मप्रधानास्ते
धर्म [mn]
धर्मप्रधानास्ते
प्रधान [n]
धर्मप्रधानास्ते
तद् [pron]
सत्यव्रतपरायणाः
सत्य [adj]
सत्यव्रतपरायणाः
व्रत [n]
सत्यव्रतपरायणाः
परायण [n]
अप्रमत्तोत्थिताः
अप्रमत्त [adj]
अप्रमत्तोत्थिताः
उत्था [1. Ā.]
क्षान्ताः
क्षम् [1. P.]
प्रतपन्तो
प्रतप् [1. P.]
ऽहितांस्तदा
अहित [adj]
ऽहितांस्तदा
तदा [ind]
अजयद्भीमसेनस्तु दिशं प्राचीं महाबलः । उदीचीमर्जुनो वीरः प्रतीचीं नकुलस्तथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अजयद्
जि [9. P.]
भीमसेनस्तु
भीमसेन [m]
भीमसेनस्तु
तु [ind]
दिशं
दिश् [f]
प्राचीं
प्राञ्च् [adj]
महाबलः
महत् [adj]
महाबलः
बल [mn]
उदीचीम्
उदञ्च् [adj]
अर्जुनो
अर्जुन [m]
वीरः
वीर [m]
प्रतीचीं
प्रत्यञ्च् [adj]
नकुलस्तथा
नकुल [m]
नकुलस्तथा
तथा [ind]
दक्षिणां सहदेवस्तु विजिग्ये परवीरहा । एवं चक्रुरिमां सर्वे वशे कृत्स्नां वसुंधराम् ॥
English Translation
Having done this their kingdom extended over the whole world. Each like a sun in splendour, they looked like five suns; some reasons
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दक्षिणां
दक्षिण [adj]
सहदेवस्तु
सहदेव [m]
सहदेवस्तु
तु [ind]
विजिग्ये
विजि [1. Ā.]
परवीरहा
पर [pron]
परवीरहा
वीर [m]
परवीरहा
हन् [adj]
एवं
एवम् [ind]
चक्रुर्
कृ [2. Ā.]
इमां
इदम् [pron]
सर्वे
सर्व [pron]
वशे
वश [m]
कृत्स्नां
कृत्स्न [adj]
वसुंधराम्
वसुंधरा [f]