Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 7 (Uttarakāṇḍa) • Sarga 30

Uttarakāṇḍa Sarga 30

उत्तरकाण्डम् • सर्गः 30

Uttarakāṇḍa Sarga 30 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 42 verses.

Total: 42 Verses • Citations: VR 7.30.1–42 • 175 Lexicon Terms • Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
VR 7.30.1 अनुष्टुप्
जिते महेन्द्रेऽतिबले रावणस्य सुतेन वै । प्रजापतिं पुरस्कृत्य गता लङ्कां सुरास्तदा ॥
jite mahendre'tibale rāvaṇasya sutena vai | prajāpatiṃ puraskṛtya gatā laṅkāṃ surāstadā ||
English Translation
The highly powerful Mahendra being thus defeated by Ravana's son, all the celestials, taking the patriarch Brahmä before them, went to Lanka.
VR 7.30.2 अनुष्टुप्
तं रावणं समासाद्य पुत्रभ्रातृभिरावृतम् । अब्रवीद्गगने तिष्ठन्सान्त्वपूर्वं प्रजापतिः ॥
taṃ rāvaṇaṃ samāsādya putrabhrātṛbhirāvṛtam | abravīdgagane tiṣṭhansāntvapūrvaṃ prajāpatiḥ ||
English Translation
Having obtained Rāvana encircled by his sons and brothers the Patriarch, stationed in the welkin, calmly said.
VR 7.30.3 अनुष्टुप्
वत्स रावण तुष्टोऽस्मि तव पुत्रस्य संयुगे । अहोऽस्य विक्रमौदार्यं तव तुल्योऽधिकोऽपि वा ॥
vatsa rāvaṇa tuṣṭo'smi tava putrasya saṃyuge | aho'sya vikramaudāryaṃ tava tulyo'dhiko'pi vā ||
English Translation
My son, Ravana, I have been pleased with your son in the conflict. Oh! what wonderful prowess, what strength-equal or greater than your.
VR 7.30.4 अनुष्टुप्
जितं हि भवता सर्वं त्रैलोक्यं स्वेन तेजसा । कृता प्रतिज्ञा सफला प्रीतोऽस्मि स्वसुतेन वै ॥
jitaṃ hi bhavatā sarvaṃ trailokyaṃ svena tejasā | kṛtā pratijñā saphalā prīto'smi svasutena vai ||
English Translation
You have, by your own prowess, conquered the three worlds — your promise has borne fruits-I have been pleased with you-both the father and son.
VR 7.30.5 अनुष्टुप्
अयं च पुत्रोऽतिबलस्तव रावण रावणिः । इन्द्रजित्त्विति विख्यातो जगत्येष भविष्यति ॥
ayaṃ ca putro'tibalastava rāvaṇa rāvaṇiḥ | indrajittviti vikhyāto jagatyeṣa bhaviṣyati ||
English Translation
O Rāvana, this your son is highly powerful and gifted with great strength and he shall be celebrated in the world under the appellation of 'Indrajit' or the conqueror of Indra.
VR 7.30.6 अनुष्टुप्
बलवाञ्शत्रुनिर्जेता भविष्यत्येष राक्षसः । यमाश्रित्य त्वया राजन्स्थापितास्त्रिदशा वशे ॥
balavāñśatrunirjetā bhaviṣyatyeṣa rākṣasaḥ | yamāśritya tvayā rājansthāpitāstridaśā vaśe ||
English Translation
The Raksasa shall be powerful and irrepressible, by those help, O King, the celestials have been brought under your subjection.
VR 7.30.7 अनुष्टुप्
तन्मुच्यतां महाबाहो महेन्द्रः पाकशासनः । किं चास्य मोक्षणार्थाय प्रयच्छन्ति दिवौकसः ॥
tanmucyatāṃ mahābāho mahendraḥ pākaśāsanaḥ | kiṃ cāsya mokṣaṇārthāya prayacchanti divaukasaḥ ||
English Translation
Do you therefore, O you having long arms, release Mahendra, she chastiser of Pāka and for setting him free what do you want from the celestials?
VR 7.30.8 अनुष्टुप्
अथाब्रवीन्महातेजा इन्द्रजित्समितिंजयः । अमरत्वमहं देव वृणोमीहास्य मोक्षणे ॥
athābravīnmahātejā indrajitsamitiṃjayaḥ | amaratvamahaṃ deva vṛṇomīhāsya mokṣaṇe ||
English Translation
Thereupon the highly powerful Indrajit-the subduer of enemies, said: "If do you say so, O god, I pray for immortality."
VR 7.30.9 अनुष्टुप्
अब्रवीत्तु तदा देवो रावणिं कमलोद्भवः । नास्ति सर्वामरत्वं हि केषांचित्प्राणिनां भुवि ॥
abravīttu tadā devo rāvaṇiṃ kamalodbhavaḥ | nāsti sarvāmaratvaṃ hi keṣāṃcitprāṇināṃ bhuvi ||
VR 7.30.10 अनुष्टुप्
अथाब्रवीत्स तत्रस्थमिन्द्रजित्पद्मसंभवम् । श्रूयतां या भवेत्सिद्धिः शतक्रतुविमोक्षणे ॥
athābravītsa tatrasthamindrajitpadmasaṃbhavam | śrūyatāṃ yā bhavetsiddhiḥ śatakratuvimokṣaṇe ||
VR 7.30.11 अनुष्टुप्
ममेष्टं नित्यशो देव हव्यैः संपूज्य पावकम् । संग्राममवतर्तुं वै शत्रुनिर्जयकाङ्क्षिणः ॥
mameṣṭaṃ nityaśo deva havyaiḥ saṃpūjya pāvakam | saṃgrāmamavatartuṃ vai śatrunirjayakāṅkṣiṇaḥ ||
VR 7.30.12 अनुष्टुप्
तस्मिंश्चेदसमाप्ते तु जप्यहोमे विभावसोः । युध्येयं देव संग्रामे तदा मे स्याद्विनाशनम् ॥
tasmiṃścedasamāpte tu japyahome vibhāvasoḥ | yudhyeyaṃ deva saṃgrāme tadā me syādvināśanam ||
English Translation
May I meet with destruction, O deity, whenever I shall engage in fight without finishing my offerings to fire.
VR 7.30.13 अनुष्टुप्
सर्वो हि तपसा चैव वृणोत्यमरतां पुमान् । विक्रमेण मया त्वेतदमरत्वं प्रवर्तितम् ॥
sarvo hi tapasā caiva vṛṇotyamaratāṃ pumān | vikrameṇa mayā tvetadamaratvaṃ pravartitam ||
English Translation
All others, O god, attain to immortality by virtue of devout penances but I shall acquire that by dint of my own prowess.
VR 7.30.14 अनुष्टुप्
एवमस्त्विति तं प्राह वाक्यं देवः प्रजापतिः । मुक्तश्चेन्द्रजिता शक्रो गताश्च त्रिदिवं सुराः ॥
evamastviti taṃ prāha vākyaṃ devaḥ prajāpatiḥ | muktaścendrajitā śakro gatāśca tridivaṃ surāḥ ||
English Translation
Where to the grand-father replied saying "so be it." Thereupon Meghanäda released Indra and the celestials returned to their own abode.
VR 7.30.15 अनुष्टुप्
एतस्मिन्नन्तरे शक्रो दीनो भ्रष्टाम्बरस्रजः । राम चिन्तापरीतात्मा ध्यानतत्परतां गतः ॥
etasminnantare śakro dīno bhraṣṭāmbarasrajaḥ | rāma cintāparītātmā dhyānatatparatāṃ gataḥ ||
English Translation
In the interval, O Rāma, Indra became poorly, divested of his immortal brilliance, stricken with anxiety and pensive.
VR 7.30.16 अनुष्टुप्
तं तु दृष्ट्वा तथाभूतं प्राह देवः प्रजापतिः । शतक्रतो किमुत्कण्ठां करोषि स्मर दुष्कृतम् ॥
taṃ tu dṛṣṭvā tathābhūtaṃ prāha devaḥ prajāpatiḥ | śatakrato kimutkaṇṭhāṃ karoṣi smara duṣkṛtam ||
English Translation
Beholding him in that plight the grand-father of the deities said:-O performer of hundred sacrifices, why did you formerly perpetrate that mighty iniquity?
VR 7.30.17 अनुष्टुप्
अमरेन्द्र मया बह्व्यः प्रजाः सृष्टाः पुरा प्रभो । एकवर्णाः समाभाषा एकरूपाश्च सर्वशः ॥
amarendra mayā bahvyaḥ prajāḥ sṛṣṭāḥ purā prabho | ekavarṇāḥ samābhāṣā ekarūpāśca sarvaśaḥ ||
English Translation
O Chief of the immortals! O lord!, some creatures were all of the same colour, same speech, and same appearance.
VR 7.30.18 अनुष्टुप्
तासां नास्ति विशेषो हि दर्शने लक्षणेऽपि वा । ततोऽहमेकाग्रमनास्ताः प्रजाः पर्यचिन्तयम् ॥
tāsāṃ nāsti viśeṣo hi darśane lakṣaṇe'pi vā | tato'hamekāgramanāstāḥ prajāḥ paryacintayam ||
English Translation
There was no difference visible in their appearance or marks. Thereupon, with wholeminded-ness, I began to think of these created beings.
VR 7.30.19 अनुष्टुप्
सोऽहं तासां विशेषार्थं स्त्रियमेकां विनिर्ममे । यद्यत्प्रजानां प्रत्यङ्गं विशिष्टं तत्तदुद्धृतम् ॥
so'haṃ tāsāṃ viśeṣārthaṃ striyamekāṃ vinirmame | yadyatprajānāṃ pratyaṅgaṃ viśiṣṭaṃ tattaduddhṛtam ||
VR 7.30.20 अनुष्टुप्
ततो मया रूपगुणैरहल्या स्त्री विनिर्मिता । अहल्येत्येव च मया तस्या नाम प्रवर्तितम् ॥
tato mayā rūpaguṇairahalyā strī vinirmitā | ahalyetyeva ca mayā tasyā nāma pravartitam ||
VR 7.30.21 अनुष्टुप्
निर्मितायां तु देवेन्द्र तस्यां नार्यां सुरर्षभ । भविष्यतीति कस्यैषा मम चिन्ता ततोऽभवत् ॥
nirmitāyāṃ tu devendra tasyāṃ nāryāṃ surarṣabha | bhaviṣyatīti kasyaiṣā mama cintā tato'bhavat ||
English Translation
Having created that female I was thinking, O king of the celestials! O foremost of the deities!, on whom I should confer her.
VR 7.30.22 अनुष्टुप्
त्वं तु शक्र तदा नारीं जानीषे मनसा प्रभो । स्थानाधिकतया पत्नी ममैषेति पुरंदर ॥
tvaṃ tu śakra tadā nārīṃ jānīṣe manasā prabho | sthānādhikatayā patnī mamaiṣeti puraṃdara ||
English Translation
Being proud of dignity, O Sakra, O lord, O Purandara you did regard her in your mind as your spouse.
VR 7.30.23 अनुष्टुप्
सा मया न्यासभूता तु गौतमस्य महात्मनः । न्यस्ता बहूनि वर्षाणि तेन निर्यातिता च सा ॥
sā mayā nyāsabhūtā tu gautamasya mahātmanaḥ | nyastā bahūni varṣāṇi tena niryātitā ca sā ||
English Translation
I placed her under the care of the high-souled Gautama and he rendered her back after many long years.
VR 7.30.24 अनुष्टुप्
ततस्तस्य परिज्ञाय मया स्थैर्यं महामुनेः । ज्ञात्वा तपसि सिद्धिं च पत्न्यर्थं स्पर्शिता तदा ॥
tatastasya parijñāya mayā sthairyaṃ mahāmuneḥ | jñātvā tapasi siddhiṃ ca patnyarthaṃ sparśitā tadā ||
English Translation
Thereupon considering the patience and accomplished asceticism of Gautama I married her with him.
VR 7.30.25 अनुष्टुप्
स तया सह धर्मात्मा रमते स्म महामुनिः । आसन्निराशा देवास्तु गौतमे दत्तया तया ॥
sa tayā saha dharmātmā ramate sma mahāmuniḥ | āsannirāśā devāstu gautame dattayā tayā ||
English Translation
That virtuous-souled, great ascetic enjoyed her company; and for my thus conferring her upon Gautama alll the celestials disappointed.
VR 7.30.26 अनुष्टुप्
त्वं क्रुद्धस्त्विह कामात्मा गत्वा तस्याश्रमं मुनेः । दृष्टवांश्च तदा तां स्त्रीं दीप्तामग्निशिखामिव ॥
tvaṃ kruddhastviha kāmātmā gatvā tasyāśramaṃ muneḥ | dṛṣṭavāṃśca tadā tāṃ strīṃ dīptāmagniśikhāmiva ||
English Translation
But being enraged and possessed by lust you did repair to the hermitage of the ascetic and see her resplendent like the flaming fire.
VR 7.30.27 अनुष्टुप्
सा त्वया धर्षिता शक्र कामार्तेन समन्युना । दृष्टस्त्वं च तदा तेन आश्रमे परमर्षिणा ॥
sā tvayā dharṣitā śakra kāmārtena samanyunā | dṛṣṭastvaṃ ca tadā tena āśrame paramarṣiṇā ||
English Translation
Maddened with lust and ire you did ravish her and you was seen in that hermitage by the great ascetic. were
VR 7.30.28 अनुष्टुप्
ततः क्रुद्धेन तेनासि शप्तः परमतेजसा । गतोऽसि येन देवेन्द्र दशाभागविपर्ययम् ॥
tataḥ kruddhena tenāsi śaptaḥ paramatejasā | gato'si yena devendra daśābhāgaviparyayam ||
VR 7.30.29 अनुष्टुप्
यस्मान्मे धर्षिता पत्नी त्वया वासव निर्भयम् । तस्मात्त्वं समरे राजञ्शत्रुहस्तं गमिष्यसि ॥
yasmānme dharṣitā patnī tvayā vāsava nirbhayam | tasmāttvaṃ samare rājañśatruhastaṃ gamiṣyasi ||
English Translation
You were then imprecated by him, enraged and gifted with great effulgence saying, 'O lord of the celestials, you have attained to a change of circumstances-for which, O Vásava, you have fearlessly ravished my spouse. You shall, therefore, O Sakra, go under the arms of the enemies, in conflict.
VR 7.30.30 अनुष्टुप्
अयं तु भावो दुर्बुद्धे यस्त्वयेह प्रवर्तितः । मानुषेष्वपि सर्वेषु भविष्यति न संशयः ॥
ayaṃ tu bhāvo durbuddhe yastvayeha pravartitaḥ | mānuṣeṣvapi sarveṣu bhaviṣyati na saṃśayaḥ ||
English Translation
And this vile desire, O you having a vicious intellect, which you have first created, shall undoubtedly spread in the world of mortals.
← Previous (Ch. 535) Full Table of Contents Next (Ch. 537) →