Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 4 (Kiṣkindhākāṇḍa) • Sarga 39

Kiṣkindhākāṇḍa Sarga 39

किष्किन्धाकाण्डम् • सर्गः 39

Kiṣkindhākāṇḍa Sarga 39 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 63 verses.

Total: 63 Verses • Citations: VR 4.39.1–63 • 175 Lexicon Terms • Page 1 of 3 (Verses 30 shown)
VR 4.39.1 अनुष्टुप्
अथ राजा समृद्धार्थः सुग्रीवः प्लवगेश्वरः । उवाच नरशार्दूलं रामं परबलार्दनम् ॥
atha rājā samṛddhārthaḥ sugrīvaḥ plavageśvaraḥ | uvāca naraśārdūlaṃ rāmaṃ parabalārdanam ||
English Translation
Then that lord of monkeys, the successful Sugrīva, spoke to Rāma-lion among men and destroyer of hostile hosts-saying,
VR 4.39.2 अनुष्टुप्
आगता विनिविष्टाश्च बलिनः कामरूपिणः । वानरेन्द्रा महेन्द्राभा ये मद्विषयवासिनः ॥
āgatā viniviṣṭāśca balinaḥ kāmarūpiṇaḥ | vānarendrā mahendrābhā ye madviṣayavāsinaḥ ||
English Translation
Those foremost monkeys endued strength and capable of wearing any shape at will, and possessed of the splendour of the mishty Indra,-that inhabit my territories, have come and stationed themselves.
VR 4.39.3 अनुष्टुप्
त इमे बहुसाहस्रैर्हरिभिर्भीमविक्रमैः । आगता वानरा घोरा दैत्यदानवसंनिभाः ॥
ta ime bahusāhasrairharibhirbhīmavikramaiḥ | āgatā vānarā ghorā daityadānavasaṃnibhāḥ ||
English Translation
And in company with many thousands and innumerable ones that have shewn their ability in many a field, have come monkeys dreadful, and resembling Daityas and Dänavas.
VR 4.39.4 अनुष्टुप्
ख्यातकर्मापदानाश्च बलवन्तो जितक्लमाः । पराक्रमेषु विख्याता व्यवसायेषु चोत्तमाः ॥
khyātakarmāpadānāśca balavanto jitaklamāḥ | parākrameṣu vikhyātā vyavasāyeṣu cottamāḥ ||
English Translation
And these monkeys-dreadful, and resembling Daityas and Dānvas are accompanied by powerful monkeys of terrific prowess, who have displayed their virtue in many a field, and are of famed renown in battle and, powerful, and who have mastered languor and are celebrated in prowess and sterling in their profession.
VR 4.39.5 अनुष्टुप्
पृथिव्यम्बुचरा राम नानानगनिवासिनः । कोट्यग्रश इमे प्राप्ता वानरास्तव किंकराः ॥
pṛthivyambucarā rāma nānānaganivāsinaḥ | koṭyagraśa ime prāptā vānarāstava kiṃkarāḥ ||
English Translation
O Rāma, these koțis of apes that have arrived, inhabiting earth and water and various mountainous tracts, are at your service.
VR 4.39.6 अनुष्टुप्
निदेशवर्तिनः सर्वे सर्वे गुरुहिते रताः । अभिप्रेतमनुष्ठातुं तव शक्ष्यन्त्यरिंदम ॥
nideśavartinaḥ sarve sarve guruhite ratāḥ | abhipretamanuṣṭhātuṃ tava śakṣyantyariṃdama ||
English Translation
All abide by your command all are intent upon the welfare of their master, and, O subduer of foes, they are competent to bring about your end.
VR 4.39.7 अनुष्टुप्
यन्मन्यसे नरव्याघ्र प्राप्तकालं तदुच्यताम् । तत्सैन्यं त्वद्वशे युक्तमाज्ञापयितुमर्हसि ॥
yanmanyase naravyāghra prāptakālaṃ taducyatām | tatsainyaṃ tvadvaśe yuktamājñāpayitumarhasi ||
English Translation
If, O lion among men, you conceive that the time is ripe, tell it (to me). It behoves you to command those forces, remaining under your sway.
VR 4.39.8 अनुष्टुप्
काममेषामिदं कार्यं विदितं मम तत्त्वतः । तथापि तु यथा तत्त्वमाज्ञापयितुमर्हसि ॥
kāmameṣāmidaṃ kāryaṃ viditaṃ mama tattvataḥ | tathāpi tu yathā tattvamājñāpayitumarhasi ||
English Translation
Although I am full well acquainted with the work in which they are to be employed, yet you ought to order them as to what they are to accomplish.
VR 4.39.9 अनुष्टुप्
तथा ब्रुवाणं सुग्रीवं रामो दशरथात्मजः । बाहुभ्यां संपरिष्वज्य इदं वचनमब्रवीत् ॥
tathā bruvāṇaṃ sugrīvaṃ rāmo daśarathātmajaḥ | bāhubhyāṃ saṃpariṣvajya idaṃ vacanamabravīt ||
English Translation
As Sugrīva was speaking thus with joined hands, that best of the righteous, Rāma, embraced him with his arms, and then replied,
VR 4.39.10 अनुष्टुप्
ज्ञायतां सौम्य वैदेही यदि जीवति वा न वा । स च देशो महाप्राज्ञ यस्मिन्वसति रावणः ॥
jñāyatāṃ saumya vaidehī yadi jīvati vā na vā | sa ca deśo mahāprājña yasminvasati rāvaṇaḥ ||
English Translation
O placid one, do you learn whether Videha's daughter is alive or not; as well as ascertain the country, where, O you endowed with eminent wisdom,.liveth Ravana.
VR 4.39.11 अनुष्टुप्
अधिगम्य च वैदेहीं निलयं रावणस्य च । प्राप्तकालं विधास्यामि तस्मिन्काले सह त्वया ॥
adhigamya ca vaidehīṃ nilayaṃ rāvaṇasya ca | prāptakālaṃ vidhāsyāmi tasminkāle saha tvayā ||
English Translation
Having come at Vaidehi and Ravana's abode, shall I then appoint the time along with you.
VR 4.39.12 अनुष्टुप्
नाहमस्मिन्प्रभुः कार्ये वानरेश न लक्ष्मणः । त्वमस्य हेतुः कार्यस्य प्रभुश्च प्लवगेश्वर ॥
nāhamasminprabhuḥ kārye vānareśa na lakṣmaṇaḥ | tvamasya hetuḥ kāryasya prabhuśca plavageśvara ||
English Translation
O lord of monkeys, I am not the master in this matter, nor Lakşmaņa: you are the cause of this undertaking, as well as, O monarch of monkeys, the lord.
VR 4.39.13 अनुष्टुप्
त्वमेवाज्ञापय विभो मम कार्यविनिश्चयम् । त्वं हि जानासि यत्कार्यं मम वीर न संशयः ॥
tvamevājñāpaya vibho mama kāryaviniścayam | tvaṃ hi jānāsi yatkāryaṃ mama vīra na saṃśayaḥ ||
English Translation
Do you therefore, O lord, command these as to what is to be done by them in my behalf. O hero, you certainly know my business.
VR 4.39.14 अनुष्टुप्
सुहृद्द्वितीयो विक्रान्तः प्राज्ञः कालविशेषवित् । भवानस्मद्धिते युक्तः सुकृतार्थोऽर्थवित्तमः ॥
suhṛddvitīyo vikrāntaḥ prājñaḥ kālaviśeṣavit | bhavānasmaddhite yuktaḥ sukṛtārtho'rthavittamaḥ ||
English Translation
My second friend (Laksmana being first), you potent, wise, conversant with seasonableness, cognisant of profit, and engaged in our welfare.
VR 4.39.15 उपजातिः
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो विनतं नाम यूथपम् । अब्रवीद्राम साम्निध्ये लक्ष्मणस्य च धीमतः । शैलाभं मेघनिर्घोषमूर्जितं प्लवगेश्वरम् ॥
evamuktastu sugrīvo vinataṃ nāma yūthapam | abravīdrāma sāmnidhye lakṣmaṇasya ca dhīmataḥ | śailābhaṃ meghanirghoṣamūrjitaṃ plavageśvaram ||
English Translation
'In response to Rama's desire, Sugriva beckoned a troopleader called Vinata who was wellbuilt and lofty like a mountain. And thundering like a cloud, said to him in the presence of Rama and wise Lakshmana:
VR 4.39.16 अनुष्टुप्
सोमसूर्यात्मजैः सार्धं वानरैर्वानरोत्तम । देशकालनयैर्युक्तः कार्याकार्यविनिश्चये ॥
somasūryātmajaiḥ sārdhaṃ vānarairvānarottama | deśakālanayairyuktaḥ kāryākāryaviniścaye ||
English Translation
'O foremost of the vanaras march forward with the sons of Moon and Sun, followed by one lakh swift monkeys towards the eastern direction full of mountains, gardens, and forests. Endowed with political wisdom, you are capable of taking right decision in accordance with time and place.
VR 4.39.17 अनुष्टुप्
वृतः शतसहस्रेण वानराणां तरस्विनाम् । अधिगच्छ दिशं पूर्वां सशैलवनकाननाम् ॥
vṛtaḥ śatasahasreṇa vānarāṇāṃ tarasvinām | adhigaccha diśaṃ pūrvāṃ saśailavanakānanām ||
English Translation
'O foremost of the vanaras march forward with the sons of Moon and Sun, followed by one lakh swift monkeys towards the eastern direction full of mountains, gardens, and forests. Endowed with political wisdom, you are capable of taking right decision in accordance with time and place.
VR 4.39.18 अनुष्टुप्
तत्र सीतां च वैदेहीं निलयं रावणस्य च । मार्गध्वं गिरिदुर्गेषु वनेषु च नदीषु च ॥
tatra sītāṃ ca vaidehīṃ nilayaṃ rāvaṇasya ca | mārgadhvaṃ giridurgeṣu vaneṣu ca nadīṣu ca ||
English Translation
'Search for Sita in the abode of Ravana, on mountain peaks and river banks and in forests.
VR 4.39.19 अनुष्टुप्
नदीं भागीरथीं रम्यां सरयूं कौशिकीं तथा । कालिन्दीं यमुनां रम्यां यामुनं च महागिरिम् ॥
nadīṃ bhāgīrathīṃ ramyāṃ sarayūṃ kauśikīṃ tathā | kālindīṃ yamunāṃ ramyāṃ yāmunaṃ ca mahāgirim ||
VR 4.39.20 अनुष्टुप्
सरस्वतीं च सिन्धुं च शोणं मणिनिभोदकम् । महीं कालमहीं चैव शैलकाननशोभिताम् ॥
sarasvatīṃ ca sindhuṃ ca śoṇaṃ maṇinibhodakam | mahīṃ kālamahīṃ caiva śailakānanaśobhitām ||
VR 4.39.21 अनुष्टुप्
ब्रह्ममालान्विदेहांश्च मालवान्काशिकोसलान् । मागधांश्च महाग्रामान्पुण्ड्रान्वङ्गांस्तथैव च ॥
brahmamālānvidehāṃśca mālavānkāśikosalān | māgadhāṃśca mahāgrāmānpuṇḍrānvaṅgāṃstathaiva ca ||
VR 4.39.22 अनुष्टुप्
पत्तनं कोशकाराणां भूमिं च रजताकराम् । सर्वमेतद्विचेतव्यं मृगयद्भिर्ततस्ततः ॥
pattanaṃ kośakārāṇāṃ bhūmiṃ ca rajatākarām | sarvametadvicetavyaṃ mṛgayadbhirtatastataḥ ||
VR 4.39.23 अनुष्टुप्
रामस्य दयितां भार्यां सीतां दशरतः स्नुषाम् । समुद्रमवगाढांश्च पर्वतान्पत्तनानि च ॥
rāmasya dayitāṃ bhāryāṃ sītāṃ daśarataḥ snuṣām | samudramavagāḍhāṃśca parvatānpattanāni ca ||
VR 4.39.24 अनुष्टुप्
मन्दरस्य च ये कोटिं संश्रिताः केचिदायताम् । कर्णप्रावरणाश्चैव तथा चाप्योष्ठकर्णकाः ॥
mandarasya ca ye koṭiṃ saṃśritāḥ kecidāyatām | karṇaprāvaraṇāścaiva tathā cāpyoṣṭhakarṇakāḥ ||
VR 4.39.25 अनुष्टुप्
घोरा लोहमुखाश्चैव जवनाश्चैकपादकाः । अक्षया बलवन्तश्च पुरुषाः पुरुषादकाः ॥
ghorā lohamukhāścaiva javanāścaikapādakāḥ | akṣayā balavantaśca puruṣāḥ puruṣādakāḥ ||
VR 4.39.26 अनुष्टुप्
किराताः कर्णचूडाश्च हेमाङ्गाः प्रियदर्शनाः । आममीनाशनास्तत्र किराता द्वीपवासिनः ॥
kirātāḥ karṇacūḍāśca hemāṅgāḥ priyadarśanāḥ | āmamīnāśanāstatra kirātā dvīpavāsinaḥ ||
VR 4.39.27 अनुष्टुप्
अन्तर्जलचरा घोरा नरव्याघ्रा इति श्रुताः । एतेषामालयाः सर्वे विचेयाः काननौकसः ॥
antarjalacarā ghorā naravyāghrā iti śrutāḥ | eteṣāmālayāḥ sarve viceyāḥ kānanaukasaḥ ||
VR 4.39.28 अनुष्टुप्
गिरिभिर्ये च गम्यन्ते प्लवनेन प्लवेन च । रत्नवन्तं यवद्वीपं सप्तराज्योपशोभितम् ॥
giribhirye ca gamyante plavanena plavena ca | ratnavantaṃ yavadvīpaṃ saptarājyopaśobhitam ||
VR 4.39.29 अनुष्टुप्
सुवर्णरूप्यकं चैव सुवर्णाकरमण्डितम् । यवद्वीपमतिक्रम्य शिशिरो नाम पर्वतः ॥
suvarṇarūpyakaṃ caiva suvarṇākaramaṇḍitam | yavadvīpamatikramya śiśiro nāma parvataḥ ||
VR 4.39.30 अनुष्टुप्
दिवं स्पृशति शृङ्गेण देवदानवसेवितः । एतेषां गिरिदुर्गेषु प्रतापेषु वनेषु च ॥
divaṃ spṛśati śṛṅgeṇa devadānavasevitaḥ | eteṣāṃ giridurgeṣu pratāpeṣu vaneṣu ca ||
← Previous (Ch. 296) Full Table of Contents Next (Ch. 298) →