Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 1 (Bālakāṇḍa) • Sarga 32

Bālakāṇḍa Sarga 32

बालकाण्डम् • सर्गः 32

Bālakāṇḍa Sarga 32 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 26 verses.

Total: 26 Verses • Citations: VR 1.32.1–26 • 175 Lexicon Terms
VR 1.32.1 अनुष्टुप्
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुशनाभस्य धीमतः । शिरोभिश्चरणौ स्पृष्ट्वा कन्याशतमभाषत ॥
tasya tadvacanaṃ śrutvā kuśanābhasya dhīmataḥ | śirobhiścaraṇau spṛṣṭvā kanyāśatamabhāṣata ||
English Translation
Hearing those words of the intelligent Kusanābha, his hundred daughters touching his feet with their heads, said,
VR 1.32.2 अनुष्टुप्
वायुः सर्वात्मको राजन्प्रधर्षयितुमिच्छति । अशुभं मार्गमास्थाय न धर्मं प्रत्यवेक्षते ॥
vāyuḥ sarvātmako rājanpradharṣayitumicchati | aśubhaṃ mārgamāsthāya na dharmaṃ pratyavekṣate ||
English Translation
O king, that life of all, the Air, was desirous of overcoming us, having recourse to an improper way; nor did he regard morality.
VR 1.32.3 अनुष्टुप्
पितृमत्यः स्म भद्रं ते स्वच्छन्दे न वयं स्थिताः । पितरं नो वृणीष्व त्वं यदि नो दास्यते तव ॥
pitṛmatyaḥ sma bhadraṃ te svacchande na vayaṃ sthitāḥ | pitaraṃ no vṛṇīṣva tvaṃ yadi no dāsyate tava ||
English Translation
We have a father, good betide you; and we live at ease. Do you ask our father about it, if he consent conferring us on you.
VR 1.32.4 अनुष्टुप्
तेन पापानुबन्धेन वचनं न प्रतीच्छता । एवं ब्रुवन्त्यः सर्वाः स्म वायुना निहता भृषम् ॥
tena pāpānubandhena vacanaṃ na pratīcchatā | evaṃ bruvantyaḥ sarvāḥ sma vāyunā nihatā bhṛṣam ||
English Translation
But that wicked wight did not listen to our words; and as we were saying this, were we roughly handled by him.'
VR 1.32.5 अनुष्टुप्
तासां तद्वचनं श्रुत्वा राजा परमधार्मिकः । प्रत्युवाच महातेजाः कन्याशतमनुत्तमम् ॥
tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā rājā paramadhārmikaḥ | pratyuvāca mahātejāḥ kanyāśatamanuttamam ||
English Translation
Hearing those words of theirs, the highly pious and puissant king addressed his hundred beautiful daughters, saying
VR 1.32.6 अनुष्टुप्
क्षान्तं क्षमावतां पुत्र्यः कर्तव्यं सुमहत्कृतम् । ऐकमत्यमुपागम्य कुलं चावेक्षितं मम ॥
kṣāntaṃ kṣamāvatāṃ putryaḥ kartavyaṃ sumahatkṛtam | aikamatyamupāgamya kulaṃ cāvekṣitaṃ mama ||
English Translation
You have displayed a signal example of that forgiveness which is fit to be followed by the forbearing; and that you have unanimously regarded the honour of my house, also conduces to your praise.
VR 1.32.7 अनुष्टुप्
अलंकारो हि नारीणां क्षमा तु पुरुषस्य वा । दुष्करं तच्च वः क्षान्तं त्रिदशेषु विशेषतः ॥
alaṃkāro hi nārīṇāṃ kṣamā tu puruṣasya vā | duṣkaraṃ tacca vaḥ kṣāntaṃ tridaśeṣu viśeṣataḥ ||
English Translation
Alike to men and women, forbearance is an ornament. And difficult it is for one to exercise that forbearance, specially in respect of the celestials. And may every descendant of mine possess forbearance like to yours!
VR 1.32.8 अनुष्टुप्
यादृशीर्वः क्षमा पुत्र्यः सर्वासामविशेषतः । क्षमा दानं क्षमा यज्ञः क्षमा सत्यं च पुत्रिकाः ॥
yādṛśīrvaḥ kṣamā putryaḥ sarvāsāmaviśeṣataḥ | kṣamā dānaṃ kṣamā yajñaḥ kṣamā satyaṃ ca putrikāḥ ||
VR 1.32.9 अनुष्टुप्
क्षमा यशः क्षमा धर्मः क्षमायां विष्ठितं जगत् । विसृज्य कन्याः काकुत्स्थ राजा त्रिदशविक्रमः ॥
kṣamā yaśaḥ kṣamā dharmaḥ kṣamāyāṃ viṣṭhitaṃ jagat | visṛjya kanyāḥ kākutstha rājā tridaśavikramaḥ ||
VR 1.32.10 अनुष्टुप्
मन्त्रज्ञो मन्त्रयामास प्रदानं सह मन्त्रिभिः । देशे काले प्रदानस्य सदृशे प्रतिपादनम् ॥
mantrajño mantrayāmāsa pradānaṃ saha mantribhiḥ | deśe kāle pradānasya sadṛśe pratipādanam ||
English Translation
Then dismissing his daughters, the king endowed with the prowess of celestials, and versed in counsel, began to consult with his counsellors about the bestowal of his daughters, in respect of time and place and person and equability of lineage.
VR 1.32.11 अनुष्टुप्
एतस्मिन्नेव काले तु चूली नाम महामुनिः । ऊर्ध्वरेताः शुभाचारो ब्राह्मं तप उपागमत् ॥
etasminneva kāle tu cūlī nāma mahāmuniḥ | ūrdhvaretāḥ śubhācāro brāhmaṃ tapa upāgamat ||
English Translation
It came to pass that at this time, an ascetic named Culi, highly effulgent, with his vital fluid under control, and of pure practices, was performing Brāhma austerities.
VR 1.32.12 अनुष्टुप्
तप्यन्तं तमृषिं तत्र गन्धर्वी पर्युपासते । सोमदा नाम भद्रं ते ऊर्मिला तनया तदा ॥
tapyantaṃ tamṛṣiṃ tatra gandharvī paryupāsate | somadā nāma bhadraṃ te ūrmilā tanayā tadā ||
English Translation
And as the saint was engaged in austerities, good betide you, Urmila's daughter named Somada-a Gandharvi-ministered to him.
VR 1.32.13 अनुष्टुप्
सा च तं प्रणता भूत्वा शुश्रूषणपरायणा । उवास काले धर्मिष्ठा तस्यास्तुष्टोऽभवद्गुरुः ॥
sā ca taṃ praṇatā bhūtvā śuśrūṣaṇaparāyaṇā | uvāsa kāle dharmiṣṭhā tasyāstuṣṭo'bhavadguruḥ ||
English Translation
And in all humility that virtuous one for a definite period was engaged in ministering to him. And thereat, her spiritual guide was gratified with her.
VR 1.32.14 अनुष्टुप्
स च तां कालयोगेन प्रोवाच रघुनन्दन । परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते किं करोमि तव प्रियम् ॥
sa ca tāṃ kālayogena provāca raghunandana | parituṣṭo'smi bhadraṃ te kiṃ karomi tava priyam ||
English Translation
And, O descendant of Raghu, once he said to her, I am gratified, good betide you! What good shall I render you?
VR 1.32.15 अनुष्टुप्
परितुष्टं मुनिं ज्ञात्वा गन्धर्वी मधुरस्वरम् । उवाच परमप्रीता वाक्यज्ञा वाक्यकोविदम् ॥
parituṣṭaṃ muniṃ jñātvā gandharvī madhurasvaram | uvāca paramaprītā vākyajñā vākyakovidam ||
English Translation
Thereupon, concluding that the ascetic was gratified, the Gandharvi, cognizant of words, exceedingly delighted, sweetly addressed that one versed in speech.
VR 1.32.16 अनुष्टुप्
लक्ष्म्या समुदितो ब्राह्म्या ब्रह्मभूतो महातपाः । ब्राह्मेण तपसा युक्तं पुत्रमिच्छामि धार्मिकम् ॥
lakṣmyā samudito brāhmyā brahmabhūto mahātapāḥ | brāhmeṇa tapasā yuktaṃ putramicchāmi dhārmikam ||
English Translation
You are furnished with the Brāhma marks, art sprung from Brahmă, and art of mighty austerities. I desire of you a righteous son endowed with the Brāhma ascetic virtues.
VR 1.32.17 अनुष्टुप्
अपतिश्चास्मि भद्रं ते भार्या चास्मि न कस्यचित् । ब्राह्मेणोपगतायाश्च दातुमर्हसि मे सुतम् ॥
apatiścāsmi bhadraṃ te bhāryā cāsmi na kasyacit | brāhmeṇopagatāyāśca dātumarhasi me sutam ||
English Translation
I am without a husband, good betide you, and I am no one's wife. Upon me who is your servant you should confer such a son by help of Brāhma means.
VR 1.32.18 अनुष्टुप्
तस्याः प्रसन्नो ब्रह्मर्षिर्ददौ पुत्रमनुत्तमम् । ब्रह्मदत्त इति ख्यातं मानसं चूलिनः सुतम् ॥
tasyāḥ prasanno brahmarṣirdadau putramanuttamam | brahmadatta iti khyātaṃ mānasaṃ cūlinaḥ sutam ||
English Translation
Thereupon, well pleased with her, Cūlina conferred upon her an excellent Brāhma mindbegotten son, named Brahmadatta,
VR 1.32.19 अनुष्टुप्
स राजा ब्रह्मदत्तस्तु पुरीमध्यवसत्तदा । काम्पिल्यां परया लक्ष्म्या देवराजो यथा दिवम् ॥
sa rājā brahmadattastu purīmadhyavasattadā | kāmpilyāṃ parayā lakṣmyā devarājo yathā divam ||
English Translation
And that king, Brahmadatta, founded the flourishing city of Kampilya, even as the sovereign of the celestials founded the celestial regions.
VR 1.32.20 अनुष्टुप्
स बुद्धिं कृतवान्राजा कुशनाभः सुधार्मिकः । ब्रह्मदत्ताय काकुत्स्थ दातुं कन्याशतं तदा ॥
sa buddhiṃ kṛtavānrājā kuśanābhaḥ sudhārmikaḥ | brahmadattāya kākutstha dātuṃ kanyāśataṃ tadā ||
English Translation
And, O Kākutstha, the righteous king Kusanābha finally decided on conferring his hundred daughters upon Brahmadatta.
VR 1.32.21 अनुष्टुप्
तमाहूय महातेजा ब्रह्मदत्तं महीपतिः । ददौ कन्याशतं राजा सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥
tamāhūya mahātejā brahmadattaṃ mahīpatiḥ | dadau kanyāśataṃ rājā suprītenāntarātmanā ||
English Translation
And inviting Brahmadatta, that highly energetic lord of earth, with a glad heart conferred his hundred daughters upon him.
VR 1.32.22 अनुष्टुप्
यथाक्रमं ततः पाणिं जग्राह रघुनन्दन । ब्रह्मदत्तो मही पालस्तासां देवपतिर्यथा ॥
yathākramaṃ tataḥ pāṇiṃ jagrāha raghunandana | brahmadatto mahī pālastāsāṃ devapatiryathā ||
English Translation
And O descendant of Raghu, king Brahmadatta resembling the lord himself of the celestials, by turns received their hands in marriage.
VR 1.32.23 अनुष्टुप्
स्पृष्टमात्रे ततः पाणौ विकुब्जा विगतज्वराः । युक्ताः परमया लक्ष्म्या बभुः कन्याशतं तदा ॥
spṛṣṭamātre tataḥ pāṇau vikubjā vigatajvarāḥ | yuktāḥ paramayā lakṣmyā babhuḥ kanyāśataṃ tadā ||
English Translation
And as soon as he touched them, the hundred daughters were cured of their crookedness, and became free from anguish, and were endowed with pre-eminent beauty.
VR 1.32.24 अनुष्टुप्
स दृष्ट्वा वायुना मुक्ताः कुशनाभो महीपतिः । बभूव परमप्रीतो हर्षं लेभे पुनः पुनः ॥
sa dṛṣṭvā vāyunā muktāḥ kuśanābho mahīpatiḥ | babhūva paramaprīto harṣaṃ lebhe punaḥ punaḥ ||
English Translation
And upon beholding them delivered from (the tyranny of) the Air, the monarch Kušanābha became exceedingly delighted, and rejoiced again and again.
VR 1.32.25 अनुष्टुप्
कृतोद्वाहं तु राजानं ब्रह्मदत्तं महीपतिः । सदारं प्रेषयामास सोपाध्याय गणं तदा ॥
kṛtodvāhaṃ tu rājānaṃ brahmadattaṃ mahīpatiḥ | sadāraṃ preṣayāmāsa sopādhyāya gaṇaṃ tadā ||
English Translation
And he dismissed that lord of earth, king Brahmadatta, in company with his consorts and the priests.
VR 1.32.26 अनुष्टुप्
सोमदापि सुसंहृष्टा पुत्रस्य सदृशीं क्रियाम् । यथान्यायं च गन्धर्वी स्नुषास्ताः प्रत्यनन्दत ॥
somadāpi susaṃhṛṣṭā putrasya sadṛśīṃ kriyām | yathānyāyaṃ ca gandharvī snuṣāstāḥ pratyanandata ||
English Translation
And the Gandharvī Somadā rejoiced exceedingly at the completion of the nuptials of her son; and embracing her daughters-in-law again and again, and extolling her son, she expressed the fullness of her joy.
← Previous (Ch. 31) Full Table of Contents Next (Ch. 33) →