Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 4 (Kiṣkindhākāṇḍa) • Sarga 13

Kiṣkindhākāṇḍa Sarga 13

किष्किन्धाकाण्डम् • सर्गः 13

Kiṣkindhākāṇḍa Sarga 13 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 27 verses.

Total: 27 Verses • Citations: VR 4.13.1–27 • 175 Lexicon Terms
VR 4.13.1 अनुष्टुप्
ऋश्यमूकात्स धर्मात्मा किष्किन्धां लक्ष्मणाग्रजः । जगाम सहसुग्रीवो वालिविक्रमपालिताम् ॥
ṛśyamūkātsa dharmātmā kiṣkindhāṃ lakṣmaṇāgrajaḥ | jagāma sahasugrīvo vālivikramapālitām ||
English Translation
Thereupon the high-souled Rāma, along with Sugrīva, proceeded from the mount Rșyamuka to Kiskindha, maintained by Vali's prowess, raising up his gold crested mighty bow and taking his battle arrows like to Aditya.
VR 4.13.2 अनुष्टुप्
समुद्यम्य महच्चापं रामः काञ्चनभूषितम् । शरांश्चादित्य संकाशान्गृहीत्वा रणसाधकान् ॥
samudyamya mahaccāpaṃ rāmaḥ kāñcanabhūṣitam | śarāṃścāditya saṃkāśāngṛhītvā raṇasādhakān ||
English Translation
Thereupon the high-souled Rāma, along with Sugrīva, proceeded from the mount Rșyamuka to Kiskindha, maintained by Vali's prowess, raising up his gold crested mighty bow and taking his battle arrows like to Aditya.
VR 4.13.3 अनुष्टुप्
अग्रतस्तु ययौ तस्य राघवस्य महात्मनः । सुग्रीवः संहतग्रीवो लक्ष्मणश्च महाबलः ॥
agratastu yayau tasya rāghavasya mahātmanaḥ | sugrīvaḥ saṃhatagrīvo lakṣmaṇaśca mahābalaḥ ||
English Translation
The mighty Sugrīva, bending low, proceeded before the high-souled Rama and Laksmana.
VR 4.13.4 अनुष्टुप्
पृष्ठतो हनुमान्वीरो नलो नीलश्च वानरः । तारश्चैव महातेजा हरियूथप यूथपाः ॥
pṛṣṭhato hanumānvīro nalo nīlaśca vānaraḥ | tāraścaiva mahātejā hariyūthapa yūthapāḥ ||
English Translation
They were followed by the heroic Hanumān, the mighty Nala and Neela, and the highly powerful Tārā, the leader of the monkey herd.
VR 4.13.5 अनुष्टुप्
ते वीक्षमाणा वृक्षांश्च पुष्पभारावलम्बिनः । प्रसन्नाम्बुवहाश्चैव सरितः सागरं गमाः ॥
te vīkṣamāṇā vṛkṣāṃśca puṣpabhārāvalambinaḥ | prasannāmbuvahāścaiva saritaḥ sāgaraṃ gamāḥ ||
English Translation
They beheld as they proceeded, trees, lowered down with the weight of flowers, rivers of clear water flowing to the ocean, mountain hollows, hills, caves, cavities, and principal peaks and charming rills.
VR 4.13.6 अनुष्टुप्
कन्दराणि च शैलांश्च निर्झराणि गुहास्तथा । शिखराणि च मुख्यानि दरीश्च प्रियदर्शनाः ॥
kandarāṇi ca śailāṃśca nirjharāṇi guhāstathā | śikharāṇi ca mukhyāni darīśca priyadarśanāḥ ||
English Translation
They beheld as they proceeded, trees, lowered down with the weight of flowers, rivers of clear water flowing to the ocean, mountain hollows, hills, caves, cavities, and principal peaks and charming rills.
VR 4.13.7 अनुष्टुप्
वैदूर्यविमलैः पर्णैः पद्मैश्चाकाशकुड्मलैः । शोभितान्सजलान्मार्गे तटाकांश्च व्यलोकयन् ॥
vaidūryavimalaiḥ parṇaiḥ padmaiścākāśakuḍmalaiḥ | śobhitānsajalānmārge taṭākāṃśca vyalokayan ||
English Translation
Observing on the way delightful lotus buds with leaves like Vaidurya, clear water and full tanks (They moved on).
VR 4.13.8 अनुष्टुप्
कारण्डैः सारसैर्हंसैर्वञ्जूलैर्जलकुक्कुटैः । चक्रवाकैस्तथा चान्यैः शकुनैः प्रतिनादितान् ॥
kāraṇḍaiḥ sārasairhaṃsairvañjūlairjalakukkuṭaiḥ | cakravākaistathā cānyaiḥ śakunaiḥ pratināditān ||
English Translation
They. beheld on their way, pools filled with water clear as Baidurya and beautified with lotuses-full blown and buds, and resounded with the cries of Kārandhabas, swans, geese, Banculas, water-fowls, Cakravākas, and various other birds.
VR 4.13.9 अनुष्टुप्
मृदुशष्पाङ्कुराहारान्निर्भयान्वनगोचरान् । चरतः सर्वतोऽपश्यन्स्थलीषु हरिणान्स्थितान् ॥
mṛduśaṣpāṅkurāhārānnirbhayānvanagocarān | carataḥ sarvato'paśyansthalīṣu hariṇānsthitān ||
English Translation
They surveyed all around in the forest-land, deer ranging fearlessly at large and grazing on tender grass.
VR 4.13.10 अनुष्टुप्
तटाकवैरिणश्चापि शुक्लदन्तविभूषितान् । घोरानेकचरान्वन्यान्द्विरदान्कूलघातिनः ॥
taṭākavairiṇaścāpi śukladantavibhūṣitān | ghorānekacarānvanyāndviradānkūlaghātinaḥ ||
English Translation
Observing terrific elephants adorned with white tusks wandering alone destroying the tanks, shattering the banks.
VR 4.13.11 अनुष्टुप्
वने वनचरांश्चान्यान्खेचरांश्च विहंगमान् । पश्यन्तस्त्वरिता जग्मुः सुग्रीववशवर्तिनः ॥
vane vanacarāṃścānyānkhecarāṃśca vihaṃgamān | paśyantastvaritā jagmuḥ sugrīvavaśavartinaḥ ||
English Translation
Following Sugriva faithfully, they proceeded swiftly, observing animals of the forest and birds flying in the sky.
VR 4.13.12 अनुष्टुप्
तेषां तु गच्छतां तत्र त्वरितं रघुनन्दनः । द्रुमषण्डं वनं दृष्ट्वा रामः सुग्रीवमब्रवीत् ॥
teṣāṃ tu gacchatāṃ tatra tvaritaṃ raghunandanaḥ | drumaṣaṇḍaṃ vanaṃ dṛṣṭvā rāmaḥ sugrīvamabravīt ||
English Translation
They proceeding quickly, Rama, the descendant of Raghu, beholding the forest filled with trees, spoke to Sugrīva, saying.
VR 4.13.13 अनुष्टुप्
एष मेघ इवाकाशे वृक्षषण्डः प्रकाशते । मेघसंघातविपुलः पर्यन्तकदलीवृतः ॥
eṣa megha ivākāśe vṛkṣaṣaṇḍaḥ prakāśate | meghasaṃghātavipulaḥ paryantakadalīvṛtaḥ ||
English Translation
These trees skirted by plantain groves, dense as a collection of clouds, appear as clouds in the sky. Great is my curiosity, O friend, to learn what are these. 'And I wish to have my curiosity removed by you.
VR 4.13.14 अनुष्टुप्
किमेतज्ज्ञातुमिच्छामि सखे कौतूहलं मम । कौतूहलापनयनं कर्तुमिच्छाम्यहं त्वया ॥
kimetajjñātumicchāmi sakhe kautūhalaṃ mama | kautūhalāpanayanaṃ kartumicchāmyahaṃ tvayā ||
English Translation
These trees skirted by plantain groves, dense as a collection of clouds, appear as clouds in the sky. Great is my curiosity, O friend, to learn what are these. 'And I wish to have my curiosity removed by you.
VR 4.13.15 अनुष्टुप्
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राघवस्य महात्मनः । गच्छन्नेवाचचक्षेऽथ सुग्रीवस्तन्महद्वनम् ॥
tasya tadvacanaṃ śrutvā rāghavasya mahātmanaḥ | gacchannevācacakṣe'tha sugrīvastanmahadvanam ||
English Translation
Hearing the words of the high-souled Rāghava, Sugrīva began to describe that great forest.
VR 4.13.16 अनुष्टुप्
एतद्राघव विस्तीर्णमाश्रमं श्रमनाशनम् । उद्यानवनसंपन्नं स्वादुमूलफलोदकम् ॥
etadrāghava vistīrṇamāśramaṃ śramanāśanam | udyānavanasaṃpannaṃ svādumūlaphalodakam ||
English Translation
'O Raghava this is a hermitage, enchanting with vast gardens and trees bearing sweet fruits, full of tasty roots and water that relieves tiresomeness (of travellers).
VR 4.13.17 अनुष्टुप्
अत्र सप्तजना नाम मुनयः संशितव्रताः । सप्तैवासन्नधःशीर्षा नियतं जलशायिनः ॥
atra saptajanā nāma munayaḥ saṃśitavratāḥ | saptaivāsannadhaḥśīrṣā niyataṃ jalaśāyinaḥ ||
VR 4.13.18 अनुष्टुप्
सप्तरात्रकृताहारा वायुना वनवासिनः । दिवं वर्षशतैर्याताः सप्तभिः सकलेवराः ॥
saptarātrakṛtāhārā vāyunā vanavāsinaḥ | divaṃ varṣaśatairyātāḥ saptabhiḥ sakalevarāḥ ||
English Translation
'These seven sages used to live on air and that too once in seven nights. They lived for seven hundred years performing penance with motionlessness and attained heaven along with their bodies.
VR 4.13.19 अनुष्टुप्
तेषामेवं प्रभावेन द्रुमप्राकारसंवृतम् । आश्रमं सुदुराधर्षमपि सेन्द्रैः सुरासुरैः ॥
teṣāmevaṃ prabhāvena drumaprākārasaṃvṛtam | āśramaṃ sudurādharṣamapi sendraiḥ surāsuraiḥ ||
English Translation
By virtue of their asceticism, this asylum is walled by trees and incapable of being conquered even by Indra, the celestials and the Asuras.
VR 4.13.20 अनुष्टुप्
पक्षिणो वर्जयन्त्येतत्तथान्ये वनचारिणः । विशन्ति मोहाद्येऽप्यत्र निवर्तन्ते न ते पुनः ॥
pakṣiṇo varjayantyetattathānye vanacāriṇaḥ | viśanti mohādye'pyatra nivartante na te punaḥ ||
English Translation
Birds or other wild animals do not enter this asylum; whoever entereth this by mistake never returneth.
VR 4.13.21 अनुष्टुप्
विभूषणरवाश्चात्र श्रूयन्ते सकलाक्षराः । तूर्यगीतस्वनाश्चापि गन्धो दिव्यश्च राघव ॥
vibhūṣaṇaravāścātra śrūyante sakalākṣarāḥ | tūryagītasvanāścāpi gandho divyaśca rāghava ||
English Translation
There is audible, O Rāghava, the sound of the dressing of Apsarās, their sweet-winged accents and that of their music and drums; and herçin pervadeth the celestial fragrance.
VR 4.13.22 अनुष्टुप्
त्रेताग्नयोऽपि दीप्यन्ते धूमो ह्येष प्रदृश्यते । वेष्टयन्निव वृक्षाग्रान्कपोताङ्गारुणो घनः ॥
tretāgnayo'pi dīpyante dhūmo hyeṣa pradṛśyate | veṣṭayanniva vṛkṣāgrānkapotāṅgāruṇo ghanaḥ ||
English Translation
Here burneth the fire Tretā; and the smoke and cloud sable like to the wings of a pigeon envelope the tops of the trees.
VR 4.13.23 अनुष्टुप्
कुरु प्रणामं धर्मात्मंस्तान्समुद्दिश्य राघवः । लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा प्रयतः संयताञ्जलिः ॥
kuru praṇāmaṃ dharmātmaṃstānsamuddiśya rāghavaḥ | lakṣmaṇena saha bhrātrā prayataḥ saṃyatāñjaliḥ ||
English Translation
Do you, O Rāghava, O virtuous-souled one, make obeisance to them along with your brother Lakṣmaṇa, with concentrated heart and folded palms.
VR 4.13.24 अनुष्टुप्
प्रणमन्ति हि ये तेषामृषीणां भावितात्मनाम् । न तेषामशुभं किंचिच्छरीरे राम दृश्यते ॥
praṇamanti hi ye teṣāmṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām | na teṣāmaśubhaṃ kiṃciccharīre rāma dṛśyate ||
English Translation
There resteth no sin in their persons, O Rāma, who bow to those self-controlled Saints.
VR 4.13.25 अनुष्टुप्
ततो रामः सह भ्रात्रा लक्ष्मणेन कृताञ्जलिः । समुद्दिश्य महात्मानस्तानृषीनभ्यवादयत् ॥
tato rāmaḥ saha bhrātrā lakṣmaṇena kṛtāñjaliḥ | samuddiśya mahātmānastānṛṣīnabhyavādayat ||
English Translation
Thereupon Rāma, along with his younger brother Lakşmaņa, made obeisance to those high-souled ones.
VR 4.13.26 अनुष्टुप्
अभिवाद्य च धर्मात्मा रामो भ्राता च लक्ष्मणः । सुग्रीवो वानराश्चैव जग्मुः संहृष्टमानसाः ॥
abhivādya ca dharmātmā rāmo bhrātā ca lakṣmaṇaḥ | sugrīvo vānarāścaiva jagmuḥ saṃhṛṣṭamānasāḥ ||
English Translation
Having paid homage (to the sacred memory of those great ones) the virtuous-souled Rāma his (younger) brother Laksmana, Sugriva and other monkeys, proceeded with delighted hearts.
VR 4.13.27 अनुष्टुप्
ते गत्वा दूरमध्वानं तस्मात्सप्तजनाश्रमात् । ददृशुस्तां दुराधर्षां किष्किन्धां वालिपालिताम् ॥
te gatvā dūramadhvānaṃ tasmātsaptajanāśramāt | dadṛśustāṃ durādharṣāṃ kiṣkindhāṃ vālipālitām ||
English Translation
And wending a distant way from that hermitage of the seven great ones, they beheld Kişkindhä, hard to conquer and occupied by Vali.
← Previous (Ch. 270) Full Table of Contents Next (Ch. 272) →