Ādiparva Adhyāya 79
आदिपर्व • अध्यायः 79
Ādiparva Adhyāya 79 of the classical Mahābhārata with 31 verses.
Total: 31 Verses
•
Citations: MBh 1.79.1–31
•
250 Lexicon Terms
जरां प्राप्य ययातिस्तु स्वपुरं प्राप्य चैव ह । पुत्रं ज्येष्ठं वरिष्ठं च यदुमित्यब्रवीद्वचः ॥
English Translation
Vaishampayana said : Having been thus attacked by old age, Yayati returned to his capital. He summoned his eldest and accomplished son Yadu and thus spoke to him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जरां
जरा [f]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
ययातिस्तु
ययाति [m]
ययातिस्तु
तु [ind]
स्वपुरं
स्व [adj]
स्वपुरं
पुर [n]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
ह
ह [ind]
पुत्रं
पुत्र [m]
ज्येष्ठं
ज्येष्ठ [adj]
वरिष्ठं
वरिष्ठ [adj]
च
च [ind]
यदुम्
यदु [m]
इत्यब्रवीद्
इति [ind]
इत्यब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
वचः
वचस् [n]
जरा वली च मां तात पलितानि च पर्यगुः । काव्यस्योशनसः शापान्न च तृप्तोऽस्मि यौवने ॥
English Translation
Yayati said : O child; Old age, wrinkles and white hair have come over to me by the curse the son of Kavi who is called Ushanas. But I am not yet satiated with youth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जरा
जरा [f]
वली
वली [f]
च
च [ind]
मां
मद् [pron]
तात
तात [m]
पलितानि
पलित [n]
च
च [ind]
पर्यगुः
परिगा [3. P.]
काव्यस्योशनसः
काव्य [mn]
काव्यस्योशनसः
उशनस् [m]
शापान्
शाप [m]
न
न [ind]
च
च [ind]
तृप्तो
तृप् [6. P.]
ऽस्मि
अस् [2. P.]
यौवने
यौवन [n]
त्वं यदो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह । यौवनेन त्वदीयेन चरेयं विषयानहम् ॥
English Translation
O Turvasu, take upon yourself my decrepitude and consequent weakness. I wish to enjoy the pleasures of life with your youth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वं
त्वद् [pron]
यदो
यदु [m]
प्रतिपद्यस्व
प्रतिपद् [4. P.]
पाप्मानं
पाप्मन् [m]
जरया
जरा [f]
सह
सह [ind]
यौवनेन
यौवन [n]
त्वदीयेन
त्वदीय [adj]
चरेयं
चर् [1. Ā.]
विषयान्
विषय [mn]
अहम्
मद् [pron]
पूर्णे वर्षसहस्रे तु पुनस्ते यौवनं त्वहम् । दत्त्वा स्वं प्रतिपत्स्यामि पाप्मानं जरया सह ॥
English Translation
After the expiration of one thousand years, I shall return, to you, your youth and take back my decrepitude and its consequent weakness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पूर्णे
पूर्ण [adj]
वर्षसहस्रे
वर्ष [mn]
वर्षसहस्रे
सहस्र [mn]
तु
तु [ind]
पुनस्ते
पुनर् [ind]
पुनस्ते
त्वद् [pron]
यौवनं
यौवन [n]
त्वहम्
तु [ind]
त्वहम्
मद् [pron]
त्वं
त्वद् [pron]
यदो
यदु [m]
प्रतिपद्यस्व
प्रतिपद् [4. P.]
पाप्मानं
पाप्मन् [m]
जरया
जरा [f]
सह
सह [ind]
सितश्मश्रुशिरा दीनो जरया शिथिलीकृतः । वलीसंततगात्रश्च दुर्दर्शो दुर्बलः कृशः ॥
English Translation
White hair, cheerlessness, relaxation of nerves, wrinkles, all the body, deformities, weakness, leanness, inability of work, these the consequences of decrepitude. Even friends and dependants forsake an old decrepit man.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सितश्मश्रुशिरा
सित [adj]
सितश्मश्रुशिरा
श्मश्रु [mn]
सितश्मश्रुशिरा
शिरस् [n]
दीनो
दीन [adj]
जरया
जरा [f]
शिथिलीकृतः
शिथिलीकृ [8. Ā.]
वलीसंततगात्रश्च
वली [f]
वलीसंततगात्रश्च
संतन् [8. Ā.]
वलीसंततगात्रश्च
गात्र [n]
वलीसंततगात्रश्च
च [ind]
दुर्दर्शो
दुर्दर्श [adj]
दुर्बलः
दुर्बल [adj]
कृशः
कृश [adj]
अशक्तः कार्यकरणे परिभूतः स यौवनैः । सहोपजीविभिश्चैव तां जरां नाभिकामये ॥
English Translation
White hair, cheerlessness, relaxation of nerves, wrinkles, all the body, deformities, weakness, leanness, inability of work, these the consequences of decrepitude. Even friends and dependants forsake an old decrepit man.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अशक्तः
अशक्त [adj]
कार्यकरणे
कार्य [n]
कार्यकरणे
करण [n]
परिभूतः
परिभू [1. Ā.]
स
तद् [pron]
यौवनैः
यौवन [n]
सहोपजीविभिश्चैव
सह [ind]
सहोपजीविभिश्चैव
उपजीविन् [adj]
सहोपजीविभिश्चैव
च [ind]
सहोपजीविभिश्चैव
एव [ind]
तां
तद् [pron]
जरां
जरा [f]
नाभिकामये
न [ind]
नाभिकामये
अभिकामय् [10. Ā.]
यत्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि । तस्मादराज्यभाक्तात प्रजा ते वै भविष्यति ॥
English Translation
Yayati said : O son, you have sprung from my heart, but you do not give me your youth. Therefore, your children will never be ruling kings.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्
यत् [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
मे
मद् [pron]
हृदयाज्जातो
हृदय [n]
हृदयाज्जातो
जन् [4. P.]
वयः
वयस् [n]
स्वं
स्व [adj]
न
न [ind]
प्रयच्छसि
प्रयम् [1. Ā.]
तस्माद्
तद् [pron]
अराज्यभाक्
अराज्य [adj]
अराज्यभाक्
भाज् [adj]
तात
तात [m]
प्रजा
प्रजा [f]
ते
त्वद् [pron]
वै
वै [ind]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
तुर्वसो प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह । यौवनेन चरेयं वै विषयांस्तव पुत्रक ॥
English Translation
O Turvasu, take upon yourself my decrepitude and consequent weakness. I wish to enjoy the pleasures of life with your youth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वं
त्वद् [pron]
यदो
यदु [m]
प्रतिपद्यस्व
प्रतिपद् [4. P.]
पाप्मानं
पाप्मन् [m]
जरया
जरा [f]
सह
सह [ind]
यौवनेन
यौवन [n]
त्वदीयेन
त्वदीय [adj]
चरेयं
चर् [1. Ā.]
विषयान्
विषय [mn]
अहम्
मद् [pron]
पूर्णे वर्षसहस्रे तु पुनर्दास्यामि यौवनम् । स्वं चैव प्रतिपत्स्यामि पाप्मानं जरया सह ॥
English Translation
After the expiration of one thousand years, I shall return, to you, your youth and take back my decrepitude and its consequent weakness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पूर्णे
पूर्ण [adj]
वर्षसहस्रे
वर्ष [mn]
वर्षसहस्रे
सहस्र [mn]
तु
तु [ind]
पुनस्ते
पुनर् [ind]
पुनस्ते
त्वद् [pron]
यौवनं
यौवन [n]
त्वहम्
तु [ind]
त्वहम्
मद् [pron]
त्वं
त्वद् [pron]
यदो
यदु [m]
प्रतिपद्यस्व
प्रतिपद् [4. P.]
पाप्मानं
पाप्मन् [m]
जरया
जरा [f]
सह
सह [ind]
न कामये जरां तात कामभोगप्रणाशिनीम् । बलरूपान्तकरणीं बुद्धिप्राणविनाशिनीम् ॥
English Translation
Turvasu said : O father, I do not like old age. It destroys all pleasures and enjoyments, strength and beauty, the intellect and the memory, nay even life.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
कामये
कामय् [10. P.]
जरां
जरा [f]
तात
तात [m]
कामभोगप्रणाशिनीम्
काम [m]
कामभोगप्रणाशिनीम्
भोग [m]
कामभोगप्रणाशिनीम्
प्रणाशिन् [adj]
बलरूपान्तकरणीं
बल [mn]
बलरूपान्तकरणीं
रूप [n]
बलरूपान्तकरणीं
अन्त [m]
बलरूपान्तकरणीं
करण [adj]
बुद्धिप्राणविनाशिनीम्
बुद्धि [f]
बुद्धिप्राणविनाशिनीम्
प्राण [m]
बुद्धिप्राणविनाशिनीम्
विनाशिन् [adj]
यत्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि । तस्मात्प्रजा समुच्छेदं तुर्वसो तव यास्यति ॥
English Translation
Yayati said : You are born from my heart, but you do not give me your youth. Therefore, O Turvasu, your line will be extinct.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्
यत् [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
मे
मद् [pron]
हृदयाज्जातो
हृदय [n]
हृदयाज्जातो
जन् [4. P.]
वयः
वयस् [n]
स्वं
स्व [adj]
न
न [ind]
प्रयच्छसि
प्रयम् [1. Ā.]
तस्मात्
तद् [pron]
प्रजा
प्रजा [f]
समुच्छेदं
समुच्छेद [m]
तुर्वसो
तुर्वसु [m]
तव
त्वद् [pron]
यास्यति
या [2. Ā.]
संकीर्णाचारधर्मेषु प्रतिलोमचरेषु च । पिशिताशिषु चान्त्येषु मूढ राजा भविष्यसि ॥
English Translation
You shall be the foolish king of those whose practise and precepts will be impure, whose women of superior birth will give birth to children by men of inferior birth, who will live on meat, who will be mean, who will not hesitate to appropriate the wives of their superiors, who will be like birds and beasts in their practise and who will be sinful and Mlecchas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
संकीर्णाचारधर्मेषु
संकृ [6. P.]
संकीर्णाचारधर्मेषु
आचार [m]
संकीर्णाचारधर्मेषु
धर्म [mn]
प्रतिलोमचरेषु
प्रतिलोम [adj]
प्रतिलोमचरेषु
चर [adj]
च
च [ind]
पिशिताशिषु
पिशित [n]
पिशिताशिषु
आशिन् [adj]
चान्त्येषु
च [ind]
चान्त्येषु
अन्त्य [adj]
मूढ
मुह् [4. Ā.]
राजा
राजन् [m]
भविष्यसि
भू [1. Ā.]
गुरुदारप्रसक्तेषु तिर्यग्योनिगतेषु च । पशुधर्मिषु पापेषु म्लेच्छेषु प्रभविष्यसि ॥
English Translation
You shall be the foolish king of those whose practise and precepts will be impure, whose women of superior birth will give birth to children by men of inferior birth, who will live on meat, who will be mean, who will not hesitate to appropriate the wives of their superiors, who will be like birds and beasts in their practise and who will be sinful and Mlecchas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गुरुदारप्रसक्तेषु
गुरु [m]
गुरुदारप्रसक्तेषु
दार [mn]
गुरुदारप्रसक्तेषु
प्रसञ्ज् [1. Ā.]
तिर्यग्योनिगतेषु
तिर्यग्योनि [f]
तिर्यग्योनिगतेषु
गम् [6. Ā.]
च
च [ind]
पशुधर्मिषु
पशु [m]
पशुधर्मिषु
धर्मिन् [adj]
पापेषु
पाप [adj]
म्लेच्छेषु
म्लेच्छ [m]
प्रभविष्यसि
प्रभू [1. Ā.]
एवं स तुर्वसुं शप्त्वा ययातिः सुतमात्मनः । शर्मिष्ठायाः सुतं द्रुह्युमिदं वचनमब्रवीत् ॥
English Translation
Vaishampayana said: Having thus cursed his son Turvasu, Yayati spoke to Sharmishtha's son Druhyu thus:
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
स
तद् [pron]
तुर्वसुं
तुर्वसु [m]
शप्त्वा
शप् [1. Ā.]
ययातिः
ययाति [m]
सुतम्
सुत [m]
आत्मनः
आत्मन् [m]
शर्मिष्ठा
शर्मिष्ठा [f]
महिषी
महिषी [f]
मह्यम्
मद् [pron]
इति
इति [ind]
मत्वा
मन् [8. P.]
वचो
वचस् [n]
ऽब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
द्रुह्यो त्वं प्रतिपद्यस्व वर्णरूपविनाशिनीम् । जरां वर्षसहस्रं मे यौवनं स्वं ददस्व च ॥
English Translation
Yayati said : O Druhyu, take upon yourself for one thousand years my decrepitude, destructive of beauty and complexion. Give me your youth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्रुह्यो
द्रुह्यु [m]
त्वं
त्वद् [pron]
प्रतिपद्यस्व
प्रतिपद् [4. P.]
वर्णरूपविनाशिनीम्
वर्ण [mn]
वर्णरूपविनाशिनीम्
रूप [n]
वर्णरूपविनाशिनीम्
विनाशिन् [adj]
जरां
जरा [f]
वर्षसहस्रं
वर्ष [mn]
वर्षसहस्रं
सहस्र [mn]
मे
मद् [pron]
यौवनं
यौवन [n]
स्वं
स्व [adj]
ददस्व
दा [1. Ā.]
च
च [ind]
पूर्णे वर्षसहस्रे तु प्रतिदास्यामि यौवनम् । स्वं चादास्यामि भूयोऽहं पाप्मानं जरया सह ॥
English Translation
After the expiration of one thousand years, I shall return to you your youth and take back my own decrepitude.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पूर्णे
पूर्ण [adj]
वर्षसहस्रे
वर्ष [mn]
वर्षसहस्रे
सहस्र [mn]
तु
तु [ind]
पुनस्ते
पुनर् [ind]
पुनस्ते
त्वद् [pron]
यौवनं
यौवन [n]
त्वहम्
तु [ind]
त्वहम्
मद् [pron]
त्वं
त्वद् [pron]
यदो
यदु [m]
प्रतिपद्यस्व
प्रतिपद् [4. P.]
पाप्मानं
पाप्मन् [m]
जरया
जरा [f]
सह
सह [ind]
न गजं न रथं नाश्वं जीर्णो भुङ्क्ते न च स्त्रियम् । वाग्भङ्गश्चास्य भवति तज्जरां नाभिकामये ॥
English Translation
Druhyu said: O king, one, if he is decrepit, cannot enjoy elephants, cars, horses or women. His voice also becomes indistinct. Therefore, I do no desire (to take upon myself) your old age.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
गजं
गज [m]
न
न [ind]
रथं
रथ [m]
नाश्वं
न [ind]
नाश्वं
अश्व [m]
जीर्णो
जृ [6. P.]
भुङ्क्ते
भुज् [6. P.]
न
न [ind]
च
च [ind]
स्त्रियम्
स्त्री [f]
वाग्भङ्गश्चास्य
वाच् [f]
वाग्भङ्गश्चास्य
भङ्ग [m]
वाग्भङ्गश्चास्य
च [ind]
वाग्भङ्गश्चास्य
इदम् [pron]
भवति
भू [1. Ā.]
तज्जरां
तद् [pron]
तज्जरां
जरा [f]
नाभिकामये
न [ind]
नाभिकामये
अभिकामय् [10. Ā.]
यत्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि । तस्माद्द्रुह्यो प्रियः कामो न ते संपत्स्यते क्वचित् ॥
English Translation
Yayati said : O son, you are sprung from my heart, but you refuse to give me your youth. Therefore, your cherished wishes will never be fulfilled.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्
यत् [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
मे
मद् [pron]
हृदयाज्जातो
हृदय [n]
हृदयाज्जातो
जन् [4. P.]
वयः
वयस् [n]
स्वं
स्व [adj]
न
न [ind]
प्रयच्छसि
प्रयम् [1. Ā.]
तुर्वशो
तुर्वसु [m]
त्वं
त्वद् [pron]
प्रियं
प्रिय [adj]
कामं
काम [m]
नैतत्
न [ind]
नैतत्
एतद् [pron]
सम्पत्स्यते
सम्पद् [4. P.]
क्वचित्
क्वचिद् [ind]
उडुपप्लवसंतारो यत्र नित्यं भविष्यति । अराजा भोजशब्दं त्वं तत्रावाप्स्यसि सान्वयः ॥
English Translation
You shall be a king only in name. You shall rule over a region where there will be no roads, no passages for horses, cars, elephants, asses, goats, bullocks, palanquins and other good vehicles, where the only means of locomotion will be rafts and floats. In such a place you will live with all your friends.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उडुपप्लवसंतारो
उडुप [mn]
उडुपप्लवसंतारो
प्लव [mn]
उडुपप्लवसंतारो
संतार [m]
यत्र
यत्र [ind]
नित्यं
नित्यम् [ind]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
अराजा
अ [ind]
अराजा
राजन् [m]
भोजशब्दं
भोज [m]
भोजशब्दं
शब्द [m]
त्वं
त्वद् [pron]
तत्रावाप्स्यसि
तत्र [ind]
तत्रावाप्स्यसि
अवाप् [5. Ā.]
सान्वयः
स [ind]
सान्वयः
अन्वय [m]
अनो त्वं प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह । एकं वर्षसहस्रं तु चरेयं यौवनेन ते ॥
English Translation
Yayati said: O Anu, take my decrepitude and its consequent weakness. I shall enjoy the pleasures of life for one thousand years with your youth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वं
त्वद् [pron]
यदो
यदु [m]
प्रतिपद्यस्व
प्रतिपद् [4. P.]
पाप्मानं
पाप्मन् [m]
जरया
जरा [f]
सह
सह [ind]
एकं
एक [pron]
वर्षसहस्रं
वर्ष [mn]
वर्षसहस्रं
सहस्र [mn]
तु
तु [ind]
चरेयं
चर् [1. Ā.]
यौवनेन
यौवन [n]
ते
त्वद् [pron]
जीर्णः शिशुवदादत्तेऽकालेऽन्नमशुचिर्यथा । न जुहोति च कालेऽग्निं तां जरां नाभिकामये ॥
English Translation
Anu said: Those that are decrepit eat like children and they are always impure. They cannot pour libations on sacrificial fire at the proper time. Therefore, I do not like to take upon myself your old age.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जीर्णः
जृ [6. P.]
शिशुवद्
शिशु [m]
शिशुवद्
वत् [ind]
आदत्ते
आदा [4. Ā.]
ऽकाले
अकाल [m]
ऽन्नम्
अन्न [n]
अशुचिर्
अशुचि [adj]
यथा
यथा [ind]
सहोपजीविभिश्चैव
सह [ind]
सहोपजीविभिश्चैव
उपजीविन् [adj]
सहोपजीविभिश्चैव
च [ind]
सहोपजीविभिश्चैव
एव [ind]
तां
तद् [pron]
जरां
जरा [f]
नाभिकामये
न [ind]
नाभिकामये
अभिकामय् [10. Ā.]
यत्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि । जरादोषस्त्वयोक्तोऽयं तस्मात्त्वं प्रतिपत्स्यसे ॥
English Translation
Yayati said : O son, you are sprung from my heart, but you refuse to give me your youth. Therefore, your cherished wishes will never be fulfilled.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्
यत् [ind]
त्वं
त्वद् [pron]
मे
मद् [pron]
हृदयाज्जातो
हृदय [n]
हृदयाज्जातो
जन् [4. P.]
वयः
वयस् [n]
स्वं
स्व [adj]
न
न [ind]
प्रयच्छसि
प्रयम् [1. Ā.]
जरादोषस्त्वयोक्तो
जरा [f]
जरादोषस्त्वयोक्तो
दोष [mn]
जरादोषस्त्वयोक्तो
त्वद् [pron]
जरादोषस्त्वयोक्तो
वच् [2. P.]
ऽयं
इदम् [pron]
तस्मात्
तद् [pron]
त्वं
त्वद् [pron]
प्रतिपत्स्यसे
प्रतिपद् [4. P.]
प्रजाश्च यौवनप्राप्ता विनशिष्यन्त्यनो तव । अग्निप्रस्कन्दनपरस्त्वं चाप्येवं भविष्यसि ॥
English Translation
Yayati said : O son, you have sprung from my heart, but you do not give me your youth. As you find so many faults with decrepitude, decrepitude will overcome you. Your sons will die as soon as they will attain to their youth. You shall not be able to perform any sacrifice before fire.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रजाश्च
प्रजा [f]
प्रजाश्च
च [ind]
यौवनप्राप्ता
यौवन [n]
यौवनप्राप्ता
प्राप् [1. P.]
विनशिष्यन्त्यनो
विनश् [4. Ā.]
विनशिष्यन्त्यनो
अनु [m]
तव
त्वद् [pron]
अग्निप्रस्कन्दनपरस्त्वं
अग्नि [m]
अग्निप्रस्कन्दनपरस्त्वं
प्रस्कन्दन [n]
अग्निप्रस्कन्दनपरस्त्वं
पर [pron]
अग्निप्रस्कन्दनपरस्त्वं
त्वद् [pron]
चाप्येवं
च [ind]
चाप्येवं
अपि [ind]
चाप्येवं
एवम् [ind]
भविष्यसि
भू [1. Ā.]
पूरो त्वं मे प्रियः पुत्रस्त्वं वरीयान्भविष्यसि । जरा वली च मे तात पलितानि च पर्यगुः । काव्यस्योशनसः शापान्न च तृप्तोऽस्मि यौवने ॥
English Translation
Yayati said : O child; Old age, wrinkles and white hair have come over to me by the curse the son of Kavi who is called Ushanas. But I am not yet satiated with youth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पूरो
पूरु [m]
त्वं
त्वद् [pron]
मे
मद् [pron]
प्रियः
प्रिय [adj]
पुत्रस्त्वं
पुत्र [m]
पुत्रस्त्वं
त्वद् [pron]
वरीयान्
वरीयस् [adj]
भविष्यसि
भू [1. Ā.]
जरा
जरा [f]
वली
वली [f]
च
च [ind]
मां
मद् [pron]
तात
तात [m]
पलितानि
पलित [n]
च
च [ind]
पर्यगुः
परिगा [3. P.]
काव्यस्योशनसः
काव्य [mn]
काव्यस्योशनसः
उशनस् [m]
शापान्
शाप [m]
न
न [ind]
च
च [ind]
तृप्तो
तृप् [6. P.]
ऽस्मि
अस् [2. P.]
यौवने
यौवन [n]
पूरो त्वं प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह । कंचित्कालं चरेयं वै विषयान्वयसा तव ॥
English Translation
O Turvasu, take upon yourself my decrepitude and consequent weakness. I wish to enjoy the pleasures of life with your youth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वं
त्वद् [pron]
यदो
यदु [m]
प्रतिपद्यस्व
प्रतिपद् [4. P.]
पाप्मानं
पाप्मन् [m]
जरया
जरा [f]
सह
सह [ind]
कंचित्
कश्चित् [pron]
कालं
काल [m]
चरेयं
चर् [1. Ā.]
वै
वै [ind]
विषयान्
विषय [mn]
वयसा
वयस् [n]
तव
त्वद् [pron]
पूर्णे वर्षसहस्रे तु प्रतिदास्यामि यौवनम् । स्वं चैव प्रतिपत्स्यामि पाप्मानं जरया सह ॥
English Translation
After the expiration of one thousand years, I shall return, to you, your youth and take back my decrepitude and its consequent weakness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पूर्णे
पूर्ण [adj]
वर्षसहस्रे
वर्ष [mn]
वर्षसहस्रे
सहस्र [mn]
तु
तु [ind]
पुनस्ते
पुनर् [ind]
पुनस्ते
त्वद् [pron]
यौवनं
यौवन [n]
त्वहम्
तु [ind]
त्वहम्
मद् [pron]
त्वं
त्वद् [pron]
यदो
यदु [m]
प्रतिपद्यस्व
प्रतिपद् [4. P.]
पाप्मानं
पाप्मन् [m]
जरया
जरा [f]
सह
सह [ind]
एवमुक्तः प्रत्युवाच पूरुः पितरमञ्जसा । यथात्थ मां महाराज तत्करिष्यामि ते वचः ॥
English Translation
Vaishampayana said : Having been thus addressed the king, Puru replied to him with all humility. (He said:) “O great king, I shall do as you command me to do.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्तः
वच् [2. P.]
प्रत्युवाच
प्रतिवच् [3. Ā.]
पूरुः
पूरु [m]
पितरम्
पितृ [m]
अञ्जसा
अञ्जसा [ind]
यथात्थ
यथा [ind]
यथात्थ
अह् [1. P.]
मां
मद् [pron]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
तत्
तद् [pron]
करिष्यामि
कृ [2. Ā.]
ते
त्वद् [pron]
वचः
वचस् [n]
प्रतिपत्स्यामि ते राजन्पाप्मानं जरया सह । गृहाण यौवनं मत्तश्चर कामान्यथेप्सितान् ॥
English Translation
O king, I shall take upon myself your old age and its consequent weakness. Take my youth and enjoy as you like the pleasures of life.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वं
त्वद् [pron]
यदो
यदु [m]
प्रतिपद्यस्व
प्रतिपद् [4. P.]
पाप्मानं
पाप्मन् [m]
जरया
जरा [f]
सह
सह [ind]
गृहाण
ग्रह् [6. Ā.]
यौवनं
यौवन [n]
मत्तश्चर
मद् [pron]
मत्तश्चर
चर् [1. Ā.]
कामान्
काम [m]
यथेप्सितान्
यथा [ind]
यथेप्सितान्
ईप्सय् [Desid. Ā.]
जरयाहं प्रतिच्छन्नो वयोरूपधरस्तव । यौवनं भवते दत्त्वा चरिष्यामि यथात्थ माम् ॥
English Translation
"Attacked by your old age, deprived of youth and beauty, I shall at your command live and give you my youth.”
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जरयाहं
जरा [f]
जरयाहं
मद् [pron]
प्रतिच्छन्नो
प्रतिच्छद् [1. P.]
वयोरूपधरस्तव
वयस् [n]
वयोरूपधरस्तव
रूप [n]
वयोरूपधरस्तव
धर [adj]
वयोरूपधरस्तव
त्वद् [pron]
यौवनं
यौवन [n]
भवते
भू [1. Ā.]
दत्त्वा
दा [1. Ā.]
चरिष्यामि
चर् [1. Ā.]
यथात्थ
यथा [ind]
यथात्थ
अह् [1. P.]
माम्
मद् [pron]
पूरो प्रीतोऽस्मि ते वत्स प्रीतश्चेदं ददामि ते । सर्वकामसमृद्धा ते प्रजा राज्ये भविष्यति ॥
English Translation
Yayati said : O Puru, my child, I am much pleased with you. I grant you the following boon with great pleasure. "The people of your kingdom will have all their desires fulfilled."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पूरो
पूरु [m]
प्रीतो
प्री [9. Ā.]
ऽस्मि
अस् [2. P.]
ते
त्वद् [pron]
वत्स
वत्स [m]
प्रीतश्चेदं
प्री [9. Ā.]
प्रीतश्चेदं
च [ind]
प्रीतश्चेदं
इदम् [pron]
ददामि
दा [1. Ā.]
ते
त्वद् [pron]
सर्वकामसमृद्धा
सर्व [pron]
सर्वकामसमृद्धा
काम [m]
सर्वकामसमृद्धा
समृध् [4. Ā.]
ते
त्वद् [pron]
प्रजा
प्रजा [f]
राज्ये
राज्य [n]
भविष्यति
भू [1. Ā.]