Udyogaparva Adhyāya 93
उद्योगपर्व • अध्यायः 93
Udyogaparva Adhyāya 93 of the classical Mahābhārata with 63 verses.
Total: 63 Verses
•
Citations: MBh 5.93.1–63
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 3 (Verses 30 shown)
तेष्वासीनेषु सर्वेषु तूष्णींभूतेषु राजसु । वाक्यमभ्याददे कृष्णः सुदंष्ट्रो दुन्दुभिस्वनः ॥
English Translation
Vaishampayana said All of them having taken their seats and perfect stillness having prevailed among the kings, Krishna who had an excellent set of teeth and had the voice of a drum began to speak like the roar of clouds at the close of summer, Madhava, looking on Dhritarashtra, spoke so that the assembly could hear.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गतेषु
गम् [6. Ā.]
तेषु
तद् [pron]
सर्वेषु
सर्व [pron]
तपस्विषु
तपस्विन् [m]
महात्मसु
महात्मन् [adj]
वाक्यम्
वाक्य [n]
अभ्याददे
अभ्यादा [3. Ā.]
कृष्णः
कृष्ण [m]
सुदंष्ट्रो
सु [ind]
सुदंष्ट्रो
दंष्ट्र [mfn]
दुन्दुभिस्वनः
दुन्दुभि [mf]
दुन्दुभिस्वनः
स्वन [m]
जीमूत इव घर्मान्ते सर्वां संश्रावयन्सभाम् । धृतराष्ट्रमभिप्रेक्ष्य समभाषत माधवः ॥
English Translation
Vaishampayana said All of them having taken their seats and perfect stillness having prevailed among the kings, Krishna who had an excellent set of teeth and had the voice of a drum began to speak like the roar of clouds at the close of summer, Madhava, looking on Dhritarashtra, spoke so that the assembly could hear.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जीमूत
जीमूत [mn]
इव
इव [ind]
घर्मान्ते
घर्म [m]
घर्मान्ते
अन्त [m]
सर्वां
सर्व [pron]
संश्रावयन्
संश्रावय् [10. P.]
सभाम्
सभा [f]
धृतराष्ट्रम्
धृतराष्ट्र [m]
अभिप्रेक्ष्य
अभिप्रेक्ष् [1. P.]
समभाषत
सम्भाष् [1. P.]
माधवः
माधव [m]
कुरूणां पाण्डवानां च शमः स्यादिति भारत । अप्रयत्नेन वीराणामेतद्यतितुमागतः ॥
English Translation
"Between the Kurus and Pandavas there may be peace, O Bharata, without the slaying of heroes (on either side) to effect this have I come.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कुरूणां
कुरु [m]
पाण्डवानां
पाण्डव [m]
च
च [ind]
प्रतिपत्स्व
प्रतिपद् [4. P.]
निरामयम्
निरामय [m]
अप्रयत्नेन
अप्रयत्न [m]
वीराणाम्
वीर [m]
एतद्
एतद् [pron]
यतितुम्
यत् [1. P.]
आगतः
आगम् [6. P.]
राजन्नान्यत्प्रवक्तव्यं तव निःश्रेयसं वचः । विदितं ह्येव ते सर्वं वेदितव्यमरिंदम ॥
English Translation
Oking, I have nothing else to say, everything that ought to be known in this world is known to you, O chastiser of foes.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राजन्नान्यत्
राजन् [m]
राजन्नान्यत्
न [ind]
राजन्नान्यत्
अन्य [pron]
प्रवक्तव्यं
प्रवच् [2. P.]
तव
त्वद् [pron]
निःश्रेयसं
निःश्रेयस [adj]
वचः
वचस् [n]
विदितं
विद् [6. Ā.]
ह्येव
हि [ind]
ह्येव
एव [ind]
ते
त्वद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
वेदितव्यम्
विद् [6. Ā.]
अरिंदम
अरिंदम [adj]
इदमद्य कुलं श्रेष्ठं सर्वराजसु पार्थिव । श्रुतवृत्तोपसंपन्नं सर्वैः समुदितं गुणैः ॥
English Translation
0 ruler of the earth, this dynasty (of yours) is the best among these of all kings; it is noted for its knowledge of the scriptures as also for its good ways of life and it is endued with all the virtues.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इदम्
इदम् [pron]
अद्य
अद्य [ind]
कुलं
कुल [n]
श्रेष्ठं
श्रेष्ठ [adj]
सर्वराजसु
सर्व [pron]
सर्वराजसु
राजन् [m]
पार्थिव
पार्थिव [m]
श्रुतवृत्तोपसंपन्नाः
श्रुत [n]
श्रुतवृत्तोपसंपन्नाः
वृत्त [n]
श्रुतवृत्तोपसंपन्नाः
उपसंपद् [4. Ā.]
ते
तद् [pron]
सन्तः
अस् [2. P.]
स्वर्गगामिनः
स्वर्ग [m]
स्वर्गगामिनः
गामिन् [adj]
कृपानुकम्पा कारुण्यमानृशंस्यं च भारत । तथार्जवं क्षमा सत्यं कुरुष्वेतद्विशिष्यते ॥
English Translation
Kindness, pain at the sight of other's pains, desire to remedy evils and humanity, O Bharata, as also sincerity, forgiveness and truth, are specially in the nature of the Kurus.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृपानुकम्पा
कृपा [f]
कृपानुकम्पा
अनुकम्पा [fn]
कारुण्यम्
कारुण्य [n]
आनृशंस्यं
आनृशंस्य [n]
च
च [ind]
भारत
भारत [m]
तथार्जवं
तथा [ind]
तथार्जवं
आर्जव [n]
क्षमा
क्षमा [f]
सत्यं
सत्य [n]
कुरुष्वेतद्
कुरु [m]
कुरुष्वेतद्
एतद् [pron]
विशिष्यते
विशिष् [7. P.]
तस्मिन्नेवंविधे राजन्कुले महति तिष्ठति । त्वन्निमित्तं विशेषेण नेह युक्तमसांप्रतम् ॥
English Translation
Belonging to this noble family which is such, 0 king, no one should do what is improper and especially an improper act is to be deplored when you are the cause of it.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मिन्
तद् [pron]
एवंविधे
एवंविध [adj]
राजन्
राजन् [m]
कुले
कुल [n]
महति
महत् [adj]
तिष्ठति
स्था [1. Ā.]
त्वन्निमित्तं
त्वद् [pron]
त्वन्निमित्तं
निमित्त [n]
विशेषेण
विशेषेण [ind]
नेह
न [ind]
नेह
इह [ind]
युक्तम्
युक्त [adj]
असांप्रतम्
असांप्रत [adj]
त्वं हि वारयिता श्रेष्ठः कुरूणां कुरुसत्तम । मिथ्या प्रचरतां तात बाह्येष्वाभ्यन्तरेषु च ॥
English Translation
You, O best of Kuru race, being the foremost among them, bear the load of the Kurus when they behave, O Sire, deceitfully towards others or to members of their own family, when the deceit is actually done in act or when it is conceived.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वं
त्वद् [pron]
हि
हि [ind]
वारयिता
वारयितृ [m]
श्रेष्ठः
श्रेष्ठ [adj]
कुरूणां
कुरु [m]
कुरुसत्तम
कुरु [m]
कुरुसत्तम
सत्तम [adj]
मिथ्या
मिथ्या [ind]
प्रचरतां
प्रचर् [1. Ā.]
तात
तात [m]
बाह्येष्वाभ्यन्तरेषु
बाह्य [adj]
बाह्येष्वाभ्यन्तरेषु
आभ्यन्तर [adj]
च
च [ind]
ते पुत्रास्तव कौरव्य दुर्योधनपुरोगमाः । धर्मार्थौ पृष्ठतः कृत्वा प्रचरन्ति नृशंसवत् ॥
English Translation
Those sons of yours, O Kaurava, headed by Duryodhana, are acting impiously setting aside all considerations of morality and earthly good.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपयाते
अपया [2. Ā.]
तु
तु [ind]
राधेये
राधेय [m]
दुर्योधनपुरोगमाः
दुर्योधन [m]
दुर्योधनपुरोगमाः
पुरोगम [adj]
आचार्यं
आचार्य [m]
पृष्ठतः
पृष्ठतस् [ind]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
तथा
तथा [ind]
नीतिर्
नीति [f]
विधीयताम्
विधा [3. Ā.]
अशिष्टा गतमर्यादा लोभेन हृतचेतसः । स्वेषु बन्धुषु मुख्येषु तद्वेत्थ भरतर्षभ ॥
English Translation
Those wicked ones, whose self-respect is gone and whose hearts have been perverted by avarice (are acting unfairly) towards their own chief friends, O best of men.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अशिष्टा
अशिष्ट [adj]
गतमर्यादा
गम् [6. Ā.]
गतमर्यादा
मर्यादा [f]
लोभेन
लोभ [m]
हृतचेतसः
हृ [2. P.]
हृतचेतसः
चेतस् [n]
स्वेषु
स्व [adj]
बन्धुषु
बन्धु [m]
मुख्येषु
मुख्य [adj]
तद्
तद् [pron]
वेत्थ
विद् [6. Ā.]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
सेयमापन्महाघोरा कुरुष्वेव समुत्थिता । उपेक्ष्यमाणा कौरव्य पृथिवीं घातयिष्यति ॥
English Translation
This exceedingly grave has its rise among the Kurus and if regarded with indifference, it will destroy the whole earth, O Kaurava.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सेयम्
तद् [pron]
सेयम्
इदम् [pron]
आपन्महाघोरा
आपद् [f]
आपन्महाघोरा
महत् [adj]
आपन्महाघोरा
घोर [adj]
कुरुष्वेव
कुरु [m]
कुरुष्वेव
एव [ind]
समुत्थिता
समुत्था [1. Ā.]
मम
मद् [pron]
पुत्रः
पुत्र [m]
सुदुर्बुद्धिः
सु [ind]
सुदुर्बुद्धिः
दुर्बुद्धि [adj]
पृथिवीं
पृथिवी [f]
घातयिष्यति
घातय् [10. Ā.]
शक्या चेयं शमयितुं त्वं चेदिच्छसि भारत । न दुष्करो ह्यत्र शमो मतो मे भरतर्षभ ॥
English Translation
If you desire so, O Bharata, this can be averted; in this instance peace is not hard to secure; such is my opinion, O best of the Bharatas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शक्या
शक्य [adj]
चेयं
च [ind]
चेयं
इदम् [pron]
शमयितुं
शमय् [10. Ā.]
त्वं
त्वद् [pron]
चेद्
चेद् [ind]
इच्छसि
इष् [1. P.]
भारत
भारत [m]
न
न [ind]
दुष्करो
दुष्कर [adj]
ह्यत्र
हि [ind]
ह्यत्र
अत्र [ind]
शमो
शम [m]
मतो
मन् [8. P.]
मे
मद् [pron]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
त्वय्यधीनः शमो राजन्मयि चैव विशां पते । पुत्रान्स्थापय कौरव्य स्थापयिष्याम्यहं परान् ॥
English Translation
Peace depends on you, o king and on myself as well, O lord of the universe. ) Kaurava, set right your sons and I shall the enemies (Pandavas) right.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वय्यधीनः
त्वद् [pron]
त्वय्यधीनः
अधीन [adj]
शमो
शम [m]
राजन्मयि
राजन् [m]
राजन्मयि
मद् [pron]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
पुत्रान्
पुत्र [m]
स्थापय
स्थापय् [10. Ā.]
कौरव्य
कौरव्य [m]
स्थापयिष्याम्यहं
स्थापय् [10. Ā.]
स्थापयिष्याम्यहं
मद् [pron]
परान्
पर [pron]
आज्ञा तव हि राजेन्द्र कार्या पुत्रैः सहान्वयैः । हितं बलवदप्येषां तिष्ठतां तव शासने ॥
English Translation
Your commands, O chief among kings, should be followed by your sons with their followers, and it will conduce exceedingly to their own good to act according to your orders.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आज्ञा
आज्ञा [f]
तव
त्वद् [pron]
हि
हि [ind]
राजेन्द्र
राजन् [m]
राजेन्द्र
इन्द्र [m]
कार्या
कृ [2. Ā.]
पुत्रैः
पुत्र [m]
सहान्वयैः
सह [ind]
सहान्वयैः
अन्वय [m]
हितं
हित [adj]
बलवद्
बलवत् [adj]
अप्येषां
अपि [ind]
अप्येषां
इदम् [pron]
तिष्ठतां
स्था [1. Ā.]
तव
त्वद् [pron]
शासने
शासन [n]
तव चैव हितं राजन्पाण्डवानामथो हितम् । शमे प्रयतमानस्य मम शासनकाङ्क्षिणाम् ॥
English Translation
It will conduce to your good, O king and also to the good of the Pandavas, for you try to establish peace, desirous of ruling as you are.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तव
त्वद् [pron]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
हितं
हित [adj]
राजन्
राजन् [m]
पाण्डवानाम्
पाण्डव [m]
अथो
अथो [ind]
हितम्
हित [adj]
शमे
शम [m]
प्रयतमानस्य
प्रयत् [1. P.]
तव
त्वद् [pron]
सौभ्रात्रकाङ्क्षिणः
सौभ्रात्र [n]
सौभ्रात्रकाङ्क्षिणः
काङ्क्षिन् [adj]
स्वयं निष्कलमालक्ष्य संविधत्स्व विशां पते । सहभूतास्तु भरतास्तवैव स्युर्जनेश्वर ॥
English Translation
Act for yourself after a consideration of the consequences, O lord of the universe and let the Bharatas be your allies O lord of men.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्वयं
स्वयम् [ind]
निष्कलम्
निष्कल [adj]
आलक्ष्य
आलक्षय् [10. Ā.]
संविधत्स्व
संविधा [3. Ā.]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
सहभूतास्तु
सह [ind]
सहभूतास्तु
भू [1. Ā.]
सहभूतास्तु
तु [ind]
भरतास्तवैव
भरत [m]
भरतास्तवैव
त्वद् [pron]
भरतास्तवैव
एव [ind]
स्युर्
अस् [2. P.]
जनेश्वर
जनेश्वर [m]
धर्मार्थयोस्तिष्ठ राजन्पाण्डवैरभिरक्षितः । न हि शक्यास्तथाभूता यत्नादपि नराधिप ॥
English Translation
Protected by the Pandavas, Oking, establish morality and earthy good. O lord of men, by every exertion in your power, allies such as they, cannot be secured.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धर्मार्थयोस्तिष्ठ
धर्म [mn]
धर्मार्थयोस्तिष्ठ
अर्थ [mn]
धर्मार्थयोस्तिष्ठ
स्था [1. Ā.]
राजन्
राजन् [m]
पाण्डवैर्
पाण्डव [m]
अभिरक्षितः
अभिरक्ष् [1. Ā.]
न
न [ind]
हि
हि [ind]
शक्यास्तथाभूता
शक्य [adj]
शक्यास्तथाभूता
तथाभूत [adj]
यत्नाद्
यत्न [m]
अपि
अपि [ind]
नराधिप
नराधिप [m]
न हि त्वां पाण्डवैर्जेतुं रक्ष्यमाणं महात्मभिः । इन्द्रोऽपि देवैः सहितः प्रसहेत कुतो नृपाः ॥
English Translation
The great-souled sons of Pandu protecting you, even Indra with the gods cannot withstand you; how can earthy kings do it?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
हि
हि [ind]
त्वां
त्वद् [pron]
पाण्डवैर्
पाण्डव [m]
जेतुं
जि [9. P.]
रक्ष्यमाणं
रक्ष् [4. P.]
महात्मभिः
महात्मन् [adj]
इन्द्रो
इन्द्र [m]
ऽपि
अपि [ind]
देवैः
देव [m]
सहितः
सहित [adj]
प्रसहेत
प्रसह् [1. P.]
कुतो
कुतस् [ind]
नृपाः
नृप [m]
यत्र भीष्मश्च द्रोणश्च कृपः कर्णो विविंशतिः । अश्वत्थामा विकर्णश्च सोमदत्तोऽथ बाह्लिकः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्र
यत्र [ind]
द्रोणश्च
द्रोण [m]
द्रोणश्च
च [ind]
भीष्मश्च
भीष्म [m]
भीष्मश्च
च [ind]
कृपः
कृप [mf]
कर्णो
कर्ण [m]
विविंशतिः
विविंशति [m]
अश्वत्थामा
अश्वत्थामन् [m]
विकर्णश्च
विकर्ण [m]
विकर्णश्च
च [ind]
सोमदत्तो
सोमदत्त [m]
ऽथ
अथ [ind]
बाह्लिकः
बाह्लिक [m]
सैन्धवश्च कलिङ्गश्च काम्बोजश्च सुदक्षिणः । युधिष्ठिरो भीमसेनः सव्यसाची यमौ तथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सैन्धवश्च
सैन्धव [m]
सैन्धवश्च
च [ind]
कलिङ्गश्च
कलिङ्ग [mn]
कलिङ्गश्च
च [ind]
काम्बोजश्च
काम्बोज [m]
काम्बोजश्च
च [ind]
सुदक्षिणः
सुदक्षिण [m]
युधिष्ठिरस्य
युधिष्ठिर [m]
भीमस्य
भीम [m]
बीभत्सोर्
बीभत्सु [adj]
यमयोस्तथा
यम [m]
यमयोस्तथा
तथा [ind]
सात्यकिश्च महातेजा युयुत्सुश्च महारथः । को नु तान्विपरीतात्मा युध्येत भरतर्षभ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सपताकाश्च
स [ind]
सपताकाश्च
पताका [f]
सपताकाश्च
च [ind]
मातंगाः
मातंग [m]
सध्वजाश्च
स [ind]
सध्वजाश्च
ध्वज [mn]
सध्वजाश्च
च [ind]
महारथाः
महत् [adj]
महारथाः
रथ [m]
को
क [pron]
नु
नु [ind]
तान्
तद् [pron]
विपरीतात्मा
विपरीत [adj]
विपरीतात्मा
आत्मन् [m]
युध्येत
युध् [2. P.]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
लोकस्येश्वरतां भूयः शत्रुभिश्चाप्रधृष्यताम् । प्राप्स्यसि त्वममित्रघ्न सहितः कुरुपाण्डवैः ॥
English Translation
The lordship over the word and the quality of being invincible by your foes, will you attain, O you slayer of enemies, when united with the Kurus and the Pandavas?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
लोकस्येश्वरतां
लोक [m]
लोकस्येश्वरतां
ईश्वर [m]
लोकस्येश्वरतां
ता [f]
भूयः
भूयस् [ind]
शत्रुभिश्चाप्रधृष्यताम्
शत्रु [m]
शत्रुभिश्चाप्रधृष्यताम्
च [ind]
शत्रुभिश्चाप्रधृष्यताम्
अप्रधृष्य [adj]
शत्रुभिश्चाप्रधृष्यताम्
ता [f]
प्राप्स्यसि
प्राप् [1. P.]
त्वम्
त्वद् [pron]
अमित्रघ्न
अमित्र [mf]
अमित्रघ्न
घ्न [adj]
सहितः
सहित [adj]
कुरुपाण्डवैः
कुरु [m]
कुरुपाण्डवैः
पाण्डव [m]
तस्य ते पृथिवीपालास्त्वत्समाः पृथिवीपते । श्रेयांसश्चैव राजानः संधास्यन्ते परंतप ॥
English Translation
The rulers of the earth, of the same position as yourself, o lord of the earth and kings of better position even will seek to establish peace with you and with one another if you are so united.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
य
यद् [pron]
इमे
इदम् [pron]
पृथिवीपालाः
पृथिवी [f]
पृथिवीपालाः
पाल [m]
करदास्
कर [m]
करदास्
द [adj]
तव
त्वद् [pron]
पार्थिव
पार्थिव [m]
श्रेयांसश्चैव
श्रेयस् [adj]
श्रेयांसश्चैव
च [ind]
श्रेयांसश्चैव
एव [ind]
राजानः
राजन् [m]
संधास्यन्ते
संधा [1. P.]
परंतप
परंतप [adj]
स त्वं पुत्रैश्च पौत्रैश्च भ्रातृभिः पितृभिस्तथा । सुहृद्भिः सर्वतो गुप्तः सुखं शक्ष्यसि जीवितुम् ॥
English Translation
You will be able to live in happiness being protected on all sides by your sons and grandsons, your fathers and brothers and friends.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
त्वं
त्वद् [pron]
पुत्रैश्च
पुत्र [m]
पुत्रैश्च
च [ind]
पौत्रैश्च
पौत्र [m]
पौत्रैश्च
च [ind]
भ्रातृभिः
भ्रातृ [m]
पितृभिस्तथा
पितृ [m]
पितृभिस्तथा
तथा [ind]
सुहृद्भिः
सुहृद् [m]
सर्वतो
सर्वतस् [ind]
गुप्तः
गुप् [1. Ā.]
सुखं
सुखम् [ind]
शक्ष्यसि
शक् [4. P.]
जीवितुम्
जीव् [1. Ā.]
एतानेव पुरोधाय सत्कृत्य च यथा पुरा । अखिलां भोक्ष्यसे सर्वां पृथिवीं पृथिवीपते ॥
English Translation
Keeping their interests well before you and treating them well, as in days gone by will you enjoy this entire earth, O lord of the earth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतान्
एतद् [pron]
एव
एव [ind]
पुरोधाय
पुरोधा [3. Ā.]
सत्कृत्य
सत्कृ [8. Ā.]
च
च [ind]
यथा
यथा [ind]
पुरा
पुरा [ind]
अखिलां
अखिल [adj]
भोक्ष्यसे
भुज् [6. P.]
सर्वां
सर्व [pron]
पृथिवीं
पृथिवी [f]
पृथिवीपते
पृथिवीपति [m]
एतैर्हि सहितः सर्वैः पाण्डवैः स्वैश्च भारत । अन्यान्विजेष्यसे शत्रूनेष स्वार्थस्तवाखिलः ॥
English Translation
United with these and with all the Pandavas, O Bharata, will you win victories over other enemies; this is all to your own advantage.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतैर्
एतद् [pron]
हि
हि [ind]
सहितः
सहित [adj]
सर्वैः
सर्व [pron]
पाण्डवैः
पाण्डव [m]
स्वैश्च
स्व [adj]
स्वैश्च
च [ind]
भारत
भारत [m]
अन्यान्
अन्य [pron]
विजेष्यसे
विजि [1. Ā.]
शत्रून्
शत्रु [m]
एष
एतद् [pron]
स्वार्थस्तवाखिलः
स्व [adj]
स्वार्थस्तवाखिलः
अर्थ [mn]
स्वार्थस्तवाखिलः
त्वद् [pron]
स्वार्थस्तवाखिलः
अखिल [adj]
तैरेवोपार्जितां भूमिं भोक्ष्यसे च परंतप । यदि संपत्स्यसे पुत्रैः सहामात्यैर्नराधिप ॥
English Translation
Territories acquired by them will you enjoy, O chastiser of enemies if you are allied to your sons, kinsmen and counselors, O lord of men.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तैर्
तद् [pron]
एवोपार्जितां
एव [ind]
एवोपार्जितां
उपार्जय् [10. P.]
भूमिं
भूमि [f]
भोक्ष्यसे
भुज् [6. P.]
च
च [ind]
परंतप
परंतप [adj]
यदि
यदि [ind]
सम्पत्स्यसे
सम्पद् [4. P.]
पुत्रैः
पुत्र [m]
सहामात्यैर्
सह [ind]
सहामात्यैर्
अमात्य [m]
नराधिप
नराधिप [m]
संयुगे वै महाराज दृश्यते सुमहान्क्षयः । क्षये चोभयतो राजन्कं धर्ममनुपश्यसि ॥
English Translation
In the case of a fight, O great king, you will see a great loss and in loss to both parties what meritorious deed do you see?
Morphemic Decomposition & Padaccheda
संयुगे
संयुग [n]
वै
वै [ind]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
दृश्यते
दृश् [6. P.]
सुमहान्
सु [ind]
सुमहान्
महत् [adj]
क्षयः
क्षय [m]
क्षये
क्षय [m]
चोभयतो
च [ind]
चोभयतो
उभयतस् [ind]
राजन्
राजन् [m]
कं
क [pron]
धर्मम्
धर्म [mn]
अनुपश्यसि
अनुपश् [4. Ā.]
पाण्डवैर्निहतैः संख्ये पुत्रैर्वापि महाबलैः । यद्विन्देथाः सुखं राजंस्तद्ब्रूहि भरतर्षभ ॥
English Translation
The Pandavas being killed in battle or your own sons of great strength, describe O great king the feelings that you will experience, O best of the Bharatas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पाण्डवैर्
पाण्डव [m]
निहतैः
निहन् [2. Ā.]
संख्ये
संख्य [n]
पुत्रैर्
पुत्र [m]
वापि
वा [ind]
वापि
अपि [ind]
महाबलैः
महत् [adj]
महाबलैः
बल [mn]
यद्
यत् [ind]
विन्देथाः
विद् [2. Ā.]
सुखं
सुख [n]
राजंस्तद्
राजन् [m]
राजंस्तद्
तद् [pron]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]