Mausalaparva Adhyāya 4
मौसलपर्व • अध्यायः 4
Mausalaparva Adhyāya 4 of the classical Mahābhārata with 47 verses.
Total: 47 Verses
•
Citations: MBh 16.4.1–47
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
काली स्त्री पाण्डुरैर्दन्तैः प्रविश्य हसती निशि । स्त्रियः स्वप्नेषु मुष्णन्ती द्वारकां परिधावति ॥
English Translation
Vaishampayana said At that time the Vrishni ladics dreamt every night a woman of black color and white teeth, entering their abodes, laughed aloud and ran through Dwraka, snatching from them the auspicious threads in their wrists.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
काली
काल [adj]
स्त्री
स्त्री [f]
पाण्डुरैर्
पाण्डुर [adj]
दन्तैः
दन्त [mn]
प्रविश्य
प्रविश् [4. P.]
हसती
हस् [1. Ā.]
निशि
निश् [f]
स्त्रियः
स्त्री [f]
स्वप्नेषु
स्वप्न [mn]
मुष्णन्ती
मुष् [9. Ā.]
द्वारकां
द्वारका [fn]
परिधावति
परिधाव् [1. Ā.]
अलंकाराश्च छत्रं च ध्वजाश्च कवचानि च । ह्रियमाणान्यदृश्यन्त रक्षोभिः सुभयानकैः ॥
English Translation
Their ornaments and umbrellas and standards and armour were seen to be taken away by dreadful Rakshasas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अलंकाराश्च
अलंकार [m]
अलंकाराश्च
च [ind]
छत्रं
छत्त्र [n]
च
च [ind]
ध्वजाश्च
ध्वज [mn]
ध्वजाश्च
च [ind]
कवचानि
कवच [mn]
च
च [ind]
ह्रियमाणान्यदृश्यन्त
हृ [2. P.]
ह्रियमाणान्यदृश्यन्त
दृश् [6. P.]
रक्षोभिः
रक्षस् [n]
सुभयानकैः
सु [ind]
सुभयानकैः
भयानक [adj]
तच्चाग्निदत्तं कृष्णस्य वज्रनाभमयस्मयम् । दिवमाचक्रमे चक्रं वृष्णीनां पश्यतां तदा ॥
English Translation
Before the very eyes of the Vrishnis, the discus of Krishna, given by Agni, made of iron and having its nave composed of hardest adamant, ascended into the sky.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तच्चाग्निदत्तं
तद् [pron]
तच्चाग्निदत्तं
च [ind]
तच्चाग्निदत्तं
अग्नि [m]
तच्चाग्निदत्तं
दा [1. Ā.]
कृष्णस्य
कृष्ण [m]
वज्रनाभम्
वज्रनाभ [mn]
अयस्मयम्
अयस्मय [adj]
दिवम्
दिव् [m]
आचक्रमे
आक्रम् [6. P.]
चक्रं
चक्र [n]
वृष्णीनां
वृष्णि [m]
पश्यतां
दृश् [6. P.]
तदा
तदा [ind]
युक्तं रथं दिव्यमादित्यवर्णं; हयाहरन्पश्यतो दारुकस्य । ते सागरस्योपरिष्टादवर्त;न्मनोजवाश्चतुरो वाजिमुख्याः ॥
English Translation
In the very sight of Daruka, the excellent car of Vasudeva, effulgent like the sun, and properly equipt was taken away by the horses yoked to it. Those foremost of horses, numbering four, and fleet like the mind, fled away, dragging the car after them along the surface of the ocean.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
युक्तं
युज् [6. Ā.]
रथं
रथ [m]
दिव्यम्
दिव्य [adj]
आदित्यवर्णं
आदित्य [m]
आदित्यवर्णं
वर्ण [mn]
हयाहरन्
हय [m]
हयाहरन्
हृ [2. P.]
पश्यतो
दृश् [6. P.]
दारुकस्य
दारुक [m]
ते
तद् [pron]
सागरस्योपरिष्ठाद्
सागर [m]
सागरस्योपरिष्ठाद्
उपरिष्ठ [adj]
अवर्तन्
वृत् [3. P.]
मनोजवाश्चतुरो
मनोजव [adj]
मनोजवाश्चतुरो
चतुर् [nr]
वाजिमुख्याः
वाजिन् [m]
वाजिमुख्याः
मुख्य [adj]
तालः सुपर्णश्च महाध्वजौ तौ; सुपूजितौ रामजनार्दनाभ्याम् । उच्चैर्जह्रुरप्सरसो दिवानिशं; वाचश्चोचुर्गम्यतां तीर्थयात्रा ॥
English Translation
The two great standards of Krishna's car and Baladeva's car, having the emblems of Garuda and palmyra, which were reverently adored those two heroes, were taken away by Apsaras who, day and night, called upon the Vrishnis and the Andhakas to start on a pilgrimage to some sacred water.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तालः
ताल [m]
सुपर्णश्च
सुपर्ण [m]
सुपर्णश्च
च [ind]
महाध्वजौ
महत् [adj]
महाध्वजौ
ध्वज [mn]
तौ
तद् [pron]
सुपूजितौ
सु [ind]
सुपूजितौ
पूजय् [10. Ā.]
रामजनार्दनाभ्याम्
राम [m]
रामजनार्दनाभ्याम्
जनार्दन [m]
उच्चैर्
उच्चैस् [ind]
जह्रुर्
हृ [2. P.]
अप्सरसो
अप्सरस् [f]
दिवानिशं
दिवानिशम् [ind]
वाचश्चोचुर्
वाच् [f]
वाचश्चोचुर्
च [ind]
वाचश्चोचुर्
वच् [2. P.]
गम्यतां
गम् [6. Ā.]
तीर्थयात्रा
तीर्थ [mn]
तीर्थयात्रा
यात्रा [f]
ततो जिगमिषन्तस्ते वृष्ण्यन्धकमहारथाः । सान्तःपुरास्तदा तीर्थयात्रामैच्छन्नरर्षभाः ॥
English Translation
When these omens were seen and heard, those foremost of men, viz., the powerful carwarriors of the Vrishnis and the Andhakas, became desirous of setting out, with their whole families, on a pilgrimage to some sacred water.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
जिगमिषन्तस्ते
जिगमिष् [Desid. Ā.]
जिगमिषन्तस्ते
तद् [pron]
वृष्ण्यन्धकमहारथाः
वृष्णि [m]
वृष्ण्यन्धकमहारथाः
अन्धक [m]
वृष्ण्यन्धकमहारथाः
महत् [adj]
वृष्ण्यन्धकमहारथाः
रथ [m]
सान्तःपुरास्तदा
स [ind]
सान्तःपुरास्तदा
अन्तःपुर [n]
सान्तःपुरास्तदा
तदा [ind]
तीर्थयात्राम्
तीर्थ [mn]
तीर्थयात्राम्
यात्रा [f]
ऐच्छन्नरर्षभाः
इष् [1. P.]
ऐच्छन्नरर्षभाः
नर [m]
ऐच्छन्नरर्षभाः
ऋषभ [m]
ततो भोज्यं च भक्ष्यं च पेयं चान्धकवृष्णयः । बहु नानाविधं चक्रुर्मद्यं मांसमनेकशः ॥
English Translation
They prepared various kinds of viands and edibles and various kinds of wines and meat.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
भोज्यं
भोज्य [n]
च
च [ind]
भक्ष्यं
भक्ष्य [n]
च
च [ind]
पेयं
पेय [n]
चान्धकवृष्णयः
च [ind]
चान्धकवृष्णयः
अन्धक [m]
चान्धकवृष्णयः
वृष्णि [m]
बहु
बहु [adj]
नानाविधं
नानाविध [adj]
चक्रुर्
कृ [2. Ā.]
मद्यं
मद्य [n]
मांसम्
मांस [n]
अनेकशः
अनेकशस् [ind]
ततः सीधुषु सक्ताश्च निर्ययुर्नगराद्बहिः । यानैरश्वैर्गजैश्चैव श्रीमन्तस्तिग्मतेजसः ॥
English Translation
The troops of the Vrishnis and the Andhakas, blazing with beauty and gifted with fierce energy, then set out from the city on cars and horses and elephants.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
सीधुषु
सीधु [mfn]
सक्ताश्च
सञ्ज् [1. Ā.]
सक्ताश्च
च [ind]
निर्ययुर्
निर्या [2. P.]
नगराद्
नगर [mn]
बहिः
बहिस् [ind]
यानैर्
यान [n]
अश्वैर्
अश्व [m]
गजैश्चैव
गज [m]
गजैश्चैव
च [ind]
गजैश्चैव
एव [ind]
श्रीमन्तस्तिग्मतेजसः
श्रीमत् [adj]
श्रीमन्तस्तिग्मतेजसः
तिग्म [adj]
श्रीमन्तस्तिग्मतेजसः
तेजस् [n]
ततः प्रभासे न्यवसन्यथोद्देशं यथागृहम् । प्रभूतभक्ष्यपेयास्ते सदारा यादवास्तदा ॥
English Translation
The Yadavas then, with their wives, proceeded to Prabhasa and took up their residence there, each in the (temporary) habitation which was assigned to him and all having profuse provisions consisting of edibles and drink.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
प्रभासे
प्रभास [mn]
न्यवसन्
निवस् [1. Ā.]
यथोद्देशं
यथोद्देशम् [ind]
यथागृहम्
यथागृहम् [ind]
प्रभूतभक्ष्यपेयास्ते
प्रभूत [adj]
प्रभूतभक्ष्यपेयास्ते
भक्ष्य [n]
प्रभूतभक्ष्यपेयास्ते
पेय [n]
प्रभूतभक्ष्यपेयास्ते
तद् [pron]
सदारा
स [ind]
सदारा
दार [mn]
यादवास्तदा
यादव [m]
यादवास्तदा
तदा [ind]
निविष्टांस्तान्निशम्याथ समुद्रान्ते स योगवित् । जगामामन्त्र्य तान्वीरानुद्धवोऽर्थविशारदः ॥
English Translation
Hearing that they had taken up their abode on the sea-coast, Uddhava, the wisest of men, who was, besides, well-versed in Yoga, went there and to their leave (for departing).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निविष्टांस्तान्निशम्याथ
निविश् [6. Ā.]
निविष्टांस्तान्निशम्याथ
तद् [pron]
निविष्टांस्तान्निशम्याथ
निशामय् [10. Ā.]
निविष्टांस्तान्निशम्याथ
अथ [ind]
समुद्रान्ते
समुद्र [m]
समुद्रान्ते
अन्त [m]
स
तद् [pron]
योगवित्
योग [m]
योगवित्
विद् [adj]
जगामामन्त्र्य
गम् [6. Ā.]
जगामामन्त्र्य
आमन्त्रय् [Denom. Ā.]
तान्
तद् [pron]
वीरान्
वीर [m]
उद्धवो
उद्धव [m]
ऽर्थविशारदः
अर्थ [mn]
ऽर्थविशारदः
विशारद [adj]
तं प्रस्थितं महात्मानमभिवाद्य कृताञ्जलिम् । जानन्विनाशं वृष्णीनां नैच्छद्वारयितुं हरिः ॥
English Translation
Krishna, with joined with joined hands, saluted Uddhava, and seeing him bent on departing (from the world) and knowing that the destruction of the Vrishnis was night, did not feel any disposition to prevent him.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
प्रस्थितं
प्रस्था [1. Ā.]
महात्मानम्
महात्मन् [adj]
अभिवाद्य
अभिवादय् [10. Ā.]
कृताञ्जलिम्
कृताञ्जलि [adj]
जानन्
ज्ञा [4. Ā.]
विनाशं
विनाश [m]
वृष्णीनां
वृष्णि [m]
नैच्छद्
न [ind]
नैच्छद्
इष् [1. P.]
वारयितुं
वारय् [10. Ā.]
हरिः
हरि [m]
ततः कालपरीतास्ते वृष्ण्यन्धकमहारथाः । अपश्यन्नुद्धवं यान्तं तेजसावृत्य रोदसी ॥
English Translation
The powerful car-warriors among the Vrishnis and the Andhakas, whose hour hand come, then saw Uddhava proceed on his great journey, filling the entire sky with his effulgence.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
जिगमिषन्तस्ते
जिगमिष् [Desid. Ā.]
जिगमिषन्तस्ते
तद् [pron]
वृष्ण्यन्धकमहारथाः
वृष्णि [m]
वृष्ण्यन्धकमहारथाः
अन्धक [m]
वृष्ण्यन्धकमहारथाः
महत् [adj]
वृष्ण्यन्धकमहारथाः
रथ [m]
अपश्यन्न्
पश् [4. Ā.]
उद्धवं
उद्धव [m]
यान्तं
या [2. Ā.]
तेजसावृत्य
तेजस् [n]
तेजसावृत्य
आवृ [5. Ā.]
रोदसी
रोदस् [n]
ब्राह्मणार्थेषु यत्सिद्धमन्नं तेषां महात्मनाम् । तद्वानरेभ्यः प्रददुः सुरागन्धसमन्वितम् ॥
English Translation
The Vrishnis, mixing with wine the food that had been cooked for great Brahmanas, gave it away to monkeys an apes.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ब्राह्मणार्थेषु
ब्राह्मण [m]
ब्राह्मणार्थेषु
अर्थ [mn]
यत्
यद् [pron]
सिद्धम्
सिध् [4. Ā.]
अन्नं
अन्न [n]
तेषां
तद् [pron]
महात्मनाम्
महात्मन् [adj]
तद्
तद् [pron]
वानरेभ्यः
वानर [m]
प्रददुः
प्रदा [3. Ā.]
सुरागन्धसमन्वितम्
सुरा [f]
सुरागन्धसमन्वितम्
गन्ध [mn]
सुरागन्धसमन्वितम्
समन्वित [adj]
ततस्तूर्यशताकीर्णं नटनर्तकसंकुलम् । प्रावर्तत महापानं प्रभासे तिग्मतेजसाम् ॥
English Translation
Those heroes of fierce energy then began to revel with drink, at Prabhasa. The entire field echoed with the blare of hundreds of trumpets and abounded with actors and dancers.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तूर्यशताकीर्णं
ततस् [ind]
ततस्तूर्यशताकीर्णं
तूर्य [mn]
ततस्तूर्यशताकीर्णं
शत [mn]
ततस्तूर्यशताकीर्णं
आकृ [6. P.]
नटनर्तकसंकुलम्
नट [m]
नटनर्तकसंकुलम्
नर्तक [m]
नटनर्तकसंकुलम्
संकुल [adj]
प्रावर्तत
प्रवृत् [1. Ā.]
महापानं
महत् [adj]
महापानं
पान [n]
प्रभासे
प्रभास [mn]
तिग्मतेजसाम्
तिग्म [adj]
तिग्मतेजसाम्
तेजस् [n]
कृष्णस्य संनिधौ रामः सहितः कृतवर्मणा । अपिबद्युयुधानश्च गदो बभ्रुस्तथैव च ॥
English Translation
In the very sight of Krishna, Rama began to drink, with Kritavarman, Yuyudhana and Gada and Vabhru also did the same.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृष्णस्य
कृष्ण [m]
संनिधौ
संनिधि [m]
रामः
राम [m]
सहितः
सहित [adj]
कृतवर्मणा
कृतवर्मन् [m]
अपिबद्
पा [1. Ā.]
युयुधानश्च
युयुधान [m]
युयुधानश्च
च [ind]
गदो
गद [m]
बभ्रुस्तथैव
बभ्रु [m]
बभ्रुस्तथैव
तथा [ind]
बभ्रुस्तथैव
एव [ind]
च
च [ind]
ततः परिषदो मध्ये युयुधानो मदोत्कटः । अब्रवीत्कृतवर्माणमवहस्यावमन्य च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
परिषदो
परिषद् [f]
मध्ये
मध्य [n]
युयुधानो
युयुधान [m]
मदोत्कटः
मद [m]
मदोत्कटः
उत्कट [adj]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
कृतवर्माणम्
कृतवर्मन् [m]
अवहस्यावमन्य
अवहस् [1. P.]
अवहस्यावमन्य
अवमन् [4. P.]
च
च [ind]
कः क्षत्रियो मन्यमानः सुप्तान्हन्यान्मृतानिव । न तन्मृष्यन्ति हार्दिक्य यादवा यत्त्वया कृतम् ॥
English Translation
Then Yuyudhana, inebriated with wine, derisively laughing at and insulting Kritavarman in the midst of that assembly, said, 'What Kshatriya is there who, armed with weapons, will kill men locked in the embraces of sleep and, therefore, already dead? Hence, O son of Hridika, the Yadavas will never tolerate what you have done.'
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कः
क [pron]
क्षत्रियो
क्षत्रिय [m]
मन्यमानः
मन् [8. P.]
सुप्तान्
स्वप् [1. Ā.]
हन्यान्मृतान्
हन् [6. P.]
हन्यान्मृतान्
मृ [4. Ā.]
इव
इव [ind]
न
न [ind]
तन्मृष्यन्ति
तद् [pron]
तन्मृष्यन्ति
मृष् [2. P.]
हार्दिक्य
हार्दिक्य [m]
यादवा
यादव [m]
यत्
यद् [pron]
त्वया
त्वद् [pron]
कृतम्
कृ [2. Ā.]
इत्युक्ते युयुधानेन पूजयामास तद्वचः । प्रद्युम्नो रथिनां श्रेष्ठो हार्दिक्यमवमन्य च ॥
English Translation
When Yuyudhana had said these words, Pradyumna, that foremost of car-warriors, applauded them, expressing his disregard for the son of Hridika.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्तः
इति [ind]
इत्युक्तः
वच् [2. P.]
स
तद् [pron]
तथेत्युक्त्वा
तथा [ind]
तथेत्युक्त्वा
इति [ind]
तथेत्युक्त्वा
वच् [2. P.]
पूजयामास
पूजय् [10. Ā.]
तं
तद् [pron]
हयम्
हय [m]
प्रद्युम्नो
प्रद्युम्न [m]
रथिनां
रथिन् [m]
श्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
हार्दिक्यम्
हार्दिक्य [m]
अवमन्य
अवमन् [4. P.]
च
च [ind]
ततः परमसंक्रुद्धः कृतवर्मा तमब्रवीत् । निर्दिशन्निव सावज्ञं तदा सव्येन पाणिना ॥
English Translation
Greatly enraged at this, Kritavarman, cmphasising his disregard for Satyaki by pointing to him with his left hand, said these words:
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
परमसंक्रुद्धः
परम [adj]
परमसंक्रुद्धः
संक्रुध् [4. Ā.]
कृतवर्मा
कृतवर्मन् [m]
तम्
तद् [pron]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
निर्दिशन्न्
निर्दिश् [6. Ā.]
इव
इव [ind]
सावज्ञं
स [ind]
सावज्ञं
अवज्ञा [f]
तदा
तदा [ind]
सव्येन
सव्य [adj]
पाणिना
पाणि [m]
भूरिश्रवाश्छिन्नबाहुर्युद्धे प्रायगतस्त्वया । वधेन सुनृशंसेन कथं वीरेण पातितः ॥
English Translation
Professing yourself to be a hero, how could you so cruelly kill the armless Bhurishravas who, on the field of battle, sat fasting.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भूरिश्रवाश्छिन्नबाहुर्
भूरिश्रवस् [m]
भूरिश्रवाश्छिन्नबाहुर्
छिद् [1. P.]
भूरिश्रवाश्छिन्नबाहुर्
बाहु [mf]
युद्धे
युद्ध [n]
प्रायगतस्त्वया
प्राय [m]
प्रायगतस्त्वया
गम् [6. Ā.]
प्रायगतस्त्वया
त्वद् [pron]
वधेन
वध [m]
सुनृशंसेन
सु [ind]
सुनृशंसेन
नृशंस [adj]
कथं
कथम् [ind]
वीरेण
वीर [m]
पातितः
पातय् [10. Ā.]
इति तस्य वचः श्रुत्वा केशवः परवीरहा । तिर्यक्सरोषया दृष्ट्या वीक्षां चक्रे स मन्युमान् ॥
English Translation
Hearing these words of his, Keshava, that destroyer of hostile heroes, giving way to anger, cast an angry look at Kritavarman.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इति
इति [ind]
व्यासस्य
व्यास [m]
वचनं
वचन [n]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
सर्वो
सर्व [pron]
जनस्तदा
जन [m]
जनस्तदा
तदा [ind]
तिर्यक्
तिर्यञ्च् [adj]
सरोषया
स [ind]
सरोषया
रोष [m]
दृष्ट्या
दृष्टि [f]
वीक्षांचक्रे
वीक्ष् [4. P.]
स
तद् [pron]
मन्युमान्
मन्युमत् [adj]
मणिः स्यमन्तकश्चैव यः स सत्राजितोऽभवत् । तां कथां स्मारयामास सात्यकिर्मधुसूदनम् ॥
English Translation
Then Satyaki informed the destroyer of Madhu as to how Kritavarman had behaved towards Satrajit for taking away from him the celebrated gem Syamantaka.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मणिः
मणि [m]
स्यमन्तकश्चैव
स्यमन्तक [m]
स्यमन्तकश्चैव
च [ind]
स्यमन्तकश्चैव
एव [ind]
यः
यद् [pron]
स
तद् [pron]
सत्राजितो
सत्राजित् [m]
ऽभवत्
भू [1. Ā.]
तां
तद् [pron]
कथां
कथा [f]
स्मारयामास
स्मारय् [10. Ā.]
सात्यकिर्
सात्यकि [m]
मधुसूदनम्
मधुसूदन [m]
तच्छ्रुत्वा केशवस्याङ्कमगमद्रुदती तदा । सत्यभामा प्रकुपिता कोपयन्ती जनार्दनम् ॥
English Translation
Hearing the narrative, Satyabhama, giving way to anger and tears, approached Keshava, and sitting on his lap, increased his anger (for Kritavarman).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तच्छ्रुत्वा
तद् [pron]
तच्छ्रुत्वा
श्रु [4. P.]
केशवस्याङ्कम्
केशव [m]
केशवस्याङ्कम्
अङ्क [mn]
अगमद्
गम् [6. Ā.]
रुदती
रुद् [1. P.]
तदा
तदा [ind]
सत्यभामा
सत्यभामा [f]
प्रकुपिता
प्रकुप् [4. P.]
कोपयन्ती
कोपय् [10. Ā.]
जनार्दनम्
जनार्दन [m]
तत उत्थाय सक्रोधः सात्यकिर्वाक्यमब्रवीत् । पञ्चानां द्रौपदेयानां धृष्टद्युम्नशिखण्डिनोः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत
ततस् [ind]
उत्थाय
उत्था [1. Ā.]
सक्रोधः
स [ind]
सक्रोधः
क्रोध [m]
सात्यकिर्
सात्यकि [m]
वाक्यम्
वाक्य [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
पञ्चानां
पञ्चन् [adj]
द्रौपदेयानां
द्रौपदेय [m]
धृष्टद्युम्नशिखण्डिनोः
धृष्टद्युम्न [m]
धृष्टद्युम्नशिखण्डिनोः
शिखण्डिन् [m]
एष गच्छामि पदवीं सत्येन च तथा शपे । सौप्तिके ये च निहताः सुप्तानेन दुरात्मना ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एष
एतद् [pron]
गच्छामि
गम् [6. Ā.]
पदवीं
पदवी [f]
सत्येन
सत्य [n]
च
च [ind]
तथा
तथा [ind]
शपे
शप् [1. Ā.]
सौप्तिके
सौप्तिक [n]
ये
यद् [pron]
च
च [ind]
निहताः
निहन् [2. Ā.]
सुप्तानेन
स्वप् [1. Ā.]
सुप्तानेन
इदम् [pron]
दुरात्मना
दुरात्मन् [adj]
द्रोणपुत्रसहायेन पापेन कृतवर्मणा । समाप्तमायुरस्याद्य यशश्चापि सुमध्यमे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्रोणपुत्रसहायेन
द्रोणपुत्र [m]
द्रोणपुत्रसहायेन
सहाय [m]
पापेन
पाप [adj]
कृतवर्मणा
कृतवर्मन् [m]
समाप्तम्
समाप् [5. Ā.]
आयुर्
आयुस् [n]
अस्याद्य
इदम् [pron]
अस्याद्य
अद्य [ind]
यशश्चापि
यशस् [n]
यशश्चापि
च [ind]
यशश्चापि
अपि [ind]
सुमध्यमे
सुमध्यमा [f]
इतीदमुक्त्वा खड्गेन केशवस्य समीपतः । अभिद्रुत्य शिरः क्रुद्धश्चिच्छेद कृतवर्मणः ॥
English Translation
Having said these words, Satyaki rushed at Kritavarman and cut off his head with a sword in the very sight of Keshava.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इतीदम्
इति [ind]
इतीदम्
इदम् [pron]
उक्त्वा
वच् [2. P.]
खड्गेन
खड्ग [mn]
केशवस्य
केशव [m]
समीपतः
समीपतस् [ind]
अभिद्रुत्य
अभिद्रु [1. Ā.]
शिरः
शिरस् [n]
क्रुद्धश्चिछेद
क्रुध् [4. Ā.]
क्रुद्धश्चिछेद
छिद् [1. P.]
कृतवर्मणः
कृतवर्मन् [m]
तथान्यानपि निघ्नन्तं युयुधानं समन्ततः । अभ्यधावद्धृषीकेशो विनिवारयिषुस्तदा ॥
English Translation
Yuyudhana, having performed this feat, began to strike down others there present. Hrishikesha ran to prevent him from doing further mischief.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथान्यान्
तथा [ind]
तथान्यान्
अन्य [pron]
अपि
अपि [ind]
निघ्नन्तं
निहन् [2. Ā.]
युयुधानं
युयुधान [m]
समन्ततः
समन्ततः [ind]
अभ्यधावद्धृषीकेशो
अभिधाव् [1. Ā.]
अभ्यधावद्धृषीकेशो
हृषीकेश [m]
विनिवारयिषुस्तदा
विनिवारयिषु [adj]
विनिवारयिषुस्तदा
तदा [ind]
एकीभूतास्ततः सर्वे कालपर्यायचोदिताः । भोजान्धका महाराज शैनेयं पर्यवारयन् ॥
English Translation
At that time, however, O king, the Bhojas and Andhakas moved by the perverseness of the hour that had come upon them, all became as one man and surrounded the son of Shini.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एकीभूतास्ततः
एकीभू [1. P.]
एकीभूतास्ततः
ततस् [ind]
सर्वे
सर्व [pron]
कालपर्यायचोदिताः
काल [m]
कालपर्यायचोदिताः
पर्याय [m]
कालपर्यायचोदिताः
चोदय् [10. Ā.]
भोजान्धका
भोज [m]
भोजान्धका
अन्धक [m]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
शैनेयं
शैनेय [m]
पर्यवारयन्
परिवारय् [10. Ā.]