Śāntiparva Adhyāya 254
शान्तिपर्व • अध्यायः 254
Śāntiparva Adhyāya 254 of the classical Mahābhārata with 53 verses.
Total: 53 Verses
•
Citations: MBh 12.254.1–53
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
इत्युक्तः स तदा तेन तुलाधारेण धीमता । प्रोवाच वचनं धीमाञ्जाजलिर्जपतां वरः ॥
English Translation
Thus accosted by the intelligent Tuladhara on that occasion, the highly intelligent Jajali, that foremost of ascetics, said these words to him:
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्तः
इति [ind]
इत्युक्तः
वच् [2. P.]
स
तद् [pron]
तदा
तदा [ind]
तेन
तद् [pron]
तुलाधारेण
तुलाधार [m]
धीमता
धीमत् [adj]
प्रोवाच
प्रवच् [2. P.]
वचनं
वचन [n]
धीमाञ्
धीमत् [adj]
जाजलिर्
जाजलि [m]
जपतां
जप् [4. Ā.]
वरः
वर [adj]
विक्रीणानः सर्वरसान्सर्वगन्धांश्च वाणिज । वनस्पतीनोषधीश्च तेषां मूलफलानि च ॥
English Translation
You sell all sorts of juices and scents, O son of a trader, as also (barks and leaves of) huge trees and herbs and their fruits and roots.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विक्रीणानः
विक्री [1. P.]
सर्वरसान्
सर्व [pron]
सर्वरसान्
रस [mn]
सर्वगन्धांश्च
सर्व [pron]
सर्वगन्धांश्च
गन्ध [mn]
सर्वगन्धांश्च
च [ind]
वाणिज
वाणिज [m]
वनस्पतीन्
वनस्पति [mf]
ओषधीश्च
ओषधि [mf]
ओषधीश्च
च [ind]
तेषां
तद् [pron]
मूलफलानि
मूल [mn]
मूलफलानि
फल [n]
च
च [ind]
अध्यगा नैष्ठिकीं बुद्धिं कुतस्त्वामिदमागतम् । एतदाचक्ष्व मे सर्वं निखिलेन महामते ॥
English Translation
But how have you gained this stability of understanding? How have you gained this knowledge? O you of great intelligence, tell me all this fully.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अध्यगा
अधिगा [3. Ā.]
नैष्ठिकीं
नैष्ठिक [adj]
बुद्धिं
बुद्धि [f]
कुतस्त्वाम्
कुतस् [ind]
कुतस्त्वाम्
त्वद् [pron]
इदम्
इदम् [pron]
आगतम्
आगम् [6. P.]
एतद्
एतद् [pron]
आचक्ष्व
आचक्ष् [1. P.]
मे
मद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
निखिलेन
निखिलेन [ind]
महामते
महामति [adj]
एवमुक्तस्तुलाधारो ब्राह्मणेन यशस्विना । उवाच धर्मसूक्ष्माणि वैश्यो धर्मार्थतत्त्ववित् । जाजलिं कष्टतपसं ज्ञानतृप्तस्तदा नृप ॥
English Translation
Thus accosted by that highly famous Brahmana, Tuladhara of the Vaishya caste, well acquatinted with the truths of morality and contented with knowledge, described to Jajali who had practised severe penances, the ways of morality.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्तस्तुलाधारो
वच् [2. P.]
उक्तस्तुलाधारो
तुलाधार [m]
ब्राह्मणेन
ब्राह्मण [m]
यशस्विना
यशस्विन् [adj]
उवाच
वच् [2. P.]
धर्मसूक्ष्माणि
धर्म [mn]
धर्मसूक्ष्माणि
सूक्ष्म [adj]
वैश्यो
वैश्य [m]
धर्मार्थतत्त्ववित्
धर्म [mn]
धर्मार्थतत्त्ववित्
अर्थ [mn]
धर्मार्थतत्त्ववित्
तत्त्व [n]
धर्मार्थतत्त्ववित्
विद् [adj]
जाजलिं
जाजलि [m]
कष्टतपसं
कष्ट [adj]
कष्टतपसं
तपस् [n]
ज्ञानतृप्तस्तदा
ज्ञान [n]
ज्ञानतृप्तस्तदा
तृप् [6. P.]
ज्ञानतृप्तस्तदा
तदा [ind]
नृप
नृप [m]
वेदाहं जाजले धर्मं सरहस्यं सनातनम् । सर्वभूतहितं मैत्रं पुराणं यं जना विदुः ॥
English Translation
Tuladhara said a O Jajali, I know, with all its mysteries, morality, which is eternal. It is nothing else but that ancient morality which every body knows, and which consists of universal friendliness, and beneficence to all creatures.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वेदाहं
विद् [6. Ā.]
वेदाहं
मद् [pron]
जाजले
जाजलि [m]
धर्मं
धर्म [mn]
सरहस्यं
स [ind]
सरहस्यं
रहस्य [n]
सनातनम्
सनातन [adj]
सर्वभूतहितं
सर्व [pron]
सर्वभूतहितं
भूत [mn]
सर्वभूतहितं
हित [adj]
मैत्रं
मैत्र [adj]
पुराणं
पुराण [adj]
यं
यद् [pron]
जना
जन [m]
विदुः
विद् [6. Ā.]
अद्रोहेणैव भूतानामल्पद्रोहेण वा पुनः । या वृत्तिः स परो धर्मस्तेन जीवामि जाजले ॥
English Translation
The highest form of morality consists in a living which is founded upon total harmlessness towards all creatures or upon the smallness of such harin. I live according to that mode,OJajali.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अद्रोहेणैव
अद्रोह [m]
अद्रोहेणैव
एव [ind]
भूतानाम्
भूत [mn]
अल्पद्रोहेण
अल्प [adj]
अल्पद्रोहेण
द्रोह [m]
वा
वा [ind]
पुनः
पुनर् [ind]
या
यद् [pron]
वृत्तिः
वृत्ति [f]
स
तद् [pron]
परो
पर [pron]
धर्मस्तेन
धर्म [mn]
धर्मस्तेन
तद् [pron]
जीवामि
जीव् [1. Ā.]
जाजले
जाजलि [m]
परिच्छिन्नैः काष्ठतृणैर्मयेदं शरणं कृतम् । अलक्तं पद्मकं तुङ्गं गन्धांश्चोच्चावचांस्तथा ॥
English Translation
This my house hath been made with wood and grass cut by other people's hands, Lacdye, the roots of Nymphoea lotus, filaments of the lotus, various sorts of good scents, and many kinds of liquids, O twice-born Rishi, with the exception of wines, I purchase from other people and sell without cheating.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
परिच्छिन्नैः
परिच्छिद् [7. P.]
काष्ठतृणैर्
काष्ठ [n]
काष्ठतृणैर्
तृण [n]
मयेदं
मद् [pron]
मयेदं
इदम् [pron]
शरणं
शरण [n]
कृतम्
कृ [2. Ā.]
अलक्तं
अलक्त [m]
पद्मकं
पद्मक [n]
तुङ्गं
तुङ्ग [m]
गन्धांश्चोच्चावचांस्तथा
गन्ध [mn]
गन्धांश्चोच्चावचांस्तथा
च [ind]
गन्धांश्चोच्चावचांस्तथा
उच्चावच [adj]
गन्धांश्चोच्चावचांस्तथा
तथा [ind]
रसांश्च तांस्तान्विप्रर्षे मद्यवर्जानहं बहून् । क्रीत्वा वै प्रतिविक्रीणे परहस्तादमायया ॥
English Translation
This my house hath been made with wood and grass cut by other people's hands, Lacdye, the roots of Nymphoea lotus, filaments of the lotus, various sorts of good scents, and many kinds of liquids, O twice-born Rishi, with the exception of wines, I purchase from other people and sell without cheating.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रसांश्च
रस [mn]
रसांश्च
च [ind]
तांस्तान्
तद् [pron]
तांस्तान्
तद् [pron]
विप्रर्षे
विप्रर्षि [m]
मद्यवर्जान्
मद्य [n]
मद्यवर्जान्
वर्ज [adj]
अहं
मद् [pron]
बहून्
बहु [adj]
क्रीत्वा
क्री [1. P.]
वै
वै [ind]
प्रतिविक्रीणे
प्रतिविक्री [9. Ā.]
परहस्ताद्
पर [pron]
परहस्ताद्
हस्त [mn]
अमायया
अमाया [f]
सर्वेषां यः सुहृन्नित्यं सर्वेषां च हिते रतः । कर्मणा मनसा वाचा स धर्मं वेद जाजले ॥
English Translation
He, O Jajali, only knows morality or righteousness is, who is always the friend of all creatures and who is always engaged in the behoof of all creatures, in thought, word, and deed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वेषां
सर्व [pron]
यः
यद् [pron]
सुहृन्नित्यं
सुहृद् [m]
सुहृन्नित्यं
नित्यम् [ind]
सर्वेषां
सर्व [pron]
च
च [ind]
हिते
हित [n]
रतः
रम् [4. Ā.]
कर्मणा
कर्मन् [n]
मनसा
मनस् [n]
वाचा
वाच् [f]
ब्रह्म
ब्रह्मन् [n]
सम्पद्यते
सम्पद् [4. P.]
तदा
तदा [ind]
नाहं परेषां कर्माणि प्रशंसामि शपामि वा । आकाशस्येव विप्रर्षे पश्यँल्लोकस्य चित्रताम् ॥
English Translation
My scales are perfectly even, O Jajali, as regards all creatures. I neither praise nor blame the deeds of others, considering this variety in the world. O foremost of Brahmanas, as the variety seen in the sky.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नाहं
न [ind]
नाहं
मद् [pron]
परेषां
पर [pron]
कर्माणि
कर्मन् [n]
प्रशंसामि
प्रशंस् [1. Ā.]
शपामि
शप् [1. Ā.]
वा
वा [ind]
आकाशस्येव
आकाश [mn]
आकाशस्येव
इव [ind]
विप्रर्षे
विप्रर्षि [m]
पश्यंल्लोकस्य
दृश् [6. P.]
पश्यंल्लोकस्य
लोक [m]
चित्रताम्
चित्र [adj]
चित्रताम्
ता [f]
नानुरुध्ये विरुध्ये वा न द्वेष्मि न च कामये । समोऽस्मि सर्वभूतेषु पश्य मे जाजले व्रतम् ॥
English Translation
I never beg of any one, I never fall out with any one; I never hate any one. I never desire for anything. I regard equally all things and all creatures. See, O Jajali, this is my vow.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुखदुःखफलं
सुख [n]
सुखदुःखफलं
दुःख [n]
सुखदुःखफलं
फल [n]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
न
न [ind]
द्वेष्मि
द्विष् [1. P.]
न
न [ind]
च
च [ind]
कामये
कामय् [10. P.]
समो
सम [pron]
ऽस्मि
अस् [2. P.]
सर्वभूतेषु
सर्व [pron]
सर्वभूतेषु
भूत [mn]
पश्य
पश् [4. Ā.]
मे
मद् [pron]
जाजले
जाजलि [m]
व्रतम्
व्रत [n]
इष्टानिष्टविमुक्तस्य प्रीतिरागबहिष्कृतः । तुला मे सर्वभूतेषु समा तिष्ठति जाजले ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इष्टानिष्टविमुक्तस्य
इष् [1. P.]
इष्टानिष्टविमुक्तस्य
अनिष्ट [adj]
इष्टानिष्टविमुक्तस्य
विमुच् [6. Ā.]
प्रीतिरागबहिष्कृतः
प्रीति [f]
प्रीतिरागबहिष्कृतः
राग [m]
प्रीतिरागबहिष्कृतः
बहिष्कृ [8. Ā.]
तुला
तुला [f]
मे
मद् [pron]
सर्वभूतेषु
सर्व [pron]
सर्वभूतेषु
भूत [mn]
समा
सम [pron]
तिष्ठति
स्था [1. Ā.]
जाजले
जाजलि [m]
इति मां त्वं विजानीहि सर्वलोकस्य जाजले । समं मतिमतां श्रेष्ठ समलोष्टाश्मकाञ्चनम् ॥
English Translation
Know, O Jajali, that I regard equally all creatures. O highest of intelligent men, I perceive no difference between a clod of earth, a piece of stone, and a lump of gold.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इति
इति [ind]
मां
मद् [pron]
त्वं
त्वद् [pron]
विजानीहि
विज्ञा [9. Ā.]
सर्वलोकस्य
सर्व [pron]
सर्वलोकस्य
लोक [m]
जाजले
जाजलि [m]
समं
सम [pron]
मतिमतां
मतिमत् [adj]
श्रेष्ठ
श्रेष्ठ [adj]
समलोष्टाश्मकाञ्चनम्
सम [pron]
समलोष्टाश्मकाञ्चनम्
लोष्ट [mn]
समलोष्टाश्मकाञ्चनम्
अश्मन् [mn]
समलोष्टाश्मकाञ्चनम्
काञ्चन [n]
यथान्धबधिरोन्मत्ता उच्छ्वासपरमाः सदा । देवैरपिहितद्वाराः सोपमा पश्यतो मम ॥
English Translation
As the blind, the deaf, and they who are bereft of reason, find consolation for the loss of their senses, likewise, I find consolation by their example.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथान्धबधिरोन्मत्ता
यथा [ind]
यथान्धबधिरोन्मत्ता
अन्ध [adj]
यथान्धबधिरोन्मत्ता
बधिर [adj]
यथान्धबधिरोन्मत्ता
उन्मद् [4. Ā.]
उच्छ्वासपरमाः
उच्छ्वास [m]
उच्छ्वासपरमाः
परम [adj]
सदा
सदा [ind]
देवैर्
देव [m]
अपिहितद्वाराः
अपिधा [3. P.]
अपिहितद्वाराः
द्वार [n]
सोपमा
तद् [pron]
सोपमा
उपमा [f]
पश्यतो
दृश् [6. P.]
मम
मद् [pron]
यथा वृद्धातुरकृशा निःस्पृहा विषयान्प्रति । तथार्थकामभोगेषु ममापि विगता स्पृहा ॥
English Translation
As they who are possessed by decrepitude, they who are afflicted by disease, and they who are weakened and emaciated, do not like any sort of enjoyments, similarly, I feel no inclination for wealth pleasure enjoyments.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथा
यथा [ind]
वृद्धातुरकृशा
वृद्ध [m]
वृद्धातुरकृशा
आतुर [adj]
वृद्धातुरकृशा
कृश [adj]
निःस्पृहा
निःस्पृह [adj]
विषयान्
विषय [mn]
प्रति
प्रति [ind]
तथार्थकामभोगेषु
तथा [ind]
तथार्थकामभोगेषु
अर्थ [mn]
तथार्थकामभोगेषु
काम [m]
तथार्थकामभोगेषु
भोग [m]
ममापि
मद् [pron]
ममापि
अपि [ind]
विगता
विगम् [6. P.]
स्पृहा
स्पृहा [f]
यदा चायं न बिभेति यदा चास्मान्न बिभ्यति । यदा नेच्छति न द्वेष्टि तदा सिध्यति वै द्विजः ॥
English Translation
When one ceases to fear all creatures and when all creatures cease to fear him, when one never desires for anything nor entertains hatred for anything, then he is said to acquire the dignity of Brahma.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदा
यदा [ind]
चायं
च [ind]
चायं
इदम् [pron]
न
न [ind]
बिभेति
भी [1. Ā.]
यदा
यदा [ind]
चास्मान्न
च [ind]
चास्मान्न
इदम् [pron]
चास्मान्न
न [ind]
बिभ्यति
भी [1. Ā.]
यदा
यदा [ind]
नेच्छति
न [ind]
नेच्छति
इष् [1. P.]
न
न [ind]
द्वेष्टि
द्विष् [1. P.]
ब्रह्म
ब्रह्मन् [n]
सम्पद्यते
सम्पद् [4. P.]
तदा
तदा [ind]
यदा न कुरुते भावं सर्वभूतेषु पापकम् । कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा ॥
English Translation
Then only a person attains to Brahma when he does not behave sinfully towards any creature in thought, word, or deed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदा
यदा [ind]
न
न [ind]
कुरुते
कृ [2. Ā.]
भावं
भाव [m]
सर्वभूतेषु
सर्व [pron]
सर्वभूतेषु
भूत [mn]
पापकम्
पापक [adj]
यदा
यदा [ind]
पश्यति
दृश् [6. P.]
भूतात्मा
भूतात्मन् [m]
ब्रह्म
ब्रह्मन् [n]
सम्पद्यते
सम्पद् [4. P.]
तदा
तदा [ind]
न भूतो न भविष्यश्च न च धर्मोऽस्ति कश्चन । योऽभयः सर्वभूतानां स प्राप्नोत्यभयं पदम् ॥
English Translation
There is no past, no future, There is no morality or virtue. He who is not an object of fear with any creature acquires a state in which there is no fear. or or
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
भूतो
भू [1. Ā.]
न
न [ind]
भविष्यश्च
भविष्य [adj]
भविष्यश्च
च [ind]
न
न [ind]
च
च [ind]
धर्मो
धर्म [mn]
ऽस्ति
अस् [2. P.]
कश्चन
कश्चन [pron]
शरण्यः
शरण्य [adj]
सर्वभूतानां
सर्व [pron]
सर्वभूतानां
भूत [mn]
गतिम्
गति [f]
आप्नोत्यनुत्तमाम्
आप् [1. P.]
आप्नोत्यनुत्तमाम्
अनुत्तम [adj]
यस्मादुद्विजते लोकः सर्वो मृत्युमुखादिव । वाक्क्रूराद्दण्डपारुष्यात्स प्राप्नोति महद्भयम् ॥
English Translation
On the other hand, that person who for his harsh words and bad temper, is troublesome to all creatures like death itself, certainly attains to a state full of fear.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्माद्
यद् [pron]
उद्विजते
उद्विज् [6. P.]
लोकः
लोक [m]
सर्वो
सर्व [pron]
मृत्युमुखाद्
मृत्यु [m]
मृत्युमुखाद्
मुख [n]
इव
इव [ind]
दण्डपारुष्यात्
दण्ड [mn]
दण्डपारुष्यात्
पारुष्य [n]
स
तद् [pron]
प्राप्नोति
प्राप् [1. P.]
महद्
महत् [adj]
भयम्
भय [n]
यथावद्वर्तमानानां वृद्धानां पुत्रपौत्रिणाम् । अनुवर्तामहे वृत्तमहिंस्राणां महात्मनाम् ॥
English Translation
I follow the practices of great and benevolent men of advanced years who with their children and grand children live observing duly the ordinance laid down in the scritptures.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथावद्
यथावत् [ind]
वर्तमानानां
वृत् [3. P.]
वृद्धानां
वृद्ध [adj]
पुत्रपौत्रिणाम्
पुत्र [m]
पुत्रपौत्रिणाम्
पौत्रिन् [adj]
अनुवर्तामहे
अनुवृत् [1. Ā.]
वृत्तम्
वृत्त [n]
अहिंस्राणां
अहिंस्र [adj]
महात्मनाम्
महात्मन् [adj]
प्रनष्टः शाश्वतो धर्मः सदाचारेण मोहितः । तेन वैद्यस्तपस्वी वा बलवान्वा विमोह्यते ॥
English Translation
The eternal Vedic practices are entirely abandoned by one who allows himself to be stupefied by some mistakes that he may have marked in the conduct of those who are admittedly good and wise. One, however, who is gifted with learning, or one who has controlled his senses, or one who has strength of mind, acquires liberations by virtue of that very conduct.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुराणः
पुराण [adj]
शाश्वतो
शाश्वत [adj]
धर्मः
धर्म [mn]
सर्वप्राणभृतां
सर्व [pron]
सर्वप्राणभृतां
प्राणभृत् [adj]
समः
सम [pron]
तेन
तद् [pron]
वैद्यस्तपस्वी
वैद्य [m]
वैद्यस्तपस्वी
तपस्विन् [m]
वा
वा [ind]
बलवान्
बलवत् [adj]
वा
वा [ind]
विमोह्यते
विमोहय् [10. Ā.]
आचाराज्जाजले प्राज्ञः क्षिप्रं धर्ममवाप्नुयात् । एवं यः साधुभिर्दान्तश्चरेदद्रोहचेतसा ॥
English Translation
That wise man who, having controlled his senses, follows with a heart purged off all desire of injuring others, the conduct of the good, is, sure, O Jajali, to acquire the merit of righteousness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आचाराज्जाजले
आचार [m]
आचाराज्जाजले
जाजलि [m]
प्राज्ञः
प्राज्ञ [adj]
क्षिप्रं
क्षिप्रम् [ind]
धर्मम्
धर्म [mn]
अवाप्नुयात्
अवाप् [5. Ā.]
एवं
एवम् [ind]
यः
यद् [pron]
साधुभिर्
साधु [adj]
दान्तश्चरेद्
दम् [4. P.]
दान्तश्चरेद्
चर् [1. Ā.]
अद्रोहचेतसा
अद्रोह [m]
अद्रोहचेतसा
चेतस् [n]
नद्यां यथा चेह काष्ठमुह्यमानं यदृच्छया । यदृच्छयैव काष्ठेन संधिं गच्छेत केनचित् ॥
English Translation
In this world, as in a river, a piece of wood that is being carried away by the current, is seen to come into contact (for some time) with another piece which is being likewise carried away. There on the current, other pieces of wood that had been collected together, are scen to again separate from one another. Grass, sticks, and cow dung cakes are seen to be joined together. This union is merely accidental and not brought about by any set design.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नद्यां
नदी [f]
यथा
यथा [ind]
चेह
च [ind]
चेह
इह [ind]
काष्ठम्
काष्ठ [n]
उह्यमानं
वह् [2. P.]
यदृच्छया
यदृच्छा [f]
यदृच्छयैव
यदृच्छा [f]
यदृच्छयैव
एव [ind]
काष्ठेन
काष्ठ [n]
संधिं
संधि [mf]
गच्छेत
गम् [6. Ā.]
केनचित्
कश्चित् [pron]
तत्रापराणि दारूणि संसृज्यन्ते ततस्ततः । तृणकाष्ठकरीषाणि कदा चिन्नसमीक्षया । एवमेवायमाचारः प्रादुर्भूतो यतस्ततः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्रापराणि
तत्र [ind]
तत्रापराणि
अपर [pron]
दारूणि
दारु [mn]
संसृज्यन्ते
संसृज् [6. Ā.]
ततस्ततः
ततस् [ind]
ततस्ततः
ततस् [ind]
तृणकाष्ठकरीषाणि
तृण [n]
तृणकाष्ठकरीषाणि
काष्ठ [n]
तृणकाष्ठकरीषाणि
करीष [mn]
एवम्
एवम् [ind]
एवायम्
एव [ind]
एवायम्
इदम् [pron]
आचारः
आचार [m]
प्रादुर्भूतो
प्रादुर्भू [1. P.]
यतस्ततः
यतस् [ind]
यतस्ततः
ततस् [ind]
यस्मान्नोद्विजते भूतं जातु किंचित्कथंचन । अभयं सर्वभूतेभ्यः स प्राप्नोति सदा मुने ॥
English Translation
He, whom no creature fears, is himself, O ascetic, never frightened by any creature.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्मान्नोद्विजते
यद् [pron]
यस्मान्नोद्विजते
न [ind]
यस्मान्नोद्विजते
उद्विज् [6. P.]
भूतं
भूत [mn]
जातु
जातु [ind]
किंचित्
कश्चित् [pron]
कथंचन
कथंचन [ind]
यो
यद् [pron]
ऽभयः
अभय [adj]
सर्वभूतानां
सर्व [pron]
सर्वभूतानां
भूत [mn]
स
तद् [pron]
प्राप्नोत्यभयं
प्राप् [1. P.]
प्राप्नोत्यभयं
अभय [adj]
पदम्
पद [mn]
यस्मादुद्विजते विद्वन्सर्वलोको वृकादिव । क्रोशतस्तीरमासाद्य यथा सर्वे जलेचराः ॥
English Translation
He, on the other hand, O learmed man, whom every creature fears like a wolf, becomes himself filled with fear as aquatic animals when compelled to leap on the shore from fear of the roaring Vadava fire.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्माद्
यद् [pron]
उद्विजते
उद्विज् [6. P.]
विद्वन्
विद्वस् [adj]
सर्वलोको
सर्व [pron]
सर्वलोको
लोक [m]
वृकाद्
वृक [m]
इव
इव [ind]
क्रोशतस्तीरम्
क्रुश् [4. P.]
क्रोशतस्तीरम्
तीर [n]
आसाद्य
आसादय् [10. Ā.]
यथा
यथा [ind]
सर्वे
सर्व [pron]
जलेचराः
जलेचर [m]
सहायवान्द्रव्यवान्यः सुभगोऽन्योऽपरस्तथा । ततस्तानेव कवयः शास्त्रेषु प्रवदन्त्युत । कीर्त्यर्थमल्पहृल्लेखाः पटवः कृत्स्ननिर्णयाः ॥
English Translation
On account of their power to remove the fears of others, men having riches and followers are considered as foremost by the learned. Those, who seek common-place happiness, practise this duty of universal harmlessness for the sake of fame; while they, who are truly skilled, practise the same for attaining to Brahma.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सहायवान्
सहायवत् [adj]
द्रव्यवान्
द्रव्यवत् [adj]
यः
यद् [pron]
सुभगो
सुभग [adj]
ऽन्यो
अन्य [pron]
ऽपरस्तथा
अपर [pron]
ऽपरस्तथा
तथा [ind]
ततस्तान्
ततस् [ind]
ततस्तान्
तद् [pron]
एव
एव [ind]
कवयः
कवि [m]
शास्त्रेषु
शास्त्र [n]
प्रवदन्त्युत
प्रवद् [1. Ā.]
प्रवदन्त्युत
उत [ind]
कीर्त्यर्थम्
कीर्ति [f]
कीर्त्यर्थम्
अर्थ [mn]
अल्पहृल्लेखाः
अल्प [adj]
अल्पहृल्लेखाः
हृल्लेख [m]
पटवः
पटु [adj]
कृत्स्ननिर्णयाः
कृत्स्न [adj]
कृत्स्ननिर्णयाः
निर्णय [m]
तपोभिर्यज्ञदानैश्च वाक्यैः प्रज्ञाश्रितैस्तथा । प्राप्नोत्यभयदानस्य यद्यत्फलमिहाश्नुते ॥
English Translation
Whatever fruits one enjoys by penances, by sacrifices, by making charities, by speaking the truth, and by seeking wisdom, may all be acquired by practising the duty of harmlessness.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तपोभिर्
तपस् [n]
यज्ञदानैश्च
यज्ञ [m]
यज्ञदानैश्च
दान [n]
यज्ञदानैश्च
च [ind]
वाक्यैः
वाक्य [n]
प्रज्ञाश्रितैस्तथा
प्रज्ञा [f]
प्रज्ञाश्रितैस्तथा
आश्रि [1. Ā.]
प्रज्ञाश्रितैस्तथा
तथा [ind]
प्राप्नोत्यभयदानस्य
प्राप् [1. P.]
प्राप्नोत्यभयदानस्य
अभय [n]
प्राप्नोत्यभयदानस्य
दान [n]
यद्
यद् [pron]
यत्
यद् [pron]
फलम्
फल [n]
इहाश्नुते
इह [ind]
इहाश्नुते
अश् [1. P.]
लोके यः सर्वभूतेभ्यो ददात्यभयदक्षिणाम् । स सर्वयज्ञैरीजानः प्राप्नोत्यभयदक्षिणाम् । न भूतानामहिंसाया ज्यायान्धर्मोऽस्ति कश्चन ॥
English Translation
That person who declares to all creatures the assurance of harmlessness acquires the merit of all the sacrifices and at last acquires fearlessness for himself as his meed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
लोके
लोक [m]
यः
यद् [pron]
सर्वभूतेभ्यो
सर्व [pron]
सर्वभूतेभ्यो
भूत [mn]
ददात्यभयदक्षिणाम्
दा [1. Ā.]
ददात्यभयदक्षिणाम्
अभय [n]
ददात्यभयदक्षिणाम्
दक्षिणा [f]
यो
यद् [pron]
ऽभयः
अभय [adj]
सर्वभूतानां
सर्व [pron]
सर्वभूतानां
भूत [mn]
स
तद् [pron]
प्राप्नोत्यभयं
प्राप् [1. P.]
प्राप्नोत्यभयं
अभय [adj]
पदम्
पद [mn]
न
न [ind]
भूतो
भू [1. Ā.]
न
न [ind]
भविष्यश्च
भविष्य [adj]
भविष्यश्च
च [ind]
न
न [ind]
च
च [ind]
धर्मो
धर्म [mn]
ऽस्ति
अस् [2. P.]
कश्चन
कश्चन [pron]