Śalyaparva Adhyāya 5
शल्यपर्व • अध्यायः 5
Śalyaparva Adhyāya 5 of the classical Mahābhārata with 28 verses.
Total: 28 Verses
•
Citations: MBh 9.5.1–28
•
250 Lexicon Terms
अथ हैमवते प्रस्थे स्थित्वा युद्धाभिनन्दिनः । सर्व एव महाराज योधास्तत्र समागताः ॥
English Translation
Sanjaya said On that table-land at the foot of the Himavat, those heroes, O king, joyous at the prospect of battle and assembled together, passed the night.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
हैमवते
हैमवत [adj]
प्रस्थे
प्रस्थ [mn]
स्थित्वा
स्था [1. Ā.]
युद्धाभिनन्दिनः
युद्ध [n]
युद्धाभिनन्दिनः
अभिनन्दिन् [adj]
सर्व
सर्व [pron]
एव
एव [ind]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
योधास्तत्र
योध [m]
योधास्तत्र
तत्र [ind]
समागताः
समागम् [6. P.]
शल्यश्च चित्रसेनश्च शकुनिश्च महारथः । अश्वत्थामा कृपश्चैव कृतवर्मा च सात्वतः ॥
English Translation
Indeed, Shalya and Chitrasena and the powerful car warrior Shakuni and Ashvatthaman and Kripa and Kritavarman of the Satwata race and the energetic Sushena and Arishtasena and Dhritasena and Jayatsena and all those kings passed the night there.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शल्यश्च
शल्य [m]
शल्यश्च
च [ind]
चित्रसेनश्च
चित्रसेन [m]
चित्रसेनश्च
च [ind]
शकुनिश्च
शकुनि [m]
शकुनिश्च
च [ind]
महारथः
महत् [adj]
महारथः
रथ [m]
कृपश्च
कृप [mf]
कृपश्च
च [ind]
कृतवर्मा
कृतवर्मन् [m]
च
च [ind]
भारद्वाजस्य
भारद्वाज [m]
चात्मजः
च [ind]
चात्मजः
आत्मज [m]
सुषेणोऽरिष्टसेनश्च धृतसेनश्च वीर्यवान् । जयत्सेनश्च राजानस्ते रात्रिमुषितास्ततः ॥
English Translation
Indeed, Shalya and Chitrasena and the powerful car warrior Shakuni and Ashvatthaman and Kripa and Kritavarman of the Satwata race and the energetic Sushena and Arishtasena and Dhritasena and Jayatsena and all those kings passed the night there.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुषेणो
सुषेण [m]
ऽरिष्टसेनश्च
अरिष्टसेन [m]
ऽरिष्टसेनश्च
च [ind]
धृतसेनश्च
धृतसेन [m]
धृतसेनश्च
च [ind]
वीर्यवान्
वीर्यवत् [adj]
जयत्सेनश्च
जयत्सेन [m]
जयत्सेनश्च
च [ind]
राजानस्ते
राजन् [m]
राजानस्ते
तद् [pron]
रात्रिम्
रात्रि [f]
उषितास्ततः
वस् [2. P.]
उषितास्ततः
ततस् [ind]
रणे कर्णे हते वीरे त्रासिता जितकाशिभिः । नालभञ्शर्म ते पुत्रा हिमवन्तमृते गिरिम् ॥
English Translation
After the heroic Karna has been killed in battle, your sons, filled with fear by the Pandavas desirous of victory, did not obtain peace anywhere else than on the Himavat.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रणे
रण [m]
कर्णे
कर्ण [m]
हते
हन् [6. P.]
वीरे
वीर [m]
त्रासिता
त्रासय् [10. Ā.]
जितकाशिभिः
जि [9. P.]
जितकाशिभिः
काशिन् [adj]
नालभञ्
न [ind]
नालभञ्
लभ् [1. P.]
शर्म
शर्मन् [n]
ते
त्वद् [pron]
पुत्रा
पुत्र [m]
हिमवन्तम्
हिमवन्त् [m]
ऋते
ऋते [ind]
गिरिम्
गिरि [m]
तेऽब्रुवन्सहितास्तत्र राजानं सैन्यसंनिधौ । कृतयत्ना रणे राजन्संपूज्य विधिवत्तदा ॥
English Translation
All of them then, O king, who were bent on fighting, duly worshipped the king and said to him, in the presence of Shalya, these words.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
ऽब्रुवन्
ब्रू [2. Ā.]
सहितास्तत्र
सहित [adj]
सहितास्तत्र
तत्र [ind]
राजानं
राजन् [m]
सैन्यसंनिधौ
सैन्य [n]
सैन्यसंनिधौ
संनिधि [m]
कृतयत्ना
कृ [2. Ā.]
कृतयत्ना
यत्न [m]
रणे
रण [m]
राजन्
राजन् [m]
सम्पूज्य
सम्पूजय् [10. Ā.]
विधिवत्
विधिवत् [ind]
तदा
तदा [ind]
कृत्वा सेनाप्रणेतारं परांस्त्वं योद्धुमर्हसि । येनाभिगुप्ताः संग्रामे जयेमासुहृदो वयम् ॥
English Translation
It becomes you to fight with the enemy, after having made some body the commander, protected by whom in battle we will defeat the enemies.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
सेनाप्रणेतारं
सेना [f]
सेनाप्रणेतारं
प्रणेतृ [m]
परांस्त्वं
पर [pron]
परांस्त्वं
त्वद् [pron]
योद्धुम्
युध् [2. P.]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]
येनाभिगुप्ताः
यद् [pron]
येनाभिगुप्ताः
अभिगुप् [1. P.]
संग्रामे
संग्राम [mn]
जयेमासुहृदो
जि [9. P.]
जयेमासुहृदो
असुहृद् [m]
वयम्
मद् [pron]
ततो दुर्योधनः स्थित्वा रथे रथवरोत्तमम् । सर्वयुद्धविभागज्ञमन्तकप्रतिमं युधि ॥
English Translation
Then Duryodhana, without descending from his car, went to that foremost of carwarriors, that hero conversant with all the rules of battle, Ashvatthaman, who resembled the Destroyer himself in battle.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
दुर्योधनः
दुर्योधन [m]
स्थित्वा
स्था [1. Ā.]
रथे
रथ [m]
रथवरोत्तमम्
रथ [m]
रथवरोत्तमम्
वर [adj]
रथवरोत्तमम्
उत्तम [adj]
सर्वयुद्धविभागज्ञम्
सर्व [pron]
सर्वयुद्धविभागज्ञम्
युद्ध [n]
सर्वयुद्धविभागज्ञम्
विभाग [m]
सर्वयुद्धविभागज्ञम्
ज्ञ [adj]
अन्तकप्रतिमं
अन्तक [m]
अन्तकप्रतिमं
प्रतिमा [f]
युधि
युध् [f]
स्वङ्गं प्रच्छन्नशिरसं कम्बुग्रीवं प्रियंवदम् । व्याकोशपद्माभिमुखं व्याघ्रास्यं मेरुगौरवम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्वङ्गं
सु [ind]
स्वङ्गं
अङ्ग [n]
प्रच्छन्नशिरसं
प्रच्छद् [1. P.]
प्रच्छन्नशिरसं
शिरस् [n]
कम्बुग्रीवं
कम्बु [mfn]
कम्बुग्रीवं
ग्रीवा [f]
प्रियंवदम्
प्रियंवद [adj]
व्याकोशपद्माभिमुखं
व्याकोश [adj]
व्याकोशपद्माभिमुखं
पद्म [mn]
व्याकोशपद्माभिमुखं
अभिमुख [adj]
व्याघ्रास्यं
व्याघ्र [m]
व्याघ्रास्यं
आस्य [n]
मेरुगौरवम्
मेरु [m]
मेरुगौरवम्
गौरव [n]
स्थाणोर्वृषस्य सदृशं स्कन्धनेत्रगतिस्वरैः । पुष्टश्लिष्टायतभुजं सुविस्तीर्णघनोरसम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्थाणोर्
स्थाणु [mn]
वृषस्य
वृष [m]
सदृशं
सदृश [adj]
स्कन्धनेत्रगतिस्वरैः
स्कन्ध [m]
स्कन्धनेत्रगतिस्वरैः
नेत्र [mn]
स्कन्धनेत्रगतिस्वरैः
गति [f]
स्कन्धनेत्रगतिस्वरैः
स्वर [m]
पुष्टश्लिष्टायतभुजं
पुष् [2. P.]
पुष्टश्लिष्टायतभुजं
श्लिष् [6. P.]
पुष्टश्लिष्टायतभुजं
आयम् [6. P.]
पुष्टश्लिष्टायतभुजं
भुज [m]
सुविस्तीर्णघनोरसम्
सु [ind]
सुविस्तीर्णघनोरसम्
विस्तृ [9. P.]
सुविस्तीर्णघनोरसम्
घन [adj]
सुविस्तीर्णघनोरसम्
उरस् [n]
जवे बले च सदृशमरुणानुजवातयोः । आदित्यस्य त्विषा तुल्यं बुद्ध्या चोशनसा समम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जवे
जव [m]
बले
बल [mn]
च
च [ind]
सदृशम्
सदृश [adj]
अरुणानुजवातयोः
अरुणानुज [m]
अरुणानुजवातयोः
वात [m]
आदित्यस्य
आदित्य [m]
त्विषा
त्विष् [f]
तुल्यं
तुल्य [adj]
बुद्ध्या
बुद्धि [f]
चोशनसा
च [ind]
चोशनसा
उशनस् [m]
समम्
सम [pron]
कान्तिरूपमुखैश्वर्यैस्त्रिभिश्चन्द्रमसोपमम् । काञ्चनोपलसंघातैः सदृशं श्लिष्टसंधिकम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कान्तिरूपमुखैश्वर्यैस्त्रिभिश्चन्द्रमसोपमम्
कान्ति [f]
कान्तिरूपमुखैश्वर्यैस्त्रिभिश्चन्द्रमसोपमम्
रूप [n]
कान्तिरूपमुखैश्वर्यैस्त्रिभिश्चन्द्रमसोपमम्
मुख [n]
कान्तिरूपमुखैश्वर्यैस्त्रिभिश्चन्द्रमसोपमम्
ऐश्वर्य [n]
कान्तिरूपमुखैश्वर्यैस्त्रिभिश्चन्द्रमसोपमम्
त्रि [nr]
कान्तिरूपमुखैश्वर्यैस्त्रिभिश्चन्द्रमसोपमम्
चन्द्रमस् [m]
कान्तिरूपमुखैश्वर्यैस्त्रिभिश्चन्द्रमसोपमम्
उपम [adj]
काञ्चनोपलसंघातैः
काञ्चन [n]
काञ्चनोपलसंघातैः
उपल [mn]
काञ्चनोपलसंघातैः
संघात [mn]
सदृशं
सदृश [adj]
श्लिष्टसंधिकम्
श्लिष् [6. P.]
श्लिष्टसंधिकम्
संधिक [n]
सुवृत्तोरुकटीजङ्घं सुपादं स्वङ्गुलीनखम् । स्मृत्वा स्मृत्वैव च गुणान्धात्रा यत्नाद्विनिर्मितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुवृत्तोरुकटीजङ्घं
सु [ind]
सुवृत्तोरुकटीजङ्घं
वृत्त [adj]
सुवृत्तोरुकटीजङ्घं
ऊरु [mf]
सुवृत्तोरुकटीजङ्घं
कटि [f]
सुवृत्तोरुकटीजङ्घं
जङ्घा [f]
सुपादं
सु [ind]
सुपादं
पाद [m]
स्वङ्गुलीनखम्
सु [ind]
स्वङ्गुलीनखम्
अङ्गुलि [mf]
स्वङ्गुलीनखम्
नख [mn]
स्मृत्वा
स्मृ [1. Ā.]
स्मृत्वैव
स्मृ [1. Ā.]
स्मृत्वैव
एव [ind]
च
च [ind]
गुणान्
गुण [mn]
धात्रा
धातृ [m]
यत्नाद्
यत्न [m]
विनिर्मितम्
विनिर्मा [3. Ā.]
सर्वलक्षणसंपन्नं निपुणं श्रुतिसागरम् । जेतारं तरसारीणामजेयं शत्रुभिर्बलात् ॥
English Translation
Gifted with auspicious marks and clever in every act, he was an ocean of learning. Speedily vanquishing his enemies, he was incapable of being forcibly defeated by foes.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वलक्षणसम्पन्नं
सर्व [pron]
सर्वलक्षणसम्पन्नं
लक्षण [n]
सर्वलक्षणसम्पन्नं
सम्पद् [4. P.]
निपुणं
निपुण [adj]
श्रुतिसागरम्
श्रुति [f]
श्रुतिसागरम्
सागर [m]
जेतारं
जेतृ [adj]
तरसारीणाम्
तरस् [n]
तरसारीणाम्
अरि [m]
अजेयं
अजेय [adj]
शत्रुभिर्
शत्रु [m]
बलात्
बल [mn]
दशाङ्गं यश्चतुष्पादमिष्वस्त्रं वेद तत्त्वतः । साङ्गांश्च चतुरो वेदान्सम्यगाख्यानपञ्चमान् ॥
English Translation
He knew, in full, the science of war consisting of four padas and ten Angas. He knew also thc four Vedas with all their branches and the Akhyanas as the fifth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दशाङ्गं
दशन् [adj]
दशाङ्गं
अङ्ग [n]
यश्चतुष्पादम्
यद् [pron]
यश्चतुष्पादम्
चतुष्पाद [adj]
इष्वस्त्रं
इष्वस्त्र [n]
वेद
विद् [6. Ā.]
तत्त्वतः
तत्त्व [n]
साङ्गांश्च
स [ind]
साङ्गांश्च
अङ्ग [n]
साङ्गांश्च
च [ind]
चतुरो
चतुर् [nr]
वेदान्
वेद [m]
सम्यग्
सम्यक् [ind]
आख्यानपञ्चमान्
आख्यान [n]
आख्यानपञ्चमान्
पञ्चम [adj]
आराध्य त्र्यम्बकं यत्नाद्व्रतैरुग्रैर्महातपाः । अयोनिजायामुत्पन्नो द्रोणेनायोनिजेन यः ॥
English Translation
Possessed of great ascetic merit, Drona, himself not born of woman, having worshipped the three-eyed deity with care and penances, beget him upon a wife not born of woman.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आराध्य
आराधय् [10. Ā.]
त्र्यम्बकं
त्र्यम्बक [m]
यत्नाद्
यत्न [m]
व्रतैर्
व्रत [n]
उग्रैर्
उग्र [adj]
महातपाः
महत् [adj]
महातपाः
तपस् [n]
अयोनिजायाम्
अयोनिज [adj]
उत्पन्नो
उत्पद् [4. P.]
द्रोणेनायोनिजेन
द्रोण [m]
द्रोणेनायोनिजेन
अयोनिज [adj]
यः
यद् [pron]
तमप्रतिमकर्माणं रूपेणासदृशं भुवि । पारगं सर्वविद्यानां गुणार्णवमनिन्दितम् । तमभ्येत्यात्मजस्तुभ्यमश्वत्थामानमब्रवीत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
अप्रतिमकर्माणं
अप्रतिम [adj]
अप्रतिमकर्माणं
कर्मन् [n]
रूपेणासदृशं
रूप [n]
रूपेणासदृशं
असदृश [adj]
भुवि
भू [f]
पारगं
पारग [adj]
सर्वविद्यानां
सर्व [pron]
सर्वविद्यानां
विद्या [f]
गुणार्णवम्
गुण [mn]
गुणार्णवम्
अर्णव [mn]
अनिन्दितम्
अनिन्दित [adj]
तम्
तद् [pron]
अभ्येत्यात्मजस्तुभ्यम्
अभी [4. Ā.]
अभ्येत्यात्मजस्तुभ्यम्
आत्मज [m]
अभ्येत्यात्मजस्तुभ्यम्
त्वद् [pron]
अश्वत्थामानम्
अश्वत्थामन् [m]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
यं पुरस्कृत्य सहिता युधि जेष्याम पाण्डवान् । गुरुपुत्रोऽद्य सर्वेषामस्माकं परमा गतिः । भवांस्तस्मान्नियोगात्ते कोऽस्तु सेनापतिर्मम ॥
English Translation
Approaching him of incomparable deeds, he who is unrivalled in beauty on earth, he who has mastered all branches of learning, that occan of qualities, the faultless Ashvatthaman, your son said to him these words-. "O preceptor's son, you are today our highest refuge? Tell us, therefore, who should be the commander of my army now, placing whom at our head, all of us, united together, may defeat the Pandavas?"
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यं
यद् [pron]
पुरस्कृत्य
पुरस्कृ [8. Ā.]
सहिता
सहित [adj]
युधि
युध् [f]
जेष्याम
जि [9. P.]
पाण्डवान्
पाण्डव [m]
गुरुपुत्रो
गुरु [m]
गुरुपुत्रो
पुत्र [m]
ऽद्य
अद्य [ind]
सर्वेषाम्
सर्व [pron]
अस्माकं
मद् [pron]
परमा
परम [adj]
गतिः
गति [f]
भवांस्तस्मान्नियोगात्
भवत् [adj]
भवांस्तस्मान्नियोगात्
तद् [pron]
भवांस्तस्मान्नियोगात्
नियोग [m]
ते
त्वद् [pron]
को
क [pron]
ऽस्तु
अस् [2. P.]
सेनापतिर्
सेनापति [m]
मम
मद् [pron]
अयं कुलेन वीर्येण तेजसा यशसा श्रिया । सर्वैर्गुणैः समुदितः शल्यो नोऽस्तु चमूपतिः ॥
English Translation
(Thus addressed) the son of Drona replied-"Let Shalya become the commander of our army. In birth, in prowess, in energy, in fame, in beauty and in every other accomplishment, he is superior.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अयं
इदम् [pron]
कुलेन
कुल [n]
वीर्येण
वीर्य [n]
तेजसा
तेजस् [n]
यशसा
यशस् [n]
श्रिया
श्री [f]
सर्वैर्
सर्व [pron]
गुणैः
गुण [mn]
समुदितः
समुदि [2. P.]
शल्यो
शल्य [m]
नो
मद् [pron]
ऽस्तु
अस् [2. P.]
चमूपतिः
चमूपति [m]
भागिनेयान्निजांस्त्यक्त्वा कृतज्ञोऽस्मानुपागतः । महासेनो महाबाहुर्महासेन इवापरः ॥
English Translation
Out of gratitude, he has joined us, having abandoned the sons of his own sister. Having a large army of his own, that mighty-armed one is like the second celestial generalissimo.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भागिनेयान्निजांस्त्यक्त्वा
भागिनेय [m]
भागिनेयान्निजांस्त्यक्त्वा
निज [adj]
भागिनेयान्निजांस्त्यक्त्वा
त्यज् [1. Ā.]
कृतज्ञो
कृतज्ञ [adj]
ऽस्मान्
मद् [pron]
उपागतः
उपागम् [1. P.]
महासेनो
महत् [adj]
महासेनो
सेना [f]
महाबाहुर्
महत् [adj]
महाबाहुर्
बाहु [mf]
महासेन
महासेन [m]
इवापरः
इव [ind]
इवापरः
अपर [pron]
एनं सेनापतिं कृत्वा नृपतिं नृपसत्तम । शक्यः प्राप्तुं जयोऽस्माभिर्देवैः स्कन्दमिवाजितम् ॥
English Translation
Making that king the commander of our army, O best of kings, we will be able to gain victory, like the celestials after making the invincible Skanda their commander.”
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एनं
एनद् [pron]
सेनापतिं
सेनापति [m]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
नृपतिं
नृपति [m]
नृपसत्तम
नृप [m]
नृपसत्तम
सत्तम [adj]
शक्यः
शक्य [adj]
प्राप्तुं
प्राप् [1. P.]
जयो
जय [m]
ऽस्माभिर्
मद् [pron]
देवैः
देव [m]
स्कन्दम्
स्कन्द [m]
इवाजितम्
इव [ind]
इवाजितम्
अजित [adj]
तथोक्ते द्रोणपुत्रेण सर्व एव नराधिपाः । परिवार्य स्थिताः शल्यं जयशब्दांश्च चक्रिरे । युद्धाय च मतिं चक्रूरावेशं च परं ययुः ॥
English Translation
On Drona's son saying these words all the kings stood, surrounding Shalya and cried victory to him. Determined for fighting, the felt great joy.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथोक्ते
तथा [ind]
तथोक्ते
वच् [2. P.]
द्रोणपुत्रेण
द्रोणपुत्र [m]
सर्व
सर्व [pron]
एव
एव [ind]
नराधिपाः
नराधिप [m]
परिवार्य
परिवारय् [10. Ā.]
स्थिताः
स्था [1. Ā.]
शल्यं
शल्य [m]
जयशब्दांश्च
जय [m]
जयशब्दांश्च
शब्द [m]
जयशब्दांश्च
च [ind]
चक्रिरे
कृ [2. Ā.]
युद्धाय
युद्ध [n]
च
च [ind]
मतिं
मति [f]
चक्रुर्
कृ [2. Ā.]
आवेशं
आवेश [m]
च
च [ind]
परं
पर [pron]
ययुः
या [2. Ā.]
ततो दुर्योधनः शल्यं भूमौ स्थित्वा रथे स्थितम् । उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा रामभीष्मसमं रणे ॥
English Translation
Then Duryodhana, come down from his car, folded his hands and addressing Shalya, equal to Drona and Bhishma in battle, who was on his car, said these words.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
दुर्योधनः
दुर्योधन [m]
स्थित्वा
स्था [1. Ā.]
रथे
रथ [m]
रथवरोत्तमम्
रथ [m]
रथवरोत्तमम्
वर [adj]
रथवरोत्तमम्
उत्तम [adj]
उवाच
वच् [2. P.]
प्राञ्जलिर्
प्राञ्जलि [adj]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
रामभीष्मसमं
राम [m]
रामभीष्मसमं
भीष्म [m]
रामभीष्मसमं
सम [pron]
रणे
रण [m]
अयं स कालः संप्राप्तो मित्राणां मित्रवत्सल । यत्र मित्रममित्रं वा परीक्षन्ते बुधा जनाः ॥
English Translation
"O You attached to friends, that time has arrived when intelligent men examine persons in the guise of friends as to whether they are true friends or not.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अयं
इदम् [pron]
स
तद् [pron]
कालः
काल [m]
सम्प्राप्तो
सम्प्राप् [5. Ā.]
मित्राणां
मित्र [mn]
मित्रवत्सल
मित्र [mn]
मित्रवत्सल
वत्सल [adj]
यत्र
यत्र [ind]
मित्रम्
मित्र [mn]
अमित्रं
अमित्र [mf]
वा
वा [ind]
परीक्षन्ते
परीक्ष् [1. P.]
बुधा
बुध [adj]
जनाः
जन [m]
स भवानस्तु नः शूरः प्रणेता वाहिनीमुखे । रणं च याते भवति पाण्डवा मन्दचेतसः । भविष्यन्ति सहामात्याः पाञ्चालाश्च निरुद्यमाः ॥
English Translation
Brave as you are do you become our commander-in-chief. When you will go to battle, the Pandavas, with their friends, will lose heart and the Panchalas will be depressed."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
भवान्
भवत् [adj]
अस्तु
अस् [2. P.]
नः
मद् [pron]
शूरः
शूर [m]
प्रणेता
प्रणेतृ [m]
वाहिनीमुखे
वाहिनी [f]
वाहिनीमुखे
मुख [n]
रणं
रण [m]
च
च [ind]
याते
या [2. Ā.]
भवति
भवत् [adj]
पाण्डवा
पाण्डव [m]
मन्दचेतसः
मन्द [adj]
मन्दचेतसः
चेतस् [n]
भविष्यन्ति
भू [1. Ā.]
सहामात्याः
सह [ind]
सहामात्याः
अमात्य [m]
पाञ्चालाश्च
पाञ्चाल [m]
पाञ्चालाश्च
च [ind]
निरुद्यमाः
निरुद्यम [adj]
यत्तु मां मन्यसे राजन्कुरुराज करोमि तत् । त्वत्प्रियार्थं हि मे सर्वं प्राणा राज्यं धनानि च ॥
English Translation
Shalya answered-"I will, O king of the Kurus, do what you desire me to do. My life, my kingdom, my wealth and everything else are at your disposal."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्
यद् [pron]
तु
तु [ind]
मां
मद् [pron]
मन्यसे
मन् [8. P.]
राजन्
राजन् [m]
कुरुराज
कुरु [m]
कुरुराज
राज [m]
करोमि
कृ [2. Ā.]
तत्
तद् [pron]
त्वत्प्रियार्थं
त्वद् [pron]
त्वत्प्रियार्थं
प्रिय [adj]
त्वत्प्रियार्थं
अर्थ [mn]
हि
हि [ind]
मे
मद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
प्राणा
प्राण [m]
राज्यं
राज्य [n]
धनानि
धन [n]
च
च [ind]
सेनापत्येन वरये त्वामहं मातुलातुलम् । सोऽस्मान्पाहि युधां श्रेष्ठ स्कन्दो देवानिवाहवे ॥
English Translation
Duryodhana said I wish you to accept the general-ship of my army. O maternal uncle, O foremost of warriors, protect us, even as Skanda protected the celestials in battle.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सेनापत्येन
सेनापत्य [n]
वरये
वरय् [10. Ā.]
त्वाम्
त्वद् [pron]
अहं
मद् [pron]
मातुलातुलम्
मातुल [m]
मातुलातुलम्
अतुल [adj]
सो
तद् [pron]
ऽस्मान्
मद् [pron]
पाहि
पा [2. Ā.]
युधां
युध् [m]
श्रेष्ठ
श्रेष्ठ [adj]
स्कन्दो
स्कन्द [m]
देवान्
देव [m]
इवाहवे
इव [ind]
इवाहवे
आहव [m]
अभिषिच्यस्व राजेन्द्र देवानामिव पावकिः । जहि शत्रून्रणे वीर महेन्द्रो दानवानिव ॥
English Translation
O foremost of kings, install yourself in the command as Pavakas's son Kartikeya was placed in the command of the celestial army. O hero, kill our foes in battle like Indra the Danavas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अभिषिच्यस्व
अभिषिच् [4. P.]
राजेन्द्र
राजन् [m]
राजेन्द्र
इन्द्र [m]
देवानाम्
देव [m]
इव
इव [ind]
पावकिः
पावकि [m]
जहि
हा [1. P.]
शत्रून्
शत्रु [m]
रणे
रण [m]
वीर
वीर [m]
महेन्द्रो
महत् [adj]
महेन्द्रो
इन्द्र [m]
दानवान्
दानव [m]
इव
इव [ind]