ते तु तां रजनीमुष्य ब्राह्मणा वेदपारगाः । उपतस्थुरुपस्थानं सहराजपुरोहिताः ॥
te tu tāṃ rajanīmuṣya brāhmaṇā vedapāragāḥ | upatasthurupasthānaṃ saharājapurohitāḥ ||
English Translation
The Brahmana, versed in in Veda, the counsellors, the commanders of military forces and the leading merchants, together with the royal priest, all brimming with joy on account of Rāma's installation, were waiting at the royal gate all night long
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
तु
तु [ind]
तां
तद् [pron]
रजनीम्
रजनी [f]
उष्य
वस् [2. P.]
ब्राह्मणा
ब्राह्मण [m]
वेदपारगाः
वेदपारग [m]
उपतस्थुर्
उपस्था [1. Ā.]
उपस्थानं
उपस्थान [n]
सहराजपुरोहिताः
सह [ind]
सहराजपुरोहिताः
राजन् [m]
सहराजपुरोहिताः
पुरोहित [m]
अमात्या बलमुख्याश्च मुख्या ये निगमस्य च । राघवस्याभिषेकार्थे प्रीयमाणास्तु संगताः ॥
amātyā balamukhyāśca mukhyā ye nigamasya ca | rāghavasyābhiṣekārthe prīyamāṇāstu saṃgatāḥ ||
English Translation
The Brahmana, versed in in Veda, the counsellors, the commanders of military forces and the leading merchants, together with the royal priest, all brimming with joy on account of Rāma's installation, were waiting at the royal gate all night long
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अमात्या
अमात्य [m]
बलमुख्याश्
बलमुख्य [m]
च
च [ind]
मुख्या
मुख्य [m]
ये
यद् [pron]
निगमस्य
निगम [m]
च
च [ind]
राघवस्याभिषेकार्थे
राघव [m]
राघवस्याभिषेकार्थे
अभिषेक [m]
राघवस्याभिषेकार्थे
अर्थ [mn]
प्रीयमाणास्
प्री [9. Ā.]
तु
तु [ind]
संगताः
संगम् [6. Ā.]
उदिते विमले सूर्ये पुष्ये चाभ्यागतेऽहनि । अभिषेकाय रामस्य द्विजेन्द्रैरुपकल्पितम् ॥
udite vimale sūrye puṣye cābhyāgate'hani | abhiṣekāya rāmasya dvijendrairupakalpitam ||
English Translation
The best of brahmins had decided to perform the consecration ceremony after the bright Sun appeared in the sky when the Pushya star approached the karkataka lagna, which was the constellation at the time of Rama's birth.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उदिते
उदि [4. Ā.]
विमले
विमल [adj]
सूर्ये
सूर्य [m]
पुष्ये
पुष्य [mn]
चाभ्यागते
च [ind]
चाभ्यागते
अभ्यागम् [1. P.]
ऽहनि
अहर् [n]
अभिषेकाय
अभिषेक [m]
रामस्य
राम [m]
द्विजेन्द्रैर्
द्विज [m]
द्विजेन्द्रैर्
इन्द्र [m]
उपकल्पितम्
उपकल्पय् [10. Ā.]
काञ्चना जलकुम्भाश्च भद्रपीठं स्वलंकृतम् । रामश्च सम्यगास्तीर्णो भास्वरा व्याघ्रचर्मणा ॥
kāñcanā jalakumbhāśca bhadrapīṭhaṃ svalaṃkṛtam | rāmaśca samyagāstīrṇo bhāsvarā vyāghracarmaṇā ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
काञ्चना
काञ्चन [adj]
जलकुम्भाश्
जल [n]
जलकुम्भाश्
कुम्भ [m]
च
च [ind]
भद्रपीठं
भद्रपीठ [n]
स्वलंकृतम्
सु [ind]
स्वलंकृतम्
अलंकृ [8. Ā.]
रामश्
राम [m]
च
च [ind]
सम्यगास्तीर्णो
सम्यक् [ind]
सम्यगास्तीर्णो
आस्तृ [5. P.]
भास्वता
भास्वत् [adj]
व्याघ्रचर्मणा
व्याघ्र [m]
व्याघ्रचर्मणा
चर्मन् [n]
गङ्गायमुनयोः पुण्यात्संगमादाहृतं जलम् । याश्चान्याः सरितः पुण्या ह्रदाः कूपाः सरांसि च ॥
gaṅgāyamunayoḥ puṇyātsaṃgamādāhṛtaṃ jalam | yāścānyāḥ saritaḥ puṇyā hradāḥ kūpāḥ sarāṃsi ca ||
English Translation
Water had been fetched from the sacred confluence of Ganga and Yamuna, from other holy streams, wells, ponds and lakes, from rivers flowing eastward, westward, and zigzag, from rivers from all directions joined together. And from all the seas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गङ्गायमुनयोः
गङ्गा [f]
गङ्गायमुनयोः
यमुना [f]
पुण्यात्
पुण्य [adj]
संगमाद्
संगम [m]
आहृतं
आहृ [1. Ā.]
जलम्
जल [n]
याश्
यद् [pron]
चान्याः
च [ind]
चान्याः
अन्य [pron]
सरितः
सरित् [f]
पुण्या
पुण्य [adj]
ह्रदाः
ह्रद [mn]
कूपाः
कूप [mn]
सरांसि
सरस् [n]
च
च [ind]
प्राग्वाहाश्चोर्ध्ववाहाश्च तिर्यग्वाहाः समाहिताः । ताभ्यश्चैवाहृतं तोयं समुद्रेभ्यश्च सर्वशः ॥
prāgvāhāścordhvavāhāśca tiryagvāhāḥ samāhitāḥ | tābhyaścaivāhṛtaṃ toyaṃ samudrebhyaśca sarvaśaḥ ||
English Translation
Water had been fetched from the sacred confluence of Ganga and Yamuna, from other holy streams, wells, ponds and lakes, from rivers flowing eastward, westward, and zigzag, from rivers from all directions joined together. And from all the seas.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्राग्वाहाश्
प्राञ्च् [adj]
प्राग्वाहाश्
वाह [adj]
चोर्ध्ववाहाश्
च [ind]
चोर्ध्ववाहाश्
ऊर्ध्व [adj]
चोर्ध्ववाहाश्
वाह [adj]
च
च [ind]
तिर्यग्वाहाः
तिर्यञ्च् [adj]
तिर्यग्वाहाः
वाह [adj]
समाहिताः
समाधा [1. P.]
ताभ्यश्
तद् [pron]
चैवाहृतं
च [ind]
चैवाहृतं
एव [ind]
चैवाहृतं
आहृ [1. Ā.]
तोयं
तोय [n]
समुद्रेभ्यश्
समुद्र [m]
च
च [ind]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
क्षौद्रं दधि घृतं लाजा दर्भाः सुमनसः पयः । सलाजाः क्षीरिभिश्छन्ना घटाः काञ्चनराजताः । पद्मोत्पलयुता भान्ति पूर्णाः परमवारिणा ॥
kṣaudraṃ dadhi ghṛtaṃ lājā darbhāḥ sumanasaḥ payaḥ | salājāḥ kṣīribhiśchannā ghaṭāḥ kāñcanarājatāḥ | padmotpalayutā bhānti pūrṇāḥ paramavāriṇā ||
English Translation
Gold and silver vessels filled with holy water and puffed corn, adorned with lotuses, water lilies and leaves from trees rich in sap shone.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्षौद्रं
क्षौद्र [n]
दधिघृतं
दधि [n]
दधिघृतं
घृत [n]
लाजा
लाज [mf]
दर्भाः
दर्भ [m]
सुमनसः
सुमनस् [m]
पयः
पयस् [n]
सलाजाः
स [ind]
सलाजाः
लाज [mf]
क्षीरिभिश्
क्षीरिन् [m]
छन्ना
छद् [1. P.]
घटाः
घट [m]
काञ्चनराजताः
काञ्चन [adj]
काञ्चनराजताः
राजत [adj]
पद्मोत्पलयुता
पद्म [mn]
पद्मोत्पलयुता
उत्पल [mn]
पद्मोत्पलयुता
युत [adj]
भान्ति
भा [2. Ā.]
पूर्णाः
पृ [9. Ā.]
परमवारिणा
परम [adj]
परमवारिणा
वारि [n]
चन्द्रांशुविकचप्रख्यं पाण्डुरं रत्नभूषितम् । सज्जं तिष्ठति रामस्य वालव्यजनमुत्तमम् ॥
candrāṃśuvikacaprakhyaṃ pāṇḍuraṃ ratnabhūṣitam | sajjaṃ tiṣṭhati rāmasya vālavyajanamuttamam ||
English Translation
An excellent fan of yak's tail with a staff of gold studded with gems looking like diffused moonbeams was kept ready.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चन्द्रांशुविकचप्रख्यं
चन्द्र [m]
चन्द्रांशुविकचप्रख्यं
अंशु [m]
चन्द्रांशुविकचप्रख्यं
विकच [adj]
चन्द्रांशुविकचप्रख्यं
प्रख्य [adj]
पाण्डुरं
पाण्डुर [adj]
रत्नभूषितम्
रत्न [mn]
रत्नभूषितम्
भूषय् [10. Ā.]
सज्जं
सज्ज [adj]
तिष्ठति
स्था [1. Ā.]
रामस्य
राम [m]
वालव्यजनम्
वाल [m]
वालव्यजनम्
व्यजन [n]
उत्तमम्
उत्तम [adj]
चन्द्रमण्डलसंकाशमातपत्रं च पाण्डुरम् । सज्जं द्युतिकरं श्रीमदभिषेकपुरस्कृतम् ॥
candramaṇḍalasaṃkāśamātapatraṃ ca pāṇḍuram | sajjaṃ dyutikaraṃ śrīmadabhiṣekapuraskṛtam ||
English Translation
A lustrous pale white umbrella resembling the Moon's orb or the pole star was kept in front of the coronation pavilion.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चन्द्रमण्डलसंकाशम्
चन्द्र [m]
चन्द्रमण्डलसंकाशम्
मण्डल [mfn]
चन्द्रमण्डलसंकाशम्
संकाश [m]
आतपत्रं
आतपत्र [n]
च
च [ind]
पाण्डुरम्
पाण्डुर [adj]
सज्जं
सज्ज [adj]
द्युतिकरं
द्युति [f]
द्युतिकरं
कर [adj]
श्रीमद्
श्रीमत् [adj]
अभिषेकपुरस्कृतम्
अभिषेक [m]
अभिषेकपुरस्कृतम्
पुरस्कृ [8. Ā.]
पाण्डुरश्च वृषः सज्जः पाण्डुराश्वश्च सुस्थितः । प्रस्रुतश्च गजः श्रीमानौपवाह्यः प्रतीक्षते ॥
pāṇḍuraśca vṛṣaḥ sajjaḥ pāṇḍurāśvaśca susthitaḥ | prasrutaśca gajaḥ śrīmānaupavāhyaḥ pratīkṣate ||
English Translation
A bull and a horse both pale white and a majestic elephant in rut worthy of royal ride stood waiting.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पाण्डुरश्
पाण्डुर [adj]
च
च [ind]
वृषः
वृष [m]
सज्जः
सज्ज [adj]
पाण्डुराश्वश्
पाण्डुर [adj]
पाण्डुराश्वश्
अश्व [m]
च
च [ind]
सुस्थितः
सुस्थित [adj]
प्रस्रुतश्
प्रस्रु [1. Ā.]
च
च [ind]
गजः
गज [m]
श्रीमान्
श्रीमत् [adj]
औपवाह्यः
औपवाह्य [m]
प्रतीक्षते
प्रतीक्ष् [1. P.]
अष्टौ कन्याश्च मङ्गल्याः सर्वाभरणभूषिताः । वादित्राणि च सर्वाणि बन्दिनश्च तथापरे ॥
aṣṭau kanyāśca maṅgalyāḥ sarvābharaṇabhūṣitāḥ | vāditrāṇi ca sarvāṇi bandinaśca tathāpare ||
English Translation
Eight auspicious maidens adorned with all types of ornaments, all sorts of musical instruments, panegyrists and others (were in waiting).
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अष्टौ
अष्टन् [adj]
कन्याश्
कन्या [f]
च
च [ind]
मङ्गल्याः
मङ्गल्य [adj]
सर्वाभरणभूषिताः
सर्व [pron]
सर्वाभरणभूषिताः
आभरण [n]
सर्वाभरणभूषिताः
भूषय् [10. Ā.]
वादित्राणि
वादित्र [mn]
च
च [ind]
सर्वाणि
सर्व [pron]
बन्दिनश्
बन्दिन् [m]
च
च [ind]
तथापरे
तथा [ind]
तथापरे
अपर [pron]
इक्ष्वाकूणां यथा राज्ये संभ्रियेताभिषेचनम् । तथा जातीयामादाय राजपुत्राभिषेचनम् ॥
ikṣvākūṇāṃ yathā rājye saṃbhriyetābhiṣecanam | tathā jātīyāmādāya rājaputrābhiṣecanam ||
English Translation
And all musical instruments, bringing these and all other things necessary for the installation of the descendants of Ikşvāku, in accordance with the king's permission, the panegyrists and other persons were assembled there.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इक्ष्वाकूणां
इक्ष्वाकु [m]
यथा
यथा [ind]
राज्ये
राज्य [n]
तथा
तथा [ind]
जातीयम्
जातीय [adj]
आदाय
आदा [4. Ā.]
राजपुत्राभिषेचनम्
राजन् [m]
राजपुत्राभिषेचनम्
पुत्र [m]
राजपुत्राभिषेचनम्
अभिषेचन [n]
ते राजवचनात्तत्र समवेता महीपतिम् । अपश्यन्तोऽब्रुवन्को नु राज्ञो नः प्रतिवेदयेत् ॥
te rājavacanāttatra samavetā mahīpatim | apaśyanto'bruvanko nu rājño naḥ prativedayet ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
राजवचनात्
राजन् [m]
राजवचनात्
वचन [n]
तत्र
तत्र [ind]
समवेता
समवे [2. P.]
महीपतिम्
महीपति [m]
अपश्यन्तो
अपश्यत् [adj]
ऽब्रुवन्
ब्रू [2. Ā.]
को
क [pron]
नु
नु [ind]
राज्ञो
राजन् [m]
नः
मद् [pron]
प्रतिवेदयेत्
प्रतिवेदय् [10. P.]
न पश्यामश्च राजानमुदितश्च दिवाकरः । यौवराज्याभिषेकश्च सज्जो रामस्य धीमतः ॥
na paśyāmaśca rājānamuditaśca divākaraḥ | yauvarājyābhiṣekaśca sajjo rāmasya dhīmataḥ ||
English Translation
Not finding the king present there, they began to speak amongst themselves;, “Who will intimate the king of our arrival? The Sun is up and we do not see the king amongst us as yet. All articles necessary for the installation of the intelligent Rāma are ready."
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
पश्यामश्
दृश् [6. P.]
च
च [ind]
राजानम्
राजन् [m]
उदितश्
उदि [4. Ā.]
च
च [ind]
दिवाकरः
दिवाकर [m]
यौवराज्याभिषेकश्
यौवराज्य [n]
यौवराज्याभिषेकश्
अभिषेक [m]
च
च [ind]
सज्जो
सज्ज [adj]
रामस्य
राम [m]
धीमतः
धीमत् [adj]
इति तेषु ब्रुवाणेषु सार्वभौमान्महीपतीन् । अब्रवीत्तानिदं सर्वान्सुमन्त्रो राजसत्कृतः ॥
iti teṣu bruvāṇeṣu sārvabhaumānmahīpatīn | abravīttānidaṃ sarvānsumantro rājasatkṛtaḥ ||
English Translation
While they were thus conversing, the charioteer Sumantra, well respected by the king, reached there and spoke to all those persons and the kings the following words.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इति
इति [ind]
तेषु
तद् [pron]
ब्रुवाणेषु
ब्रू [2. Ā.]
सार्वभौमान्
सार्वभौम [adj]
महीपतीन्
महीपति [m]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
तान्
तद् [pron]
इदं
इदम् [pron]
सर्वान्
सर्व [pron]
सुमन्त्रो
सुमन्त्र [m]
राजसत्कृतः
राजन् [m]
राजसत्कृतः
सत्कृ [8. Ā.]
अयं पृच्छामि वचनात्सुखमायुष्मतामहम् । राज्ञः संप्रतिबुद्धस्य यच्चागमनकारणम् ॥
ayaṃ pṛcchāmi vacanātsukhamāyuṣmatāmaham | rājñaḥ saṃpratibuddhasya yaccāgamanakāraṇam ||
English Translation
On your behalf I shall enquire from the king who is awake now about his welfare and the reason for calling me here.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अयं
इदम् [pron]
पृच्छामि
प्रच्छ् [1. P.]
वचनात्
वचन [n]
सुखम्
सुख [n]
आयुष्मताम्
आयुष्मत् [adj]
अहम्
मद् [pron]
राज्ञः
राजन् [m]
संप्रतिबुद्धस्य
संप्रतिबुध् [4. Ā.]
यच्
यद् [pron]
चागमनकारणम्
च [ind]
चागमनकारणम्
आगमन [n]
चागमनकारणम्
कारण [n]
इत्युक्त्वान्तःपुरद्वारमाजगाम पुराणवित् । आशीर्भिर्गुणयुक्ताभिरभितुष्टाव राघवम् ॥
ityuktvāntaḥpuradvāramājagāma purāṇavit | āśīrbhirguṇayuktābhirabhituṣṭāva rāghavam ||
English Translation
Having said so, Sumantra who was versed in history and tradition approached the inner apartment which always remains closed.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्य्
इति [ind]
उक्त्वान्तःपुरद्वारम्
वच् [2. P.]
उक्त्वान्तःपुरद्वारम्
अन्तःपुर [n]
उक्त्वान्तःपुरद्वारम्
द्वार [n]
आजगाम
आगम् [6. P.]
पुराणवित्
पुराण [n]
पुराणवित्
विद् [adj]
आशिर्भिर्
आशिस् [f]
गुणयुक्ताभिर्
गुण [mn]
गुणयुक्ताभिर्
युज् [6. Ā.]
अभितुष्टाव
अभिष्टु [5. P.]
राघवम्
राघव [m]
गता भगवती रात्रिरहः शिवमुपस्थितम् । बुध्यस्व नृपशार्दूल कुरु कार्यमनन्तरम् ॥
gatā bhagavatī rātrirahaḥ śivamupasthitam | budhyasva nṛpaśārdūla kuru kāryamanantaram ||
English Translation
The worshipful night is gone and blessed morn has arrived; arise, Oh! you great king, and perform morning ablutions.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गता
गम् [6. Ā.]
भगवती
भगवत् [adj]
रात्रिरहः
रात्रि [f]
रात्रिरहः
अहर् [n]
शिवम्
शिव [adj]
उपस्थितम्
उपस्था [1. Ā.]
बुध्यस्व
बुध् [1. Ā.]
नृपशार्दूल
नृप [m]
नृपशार्दूल
शार्दूल [m]
कुरु
कृ [2. Ā.]
कार्यम्
कार्य [n]
अनन्तरम्
अनन्तर [adj]
ब्राह्मणा बलमुख्याश्च नैगमाश्चागता नृप । दर्शनं प्रतिकाङ्क्षन्ते प्रतिबुध्यस्व राघव ॥
brāhmaṇā balamukhyāśca naigamāścāgatā nṛpa | darśanaṃ pratikāṅkṣante pratibudhyasva rāghava ||
English Translation
Brāhmaṇas, commanders and merchants are assembled at the palace gate, desirous of seeing you, do you therefore arise, Oh descendant of Raghu.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ब्राह्मणा
ब्राह्मण [m]
बलमुख्याश्
बलमुख्य [m]
च
च [ind]
नैगमाश्
नैगम [m]
चागता
च [ind]
चागता
आगम् [6. P.]
नृप
नृप [m]
दर्शनं
दर्शन [n]
प्रतिकाङ्क्षन्ते
प्रतिकाङ्क्ष् [1. Ā.]
प्रतिबुध्यस्व
प्रतिबुध् [4. P.]
राघव
राघव [m]
स्तुवन्तं तं तदा सूतं सुमन्त्रं मन्त्रकोविदम् । प्रतिबुध्य ततो राजा इदं वचनमब्रवीत् ॥
stuvantaṃ taṃ tadā sūtaṃ sumantraṃ mantrakovidam | pratibudhya tato rājā idaṃ vacanamabravīt ||
English Translation
Perceiving from the voice that it was charioteer Sumantra versed in good counsels, who was thus eulogising, the king rose up from his bed and thus addressed him:
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्तुवन्तं
स्तु [1. Ā.]
तं
तद् [pron]
तदा
तदा [ind]
सूतं
सूत [m]
सुमन्त्रं
सुमन्त्र [m]
मन्त्रकोविदम्
मन्त्र [mn]
मन्त्रकोविदम्
कोविद [adj]
प्रतिबुध्य
प्रतिबुध् [4. P.]
ततो
ततस् [ind]
राजा
राजन् [m]
इदं
इदम् [pron]
वचनम्
वचन [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
न चैव संप्रसुतोऽहमानयेदाशु राघवम् । इति राजा दशरथः सूतं तत्रान्वशात्पुनः ॥
na caiva saṃprasuto'hamānayedāśu rāghavam | iti rājā daśarathaḥ sūtaṃ tatrānvaśātpunaḥ ||
English Translation
I did not sleep (last night). Bring Rama here at once, said king Dasaratha to the charioteer again.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
संप्रसुप्तो
संप्रस्वप् [2. P.]
ऽहम्
मद् [pron]
आनयेद्
आनी [1. Ā.]
आशु
आशु [ind]
राघवम्
राघव [m]
इति
इति [ind]
राजा
राजन् [m]
दशरथः
दशरथ [m]
सूतं
सूत [m]
तत्रान्वशात्
तत्र [ind]
तत्रान्वशात्
अनुशास् [2. Ā.]
पुनः
पुनर् [ind]
स राजवचनं श्रुत्वा शिरसा प्रतिपूज्य तम् । निर्जगाम नृपावासान्मन्यमानः प्रियं महत् ॥
sa rājavacanaṃ śrutvā śirasā pratipūjya tam | nirjagāma nṛpāvāsānmanyamānaḥ priyaṃ mahat ||
English Translation
At these words of the king, he offered his salutations by bowing his head and left the king's apartment, reflecting on the great happy event.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
राजवचनं
राजन् [m]
राजवचनं
वचन [n]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
शिरसा
शिरस् [n]
प्रतिपूज्य
प्रतिपूजय् [10. Ā.]
तम्
तद् [pron]
निर्जगाम
निर्गम् [6. P.]
नृपावासान्
नृप [m]
नृपावासान्
आवास [m]
मन्यमानः
मन् [8. P.]
प्रियं
प्रिय [adj]
महत्
महत् [adj]
प्रपन्नो राजमार्गं च पताका ध्वजशोभितम् । स सूतस्तत्र शुश्राव रामाधिकरणाः कथाः ॥
prapanno rājamārgaṃ ca patākā dhvajaśobhitam | sa sūtastatra śuśrāva rāmādhikaraṇāḥ kathāḥ ||
English Translation
The charioteer left cheerfully, happily looking at the highway bedecked with pennants and banners.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रपन्नो
प्रपद् [4. P.]
राजमार्गं
राजमार्ग [m]
च
च [ind]
पताकाध्वजशोभितम्
पताका [f]
पताकाध्वजशोभितम्
ध्वज [mn]
पताकाध्वजशोभितम्
शोभय् [10. Ā.]
स
तद् [pron]
सूतस्
सूत [m]
तत्र
तत्र [ind]
शुश्राव
श्रु [4. P.]
रामाधिकरणाः
राम [m]
रामाधिकरणाः
अधिकरण [n]
कथाः
कथा [f]
ततो ददर्श रुचिरं कैलाससदृशप्रभम् । रामवेश्म सुमन्त्रस्तु शक्रवेश्मसमप्रभम् ॥
tato dadarśa ruciraṃ kailāsasadṛśaprabham | rāmaveśma sumantrastu śakraveśmasamaprabham ||
English Translation
Thereafter, Sumantra beheld the beautiful palace of Rama, resembling the abode of Indra or the peak of Kailasa in its splendour.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ददर्श
दृश् [6. P.]
रुचिरं
रुचिर [adj]
कैलाससदृशप्रभम्
कैलास [m]
कैलाससदृशप्रभम्
सदृश [adj]
कैलाससदृशप्रभम्
प्रभा [f]
रामवेश्म
राम [m]
रामवेश्म
वेश्मन् [n]
सुमन्त्रस्
सुमन्त्र [m]
तु
तु [ind]
शक्रवेश्मसमप्रभम्
शक्र [m]
शक्रवेश्मसमप्रभम्
वेश्मन् [n]
शक्रवेश्मसमप्रभम्
सम [pron]
शक्रवेश्मसमप्रभम्
प्रभा [f]
महाकपाटपिहितं वितर्दिशतशोभितम् । काञ्चनप्रतिमैकाग्रं मणिविद्रुमतोरणम् ॥
mahākapāṭapihitaṃ vitardiśataśobhitam | kāñcanapratimaikāgraṃ maṇividrumatoraṇam ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महाकपाटपिहितं
महत् [adj]
महाकपाटपिहितं
कपाट [mfn]
महाकपाटपिहितं
पिधा [3. Ā.]
वितर्दिशतशोभितम्
वितर्दि [f]
वितर्दिशतशोभितम्
शत [mn]
वितर्दिशतशोभितम्
शोभय् [10. Ā.]
काञ्चनप्रतिमैकाग्रं
काञ्चन [adj]
काञ्चनप्रतिमैकाग्रं
प्रतिमा [f]
काञ्चनप्रतिमैकाग्रं
एकाग्र [adj]
मणिविद्रुमतोरणम्
मणि [m]
मणिविद्रुमतोरणम्
विद्रुम [mn]
मणिविद्रुमतोरणम्
तोरण [mn]
शारदाभ्रघनप्रख्यं दीप्तं मेरुगुहोपमम् । दामभिर्वरमाल्यानां सुमहद्भिरलंकृतम् ॥
śāradābhraghanaprakhyaṃ dīptaṃ meruguhopamam | dāmabhirvaramālyānāṃ sumahadbhiralaṃkṛtam ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शारदाभ्रघनप्रख्यं
शारद [adj]
शारदाभ्रघनप्रख्यं
अभ्र [mn]
शारदाभ्रघनप्रख्यं
घन [adj]
शारदाभ्रघनप्रख्यं
प्रख्या [f]
दीप्तं
दीप् [4. P.]
मेरुगुहोपमम्
मेरु [m]
मेरुगुहोपमम्
गुहा [f]
मेरुगुहोपमम्
उपम [adj]
दामभिर्
दामन् [mn]
वरमाल्यानां
वर [adj]
वरमाल्यानां
माल्य [n]
सुमहद्भिर्
सु [ind]
सुमहद्भिर्
महत् [adj]
अलंकृतम्
अलंकृ [8. Ā.]
स वाजियुक्तेन रथेन सारथि;र्नराकुलं राजकुलं विलोकयन् । ततः समासाद्य महाधनं मह;त्प्रहृष्टरोमा स बभूव सारथिः ॥
sa vājiyuktena rathena sārathi;rnarākulaṃ rājakulaṃ vilokayan | tataḥ samāsādya mahādhanaṃ maha;tprahṛṣṭaromā sa babhūva sārathiḥ ||
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
वाजियुक्तेन
वाजिन् [m]
वाजियुक्तेन
युज् [6. Ā.]
रथेन
रथ [m]
सारथिर्
सारथि [m]
नराकुलं
नर [m]
नराकुलं
आकुल [adj]
राजकुलं
राजकुल [n]
विलोकयन्
विलोकय् [10. Ā.]
ततः
ततस् [ind]
समासाद्य
समासादय् [10. P.]
महाधनं
महत् [adj]
महाधनं
धन [n]
महत्
महत् [adj]
प्रहृष्टरोमा
प्रहृष् [4. Ā.]
प्रहृष्टरोमा
रोमन् [n]
स
तद् [pron]
बभूव
भू [1. Ā.]
सारथिः
सारथि [m]
तदद्रिकूटाचलमेघसंनिभं; महाविमानोत्तमवेश्मसंघवत् । अवार्यमाणः प्रविवेश सारथिः; प्रभूतरत्नं मकरो यथार्णवम् ॥
tadadrikūṭācalameghasaṃnibhaṃ; mahāvimānottamaveśmasaṃghavat | avāryamāṇaḥ praviveśa sārathiḥ; prabhūtaratnaṃ makaro yathārṇavam ||
English Translation
He saw well adorned ministers dear to the king with horses, chariots and elephants; and leaving them all on either side, entered unprevented, like to the marine monster Makara entering the ocean containing many pearls and diamonds, the splendid apartment of the ladies, resembling the clouds that hover over the summit of the Hill Himadri, and having a number of beautiful houses comparing with great celestial cars. as
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तद्
तद् [pron]
अद्रिकूटाचलमेघसंनिभं
अद्रि [m]
अद्रिकूटाचलमेघसंनिभं
कूट [mn]
अद्रिकूटाचलमेघसंनिभं
अचल [m]
अद्रिकूटाचलमेघसंनिभं
मेघ [m]
अद्रिकूटाचलमेघसंनिभं
संनिभ [adj]
महाविमानोत्तमवेश्मसंघवत्
महत् [adj]
महाविमानोत्तमवेश्मसंघवत्
विमान [mn]
महाविमानोत्तमवेश्मसंघवत्
उत्तम [adj]
महाविमानोत्तमवेश्मसंघवत्
वेश्मन् [n]
महाविमानोत्तमवेश्मसंघवत्
संघ [m]
महाविमानोत्तमवेश्मसंघवत्
वत् [ind]
अवार्यमाणः
अवार्यमाण [adj]
प्रविवेश
प्रविश् [4. P.]
सारथिः
सारथि [m]
प्रभूतरत्नं
प्रभूत [adj]
प्रभूतरत्नं
रत्न [mn]
मकरो
मकर [m]
यथार्णवम्
यथा [ind]
यथार्णवम्
अर्णव [mn]