Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 7 (Uttarakāṇḍa) • Sarga 32

Uttarakāṇḍa Sarga 32

उत्तरकाण्डम् • सर्गः 32

Uttarakāṇḍa Sarga 32 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 72 verses.

Total: 72 Verses • Citations: VR 7.32.1–72 • 175 Lexicon Terms • Page 1 of 3 (Verses 30 shown)
VR 7.32.1 अनुष्टुप्
नर्मदा पुलिने यत्र राक्षसेन्द्रः स रावणः । पुष्पोपहारं कुरुते तस्माद्देशाददूरतः ॥
narmadā puline yatra rākṣasendraḥ sa rāvaṇaḥ | puṣpopahāraṃ kurute tasmāddeśādadūrataḥ ||
English Translation
At no distance from where on the banks of the river Narmadā, that dreadful lord of Rākşasas collected the flowers, Arjuna, the King of Māhismatī, and the foremost of the victorious, was sporting with his wives in the water.
VR 7.32.2 अनुष्टुप्
अर्जुनो जयतां श्रेष्ठो माहिष्मत्याः पतिः प्रभुः । क्रीडिते सह नारीभिर्नर्मदातोयमाश्रितः ॥
arjuno jayatāṃ śreṣṭho māhiṣmatyāḥ patiḥ prabhuḥ | krīḍite saha nārībhirnarmadātoyamāśritaḥ ||
English Translation
At no distance from where on the banks of the river Narmadā, that dreadful lord of Rākşasas collected the flowers, Arjuna, the King of Māhismatī, and the foremost of the victorious, was sporting with his wives in the water.
VR 7.32.3 अनुष्टुप्
तासां मध्यगतो राज रराज स ततोऽर्जुनः । करेणूनां सहस्रस्य मध्यस्थ इव कुञ्जरः ॥
tāsāṃ madhyagato rāja rarāja sa tato'rjunaḥ | kareṇūnāṃ sahasrasya madhyastha iva kuñjaraḥ ||
English Translation
And being encircled by them the king Arjuna appeared like a leading elephant surrounded by a thousands of she elephants.
VR 7.32.4 अनुष्टुप्
जिज्ञासुः स तु बाहूनां सहस्रस्योत्तमं बलम् । रुरोध नर्मदा वेगं बाहुभिः स तदार्जुनः ॥
jijñāsuḥ sa tu bāhūnāṃ sahasrasyottamaṃ balam | rurodha narmadā vegaṃ bāhubhiḥ sa tadārjunaḥ ||
English Translation
In order to measure the strength of his thousand arms the King of Haihayas obstructed the course of Narmadă.
VR 7.32.5 अनुष्टुप्
कार्तवीर्यभुजासेतुं तज्जलं प्राप्य निर्मलम् । कूलापहारं कुर्वाणं प्रतिस्रोतः प्रधावति ॥
kārtavīryabhujāsetuṃ tajjalaṃ prāpya nirmalam | kūlāpahāraṃ kurvāṇaṃ pratisrotaḥ pradhāvati ||
English Translation
Being obstructed by the arms of Kārtavīryarjuna and having flooded the banks with her pure waters, Narmadā flowed in an opposite direction.
VR 7.32.6 अनुष्टुप्
समीननक्रमकरः सपुष्पकुशसंस्तरः । स नर्मदाम्भसो वेगः प्रावृट्काल इवाबभौ ॥
samīnanakramakaraḥ sapuṣpakuśasaṃstaraḥ | sa narmadāmbhaso vegaḥ prāvṛṭkāla ivābabhau ||
English Translation
The currents of Narmadā, rising high as during the rainy season flowed with fishes, and crocodiles.
VR 7.32.7 अनुष्टुप्
स वेगः कार्तवीर्येण संप्रेषिट इवाम्भसः । पुष्पोपहारं तत्सर्वं रावणस्य जहार ह ॥
sa vegaḥ kārtavīryeṇa saṃpreṣiṭa ivāmbhasaḥ | puṣpopahāraṃ tatsarvaṃ rāvaṇasya jahāra ha ||
English Translation
That stream, as if driven against Rävaņa by Kārtavīryarjuna, carried away his collection of flowers.
VR 7.32.8 अनुष्टुप्
रावणोऽर्धसमाप्तं तु उत्सृज्य नियमं तदा । नर्मदां पश्यते कान्तां प्रतिकूलां यथा प्रियाम् ॥
rāvaṇo'rdhasamāptaṃ tu utsṛjya niyamaṃ tadā | narmadāṃ paśyate kāntāṃ pratikūlāṃ yathā priyām ||
VR 7.32.9 अनुष्टुप्
पश्चिमेन तु तं दृष्ट्वा सागरोद्गारसंनिभम् । वर्धन्तमम्भसो वेगं पूर्वामाशां प्रविश्य तु ॥
paścimena tu taṃ dṛṣṭvā sāgarodgārasaṃnibham | vardhantamambhaso vegaṃ pūrvāmāśāṃ praviśya tu ||
VR 7.32.10 अनुष्टुप्
ततोऽनुद्भ्रान्तशकुनां स्वाभाव्ये परमे स्थिताम् । निर्विकाराङ्गनाभासां पश्यते रावणो नदीम् ॥
tato'nudbhrāntaśakunāṃ svābhāvye parame sthitām | nirvikārāṅganābhāsāṃ paśyate rāvaṇo nadīm ||
VR 7.32.11 अनुष्टुप्
सव्येतरकराङ्गुल्या सशब्दं च दशाननः । वेगप्रभवमन्वेष्टुं सोऽदिशच्छुकसारणौ ॥
savyetarakarāṅgulyā saśabdaṃ ca daśānanaḥ | vegaprabhavamanveṣṭuṃ so'diśacchukasāraṇau ||
English Translation
Thereupon being anxious to learn the cause of the rise of the river, the Ten-necked demon, with his right finger, hinted Suka and Sarana.
VR 7.32.12 अनुष्टुप्
तौ तु रावणसंदिष्टौ भ्रातरौ शुकसारणौ । व्योमान्तरचरौ वीरौ प्रस्थितौ पश्चिमोन्मुखौ ॥
tau tu rāvaṇasaṃdiṣṭau bhrātarau śukasāraṇau | vyomāntaracarau vīrau prasthitau paścimonmukhau ||
English Translation
Being commanded by Rāvana, the two brothers, the heroic Suka and Sāraņa proceeded towards the west by the aerial way.
VR 7.32.13 अनुष्टुप्
अर्धयोजनमात्रं तु गत्वा तौ तु निशाचरौ । पश्येतां पुरुषं तोये क्रीडन्तं सहयोषितम् ॥
ardhayojanamātraṃ tu gatvā tau tu niśācarau | paśyetāṃ puruṣaṃ toye krīḍantaṃ sahayoṣitam ||
English Translation
And going half a league, the two night-rangers espied a man sporting in the waters with some females.
VR 7.32.14 अनुष्टुप्
बृहत्सालप्रतीकशं तोयव्याकुलमूर्धजम् । मदरक्तान्तनयनं मदनाकारवर्चसं ॥
bṛhatsālapratīkaśaṃ toyavyākulamūrdhajam | madaraktāntanayanaṃ madanākāravarcasaṃ ||
English Translation
He was huge as a Sāla tree, his hairs were floating on the water, he was inebriate and his eyes were reddened in consequence thereof.
VR 7.32.15 अनुष्टुप्
नदीं बाहुसहस्रेण रुन्धन्तमरिमर्दनम् । गिरिं पादसहस्रेण रुन्धन्तमिव मेदिनीम् ॥
nadīṃ bāhusahasreṇa rundhantamarimardanam | giriṃ pādasahasreṇa rundhantamiva medinīm ||
English Translation
Like to Sumeru holding the earth with his thousand feet he obstructed the current of the river with his thousand arms.
VR 7.32.16 अनुष्टुप्
बालानां वरनारीणां सहस्रेणाभिसंवृतम् । समदानां करेणूनां सहस्रेणेव कुञ्जरम् ॥
bālānāṃ varanārīṇāṃ sahasreṇābhisaṃvṛtam | samadānāṃ kareṇūnāṃ sahasreṇeva kuñjaram ||
English Translation
He was surrounded by a thousands of beautiful damsels like an elephant by a thousands of she-elephants.
VR 7.32.17 अनुष्टुप्
तमद्भुततमं दृष्ट्वा राक्षसौ शुकसारणौ । संनिवृत्तावुपागम्य रावणं तमथोचतुः ॥
tamadbhutatamaṃ dṛṣṭvā rākṣasau śukasāraṇau | saṃnivṛttāvupāgamya rāvaṇaṃ tamathocatuḥ ||
English Translation
Beholding that dreadful spectacle, the Rākṣasas-Śuka and Sāraṇa came back and approaching Rāvaņa communicated (all) to him.
VR 7.32.18 अनुष्टुप्
बृहत्सालप्रतीकाशः कोऽप्यसौ राक्षसेश्वर । नर्मदां रोधवद्रुद्ध्वा क्रीडापयति योषितः ॥
bṛhatsālapratīkāśaḥ ko'pyasau rākṣaseśvara | narmadāṃ rodhavadruddhvā krīḍāpayati yoṣitaḥ ||
English Translation
O lord of Rākşasas, an unknown person, huge as a Sāla tree, is sporting with females obstructing the course of Narmadā like to a dam.
VR 7.32.19 अनुष्टुप्
तेन बाहुसहस्रेण संनिरुद्धजला नदी । सागरोद्गारसंकाशानुद्गारान्सृजते मुहुः ॥
tena bāhusahasreṇa saṃniruddhajalā nadī | sāgarodgārasaṃkāśānudgārānsṛjate muhuḥ ||
English Translation
Being withheld by the thousand arms of that man the waters of Narmadā were continually throwing up high waves.
VR 7.32.20 अनुष्टुप्
इत्येवं भाषमाणौ तौ निशम्य शुकसारणौ । रावणोऽर्जुन इत्युक्त्वा उत्तस्थौ युद्धलालसः ॥
ityevaṃ bhāṣamāṇau tau niśamya śukasāraṇau | rāvaṇo'rjuna ityuktvā uttasthau yuddhalālasaḥ ||
English Translation
Hearing the words of śuka and Sarana, Ravana exclaimed “This is Arjuna' and proceeded to fight with him.
VR 7.32.21 अनुष्टुप्
अर्जुनाभिमुखे तस्मिन्प्रस्थिते राक्षसेश्वरे । सकृदेव कृतो रावः सरक्तः प्रेषितो घनैः ॥
arjunābhimukhe tasminprasthite rākṣaseśvare | sakṛdeva kṛto rāvaḥ saraktaḥ preṣito ghanaiḥ ||
VR 7.32.22 अनुष्टुप्
महोदरमहापार्श्वधूम्राक्षशुकसारणैः । संवृतो राक्षसेन्द्रस्तु तत्रागाद्यत्र सोऽर्जुनः ॥
mahodaramahāpārśvadhūmrākṣaśukasāraṇaiḥ | saṃvṛto rākṣasendrastu tatrāgādyatra so'rjunaḥ ||
English Translation
The clouds began to mutter with a downpour of rain. And the lord of Räkşasas proceeded against Arjuna with Mahodara. Mahāparáva, Dhumraksa, Suka and Sarana.
VR 7.32.23 अनुष्टुप्
नातिदीर्घेण कालेन स ततो राक्षसो बली । तं नर्मदा ह्रदं भीममाजगामाञ्जनप्रभः ॥
nātidīrgheṇa kālena sa tato rākṣaso balī | taṃ narmadā hradaṃ bhīmamājagāmāñjanaprabhaḥ ||
VR 7.32.24 अनुष्टुप्
स तत्र स्त्रीपरिवृतं वाशिताभिरिव द्विपम् । नरेन्द्रं पश्यते राजा राक्षसानां तदार्जुनम् ॥
sa tatra strīparivṛtaṃ vāśitābhiriva dvipam | narendraṃ paśyate rājā rākṣasānāṃ tadārjunam ||
English Translation
Within a short time the dreadful Raksasa, powerful as the elephant Arjuna, reached the banks of Narmada and espied there Arjuna encircled by females as an elephant surrounded by she-elephants.
VR 7.32.25 अनुष्टुप्
स रोषाद्रक्तनयनो राक्षसेन्द्रो बलोद्धतः । इत्येवमर्जुनामात्यानाह गम्भीरया गिरा ॥
sa roṣādraktanayano rākṣasendro baloddhataḥ | ityevamarjunāmātyānāha gambhīrayā girā ||
English Translation
At the very sight the eyes of the lord of Raksasas, proud of his prowess, grew red and addressing the councillors of the king Arjuna he said.
VR 7.32.26 अनुष्टुप्
अमात्याः क्षिप्रमाख्यात हैहयस्य नृपस्य वै । युद्धार्थं समनुप्राप्तो रावणो नाम नामतः ॥
amātyāḥ kṣipramākhyāta haihayasya nṛpasya vai | yuddhārthaṃ samanuprāpto rāvaṇo nāma nāmataḥ ||
English Translation
Do you communicate to the king of Haihayas that Rāvana, the lord of Raksasas, has come to fight with him.
VR 7.32.27 अनुष्टुप्
रावणस्य वचः श्रुत्वा मन्त्रिणोऽथार्जुनस्य ते । उत्तस्थुः सायुधास्तं च रावणं वाक्यमब्रुवन् ॥
rāvaṇasya vacaḥ śrutvā mantriṇo'thārjunasya te | uttasthuḥ sāyudhāstaṃ ca rāvaṇaṃ vākyamabruvan ||
English Translation
Hearing the words of Rāvana, the ministers of Arjuna stood up with arms and said.
VR 7.32.28 उपजातिः
युद्धस्य कालो विज्ञातः साधु भोः साधु रावण । यः क्षीबं स्त्रीवृतं चैव योद्धुमिच्छसि नो नृपम् । वाशितामध्यगं मत्तं शार्दूल इव कुञ्जरम् ॥
yuddhasya kālo vijñātaḥ sādhu bhoḥ sādhu rāvaṇa | yaḥ kṣībaṃ strīvṛtaṃ caiva yoddhumicchasi no nṛpam | vāśitāmadhyagaṃ mattaṃ śārdūla iva kuñjaram ||
VR 7.32.29 अनुष्टुप्
क्षमस्वाद्य दशग्रीव उष्यतां रजनी त्वया । युद्धश्रद्धा तु यद्यस्ति श्वस्तात समरेऽर्जुनम् ॥
kṣamasvādya daśagrīva uṣyatāṃ rajanī tvayā | yuddhaśraddhā tu yadyasti śvastāta samare'rjunam ||
VR 7.32.30 अनुष्टुप्
यदि वापि त्वरा तुभ्यं युद्धतृष्णासमावृता । निहत्यास्मांस्ततो युद्धमर्जुनेनोपयास्यसि ॥
yadi vāpi tvarā tubhyaṃ yuddhatṛṣṇāsamāvṛtā | nihatyāsmāṃstato yuddhamarjunenopayāsyasi ||
← Previous (Ch. 537) Full Table of Contents Next (Ch. 539) →