Skip to main content
Search
VR
Vālmīki Rāmāyaṇam • Kāṇḍa 1 (Bālakāṇḍa) • Sarga 37

Bālakāṇḍa Sarga 37

बालकाण्डम् • सर्गः 37

Bālakāṇḍa Sarga 37 of the classical Vālmīki Rāmāyaṇa with 24 verses.

Total: 24 Verses • Citations: VR 1.37.1–24 • 175 Lexicon Terms
VR 1.37.1 अनुष्टुप्
तां कथां कौशिको रामे निवेद्य मधुराक्षरम् । पुनरेवापरं वाक्यं काकुत्स्थमिदमब्रवीत् ॥
tāṃ kathāṃ kauśiko rāme nivedya madhurākṣaram | punarevāparaṃ vākyaṃ kākutsthamidamabravīt ||
English Translation
Having said those words to Rāma, composed of melodious letters, Kausika again spoke to Kākutstha, saying,
VR 1.37.2 अनुष्टुप्
अयोध्याधिपतिः शूरः पूर्वमासीन्नराधिपः । सगरो नाम धर्मात्मा प्रजाकामः स चाप्रजः ॥
ayodhyādhipatiḥ śūraḥ pūrvamāsīnnarādhipaḥ | sagaro nāma dharmātmā prajākāmaḥ sa cāprajaḥ ||
English Translation
Formerly there was a king-lord of Ayodhyā-named Sagara. And it came to pass that righteous one, though eagerly wishing for children was without issue.
VR 1.37.3 अनुष्टुप्
वैदर्भदुहिता राम केशिनी नाम नामतः । ज्येष्ठा सगरपत्नी सा धर्मिष्ठा सत्यवादिनी ॥
vaidarbhaduhitā rāma keśinī nāma nāmataḥ | jyeṣṭhā sagarapatnī sā dharmiṣṭhā satyavādinī ||
English Translation
O Räma, Vidarbha's daughter, named Kesinī, was the elder wife of Sagara. And she was virtuous and truthful.
VR 1.37.4 अनुष्टुप्
अरिष्टनेमिदुहिता रूपेणाप्रतिमा भुवि । द्वितीया सगरस्यासीत्पत्नी सुमतिसंज्ञिता ॥
ariṣṭanemiduhitā rūpeṇāpratimā bhuvi | dvitīyā sagarasyāsītpatnī sumatisaṃjñitā ||
English Translation
The second wife of Sagara was called Sumati, who was the daughter of Aristanemi and the sister of Suparna (Garuda).
VR 1.37.5 अनुष्टुप्
ताभ्यां सह तदा राजा पत्नीभ्यां तप्तवांस्तपः । हिमवन्तं समासाद्य भृगुप्रस्रवणे गिरौ ॥
tābhyāṃ saha tadā rājā patnībhyāṃ taptavāṃstapaḥ | himavantaṃ samāsādya bhṛguprasravaṇe girau ||
English Translation
And with those wives of his, that mighty king, coming to the Himavat, began to practice austerities on the mountain Bhrguprasravaņa.
VR 1.37.6 अनुष्टुप्
अथ वर्ष शते पूर्णे तपसाराधितो मुनिः । सगराय वरं प्रादाद्भृगुः सत्यवतां वरः ॥
atha varṣa śate pūrṇe tapasārādhito muniḥ | sagarāya varaṃ prādādbhṛguḥ satyavatāṃ varaḥ ||
English Translation
When a full hundred years had been numbered, the ascetic that had been adored by means of these austerities, Bright, best of those endowed with truth, conferred a boon upon Sagara, saying.
VR 1.37.7 अनुष्टुप्
अपत्यलाभः सुमहान्भविष्यति तवानघ । कीर्तिं चाप्रतिमां लोके प्राप्स्यसे पुरुषर्षभ ॥
apatyalābhaḥ sumahānbhaviṣyati tavānagha | kīrtiṃ cāpratimāṃ loke prāpsyase puruṣarṣabha ||
English Translation
O sinless one, you shall obtain glorious offspring; and, O foremost of men, you shall attain unparalleled renown among Man.
VR 1.37.8 अनुष्टुप्
एका जनयिता तात पुत्रं वंशकरं तव । षष्टिं पुत्रसहस्राणि अपरा जनयिष्यति ॥
ekā janayitā tāta putraṃ vaṃśakaraṃ tava | ṣaṣṭiṃ putrasahasrāṇi aparā janayiṣyati ||
English Translation
O child, one of your con sorts shall bring forth a son who will perpetuate your race; and the other give birth to sixty thousand sons.'
VR 1.37.9 अनुष्टुप्
भाषमाणं नरव्याघ्रं राजपत्न्यौ प्रसाद्य तम् । ऊचतुः परमप्रीते कृताञ्जलिपुटे तदा ॥
bhāṣamāṇaṃ naravyāghraṃ rājapatnyau prasādya tam | ūcatuḥ paramaprīte kṛtāñjalipuṭe tadā ||
English Translation
As that best of men was saying this, those daughters of kings, exceedingly delighted, propitiating him, addressed him with clasped hands.
VR 1.37.10 अनुष्टुप्
एकः कस्याः सुतो ब्रह्मन्का बहूञ्जनयिष्यति । श्रोतुमिच्छावहे ब्रह्मन्सत्यमस्तु वचस्तव ॥
ekaḥ kasyāḥ suto brahmankā bahūñjanayiṣyati | śrotumicchāvahe brahmansatyamastu vacastava ||
English Translation
Who of us, O Brahmana, shall produce a single son, and who many? This, O Brāhmaṇa, we wish to hear. May your word prove true!
VR 1.37.11 अनुष्टुप्
तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा भृगुः परम धार्मिकः । उवाच परमां वाणीं स्वच्छन्दोऽत्र विधीयताम् ॥
tayostadvacanaṃ śrutvā bhṛguḥ parama dhārmikaḥ | uvāca paramāṃ vāṇīṃ svacchando'tra vidhīyatām ||
English Translation
Hearing this, the highly pious Bhỉgu said these pregnant words, 'Do you unfold your minds. Who wishes for what boon, between a single perpetuator of the line, and innumerable sons, possessed of mighty strength, and furnished with fame, and endowed with high spirits?'
VR 1.37.12 अनुष्टुप्
एको वंशकरो वास्तु बहवो वा महाबलाः । कीर्तिमन्तो महोत्साहाः का वा कं वरमिच्छति ॥
eko vaṃśakaro vāstu bahavo vā mahābalāḥ | kīrtimanto mahotsāhāḥ kā vā kaṃ varamicchati ||
English Translation
Hearing this, the highly pious Bhỉgu said these pregnant words, 'Do you unfold your minds. Who wishes for what boon, between a single perpetuator of the line, and innumerable sons, possessed of mighty strength, and furnished with fame, and endowed with high spirits?'
VR 1.37.13 अनुष्टुप्
मुनेस्तु वचनं श्रुत्वा केशिनी रघुनन्दन । पुत्रं वंशकरं राम जग्राह नृपसंनिधौ ॥
munestu vacanaṃ śrutvā keśinī raghunandana | putraṃ vaṃśakaraṃ rāma jagrāha nṛpasaṃnidhau ||
English Translation
Hearing the ascetic's words, O descendant of Raghu, Kesinī in the presence of the monarch chose, O Rāma, a single son to perpetuate the line.
VR 1.37.14 अनुष्टुप्
षष्टिं पुत्रसहस्राणि सुपर्णभगिनी तदा । महोत्साहान्कीर्तिमतो जग्राह सुमतिः सुतान् ॥
ṣaṣṭiṃ putrasahasrāṇi suparṇabhaginī tadā | mahotsāhānkīrtimato jagrāha sumatiḥ sutān ||
English Translation
And Suparna's sister, Sumati, sixty thousand sons, high-spirited and furnished with fame.
VR 1.37.15 अनुष्टुप्
प्रदक्षिणमृषिं कृत्वा शिरसाभिप्रणम्य च । जगाम स्वपुरं राजा सभार्या रघुनन्दन ॥
pradakṣiṇamṛṣiṃ kṛtvā śirasābhipraṇamya ca | jagāma svapuraṃ rājā sabhāryā raghunandana ||
English Translation
Then, O son of Raghu, having gone round the saint and bowed down the head, the king went to his own capital, accompanied by his consorts.
VR 1.37.16 अनुष्टुप्
अथ काले गते तस्मिञ्ज्येष्ठा पुत्रं व्यजायत । असमञ्ज इति ख्यातं केशिनी सगरात्मजम् ॥
atha kāle gate tasmiñjyeṣṭhā putraṃ vyajāyata | asamañja iti khyātaṃ keśinī sagarātmajam ||
English Translation
And after a length of time, the elder, Kesini, bore a son to Sagara, known by the name of Asamanja.
VR 1.37.17 अनुष्टुप्
सुमतिस्तु नरव्याघ्र गर्भतुम्बं व्यजायत । षष्टिः पुत्रसहस्राणि तुम्बभेदाद्विनिःसृताः ॥
sumatistu naravyāghra garbhatumbaṃ vyajāyata | ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi tumbabhedādviniḥsṛtāḥ ||
English Translation
And Sumati, O foremost of men, brought forth a gourd. And when it burst open, out came from it sixty thousand sons.
VR 1.37.18 अनुष्टुप्
घृतपूर्णेषु कुम्भेषु धात्र्यस्तान्समवर्धयन् । कालेन महता सर्वे यौवनं प्रतिपेदिरे ॥
ghṛtapūrṇeṣu kumbheṣu dhātryastānsamavardhayan | kālena mahatā sarve yauvanaṃ pratipedire ||
English Translation
And the nurses fostered them by keeping them in jars filled with clarified butter. And after a great length of time, they attained to youth.
VR 1.37.19 अनुष्टुप्
अथ दीर्घेण कालेन रूपयौवनशालिनः । षष्टिः पुत्रसहस्राणि सगरस्याभवंस्तदा ॥
atha dīrgheṇa kālena rūpayauvanaśālinaḥ | ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi sagarasyābhavaṃstadā ||
English Translation
And after a long lapse of time, Sagara's sixty thousand sons attained to youth and beauty.
VR 1.37.20 उपजातिः
स च ज्येष्ठो नरश्रेष्ठ सगरस्यात्मसंभवः । बालान्गृहीत्वा तु जले सरय्वा रघुनन्दन । प्रक्षिप्य प्रहसन्नित्यं मज्जतस्तान्निरीक्ष्य वै ॥
sa ca jyeṣṭho naraśreṣṭha sagarasyātmasaṃbhavaḥ | bālāngṛhītvā tu jale sarayvā raghunandana | prakṣipya prahasannityaṃ majjatastānnirīkṣya vai ||
English Translation
O foremost of men,* the eldest son of Sagara, taking those children, would, O descendant of Raghu, often cast them into the Sarayū, and in mirth behold them sinking in the waters. *The text has Narasresthas, put for Asamanja. Evidently this is an error. I make it a vocative.
VR 1.37.21 अनुष्टुप्
पौराणामहिते युक्तः पित्रा निर्वासितः पुरात् ॥
paurāṇāmahite yuktaḥ pitrā nirvāsitaḥ purāt ||
English Translation
Being thus evil-disposed, and injuring honest folks, and engaged in doing wrong to the citizens, he was banished by this father from the city.
VR 1.37.22 अनुष्टुप्
तस्य पुत्रोंऽशुमान्नाम असमञ्जस्य वीर्यवान् । संमतः सर्वलोकस्य सर्वस्यापि प्रियंवदः ॥
tasya putroṃ'śumānnāma asamañjasya vīryavān | saṃmataḥ sarvalokasya sarvasyāpi priyaṃvadaḥ ||
English Translation
Asamañja had a son possessed of prowess, named Anšumān. And he was beloved of all men and fair-spoken towards everyone.
VR 1.37.23 अनुष्टुप्
ततः कालेन महता मतिः समभिजायत । सगरस्य नरश्रेष्ठ यजेयमिति निश्चिता ॥
tataḥ kālena mahatā matiḥ samabhijāyata | sagarasya naraśreṣṭha yajeyamiti niścitā ||
English Translation
O foremost of men, it came to pass that after a long time had gone by, that lord of earth Sagara made up his mind, saying, 'I will sacrifice.'
VR 1.37.24 अनुष्टुप्
स कृत्वा निश्चयं राजा सोपाध्यायगणस्तदा । यज्ञकर्मणि वेदज्ञो यष्टुं समुपचक्रमे ॥
sa kṛtvā niścayaṃ rājā sopādhyāyagaṇastadā | yajñakarmaṇi vedajño yaṣṭuṃ samupacakrame ||
English Translation
Having determined upon it, that one versed in the Vedas set about it, in company with his priests.
← Previous (Ch. 36) Full Table of Contents Next (Ch. 38) →