Skip to main content
Search
SP
Śṛṅgāraprakāśa of Bhoja • Chapter 07

Prakāśa 7: केवलशब्दसम्बन्धशक्तिप्रकाशः

प्रकाशः 7 • केवलशब्दसम्बन्धशक्तिप्रकाशः

Prakāśa 7 of Mahārājādhirāja Bhoja's encyclopedic masterpiece of poetics and aesthetics.

Total: 1087 Verses • Citations: SP 7.1–1087 • 4 Lexicon Terms • Page 5 of 37 (Verses 30 shown)
कान्तामुखस्यावशगस्तस्मै नृपशवे नमः॥ २८॥
स एव असमासो यथा—(काव्याद. १.६)
गौर्गौः कामदुधा सम्यक् प्रयुक्ता स्मर्यते बुधैः।
दुष्प्रयुक्ता पुनर्गोत्वं प्रयोक्तुः सैव शंसति॥ २९॥
क्रियानिमित्तः समासो यथा—
कत्तो संपडइ महं पि पिअसहि पिअसंगमो णिसीहे वि।
जा जअइ गहिअ—कर—णिअरखिक्खिरि चंदचंडालो॥ ३०॥
(कुतः सम्पतति ममापि प्रियसखि प्रियसङ्गमो निशीथेऽपि।
यावज्जयति गृहीतकरनिकरखिक्खिरी चन्द्रचाण्डालः॥)
किं द्वारि दैवहतिके सहकारकेण संवर्धितेन विषपादप एष पापः।
अस्मिन्मनागपि विकासविकारभाजि भीमा भवन्ति मदनज्वरसन्निपाताः॥ ३९॥
(२) यत्र विशेषणविशेष्ययोः प्रथममेवैकममुख्यं भवति असौ अमुख्यविषयः।
स विशेष्यस्यामुख्यत्वे सामानाधिकरण्येन धर्मनिमित्तो यथा— (माघ. ७.७३)
हिमलवसदृशः श्रमोदबिन्दूनपनयता किल तन्नवोढवध्वाः।
कुचकलशकिशोरकौ कथंचित् तरलतया तरुणेन पस्पृशाते॥ ३२॥
मुखपङ्कजरङ्गेऽस्मिन् भ्रूलता नर्तकी तव।
लीलानाट्यामृतं दृष्टौ सखि ! यूनां निषिञ्चाति॥ ३३॥
विशेषस्य मुख्यत्वे वैयधिकरण्येन आकृतिनिमित्तो यथा—
पडिवक्‍खमण्णुपुंजे लावण्णउडे अणंगगअकुंभे।
पुरिससअहिअअधरिए कीस थणंती थणे वहसि॥ ३४॥
(प्रतिपक्षमन्युपुञ्जौ लावण्यकुटावनङ्गगजकुम्भौ।
पुरुषशतहृदयधृतौ किमिति स्तनन्ती स्तनौ वहसि॥)
स एव क्रियानिमित्तो यथा—(सेब. १.१४)
ववसाअरइपओसो रोसगइंददिढसिंखलापडिबंधो।
कह कह वि दासरहिणो जअकेसरिपंजरो गओ घणसमओ॥ ३५॥
(व्यवसायरविप्रदोषो रोषगजेन्द्रदृढशृङ्खलाप्रतिबन्धः।
कथं कथमपि दाशरथेर्जयकेसरिपञ्जरं गतो घनसमयः॥)
← Previous (Ch. 6) Full Table of Contents Next (Ch. 8) →